Malezya'da yeni mezunların geçim sıkıntısı: Düşük maaşlar, eğitimle uyuşmayan işler ve hayata atılmanın maliyeti

11 dakikalık okuma
Malaysian graduates are overqualified and underpaid, Khazanah Research ...

Diploma, iş ve yetersiz kalan maaş

Future Studies Berhad'ın Gaji Cukup Makan Ekonomi raporuna göre Malezya'da yeni mezunların yüzde 65'inden fazlası ayda 3.000 RM'den, yani yaklaşık 700 ABD dolarından az kazanıyor. Yaklaşık yüzde 70'i, çoğu zaman eğitim aldıkları alanın dışında, orta düzey beceri veya vasıfsız işlerde çalışıyor. Birçok genç Malezyalı için üniversiteyi bitirmek ne bekledikleri geliri ne de bekledikleri türde bir işi beraberinde getirdi.

İçindekiler
  1. Diploma, iş ve yetersiz kalan maaş
  2. Üniversitelerin yaygınlaşması, nitelikli işlerin artışını geride bıraktı
  3. Eksik istihdam bir mezun için ne anlama geliyor?
  4. Ekonomi neden düşük ücretli işler üretmeyi sürdürüyor?
  5. Üniversite diploması hâlâ daha fazla kazandırıyor, ancak avantajı daraldı
  6. Kira, günlük harcamalar ve öğrenci borcu maaşı eritiyor
  7. Üniversiteler ve işverenlerin beklentileri uyuşmuyor
  8. Maliyetler bireysel kariyerlerin ötesine uzanıyor
  9. Önerilen adımların ele alması gerekenler
  10. Öne Çıkanlar

Bilgisayar bilimi mezunu Andy Yap, başlangıç maaşı olarak 3.000 RM'nin bile fazla beklenti olduğunun kendisine söylendiğini anlatıyor. Bazı mühendislik mezunları ise 1.000 RM'nin biraz üzerinde maaş teklifleri aldıklarını bildiriyor. Bu deneyimler, üniversite mezunlarının ücretlerinin on yıldır yerinde saydığı bir dönemin parçası. Bu süreçte yeni mezunların yarısından fazlası düzenli olarak ayda 2.000 RM'nin altında kazandı.

Malezya'nın sorunu ilk maaşın miktarından ibaret değil. Eğitim düzeylerinden daha azını gerektiren işleri kabul eden mezunlar, aldıkları eğitimi kullanmakta, alanlarıyla ilgili deneyim kazanmakta ve daha iyi ücretli pozisyonlara geçmekte zorlanabiliyor. Kira, günlük harcamalar ve eğitim borcu da kısıtlı bir gelir için rekabet ediyor; bu da finansal bağımsızlığı ve tasarruf yapmayı ulaşılması güç hedeflere dönüştürüyor.

16 Haziran 2025 itibarıyla zorluk, aynı sorunun üç boyutunu birbiriyle buluşturmak: üniversite eğitiminin hızla yaygınlaşması, ileri beceri gerektiren işlerin sınırlı sayıda olması ve yaşam maliyetlerini karşılamakta zorlanan ücretler. Başlangıç maaşlarını artırmak önemli, ancak mezunların niteliklerini pratikte kullanabilecekleri pozisyonlara da ihtiyacı var.

Future Studies Berhad'ın bulguları yeni mezunları ele alırken diğer veriler yükseköğrenim görmüş daha geniş çalışan gruplarını kapsıyor. Bu veriler bir arada, işe giriş aşamasındaki baskıyı ve ortaöğretimin ötesinde eğitim almış kişilere uygun işlerin genel olarak yetersizliğini ortaya koyuyor.

Dolayısıyla bir mezun çalışıyor olsa bile iş hayatına zor koşullarda başlayabilir. Bir işe sahip olmak, acil gelir ihtiyacını karşılar; bu işin kişinin becerilerini kullanıp kullanmadığı ve geçinmeye yetecek kadar kazandırıp kazandırmadığı ise sonrasında yaşanacakların büyük bölümünü belirler.

Reklam

Üniversitelerin yaygınlaşması, nitelikli işlerin artışını geride bıraktı

Malezya'da yükseköğretime kayıtlı öğrenci sayısı 1980'de 50.000'in altındayken 2020'de 1,2 milyonu aştı. Bu, 24 kattan fazla artış anlamına geliyor. Bu büyüme çok daha fazla kişinin yükseköğretime erişmesini sağladı, ancak ileri beceri gerektiren işlerin artışı aynı hızı yakalayamadı.

2022'de Malezya'daki işlerin yalnızca yaklaşık yüzde 25'i yüksek beceri gerektiren işler olarak sınıflandırıldı; bu oran yıllardır değişmemişti. 2023'te yeni işlerin yalnızca yüzde 17'si bu kategorideydi. İlk oran mevcut iş piyasasını, ikincisi ise piyasaya eklenen işleri gösteriyor. Her ikisi de mezunların uzmanlık eğitimlerini uygulayabilecekleri fırsatların sınırlı olduğuna işaret ediyor.

Uygun pozisyonları bulunan işverenler, sayısı giderek artan üniversite mezunları arasından seçim yapabiliyor. Bu pozisyonlara giremeyen mezunlar, işsiz kalmamak için niteliklerinin altında işlerde çalışmayı kabul edebiliyor. Bu sayede hemen gelir elde etseler de çoğu zaman üniversite sonrasında beklediklerinden daha düşük maaş alıyorlar.

Veriler, eğitimdeki büyüme ile istihdam fırsatlarının farklı hızlarda ilerlediğini gösteriyor:

  • 1980: Yükseköğretime kayıtlı öğrenci sayısı 50.000'in altındaydı.
  • 2020: Öğrenci sayısı 1,2 milyonu aştı.
  • 2021: Khazanah Araştırma Enstitüsü, mezunların yüzde 48,6'sının yaptığı iş için gereğinden fazla nitelikli olduğunu belirledi.
  • 2022: İşlerin yaklaşık yüzde 25'i yüksek beceri gerektiren işler olarak sınıflandırıldı.
  • 2023: Yeni işlerin yalnızca yüzde 17'si yüksek beceri gerektiriyordu. Yılın sonlarına doğru yükseköğrenim görmüş yaklaşık 2 milyon kişi eksik istihdamdaydı.

Eksik istihdam bir mezun için ne anlama geliyor?

KRI olarak bilinen Khazanah Araştırma Enstitüsü, 2021'de mezunların neredeyse yarısının, yüzde 48,6'sının, yaptığı iş için gereğinden fazla nitelikli olduğunu belirledi. Yalnızca yüzde 43,4'ü eğitim düzeyine uygun pozisyonlarda çalışıyordu. Gereğinden fazla nitelikli olmak, çalışanın yaptığı işin gerektirdiğinden daha fazla eğitim almış olması anlamına geliyor.

Malezya İstatistik Dairesi, 2023'ün sonlarına doğru yükseköğrenim görmüş yaklaşık 2 milyon kişinin eksik istihdamda olduğunu kaydetti. Bu bağlamda eksik istihdam, kişinin tamamladığı eğitim düzeyini gerektirmeyen bir pozisyonda çalışması demek. Bir kişi düzenli olarak çalışsa da işinde becerilerini nadiren kullanıyor olabilir.

Reklam

Bu tür pozisyonları kabul eden mezunlar ücret kaybına uğrayabiliyor: Niteliklerine uygun bir işte kazanabilecekleri daha yüksek gelir yerine, yaptıkları işe bağlı ücreti alıyorlar. Özellikle kira ve kredi taksitlerinin zamanı gelmişken, diğer seçenek hiç gelir elde etmemek olduğunda bu tercih anlaşılabilir.

Daha sonraki ücret artışları çoğu zaman ilk maaş temel alınarak belirlendiğinden, düşük bir başlangıç maaşı ilerideki kazançları da etkileyebilir. Düşük ücretle işe başlayan mezunlar yıllarca yaşıtlarının gerisinde kalabilir. Alanları dışındaki işler ise uzmanlık gerektiren bir kariyer için gerekli deneyimi edinme fırsatlarını kısıtlayabilir.

2021'de mezunların yarısından fazlası, tam çalışma saatleriyle ve sürekli istihdamın sağladığı güvence ve yan haklardan yoksundu. Geçici işler, sözleşmeli çalışma, kısmi süreli işler ve serbest çalışma daha yaygın hâle geldi. Bu düzenlemeler gelir sağlayabilse de mezunları işlerinin devamlılığı ve istihdam haklarına erişim konusunda belirsizlikle karşı karşıya bırakıyor.

Ekonomi neden düşük ücretli işler üretmeyi sürdürüyor?

Malezya, düşük maliyet ve yoğun iş gücü etrafında şekillenen sektörlere büyük ölçüde bağımlı. Hizmetler, imalat ve gig ekonomisi işlerin büyük bölümünü oluşturuyor. İstihdamın düşük ya da orta düzey beceri gerektiren işlerde yoğunlaşması, ileri eğitimlerini kullanmak isteyen mezunlara açık pozisyon sayısını sınırlıyor.

Küçük ve orta ölçekli işletmeler, yani KOBİ'ler, Malezya'daki işletmelerin yüzde 97'sinden fazlasını oluşturuyor. Birçoğunun rekabetçi maaşlar sunmak, çalışanları eğitmek veya yapılandırılmış kariyer gelişimi sağlamak için kaynakları sınırlı. Mezunlar açısından bu, bir iş ilanı olsa bile daha yüksek gelire veya daha fazla sorumluluk gerektiren görevlere uzanan net bir yol bulunmayabileceği anlamına geliyor.

Dolayısıyla uygun işlerin yetersizliği birbiriyle bağlantılı iki boyut taşıyor. Çok sayıda mezun iş gücü piyasasına girerken birçok işveren, daha yüksek ücretleri veya ileri beceri gerektiren işleri kolayca destekleyemeyen işletmeler yürütüyor. Sınırlı sayıdaki uygun pozisyon için çok sayıda adayın rekabet etmesi ücretler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Düşük maliyetli yabancı iş gücüne bağımlılık, zayıf iş gücü piyasası kurumları ve iş yasalarının yetersiz uygulanması bu zorlukları derinleştiriyor. Daha az beceri gerektiren işlerin yoğunlaşmasıyla birlikte bu koşullar, mezunlar da dâhil olmak üzere tüm çalışanların ücretlerini düşük tutuyor.

Reklam

Üniversite diploması hâlâ daha fazla kazandırıyor, ancak avantajı daraldı

Mezunlar, 1997'de Malezya Ortaöğretim Bitirme Sertifikası (SPM) sahiplerinin 2,7 katı kadar kazanıyordu. Bu oran 2022'de 1,7 kata düştü. Üniversite diplomasının sağladığı gelir avantajı devam etse de çok küçüldü.

Bu avantaj genellikle mezun ücret farkı olarak adlandırılıyor. Daha düşük nitelik düzeyine kıyasla yükseköğretimle bağlantılı ek ücreti ifade ediyor. Farkın daralması, özellikle eğitim masraflarını karşılamak için borçlanan düşük ve orta gelirli aileler açısından üniversite eğitiminin mali hesabını zorlaştırıyor.

Malezya Merkez Bankasının eski başkanı Muhammad Ibrahim, 1984'te 1.300 RM olan yeni mezun maaşının enflasyon hesaba katıldığında bugün 7.000 ila 8.000 RM'ye denk geleceğini belirtti. Ancak günümüzde başlangıç maaşları 2.000 ila 3.000 RM arasında kalıyor.

Enflasyon, paranın satın alma gücünü azaltıyor. Maaş, ringgit cinsinden artarken eskisinden daha fazla, hatta aynı miktarda mal ve hizmet alamayabilir. Mezunların maaşları nominal olarak, yani ödenen miktar bakımından, bir miktar arttı; ancak enflasyona göre düzeltilen ücretler yerinde saydı veya geriledi.

Bu nedenle Malezyalı mezunlar, yıllarca süren eğitimin maliyetini daha zayıf bir gelir avantajı ve artan yaşam giderleriyle karşılaştırıyor. Eğitim borcu olanlar için kaygı hemen hissediliyor: Geri ödemeler, iş hayatı kurmanın maliyetleriyle rekabete giriyor.

Kira, günlük harcamalar ve öğrenci borcu maaşı eritiyor

Çalışan Tasarruf Fonu, Klang Vadisi'nde yaşayan bekâr bir yetişkinin geçinebilmesi için ayda en az 1.930 RM'ye ihtiyacı olduğunu tahmin ediyor. Malezya Merkez Bankası ise geçim ücretini 2.700 RM olarak belirliyor. Bu ölçütler, temel harcamalar hesaba katıldığında birçok başlangıç maaşının ne kadar az hareket alanı bıraktığını gösteriyor.

Kuala Lumpur ve Penang gibi kent merkezlerinde yaşam maliyetleri ücret artışlarını geride bıraktı. Mezunlar kazandıklarının neredeyse tamamını harcarken bulabiliyor; temel ihtiyaçlarını kısmak veya aile desteğine başvurmak zorunda kalabiliyor. Nerede yaşayacakları da kişisel olduğu kadar mali bir karara dönüşüyor.

23 yaşındaki mezun Howard Ng, aylık 3.000 RM maaş üzerindeki baskıyı anlatıyor. Anlattıkları, kira ve gündelik ihtiyaçların maliyetine odaklanıyor:

ucu ucuna yetiyor

Reklam

Fizyoterapist olarak çalışan bir mezun 2.400 RM kazanıyor ve masraflarını azaltmak için erkek kardeşiyle yaşıyor. Bu durum, aile desteğinin sınırlı bir maaşın daha uzun süre yetmesini nasıl sağlayabildiğini, aynı zamanda birçok mezunun iş hayatına atılınca kavuşmayı umduğu bağımsız yaşamı nasıl ertelediğini gösteriyor.

Anketler, mezunların önemli bir bölümünün eğitim borcunu ödemek için ayda 100 ila 300 RM harcadığını gösteriyor. Bazıları gelirlerinin yüzde 40'ından fazlasını bu ödemelere ayırıyor. Bu düzeydeki borç ödemeleri, barınma, gıda ve diğer temel ihtiyaçlar karşılanmadan önce maaşın büyük bir kısmını tüketiyor.

Faturalar ödendikten sonra elde kalan kısıtlı para, tasarruf, yatırım veya mesleki gelişim için çok az alan bırakıyor. Mali sıkıntı, kötü finansal kararlara veya yüksek faizli kredilere bağımlılığa da yol açarak zaten sıkışık olan bütçeye yeni bir yük ekleyebiliyor.

Üniversiteler ve işverenlerin beklentileri uyuşmuyor

İşverenler, mezunların sıklıkla pratik becerilerden, sektör deneyiminden ve iletişim ile ekip çalışması gibi yetkinliklerden yoksun olduğunu bildiriyor. Teknolojik değişime veya iş yeri gerekliliklerine ayak uyduramayan üniversite dersleri, öğrencileri sınavlara iyi hazırlarken bir işin gerektirdiği görevlere daha az hazırlıklı bırakabiliyor.

Malezya'nın eğitim sistemi akademik başarıya önemli ölçüde ağırlık veriyor. İşverenlerin giderek daha çok değer verdiği eleştirel düşünme, yaratıcılık ve uyum sağlama becerileri ise daha az önemseniyor. Bu beceriler, çalışanların alışılmadık sorunları çözmesine, fikirlerini açıklamasına ve görevler ya da teknolojiler değiştiğinde karşılık vermesine yardımcı oluyor.

Bu nedenle üniversitelerle işverenlerin birlikte çalışması gerekiyor. Müfredatları güncellemek, stajlar düzenlemek ve yapılandırılmış ortaklıklar kurmak, akademik eğitimi pratik deneyimle buluşturabilir. Öğrenciler bilgilerini uygulama fırsatı bulurken işverenler de iş yerlerinde ihtiyaç duyulan becerilerin belirlenmesine katkı sunabilir.

Almanya'nın ikili eğitim sistemi ve İsviçre'nin mesleki eğitim programları, teorik öğrenimi pratik deneyimle birleştirmeye örnek oluşturuyor. Mesleki eğitim ve kamu kurumlarıyla işletmeler arasındaki güçlü ortaklıklar, insanların çalışma ortamında önceden kullandıkları bilgiyle iş hayatına atılmalarına yardımcı olabilir.

Malezya'daki düşük ücret düzeyi ve ileri beceri gerektiren işlerin yavaş artışı, eksik istihdam sorununu ağırlaştırıyor. Daha iyi hazırlık, mezunların uygun işler için rekabet etmesine yardımcı olabilir; ancak ekonominin bu tür pozisyonlardan daha fazlasını yaratması da gerekiyor. Daha fazla mezunun bundan yararlanabilmesi için eğitim ve istihdam artışı birlikte ilerlemeli.

Reklam

Maliyetler bireysel kariyerlerin ötesine uzanıyor

Kariyer danışmanı Sharifah Hani Yasmin, eksik istihdamın ve sınırlı kazançların uzun süre devam etmesinin yalnızca bu durumu yaşayan mezunları değil, ülkeyi de etkilediği uyarısında bulunuyor. Daha geniş kapsamlı sonuçları şöyle anlatıyor:

Eksik istihdam, kariyer hayal kırıklığı ve durgun gelir döngüsüne sıkışmış bir kuşak, yalnızca mezunları ilgilendiren bir mesele değil, ulusal bir meseledir.

Düşük ücretlerin kalıcı hâle gelmesi, yükseköğretime duyulan güveni zayıflatabilir ve eşitsizliği artırabilir. Aile desteği olan mezunlar düşük başlangıç maaşlarıyla daha kolay başa çıkabilirken kendi masraflarını karşılamak ve kredilerini ödemek zorunda olanların uygun bir fırsat için bekleme olanağı daha kısıtlı.

Malezya, başta komşusu Singapur olmak üzere daha iyi ücret ve kariyer fırsatları sunan ülkelere nitelikli çalışanlarını da kaptırıyor. 2022 itibarıyla yaklaşık 1,9 milyon Malezyalı yurt dışına göç etmişti; bunların önemli bir bölümü nitelikli veya orta düzey becerilere sahip çalışanlar olarak sınıflandırılıyordu. Bu çalışanların kaybı, ülke içindeki yenilikçiliği ve ekonomik büyümeyi destekleyecek yetenek havuzunu daraltıyor.

Çalışanlara yapılan ödemelerin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı da gelişmiş ülkelere kıyasla daha düşük. GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor. Ücretlerin payının düşük olması, çalışanların ekonomik kazanımlardan daha az yararlandığı anlamına geliyor.

Dolayısıyla ücretlerin yerinde sayması, Malezya'nın yüksek gelirli bir ülke olma hedefini de etkiliyor. Bilgiye ve uzmanlık gerektiren işlere dayalı bir ekonomi, insanların eğitimlerini verimli biçimde kullanabilmesine ve kariyerlerini ülke içinde geliştirmek için bir neden görmesine bağlı.

Önerilen adımların ele alması gerekenler

Yeni Sanayi Ana Planı 2030, milyonlarca yeni iş yaratmayı hedefliyor. Teknoloji, temiz enerji ve biyoteknoloji gibi alanlarda yapılacak yatırımlar ve sanayinin dönüşümü mezunlara yeni fırsatlar sunabilir. Ancak sonuç alınması, planın etkili uygulanmasına ve bu işlerin mezunların sahip olduğu becerilerle örtüşmesine bağlı.

Aşamalı Ücret Politikası (PWP) ve hedefli ücret sübvansiyonları, özellikle kentsel yaşam maliyetlerinin yüksek olduğu yerlerde maaşları artırmanın yollarını sunuyor. Bu önlemlerin sektörler arasında esnek biçimde uygulanması ve verimlilik ile ileri eğitim dâhil, ölçülebilir sonuçlara bağlanması gerekiyor. Verimlilik, çalışma sonucunda ortaya çıkan yararlı üretim miktarıdır; verimliliğin artırılması işletmelerin daha yüksek ücretleri karşılamasına yardımcı olabilir.

Reklam

KOBİ'lerin eğitim, kariyer gelişimi ve çalışanları elde tutma alanlarına yatırım yapabilmesi için desteğe ihtiyacı var. Eğitim için vergi teşvikleri, kamu kurumlarıyla işletmeler arasındaki ortaklıklar ve erişilebilir mesleki gelişim programları, işverenlerin ve çalışanların kariyer boyunca becerilerini geliştirmesine yardımcı olabilir.

Üniversitelerin de öğretimi yenilemesi, pratik deneyimi artırması ve iletişim ile ekip çalışması becerilerini güçlendirmesi gerekiyor. Yaşam boyu öğrenme ve yeniden beceri kazanma programları, iş gereklilikleri değiştikçe mezunların uyum sağlamasına yardımcı olabilir. İşverenlerle kurulan yapılandırılmış bağlar ise dersleri çalışma hayatına daha uygun hâle getirebilir.

Konut yardımları, kira kontrolleri ve uzaktan çalışmaya yönelik destekler, genç çalışanlar üzerindeki mali baskıyı azaltmak için önerilen adımlar arasında. İş yasalarının daha güçlü uygulanması, toplu pazarlık ve düzenli ücret değerlendirmeleri de çalışanlara daha fazla koruma ve ücret kararlarında daha güçlü söz hakkı sağlayabilir.

Bu öneriler aynı sorunun farklı yönlerini ele alıyor: uygun işlerin bulunabilirliği, işverenlerin daha fazla ödeme kapasitesi, mezunların işe hazırlığı ve yaşam maliyeti. Temel zorluk, eğitim başarısını insanların becerilerini kullanan ve sürdürülebilir gelir sağlayan istihdama dönüştürmek.

Öne Çıkanlar

  • Yeni mezunların yüzde 65'inden fazlası ayda 3.000 RM'nin altında kazanıyor; on yıl boyunca yeni mezunların yarısından fazlası düzenli olarak 2.000 RM'nin altında maaşla işe başladı.
  • Yeni mezunların yaklaşık yüzde 70'i, çoğu zaman eğitim aldıkları alanın dışında, orta düzey beceri gerektiren veya vasıfsız işlerde çalışıyor.
  • Yükseköğretime kayıtlı öğrenci sayısı 1980'de 50.000'in altındayken 2020'de 1,2 milyonu aştı; buna karşılık ileri beceri gerektiren işler sınırlı kaldı.
  • KRI, 2021'de mezunların yüzde 48,6'sının yaptığı iş için gereğinden fazla nitelikli olduğunu belirledi; 2023'ün sonlarına doğru yükseköğrenim görmüş yaklaşık 2 milyon kişi eksik istihdamdaydı.
  • Mezunlarla SPM sahipleri arasındaki gelir oranı 1997'de 2,7 katken 2022'de 1,7 kata geriledi.
  • Yaşam giderleri ve eğitim borcu, birçok mezuna tasarruf veya kariyer gelişimi için çok az para bırakıyor.
  • Düşük ücretler ve uygun olmayan işler eşitsizliği artırma, göçü teşvik etme ve Malezya'nın ekonomik hedeflerini zayıflatma riski taşıyor.
  • Önerilen adımlar daha iyi eğitim ve öğretimi, ileri beceri gerektiren işlerin artırılmasını, ücret önlemlerini, KOBİ desteğini ve çalışanlara daha güçlü koruma sağlanmasını bir araya getiriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir