Çin'in 2025'teki toparlanmasında fabrikalar güçlü üretim sergilerken tüketiciler harcamada temkinli

12 dakikalık okuma
A closer look at China’s ‘v -shaped recovery’. - OCO

Fabrikalar Dengesiz Toparlanmanın Başını Çekiyor

Çin'de sanayi üretimi Nisan 2025'te bir yıl öncesine göre yüzde 6,1, perakende satışlar ise yüzde 5,1 arttı. Bu veriler, fabrikaların hane halkı talebinden daha güçlü kaldığı bir ekonomiye işaret ediyor. Sanayi üretimindeki artış analistlerin beklentilerini aşarken perakende harcamalar ekonomistlerin tahminlerinin altında kaldı. Her iki göstergedeki büyüme de önceki aya kıyasla yavaşladı.

İçindekiler
  1. Fabrikalar Dengesiz Toparlanmanın Başını Çekiyor
  2. Sanayi Üretimi En Güçlü Motor Olmayı Sürdürüyor
  3. Elektrikli Araçlar, Yenilenebilir Enerji ve Robotlar İvme Kazanıyor
  4. Hane Halkı Harcamaları Artıyor, Ancak Temkin Sürüyor
  5. Politikalar Hane Halklarının Harcama Gücünü Artırmayı Amaçlıyor
  6. Emlak Sektöründeki Zayıflık Güveni Baskılamayı Sürdürüyor
  7. ABD Gümrük Vergileri İhracat İvmesini Tehdit Ediyor
  8. Büyüme Tahminleri Temkinli Bir İyimserliğe İşaret Ediyor
  9. Piyasalar Teknoloji Kazançlarıyla Borç Risklerini Tartıyor
  10. Kalıcı Toparlanma İçin Fabrikaların Yanı Sıra Alıcılar da Gerekli
  11. Öne Çıkanlar

13 Haziran 2025 itibarıyla bu rakamlar, dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin karşı karşıya olduğu temel zorluğu ortaya koyuyor: Daha geniş kapsamlı bir toparlanmayı destekleyecek tüketici güvenini ve harcama gücünü sağlarken imalat sektöründeki ivmeyi korumak. Devlet sübvansiyonları, altyapı harcamaları ve teknoloji yatırımları ekonomik faaliyetin sürmesine katkı sağladı. Emlak sektöründeki uzun süreli durgunluk, istihdam ve ücretlere ilişkin kaygılar ile ABD'yle ticaret gerilimleri görünümü baskılamaya devam ediyor.

Çin'in ekonomik performansı, fabrikaları, tüketicileri ve şirketleri küresel piyasalar ve tedarik zincirleriyle yakından bağlantılı olduğu için ülke sınırlarının ötesinde de önem taşıyor. Üretimdeki artış bu bağlantıları destekleyebilirken talepteki zayıflık veya yeni ticaret engelleri aksamalara yol açabilir. Toparlanma genel olarak olumlu ilerliyor, ancak sektörler ve hane halkları arasında eşit dağılmıyor.

Hükümetin 2025 yılı büyüme hedefi yaklaşık yüzde 5. Özel sektör tahminleri, küresel ticaretin seyrine ve iç politikaların desteğinin gücüne bağlı olarak yüzde 4 ile yüzde 4,8 arasında değişiyor. Hedefe ulaşmak için fabrikaların daha fazla mal üretmesi yeterli olmayacak; yurt içindeki ve dışındaki alıcıların bu malları satın almaya istekli ve muktedir olması da gerekecek.

Bu nedenle politika desteği birbiriyle bağlantılı iki amaca hizmet ediyor. Altyapı, ekipman ve yenilik harcamaları şirketlerin üretimi artırmasına yardımcı oluyor. Sübvansiyonlar ve hane halkı gelirlerini artırmaya yönelik önlemler ise bu üretime talebi güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu çabalar arasındaki denge, toparlanmanın daha kalıcı olup olmayacağını belirleyecek.

Reklam

Sanayi Üretimi En Güçlü Motor Olmayı Sürdürüyor

Ulusal İstatistik Bürosu (NBS), sanayi üretiminin nisanda yıllık bazda yüzde 6,1 arttığını açıkladı. Artış önceki aya göre yavaşlasa da sonuç, ileri teknoloji sektörlerine, enerjiye ve altyapıya yapılan yatırımların desteğiyle imalat sanayisindeki gücün sürdüğünü gösterdi.

Sanayi üretimi, üretim faaliyetlerini ölçüyor. Bu göstergedeki artış fabrikaların ve diğer sanayi işletmelerinin ne ölçüde çalıştığına dair fikir verirken perakende satışlar satın alımlara odaklanan farklı bir görünüm sunuyor. Çin'in nisan ayı sonuçları, her iki göstergenin neden önemli olduğunu ortaya koyuyor: Tüketiciler daha temkinli davranırken üretim hızla genişleyebiliyor.

2025'in ilk iki ayında yüksek teknoloji imalatı, sanayi genelinden daha hızlı büyüdü. Bu sektördeki katma değerli üretim bir yıl öncesine göre yüzde 9,1 arttı. Katma değer, başka yerlerden satın alınan malzemeleri de içeren malların toplam satış fiyatından ziyade üretim sırasında yaratılan değeri ifade ediyor.

Hükümetin sanayiyi geliştirmeye yönelik yatırımları bu performansın sürmesine katkıda bulundu. Altyapı projeleri ve ekipman alımları işletmeler için talep yaratırken yeni teknolojilere yapılan yatırımlar sanayi sistemini modernleştirmeyi ve ek büyüme kaynakları oluşturmayı amaçlıyor.

Elektrikli Araçlar, Yenilenebilir Enerji ve Robotlar İvme Kazanıyor

Yılın ilk iki ayında üretimin en güçlü olduğu alanlar arasında yeni enerji sektörleri yer aldı. Yeni enerjili araç üretimi bir yıl öncesine göre yüzde 47,7 artarken büyük ölçekli rüzgâr enerjisi üretimi yüzde 10,4, güneş enerjisi üretimi ise yüzde 27,4 yükseldi.

Bu iki orana göre güneş enerjisi üretimi, rüzgâr enerjisi üretiminden 17 yüzde puan daha hızlı büyüdü. Her ikisi de arttı, ancak rakamlar yenilenebilir enerji sektörünün kendi içinde bile büyümenin eşit olmadığını gösteriyor.

Yapay zekâ (YZ) ve dijital ürün imalatı da sanayi faaliyetlerine katkı sağladı. Teknolojik atılımlar akıllı ürünlere ve bilgi işlem gücüne olan talebi artırarak ilgili sektörlerde üretimi destekledi.

Hizmet robotlarının üretimi bir yıl öncesine göre yüzde 35,7, sanayi robotlarının üretimi ise yüzde 27 arttı. Bu artışlar robot teknolojilerini, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerjiyle birlikte toparlanmaya katkı sağlayan alanlar arasına taşıyor. YZ, ileri imalat ve yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımların sürdürülmesi de hükümetin kalıcı büyüme motorları oluşturma çabasının bir parçası.

Reklam

Hane Halkı Harcamaları Artıyor, Ancak Temkin Sürüyor

Resmî verilere göre perakende satışlar nisanda bir yıl öncesine kıyasla yüzde 5,1 arttı. Bu artış tüketici harcamalarının iyileştiğini gösterse de büyümenin yavaşlaması ve ekonomistlerin beklentilerinin altında kalması, temkinli tutumun sürdüğüne işaret etti.

Hane halkları işsizlik, ücret artışı ve genel ekonomik görünüm konusunda kaygı duymaya devam ediyor. Bu kaygılar, özellikle gelecekteki gelirleri belirsiz olduğunda insanların ne ölçüde alışveriş yapacağını etkiliyor. Fabrikalardaki güçlü faaliyet ekonomiyi destekleyebilir, ancak toparlanmanın kalıcı olması hane halklarının harcama yapacak kadar güvende hissetmesine de bağlı.

Tüketim mallarına yönelik takas programının genişletilmesi beyaz eşya, elektronik ve araç alımlarını teşvik etti. Program kapsamında eski ürünlerini yenileriyle değiştiren tüketicilere sübvansiyon sağlanıyor. Bu teşviklerin desteğiyle iletişim ekipmanları, mobilya ve ev aletleri satışları 2025'in ilk iki ayında çift haneli artış kaydetti.

Ay Yeni Yılı harcamaları da satışlara katkı sağladı. Gişe hasılatı rekor seviyeye ulaşırken tatil döneminde yeme içme sektörü gelirleri bir yıl öncesine göre yüzde 4,3 arttı. Kutlamalar sırasında yapılan harcamalar restoranlara ve eğlence sektörüne yarar sağladı.

Tatil harcamaları ve sübvansiyonlar satışları kısa sürede artırabilir, ancak etkileri zamanla zayıflayabilir. Hane halkı talebi açısından soru, mevsimsel kutlamalar sona erdikten ve mali teşviklerin kısa vadeli cazibesi azaldıktan sonra alımların güçlü kalıp kalmayacağı. Özellikle kırsal bölgelerde ve düşük gelirli kent sakinleri arasında yüksek hane halkı borcu ve yavaş ücret artışı ilerlemeyi sınırlamaya devam ediyor.

Politikalar Hane Halklarının Harcama Gücünü Artırmayı Amaçlıyor

Hükümet; ücret artışları, çocuk bakım sübvansiyonları ve ücretli yıllık izin hakkının uygulanması yoluyla tüketimi teşvik etmeye yönelik bir plan açıkladı. Bu önlemler, hem halkın harcanabilir gelirini hem de harcama isteğini artırmayı amaçlıyor. Harcanabilir gelir, insanların harcayabilecekleri veya biriktirebilecekleri parayı ifade ediyor.

Ücret artışı, hane halklarının kaynaklarını doğrudan artırıyor. Çocuk bakım sübvansiyonları ailelerin giderlerini azaltmayı amaçlarken ücretli izin, çalışanlara izin süresine karşılık gelen gelirden mahrum kalmadan işten uzaklaşma imkânı veriyor. Bu önlemler bir arada, tüketici talebini hane halklarının karşılaştığı pratik sorunlarla ilişkilendiriyor.

Küçük işletmeler de politikaların öncelikleri arasında. Yurt içi talebin güçlenmesi satışlarını destekleyebilirken işletme faaliyetlerine yönelik önlemler yatırımın ve istihdamın sürmesini hedefliyor. Amaç, hem üretimin hem de tüketimin desteklediği bir toparlanma sağlamak.

Reklam

Mali destek, yani devlet harcamaları ve finansmanı, çok uzun vadeli özel devlet tahvillerinin ihracını da içeriyor. Bu tahvillerden elde edilen kaynaklar altyapı projeleri ve ekipman yenilemeleri için kullanılarak yatırımlara ve sanayi üretimine destek sağladı.

Çin'in başlıca politika girişimleri ekonominin çeşitli alanlarını kapsıyor:

  • Tüketim mallarına yönelik takas sübvansiyonları; beyaz eşya, araç ve elektronik alımlarını desteklerken üreticiler için de talep yaratıyor.
  • Özel devlet tahvilleri altyapı ve ekipman yenilemelerini finanse ediyor.
  • Tüketim planı gelirleri artırmayı, çocuk bakımına yönelik sübvansiyon sağlamayı ve ücretli izin hakkını uygulamayı amaçlıyor.
  • İleri teknoloji sektörlerine, YZ'ye ve yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımlar teknolojik yeniliği ve sanayinin modernizasyonunu destekliyor.

Bu önlemler, hem arzın hem de talebin toparlanmaya katılmasına yardımcı oldu. Arz, işletmelerin ürettiği mal ve hizmetleri; talep ise alıcıların satın almaya istekli ve muktedir olduğu ürünleri ifade ediyor. Politika yapıcıların artan kamu borcunu, fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı ve özellikle gayrimenkul sektöründeki varlık balonu riskini yönetirken her ikisini de desteklemesi gerekiyor. Varlık balonu, fiyatların temel ekonomik koşulların sürdürebileceği seviyelerin üzerine çıkmasıyla oluşuyor.

Emlak Sektöründeki Zayıflık Güveni Baskılamayı Sürdürüyor

Gayrimenkul yatırımları 2025'in ilk iki ayında bir yıl öncesine göre yüzde 9,8 gerileyerek 2024'te görülen daralmayı derinleştirdi. Yeni konut fiyatlarında ihtiyatlı iyileşme işaretleri görülse de emlak sektörü ekonominin en kalıcı zayıflıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Yeni konut fiyatlarındaki mütevazı aylık artışlar, yüksek stok ve özellikle küçük kentlerde alıcıların belirsizlik yaşamasıyla dengelendi. Stokların yüksek olması, satılmayı bekleyen çok sayıda konut bulunduğu anlamına geliyor ve piyasanın yeniden dengeye kavuşmasını zorlaştırıyor.

Emlak sektöründeki yavaşlama müteahhitlerin ötesine uzanıyor. İnşaatı, yapı malzemelerini, ev aletlerini ve tüketici güvenini etkiliyor. Dolayısıyla konut piyasasındaki zayıflık, aynı anda birden fazla sektörde faaliyeti azaltarak yurt içi talebi güçlendirme çabalarını zorlaştırabiliyor.

Hükümet, kredi politikalarını gevşeterek ve müteahhitlere mali yardım sağlayarak karşılık verdi. Bu önlemler sektörü desteklemeyi amaçlıyor, ancak temel sorunlar sürüyor. Daralmanın devam etmesi ilgili işletmelere baskı yayabileceğinden konut piyasasının istikrara kavuşturulması genel toparlanma açısından önem taşıyor.

Kentlerdeki işsizlik oranı da dalgalandı. Aylık karşılaştırmada oran, mezuniyet dönemi gibi mevsimsel etkenlerin de etkisiyle hazirandaki yüzde 5'ten temmuzda yüzde 5,2'ye yükseldi; bu rakamların ait olduğu yıl belirtilmedi. 2023 sonlarından bu yana genel eğilim, işsizliğin kademeli olarak azalması yönünde. Bu durum tüketici güvenine ve konut talebine bir miktar destek sağlıyor.

Reklam

ABD Gümrük Vergileri İhracat İvmesini Tehdit Ediyor

ABD'yle ticaret gerilimleri önemli bir dış risk olmayı sürdürüyor. Yeni gümrük vergileri ihracatçılar için belirsizlik yaratırken yurt dışı satışların desteklediği büyümeyi tehdit ediyor. Gümrük vergisi, ithal ürünlere uygulanan ve bu ürünleri vergiyi koyan ülkedeki alıcılar için daha pahalı hâle getirebilen bir vergidir.

Güneydoğu Asya ve Avrupa'ya ihracat, ABD'ye yapılan sevkiyatlardaki düşüşü kısmen dengeledi. Diğer pazarlara erişim faaliyetin sürmesine yardımcı oldu, ancak yeni ticaret engelleri ve jeopolitik gerilimler risk oluşturmayı sürdürüyor.

İhracatçılar, malların gümrük vergisi uygulama tarihlerinden önce teslim edilmesini sağlamak için sevkiyatları öne çekti. Önden yükleme olarak adlandırılan bu uygulama sanayi üretimini geçici olarak destekledi. Normal şartlarda daha sonra yapılacak bazı üretim ve teslimatlar erkene alınıyor.

Bu erken sevkiyatların sağladığı desteğin zamanla azalması bekleniyor. Gümrük vergilerinin tam etkisi izleyen aylarda daha belirgin hâle gelerek sanayi ivmesini yavaşlatabilir. Bu nedenle mevcut üretim gücüne, gelecekteki yurt dışı siparişlere ilişkin belirsizlik eşlik ediyor.

Büyük ticaret ortaklarındaki yavaş büyüme ve dalgalı finans piyasaları baskıyı artırıyor. Koşulların kötüleşmesi hâlinde para politikasında daha fazla gevşeme ve mali teşvikler gündeme gelebileceğinden politika yapıcıların esnek davranması bekleniyor. Para politikasında gevşeme, finansal koşulların daha az kısıtlayıcı hâle getirilmesi; mali teşvik ise ekonomik faaliyeti desteklemek üzere kamu harcamaları veya diğer bütçe önlemlerinin kullanılması anlamına geliyor.

Büyüme Tahminleri Temkinli Bir İyimserliğe İşaret Ediyor

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), 2025 yılı küresel GSYH büyüme tahminini düşürürken Çin için öngörüsünü yüzde 4,8'e yükseltti. Gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor.

OECD'nin tahmini, Çin'in yaklaşık yüzde 5 olan resmî hedefinin 0,2 yüzde puan altında. Aynı zamanda özel sektörün yüzde 4 ile yüzde 4,8 arasındaki tahmin aralığının üst sınırında yer alıyor. Bu da hükümetin hedefiyle daha temkinli beklentiler arasındaki farkı ortaya koyuyor.

Analistlerin çoğu büyümenin sürmesini, ancak önceki yıllara kıyasla daha yavaş ve dengesiz seyretmesini bekliyor. Tahminler kısmen küresel ticaretin gidişatına, kısmen de iç politikaların harcama ve yatırımları ne ölçüde destekleyeceğine bağlı.

Toparlanmanın seyri bu beklentileri açıklamaya yardımcı oluyor:

  • 2023 sonlarından bu yana genel işsizlik eğilimi kademeli olarak iyileşti.
  • Gayrimenkul yatırımları 2024'te zaten daralıyordu.
  • 2025'in ilk iki ayında ileri imalat ve seçili tüketim mallarının satışları artarken gayrimenkul yatırımları yüzde 9,8 geriledi.
  • Ocak sonundan şubat sonuna kadar Çin teknoloji hisseleri ve genel Çin hisse senedi piyasası güçlü artış kaydetti.
  • Nisan 2025'te sanayi üretimi yüzde 6,1, perakende satışlar ise yüzde 5,1 arttı; her iki göstergedeki büyüme de önceki aya göre yavaşladı.
Reklam

Piyasalar Teknoloji Kazançlarıyla Borç Risklerini Tartıyor

Finans piyasaları Çin'in ekonomik performansına temkinli tepki verdi. Sanayi üretimi ve perakende satışlar güven verici bir tablo sunarken emlak sektöründeki zayıflık, işsizlik kaygıları ve dış riskler yatırımcıların hevesini sınırladı. Çin hisse senedi endeksleri, ekonomik veriler ve politika açıklamalarına bağlı olarak dalgalandı.

Teknoloji hisseleri daha güçlü bir performans sergiledi. Ocak sonundan şubat sonuna kadar Hang Seng Tech Endeksi yüzde 27, MSCI China Endeksi ise yüzde 19 yükseldi. YZ ve ileri imalata yönelik iyimserlik ile önde gelen Çinli teknoloji şirketleri ve girişimlerinin başarısı bu artışları destekledi.

Hang Seng Tech Endeksi'ndeki artış, MSCI China Endeksi'ndeki yükselişi 8 yüzde puan aştı. Bu karşılaştırma, ekonominin diğer alanlarına ilişkin kaygılar sürerken teknoloji iyimserliğinin o dönemdeki piyasa performansında ne kadar etkili olduğunu gösteriyor.

Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, artan kamu borcunu ve mali riskleri gerekçe göstererek kısa süre önce Çin'in kredi notunu düşürdü. Kredi notu, borçlunun finansal yükümlülüklerini yerine getirme kabiliyetine ilişkin riski değerlendiriyor. Fitch'in kararı, hükümetin büyümeyi sürdürme çabalarına eşlik eden mali baskıya dikkat çekti.

Dolayısıyla politika desteği bir ödünleşmeyi beraberinde getiriyor. Ek harcamalar işletmelere ve hane halklarına yardımcı olabilir, ancak artan borç kamu maliyesi üzerindeki baskıyı yükseltiyor. Politika yapıcıların uzun vadeli finansal istikrarı korumaya çalışırken zayıf fiyatları ve emlak sektöründeki riskleri de yönetmesi gerekiyor.

Kalıcı Toparlanma İçin Fabrikaların Yanı Sıra Alıcılar da Gerekli

Çin'in sanayi gücü, 2025'te büyüme için önemli bir temel oluşturuyor. İleri imalat, elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji ve dijital teknolojiler üretime katkı sağlarken hükümet finansmanı altyapı ve ekipman yatırımlarını destekledi.

Hane halkı talebi, toparlanmanın daha belirsiz kısmı olmayı sürdürüyor. Sübvansiyonlar ve tatil dönemi hareketliliği harcamalara katkı sağladı, ancak gelir artışı, istihdam güvencesi ve hane halkı borcu bu kazanımların kalıcı olup olmayacağını belirleyecek. Hükümetin tüketim planı ücretler, çocuk bakımı desteği ve ücretli izin yoluyla bu baskıların bir kısmını ele alıyor.

Emlak piyasasının istikrara kavuşturulması da temel görevlerden biri. Alıcıların ve müteahhitlerin güveninin yeniden kazanılması konut faaliyetlerini ve bağlantılı sektörleri destekleyecektir. Zayıflığın sürmesi inşaat, yapı malzemeleri ve hane halkı alımları üzerindeki baskıyı devam ettirecektir.

Çin'in görünümü, değişen ticaret koşullarına uyum sağlama becerisine de bağlı. İhracatın başka pazarlara yönlendirilmesi bir miktar destek sağlarken gümrük vergileri ve diğer dış şoklar gelecekteki ivmeyi tehdit ediyor. Yenilik ve sanayiyi geliştirme çabalarının sürdürülmesi, büyümeyi destekleme stratejisinin bir parçası olmayı sürdürüyor.

Hükümetin tüketimin daha fazla rol oynadığı bir ekonomiye yönelmesi, sanayi kapasitesini hane halklarının harcama gücüyle buluşturma ihtiyacını yansıtıyor. Kalıcı toparlanma; etkili politika desteğine, daha istikrarlı bir emlak piyasasına, dış şoklara dayanıklılığa ve borç risklerini artırmadan kalıcı faaliyet kaynakları yaratan yatırımlara bağlı.

Öne Çıkanlar

  • Nisan 2025'te sanayi üretimi bir yıl öncesine göre yüzde 6,1, perakende satışlar yüzde 5,1 arttı; her iki göstergedeki artış da önceki aya kıyasla yavaşladı.
  • İleri imalat, yeni enerjili araçlar, yenilenebilir enerji ve robot teknolojileri sanayi büyümesine katkı sağladı.
  • Takas sübvansiyonları ve Ay Yeni Yılı harcamaları tüketimi desteklerken istihdam, ücret ve hane halkı borcuna ilişkin kaygılar sürdü.
  • Gayrimenkul yatırımları 2025'in ilk iki ayında yüzde 9,8 geriledi; emlak sektöründeki zayıflık bağlantılı sektörleri ve güveni etkiledi.
  • ABD gümrük vergileri, sevkiyatların öne çekilmesi ve küresel piyasalardaki belirsizlik, sanayi ivmesinin geleceği için risk oluşturuyor.
  • Hükümet yaklaşık yüzde 5 büyüme hedeflerken özel sektör tahminleri yüzde 4 ile yüzde 4,8, OECD'nin öngörüsü ise yüzde 4,8 seviyesinde.
  • Teknoloji hisseleri güçlü yükselirken Fitch'in not indirimi, artan kamu borcuna ve mali risklere dikkat çekti.
  • Daha kalıcı bir toparlanma için sanayi büyümesinin yanı sıra hane halkı talebinin güçlenmesi, emlak piyasasının istikrara kavuşması ve kamu maliyesinin yönetilebilir düzeyde tutulması gerekiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir