Çocuk bakımına yönelik deney kritik bir dönemece giriyor
Güney Kore, Eylül 2024’te başlatılan pilot program kapsamında 100 Filipinli ev işçisini Seul’e getirdi. 17 Haziran 2025 itibarıyla bakıcılardan 98’i kentte kalmıştı, 1.200 işçiye ulaşmayı öngören işe alım planları askıya alınmıştı ve hükümet programın geleceğine henüz karar vermemişti.
İçindekiler
- Çocuk bakımına yönelik deney kritik bir dönemece giriyor
- Seul neden Filipinler’den bakıcı getirdi?
- Pilot program nasıl şekillendi?
- Aileler ne kadar ödüyor ve kimler karşılayabiliyor?
- Eşit ücret neden temel bir anlaşmazlık konusu oldu?
- Ev işlerinin görev tanımını aşması neden çatışma yaratıyor?
- İşçiler ve sendikalar daha güçlü güvenceler talep ediyor
- Siyasi değişim genişleme planlarını askıda bıraktı
- Evde yardım çocuk sahibi olma kararlarını değiştirebilir mi?
- Bakım işinin kimlere yüklendiğine dair tartışma
- Öne Çıkan Noktalar
Girişim, çalışan ebeveynlerin çocuk bakımı ve ev sorumluluklarını yönetmelerine yardımcı olmayı, aynı zamanda ülkenin son derece düşük doğum oranına karşılık vermeyi amaçlıyordu. İlk anketlere katılan ailelerin yüzde 84’ü memnuniyet bildirdi. Ancak ücretler, bakım maliyeti, iş tanımının sınırları ve çalışanların korunması konularındaki anlaşmazlıklar, başlangıçta önemli siyasi destek gören bu deneyimi karmaşıklaştırdı.
Girişimin güçlü destekçilerinden Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol, Nisan 2025’te görevden alındı. Yerine geçen Demokrat Parti üyesi Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung ise programa kuşkuyla yaklaştığını belirtti. Çalışma Bakan Yardımcısı Kim Min-seok, pilot programın ötesinde bir genişlemenin yakın vadede olası olmadığını söyledi.
Aileler için öncelikli mesele, bakımdan yararlanmaya devam edip edemeyecekleri ve bunun maliyetini karşılayıp karşılayamayacakları. Filipinli işçiler içinse çalışmanın düzenli ücret, açık görev tanımı ve kötü muameleye karşı koruma sağlayıp sağlamayacağı. Hükümet açısından temel soru, bu ihtiyaçların daha fazla hanenin karşılayabileceği bir program kapsamında giderilip giderilemeyeceği.
Yetkililer mevcut işçilerin çalışma izinlerini 2026 başına kadar uzattı; pilot programın kendisi ise aylık uzatmalarla sürdürüldü. Programın kalıcı hâle getirilmesi veya ülke çapında yaygınlaştırılması için henüz net bir takvim açıklanmadı.
Seul neden Filipinler’den bakıcı getirdi?
Güney Kore’de kadın başına düşen doğurganlık hızı, dünyadaki en düşük oran olan 0,72 çocuğa gerilemişti. Seul’de bu oran daha da düşük, 0,55’ti. Doğurganlık hızı, ölçülen doğum eğilimlerinin yaşam boyu sürmesi hâlinde bir kadının ortalama kaç çocuk sahibi olacağını ifade eder.
Bu rakamlar, yaşlanan nüfus, küçülen iş gücü ve çalışan ebeveynlerin karşı karşıya olduğu baskılara yönelik kaygıların temelinde yer alıyor. Bakım sorumluluklarının çoğu zaman kadınların omuzlarına yüklenmesi, evde yardım bulunmasını hem istihdam hem de çocuk sahibi olma tartışmalarının bir parçası hâline getiriyor.
Seul Belediye Başkanı Oh Se-hoon, 2022’deki bir kabine toplantısında yabancı ev işçileri getirilmesini önerdi. Plan, Singapur ve Hong Kong’daki politikalardan yararlanıyor; ev işçilerini belgelendirmeye yönelik yerleşik bir sisteme sahip Filipinler’i işe alım ortağı olarak seçiyordu.
Pilot programda Seul’de yaşayan, iki ebeveynin de çalıştığı ailelere, tek ebeveynli hanelere ve kalabalık ailelere öncelik verildi. Destekçiler, daha erişilebilir ve uygun fiyatlı çocuk bakımının kadınların ücretli işlerde kalmasını kolaylaştıracağını ve aileleri çocuk sahibi olmaya teşvik edeceğini umuyordu.
Girişim, bakım sektöründeki iş gücü açığına yönelik daha geniş bir tartışmanın da parçasıydı. Nüfus yaşlandıkça Güney Kore’nin bakım sektöründe 2042’ye kadar 1,55 milyon işçi açığı oluşması bekleniyor. Ev işçisi pilot programı öngörülen bu açığın yanında küçük kalıyor; ancak yabancı işçilerin üstlenebileceği role ilişkin tartışmaların odağı hâline geldi.
Pilot program nasıl şekillendi?
İlk 100 Filipinli işçi Ağustos 2024’te Seul’e geldi. Hazırlık sürecinde dil eğitimi ve kültürel uyum derslerini içeren, dört hafta süren yoğun bir program yer aldı. Ardından kent genelindeki hanelerde tam veya yarı zamanlı bakıcı olarak çalışmaya başladılar.
İşçileri hükümetin atadığı iki ajans istihdam etti. Seul Büyükşehir Belediyesi ile İstihdam ve Çalışma Bakanlığı girişimi izledi ve katılımcılar için adil çalışma koşullarının ve desteğin önemini vurguladı.
Her işçiye haftada en az 30 saat çalışma garantisi verildi; fazla mesai ve tatil ücreti düzenlemeleri kapsamında haftada 52 saate kadar çalışma olanağı da tanındı. Bu düzenlemeler, tüm koşulları her hanenin kendi başına belirlemesi yerine işçileri düzenlemeye tabi bir istihdam yapısına dâhil etti.
Programın başlıca aşamaları şöyleydi:
- 2022: Belediye Başkanı Oh Se-hoon, bir kabine toplantısında yabancı ev işçisi alınmasını önerdi.
- Ağustos 2024: İlk 100 Filipinli işçi Seul’e geldi.
- Eylül 2024: Pilot program, katılımcı hanelere hizmet vermeye başladı.
- Nisan 2025: Programı destekleyen Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol görevden alındı.
- 17 Haziran 2025: Genişleme askıda kalırken mevcut işçilerin çalışma izinleri 2026 başına kadar uzatıldı.
Ailelerin ilk dönemdeki memnuniyeti yüksek olsa da neredeyse hemen anlaşmazlıklar ortaya çıktı. Bakıcılardan beklenen işler, dil ve kültürler arası iletişim, ücretler ve hanelerin yetki sınırları anlaşmazlık konuları arasındaydı.
Aileler ne kadar ödüyor ve kimler karşılayabiliyor?
Hizmetin saatlik ücreti başlangıçta 13.940 won, yaklaşık 10,20 dolardı. 2025’te ücret 16.800 wona, yani 12,29 dolara yükseldi. Bu saatlik rakamlara göre artış 2.860 won, yaklaşık yüzde 20,5 oldu.
Programda, tam zamanlı bakıcı çalıştıran bir aile için sosyal sigorta dâhil aylık giderin 2,06 milyon wona, yaklaşık 1.540 dolara kadar çıkabileceği de belirtildi. Bu tutarın Güney Kore’deki ortalama aylık hane gelirinin neredeyse yarısına denk geldiği ifade edildi. Saatlik ücretler ve aylık örnek, hesaplamada kullanılan çalışma saatlerini ve dönemi gösteren ortak bir yöntem sunulmadan paylaşıldı.
Bu maliyetler hizmete erişimi sınırladı. Seul’ün en varlıklı üç semti Gangnam, Seocho ve Songpa, başvuruların yüzde 43’ünü oluşturdu. Bu yoğunlaşma, çalışan ailelerin üzerindeki baskıyı hafifletmeyi amaçlayan programın, esasen hâlihazırda kapsamlı yardım için ödeme yapabilecek durumda olan hanelere hizmet ettiği yönünde eleştirilere yol açtı.
Hong Kong’da yabancı ev işçileri için belirlenen asgari aylık ücret 642 ABD doları olarak verilirken, Singapur ve Malezya’daki işçilerin daha düşük ücret aldığı belirtildi. Güney Kore, yabancı ev işçileri için Asya’daki en kazançlı ülke olarak tanımlandı. Bu durum, işe alınan işçiler için güçlü bir maddi fırsat yaratırken hizmeti aileler için pahalı hâle getiriyor.
Bu karşılaştırma siyasi görüş ayrılığını da açıklamaya yardımcı oluyor. Bir işçiye değerli bir fırsat sunan ücret, bir hanenin bütçesini yine de aşabilir. Seul’ün karşı karşıya olduğu zorluk, hizmeti sunan işçilere vaat edilen istihdam güvencelerini korurken bakıma erişimi nasıl artıracağına karar vermek.
Belediye, Koreli ev işçilerinden yararlanan ailelere sunulanlara benzer sübvansiyonları yabancı bakıcı çalıştıran aileler için de değerlendiriyor. Bu tür bir destek, bakıcı ücretlerini tek başına düşürmeye dayanmadan ailelerin ödediği tutarı azaltabilir.
Eşit ücret neden temel bir anlaşmazlık konusu oldu?
Belediye Başkanı Oh ve Seul’deki diğer yetkililer, yabancı ev işçilerinin daha düşük maliyetle çalıştırılabildiği Singapur ve Hong Kong’u örnek göstererek asgari ücret muafiyeti talep etti.
İstihdam ve Çalışma Bakanlığı, milliyete dayalı ücret ayrımcılığını yasaklayan İş Standartları Yasası ile Uluslararası Çalışma Örgütü sözleşmelerini gerekçe göstererek bu önerileri reddetti. Güney Kore’nin uluslararası çalışma taahhütleri, yabancı işçilerin de Koreli işçilerle aynı asgari ücret haklarına sahip olmasını gerektiriyor.
Asgari ücret, ücretlerin yasal tabanıdır. Bu tartışmada mesele, işçinin milliyetinin daha düşük bir tabanı haklı çıkarıp çıkaramayacağı. Bakanlığın tutumu eşit ücret güvencesini korurken, belediye yetkilileri ortaya çıkan maliyetin hizmetin daha fazla aileye sunulmasını zorlaştırdığını savunuyor.
Singapur ve Hong Kong’da yabancı ev işçilerine yerel asgari ücretin ödenmesi zorunlu değil. Bu durum hizmeti daha geniş bir hane kesimi için uygun fiyatlı hâle getiriyor; ancak ücret ayrımcılığı ve kötü çalışma koşulları nedeniyle eleştirilere de yol açıyor.
Bu nedenle Güney Kore’nin yaklaşımı birbiriyle yarışan baskıları beraberinde getiriyor. Eşit asgari ücret haklarının korunması, işçilerin güvencesini destekliyor. Ancak hane giderlerini azaltmanın başka bir yolu bulunmazsa maliyet erişimi kısıtlıyor ve küçük bir pilot programın ötesine geçilmesini zorlaştırıyor.
Ev işlerinin görev tanımını aşması neden çatışma yaratıyor?
Bazı Filipinli bakıcılar Seul’de olumlu deneyimler yaşadıklarını ve orada çalışma fırsatından memnun olduklarını anlattı. Daha yüksek kazanç, Filipinler’deki ailelerine önemli bir maddi destek sağlayabiliyor; bazı işçiler yalnızca küçük iletişim sorunları yaşadıklarını bildirdi.
Diğer deneyimler ise daha kaygı vericiydi. İşçiler, sözleşmelerinin kapsamı dışında kaldığı hâlde evcil hayvan bakımı, İngilizce özel ders verme veya geniş aile üyeleri için ev işi yapma talepleriyle karşılaştıklarını bildirdi. Ücretlerin gecikmesi ve istihdam sınırlarının net olmaması da denetimle ilgili kaygıları artırdı.
Çocuk bakımı, ev işleri ve dil öğretimi aynı evde iç içe geçebilir; ancak her biri farklı beklentiler içerir. Filipinli bakıcıların İngilizce becerilerinin öne çıkarılması programın amacını karmaşıklaştırdı. Bazı haneler hizmeti, çocuklarına İngilizce eğitimi sağlamanın bir yolu olarak görüyor.
Görevler açık değilse işçilerin, bir talebin işlerinin parçası olup olmadığına ya da bu talebi reddedip reddedemeyeceklerine karar vermesi zorlaşıyor. Aileler açısından belirsizlik, ödedikleri hizmet ücretinin neleri kapsadığı konusunda anlaşmazlıklara yol açabiliyor. Ajanslar iş tanımlarını netleştirmek ve hanelerle bakıcılar arasındaki anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmak için çalışıyor.
Kültürel farklılıklar ve dil sorunları, bu anlaşmazlıkların çözümünü zorlaştırabiliyor. Pilot programın ilk dönemdeki deneyimi, yalnızca işe alım ve eğitimin yeterli olmadığını gösteriyor: İşçilerle hanelerin günlük sorumluluklar konusunda ortak bir anlayışa ve çatışmaları çözmek için işleyen bir yönteme de ihtiyacı var.
İşçiler ve sendikalar daha güçlü güvenceler talep ediyor
Sivil toplum grupları ve işçi örgütleri aşırı iş yükü, cinsel taciz ve sömürü vakalarını belgeledi. Göçmen bakım işçilerinin haklarını destekleyen bir koalisyonun saha araştırması, bazı işçilerin müşteri memnuniyeti puanlarına bağlanan kısa süreli sözleşmelerle çalıştığını ve bunun onları keyfî işten çıkarma ve istismara karşı savunmasız bıraktığını ortaya koydu.
Filipinli bakıcılar deneyimlerini Seul Büyükşehir Konseyi’nin düzenlediği bir forumda paylaştı. Anlattıkları, daha iyi denetim ve destek taleplerini güçlendirdi. Kore Sendikalar Konfederasyonu dâhil işçi örgütleri, ücret gecikmelerini, belirsiz iş tanımlarını ve yetersiz denetimi gerekçe göstererek pilot programın durdurulmasını ve kapsamlı biçimde gözden geçirilmesini istedi.
Uluslararası Ev İşçileri Federasyonu Asya-Pasifik Bölge Koordinatörü Fish Ip, kısa sözleşmelerden ve sivil toplum kuruluşlarıyla sendikaların sürece dâhil edilmemesinden duyduğu kaygıyı dile getirdi. Bilgiye ve yardıma erişimi, ülkeye yeni gelen işçiler için temel güvenceler olarak nitelendirdi:
İşçiler Kore’ye geldiklerinde ilgili bilgilere erişimlerinin güvence altına alınması, istismar ve sömürüye maruz kalmadan çalışabilmeleri ve istismara uğramaları hâlinde yardım için nereye başvuracaklarını bilmeleri önemli.
Ip, ev işçileri için başlangıçta izin verilen altı aylık süreyi de "gülünç derecede kısa" olarak nitelendirdi. Kısa kalış süresinin işçilerin savunmasızlığını artırdığını ve göçmen işçilerin sendikalaşmasını zorlaştırdığını savundu. Buna karşılık Japonya ve Tayvan, göçmen ev işçilerine yenilenme olanağıyla birlikte üç yıllık sözleşmeler sunuyor.
Siyasi değişim genişleme planlarını askıda bıraktı
Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung yönetimi, pilot program için uzun vadeli bir planı henüz kesinleştirmedi. Yoon’un nisandaki görevden alınması, programın önde gelen destekçilerinden birini devre dışı bırakırken Lee’nin kuşkuları, maliyet ve işçilere yönelik muamele konusundaki mevcut anlaşmazlıklara siyasi belirsizlik ekledi.
Çalışma Bakan Yardımcısı Kim Min-seok, pilot programın ötesinde bir genişlemenin yakın vadede olası olmadığını söyledi. 1.200 işçi alma ya da programı ülke çapında uygulamaya koyma planları askıya alındı; Seul dışındaki ilgi de sınırlı kaldı.
Mevcut işçilerin çalışma izinleri 2026 başına kadar uzatıldı. Sözleşmeleri yenilenenler, ev yardımcısı olarak çalışmayı sürdürebiliyor veya izin verilen sektörlerdeki diğer hizmet işlerine atanabiliyor. Seul’de kalan 98 bakıcının da E-9 vizelerinin uzatılmasıyla 36 aya kadar kalmaya uygun olduğu belirtiliyor.
Dolayısıyla program birkaç farklı süreyi kapsıyor: başlangıçta altı aylık kalış, 2026 başına kadar çalışma izni uzatmaları, vize uzatmalarıyla 36 aya kadar olası kalış ve pilot programın kendisine verilen aylık uzatmalar. Hükümet programın uzun vadeli geleceğini değerlendirirken işçilerin ülkede kalma ve çalışma izinleri uzatılıyor.
Hizmetin kesintisiz sürmesini isteyen ailelerle istihdam planı yapan işçiler aynı çözümsüz meseleyle karşı karşıya: Geçici uzatmalar hizmetin devamını sağlıyor, ancak kalıcı ve ulusal çapta bir düzenlemeye henüz karar verilmedi.
Evde yardım çocuk sahibi olma kararlarını değiştirebilir mi?
Demokrat Parti Sözcüsü Lee So-young, Hong Kong ve Singapur’daki benzer politikaların doğum oranlarını artırmadığını savunarak programın dayandığı varsayımı sorguladı. Singapur’da yabancı ev işçisi çalıştırılması on yıllardır sürmesine rağmen doğurganlık hızı 2023’te 1,0’ın altına düştü. Hong Kong’da da benzer bir düşüş eğilimi görüldü.
Bu karşılaştırma iki farklı hedefi yan yana getiriyor. Ücretli yardım, ebeveynlerin günlük işlerini kolaylaştırabilir ve kadınların istihdamda kalmasına yardımcı olabilir. Ailelerin sahip olmayı seçtiği çocuk sayısını artırmaksa bakıcının çalıştığı saatlerin ötesine uzanan sorumluluklar ve baskılarla şekillenen daha geniş bir hedef.
İş gücü ve toplumsal cinsiyet alanında çalışan akademisyen Joan Williams, Güney Kore’nin doğurganlık krizini ulusal bir acil durum olarak tanımladı. Ayrıca bakım sorumluluklarındaki ve toplumsal cinsiyet rollerindeki temel eşitsizlikler giderilmedikçe yabancı işçi alımının bu krizi çözmesinin olası olmadığını savundu.
Ailelerin ilk dönemde yüzde 84 memnuniyet bildirmesi, hizmetten yararlanan hanelerin memnuniyetini gösteriyor. Ancak başvuruların varlıklı kesimlerde yoğunlaşması, hizmetin yardım etmesi hedeflenen nüfusun yalnızca sınırlı bir bölümüne ulaştığını ortaya koyuyor.
Bu nedenle tartışma, işe alınan bakıcı sayısının ötesine geçti. Destek en ağır baskılarla karşı karşıya olan ailelere ulaşıyor mu, kadınlar ücretli işlerde kalabiliyor mu ve bakım sorumlulukları daha adil paylaşılabiliyor mu gibi sorular gündeme geldi.
Bakım işinin kimlere yüklendiğine dair tartışma
Güney Kore, dünyanın etnik açıdan en homojen ülkelerinden biri olmayı sürdürüyor. Filipinli bakıcıların gelişi, göç, çok kültürlülük ve göçmen işçilerin topluma uyumu konularını aile yaşamına ilişkin günlük tartışmaların içine taşıdı.
Program, bakıma verilen değer konusundaki gerilimleri de açığa çıkarıyor. Geleneksel olarak Koreli kadınların yaptığı işler, katılımcı hanelerin bazılarında daha az varlıklı bir ülkeden gelen kadınlara devrediliyor. Eleştirmenler, sömürü riskine ve düzenlemenin göçmen işçilere adil davranıp davranmadığına ilişkin kaygılarını dile getirdi.
Daha yüksek Kore ücretleri Filipinli işçiler için önemli bir çekim unsuru; ancak bir işin koşulları kazançtan ibaret değil. Düzenli ücret, yönetilebilir iş yükü, tacize karşı koruma ve yardım arayabilme olanağı, fırsatın uygulamada işe yarayıp yaramadığını etkiliyor.
Aileler de kendi acil hesaplarıyla karşı karşıya: Hizmet, sürdürülebilir bir fiyata güvenilir çocuk bakımı sunuyor mu? Başvuruların varlıklı semtlerde yoğunlaşması ve önerilen sübvansiyonlar, uygun fiyatlılığın tartışmanın merkezinde kalmasının nedenini gösteriyor.
17 Haziran itibarıyla hükümetin pratikteki yanıtı geçici uzatmalardan, hane sübvansiyonlarının değerlendirilmesinden ve hizmet sağlayıcıların görevleri netleştirip anlaşmazlıkları çözme çabalarından oluşuyor. Daha geniş politika tartışması ise ailelere destek verilmesini, eşitsiz bakım sorumluluklarının değiştirilmesini ve işe alım programlarına paralel olarak göçmen işçilerin daha güçlü biçimde korunmasını gerektiriyor.
Seul’deki pilot program, nüfus azalmasına ülke çapında çözüm sunmaktan ziyade sınırlı bir deney niteliğini koruyor. Geleceği finansman, yasal ücret güvenceleri ve denetim konusundaki kararlara ve hükümetin hâlihazırda işleyen bu düzenlemeyi kalıcı bir hizmete dönüştürmek isteyip istemediğine bağlı.
Öne Çıkan Noktalar
- Güney Kore, ilk 100 Filipinli işçinin ağustosta gelmesinin ardından Seul’deki pilot programı Eylül 2024’te başlattı; 17 Haziran 2025 itibarıyla kentte 98 bakıcı kalmıştı.
- İlk anketlerde ailelerin yüzde 84’ü memnuniyet bildirdi; ancak ücret gecikmeleri, belirsiz görev tanımları ve istismar iddiaları anlaşmazlıklara yol açtı.
- Saatlik hizmet ücreti 2025’te 13.940 wondan 16.800 wona yükseldi. Seul’ün üç varlıklı semti başvuruların yüzde 43’ünü oluşturdu.
- Çalışma Bakanlığı, Kore yasalarını ve uluslararası çalışma sözleşmelerini gerekçe göstererek milliyete dayalı asgari ücret muafiyetlerini reddetti.
- Siyasi değişimin ve maliyetle işçi güvenliğine ilişkin çözülemeyen kaygıların ardından 1.200 işçiye genişleme ve ülke çapında uygulama planları askıya alındı.
- Mevcut çalışma izinleri 2026 başına kadar uzatıldı; vize uzatmalarının 36 aya kadar kalışa olanak tanıdığı belirtildi.
- Pilot program, kalıcı hâle getirilmesine yönelik bir takvim olmadan aylık uzatmalarla sürüyor.






