Demokratik toparlanma, baskı altındaki ekonomiyle karşı karşıya
Güney Kore, Haziran 2025’e yeni bir cumhurbaşkanıyla, geri dönen yabancı yatırımcılarla ve ekonomi ile siyasi sistemindeki çözüme kavuşmamış sorunlarla girdi. Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung’un seçilmesinden önce, Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol 2024’ün sonlarında sıkıyönetim ilan etmiş, ancak Ulusal Meclis bu kararı altı saat içinde geçersiz kılmıştı. Bu karşı karşıya geliş, demokratik yönetimdeki zayıflıkları ortaya çıkarırken, verilen tepki milletvekillerinin ve yurttaşların anayasal kuralları ne kadar hızlı savunabildiğini gösterdi.
İçindekiler
- Demokratik toparlanma, baskı altındaki ekonomiyle karşı karşıya
- Sıkıyönetim krizi nasıl gelişti?
- Yoon yönetimine duyulan güven neden zayıflamıştı?
- Halkın tepkisi demokrasi hakkında ne gösterdi?
- Siyasi çatışma, popülizm ve yolsuzluk
- Toplumsal bölünmeler parlamentonun ötesine uzanıyor
- Zayıf inşaat sektörü ve yatırımlar büyümeyi baskılıyor
- Yavaşlama neden tek bir çeyrekle sınırlı değil?
- Seçimin ardından yabancı yatırımcılar geri döndü
- Bölgesel gerilimler yurt içindeki baskılara ekleniyor
- Lee Jae-myung yönetimi neleri değiştirmeyi hedefliyor?
- Öne Çıkanlar
Ekonomik tablo da kaygı vericiydi. Bir ekonomide üretilen mal ve hizmetleri ölçen GSYH, 2025’in ilk çeyreğinde yüzde 0,8’lik negatif değişim kaydetti. İnşaat sektörü, nisana kıyasla yüzde 20’den fazla daraldı. Kore Kalkınma Enstitüsü (KDI), inşaat sektöründeki sıkıntılara, ihracattaki yavaşlamaya ve istihdam artışının sınırlı kalmasına dikkat çekerek ekonomiyi “zayıf durumda” olarak nitelendirdi.
Buna rağmen yabancı yatırımcılar, siyasi krizin çözülmesi ve Lee’nin haziranda cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından net alıcı konumuna geri döndü. Alımları, KOSPI borsa endeksinin yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine çıkmasına yardımcı oldu ve wonu destekledi. Bu gelişmeler, zayıf yatırımlar ve ticaret üzerindeki baskının yanında daha umut verici bir işaret sundu.
13 Haziran 2025 itibarıyla Güney Kore’nin durumu, kısa vadeli çalkantılarla daha uzun süredir biriken sorunları bir arada barındırıyordu. Siyasi çatışmalar, toplumsal bölünmeler, yaşlanan nüfus ve ihracata bağımlılık; hızlı ekonomik kalkınması ve demokratik dönüşümüyle uzun süredir öne çıkan ülke üzerinde baskı oluşturuyordu.
Temel mesele, yeni yönetimin yeniden tesis edilen siyasi düzeni etkili bir yönetime ve daha geniş ekonomik güvene dönüştürüp dönüştüremeyeceğiydi. Bu zorluğu anlamak için sıkıyönetim krizine, krizin ardındaki bölünmelere ve yalnızca cumhurbaşkanının değişmesiyle çözülemeyecek baskılara bakmak gerekiyor.
Sıkıyönetim krizi nasıl gelişti?
Yoon’un sıkıyönetim ilanı, kamuoyu desteğinin düştüğü ve yönetimine yönelik muhalefetin büyüdüğü bir dönemde geldi. Sıkıyönetim, Güney Kore’nin otoriter geçmişini hatırlattı ve cumhurbaşkanlığı yetkileriyle demokratik kurumlar arasındaki ilişkiyi bir anda gündemin merkezine taşıdı.
Ulusal Meclis ilanı hızla geçersiz kıldı. Siyasi yelpazenin farklı kesimlerinden milletvekilleri anayasal normları savunmak için birleşirken, sivil toplum otoriterliğe kayışı önlemek üzere hızla harekete geçti. Karar barışçıl biçimde ve altı saat içinde geri çevrildi.
Siyasi ve ekonomik gelişmeler birkaç aya yayıldı:
- 2024’ün sonları: Yoon sıkıyönetim ilan etti; Ulusal Meclis kararı altı saat içinde geçersiz kıldı.
- 2024’ün sonları ve 2025’in başları: Siyasi belirsizlik ve ekonomik baskılar, yabancı yatırımcıların Kore piyasalarından çekilmesine katkıda bulundu.
- 2025’in ilk çeyreği: GSYH yüzde 0,8’lik negatif değişim kaydederken yurt içi yatırımlar zayıfladı.
- Nisan 2025: İnşaat sektörü önceki aya kıyasla yüzde 20’den fazla daraldı.
- Haziran 2025: Lee Jae-myung cumhurbaşkanı seçildi ve yabancı yatırımcılar net alıcı olarak geri döndü.
Yoon’un azli ve ardından gelen iktidar değişimi, krizi cumhurbaşkanlığı açısından bir dönüm noktası hâline getirdi. Bu olay, bir liderin kararlarının yaratabileceği tehlikeyi ortaya koyarken parlamentonun ve halkın karşılık verme kapasitesini de gösterdi.
Yoon yönetimine duyulan güven neden zayıflamıştı?
Yoon, Kore tarihinin en dar oy farkıyla seçilmişti. Ardından yönetimi, muhalefetin hâkim olduğu Ulusal Meclis’le çalışmakta zorlandı. Demokratik gerilimlere ilişkin bir analiz, kökleşmiş sosyopolitik kutuplaşmayı ve liderlik zaaflarını krizin ardındaki iki temel etken olarak belirledi.
Yoon sık sık çatışmacı bir tutum benimsedi; yasa tasarılarını veto etti ve eşi ile yakın çalışma arkadaşlarının karıştığı iddia edilen yolsuzluklara ilişkin soruşturmalara direndi. Hükümeti yöneten yürütme organıyla yasa çıkaran ve yönetimi denetleyen yasama organı arasındaki işbirliği bu anlaşmazlıklar nedeniyle giderek zorlaştı.
Hükümetin Itaewon’daki Cadılar Bayramı faciasını ve Onbaşı Chae Su-geun’un şüpheli ölümünü ele alışına yönelik kamuoyu tepkisi de büyüdü. Yönetimin adalet ve şeffaflığa zarar verdiği yönündeki algılar, sağlık ve diğer sektörlerdeki politika başarısızlıklarıyla birlikte güveni daha da sarstı.
James Joo-Jin Kim Kore Çalışmaları Merkezi Direktörü Hyunjoon Park, yönetimin tutumuna yönelik hayal kırıklığını şöyle anlattı:
Kore halkı, özellikle Yoon yönetiminin süregelen şeffaflık eksikliği ve adaleti zedeleyen tutumu nedeniyle hayal kırıklığına uğradı.
Halkın tepkisi demokrasi hakkında ne gösterdi?
Güney Kore’nin sıkıyönetime verdiği yanıt, demokratik kurumlarının olgunluğunu ve dayanıklılığını ortaya koydu. Yurttaşlar ve milletvekilleri, kararın olağanüstü cumhurbaşkanlığı yetkilerinin uzun süre kullanılmasına dönüşmesini önleyecek kadar hızlı harekete geçti.
Siyaset bilimi alanında kıdemli araştırmacı Soosun You, krizin hızla gelişmesinin, yerleşik demokrasilerde bile neden duyarlı bir kamuoyuna ve harekete geçmeye hazır kurumlara ihtiyaç olduğunu gösterdiğini söyledi:
Önemli derslerden biri, demokrasinin garanti kabul edilmemesi gerektiğidir. Güney Kore gibi sağlamlaşmış bir demokraside bile bu olayın gelişmesi birkaç saatten uzun sürmedi. Neyse ki yurttaşlar ve milletvekilleri, ülkenin daha fazla gerilemesini önlemek için hemen harekete geçebildi.
Bu tepki, politika veya parti bağlılığı konusunda normalde fikir ayrılığı yaşayabilecek insanları bir araya getirdi. Anayasal normları birlikte savunmaları, o anda otoriter yönetime dönüşü önlemeye yardımcı oldu.
Aynı olay, siyasi liderliğin önüne zorlu bir görev de koydu. Sıkıyönetimi durduran kurumların, krizin öncesinde var olan kutuplaşma ve güvensizlik ortamında da işlemeyi sürdürmesi gerekiyordu. Cumhurbaşkanlığı ile parlamento arasında olağan işbirliğini yeniden kurmak, yeni yönetimin önündeki işlerden biriydi.
Siyasi çatışma, popülizm ve yolsuzluk
Emeritus profesör Choi Jin-seok, bir ülkeyi gerilemeye sürükleyebilecek dört etken belirledi: aşırı siyasi çatışma, toplumsal çözülme, popülizm ve yolsuzluk. Geniş yankı uyandıran bir makalesinde Güney Kore’nin bu dört etkenin de belirtilerini gösterdiğini savundu.
Cumhurbaşkanlığı ile muhalefetin kontrolündeki Ulusal Meclis; soruşturmalar, politika girişimleri ve hükümetin temel işleyişi konusunda defalarca çatıştı. Siyasi kutuplaşma eşi görülmemiş düzeylere ulaşırken iki erk arasındaki ilişkilerde çatışma tekrar eden bir özellik hâline geldi. Bu kilitlenme, etkili yönetimi zayıflattı ve halkın sinizmini besledi.
Popülizm de baskıyı artırdı. Bu bağlamda popülizm, çoğu zaman uzun vadeli ulusal çıkarlar pahasına, kısa vadeli siyasi destek kazanmak için tasarlanan söylem ve politikaları içeriyordu. Hem sol hem de sağ partiler rakiplerini şeytanlaştırdı ve siyasi varlıklarını sürdürmeye öncelik verdi.
Siyasi yelpazenin farklı kesimlerinden isimleri kapsayan yolsuzluk skandalları hayal kırıklığını derinleştirdi ve demokratik kurumların meşruiyetini zayıflattı. Choi ayrıca, son yıllarda giderek daha görünür hâle geldiğini söylediği yargının siyasi çıkarlar için kullanılmasına karşı uyarıda bulundu.
Mahkeme kararlarını etkileme veya müttefikleri yargılanmaktan koruma girişimleri hukukun üstünlüğünü ve kuvvetler ayrılığını tehdit ediyor. Bu ilkeler, kamu görevlilerinin yasal kurallar çerçevesinde çalışmasını ve her kurumun diğerlerini denetleyebilmesi için devlet yetkilerinin yeterince ayrı tutulmasını gerektiriyor.
Toplumsal bölünmeler parlamentonun ötesine uzanıyor
Güney Kore’nin hızlı modernleşmesi ve ekonomik başarısı, aynı ölçüde toplumsal bütünleşmeyle desteklenmedi. İdeolojik, kuşaklar arası ve bölgesel ayrılıklar, kamusal yaşamın belirleyici özellikleri hâline geldi.
Medya ve sosyal ağlar, ideolojik çatışmaların yaşandığı alanlar sunuyor. Cinsiyet eşitliği, göç ve ulusal kimlik konusundaki anlaşmazlıklar gerilim noktalarına dönüşürken uzlaşma çoğu zaman zayıflık olarak görülüyor. Böyle bir ortamda, insanlar etkili bir yönetim konusunda ortak çıkarlara sahip olsa bile uzlaşmaya varmak zorlaşıyor.
Choi, siyasi ya da kişisel intikamları gizlemek için adalet ve demokrasi dilinin kullanılmaması gerektiği uyarısında bulundu. Adaleti intikamdan, demokrasiyi ise güruh yönetiminden veya otoriter popülizmden ayırdı. Kaygı, ilkelere bağlıymış gibi görünen bir dilin adil kuralları korumak yerine siyasi rakipleri hedef alma aracına dönüşebilmesiydi.
Choi’nin değerlendirmesine göre sıradan yurttaşların da bu konuda rolü vardı. Choi, kayıtsızlığın, rehavetin ve partizan gündemlere eleştirmeden verilen desteğin yıkıcı kalıpların sürmesine olanak tanıdığını savundu. Ona göre sağlıklı bir demokrasi, liderleri hesap vermeye zorlayan ve daha iyi yönetim talep eden etkin bir kamuoyuna bağlıdır.
Sıkıyönetime karşı hızla harekete geçilmesi, böyle bir katılımın var olduğunu gösterdi. Tehdidin daha az acil, parti bağlılıklarının ise daha güçlü olduğu olağan siyasi anlaşmazlıklar sırasında bu katılımı sürdürmek, Choi’nin sözünü ettiği zorluğun bir parçası olarak kaldı.
Zayıf inşaat sektörü ve yatırımlar büyümeyi baskılıyor
KDI’nin değerlendirmesi, ekonomik yavaşlamanın merkezine inşaatı, ihracatı ve istihdamı koydu. İnşaat sektöründeki durgunluk, yurt içi talebin önemli bir kaynağını zayıflatırken ihracattaki yavaşlama ve sınırlı istihdam artışı ekonominin ivme kaynaklarını azalttı.
2025’in ilk çeyreğinde GSYH’nin yüzde 0,8’lik negatif değişim kaydetmesi, yurt içi yatırımların sekteye uğradığı ve dış ticaret baskılarının arttığı bir döneme denk geldi. Binalara, ekipmanlara ve üretim kapasitesine yapılan harcamalar bugünkü ekonomik faaliyeti ve ekonominin gelecekte üretim yapabilme kapasitesini desteklediği için yatırımlar önem taşıyor.
Özellikle yarı iletkenlere yönelik tesis yatırımları daha önce ekonominin olumlu yönlerinden biriydi. Ancak bu yatırımlar da 2025’in başlarında keskin biçimde düştü. Böylece inşaat sektörünün zorlandığı sırada bir güç kaynağı daha zayıfladı.
İnşaat sektörünün nisanda bir önceki aya göre yüzde 20’den fazla daralması, sektördeki kısa vadeli zayıflığın boyutunu ortaya koydu. İnşaat; projelere, malzemelere ve iş gücüne yapılan harcamalarla yurt içi talebi desteklediğinden, keskin bir düşüş tek tek şantiyelerin ötesindeki ekonomik faaliyetleri de etkiliyor.
Tüketici güveninde toparlanma işaretleri görülmesi bir miktar umut verdi. Ancak güven artışı, zayıf yatırımlar, ticaret baskıları ve inşaat sektöründeki durgunlukla aynı dönemde yaşandığı için ekonomik görünüm ihtiyatlı kalmayı sürdürdü.
Yavaşlama neden tek bir çeyrekle sınırlı değil?
Büyüme baskılarına ilişkin bir analiz, Güney Kore’deki yavaşlamayı konjonktürel olmaktan çok yapısal olarak değerlendirdi. Konjonktürel yavaşlama, ekonomik faaliyetin olağan iniş çıkışlarıyla bağlantılıdır. Yapısal yavaşlama ise ekonominin zaman içinde ne kadar büyüyebileceğini sınırlayan daha derin kısıtları yansıtır.
Güney Kore, nüfusunun yaşlanması ve iş gücünün küçülmesi nedeniyle büyüme potansiyelinde düşüşle karşı karşıya. Bu değişimler, çalışabilecek kişi sayısını ve ekonominin genişleme kapasitesini etkiliyor. Bunlar, tek bir zayıf çeyreğin ötesinde devam eden baskılar.
Başta ABD ve Çin olmak üzere ihracata aşırı bağımlılık da başka bir kırılganlık yaratıyor. Büyük dış pazarlardaki koşullar kötüleştiğinde Koreli işletmelerin yurt dışında satış yapma imkânları azalıyor; bunun etkileri yurt içi yatırımlara ve istihdama da yansıyor.
Trump yönetimi döneminde ABD’nin gümrük vergilerini yakın zamanda artırması, ihracat beklentilerini daha da zayıflattı. Gümrük vergileri, ithal ürünlere uygulanan vergilerdir ve bu ürünleri söz konusu vergileri koyan pazarda daha pahalı hâle getirebilir. Yurt içindeki siyasi istikrarsızlık da yatırımları caydırarak uluslararası ticaret baskılarına yerel bir belirsizlik kaynağı ekledi.
Bu etkenlerin bir araya gelmesi, tüketici güveni iyileşirken veya borsa yükselirken ekonomik görünümün neden ihtiyatlı kalabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Güney Kore, talep ve yatırımlardaki kısa vadeli zayıflıkla mücadele ederken uzun vadede daha düşük büyüme potansiyeliyle de karşı karşıyaydı.
Seçimin ardından yabancı yatırımcılar geri döndü
Siyasi belirsizlik ve ekonomik olumsuzlukların yoğunlaşmasıyla yabancı yatırımcılar 2024’ün sonları ve 2025’in başlarında Kore piyasalarından çekildi. Bu çıkış, KOSPI’deki düşüşe katkıda bulundu ve wonu zayıflattı.
Siyasi krizin çözülmesi ve Lee’nin haziranda seçilmesi güvenin yeniden oluşmasına yardımcı oldu. Yabancı yatırımcılar net alıcı hâline geldi; yani alımları satışlarını aştı. Bu dönüş, KOSPI’yi yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine çıkardı ve para biriminin değer kazanmasına destek oldu.
Daishin Securities analisti Lee Kyung-min, yenilenen talebi kamu harcamaları, faiz oranları ve döviz kuruna ilişkin beklentilerle ilişkilendirdi:
Faiz indirimleri ve wonun değer kazanmasını destekleyen etkenlerin yanı sıra mali teşvik beklentileri de yabancı yatırımcı talebini güçlendirdi. Döviz kuru daha da düşebileceğinden, yabancı yatırımcıların net alım eğiliminin sürmesi bekleniyor.
Mali teşvik, ekonomik faaliyeti desteklemek amacıyla ek harcamalar gibi hükümet adımlarını ifade ediyor. Faiz indirimleri borçlanma maliyetlerini düşürebilir. Wonun değer kazanacağı beklentisi de Kore yatırımlarını yabancı alıcılar için daha cazip hâle getirebilir.
Başta ABD’yi ilgilendirenler olmak üzere küresel ticaret gerilimleri, piyasalardaki güvenin toparlanması için risk olmaya devam etti. Siyasi istikrarsızlığın yeniden ortaya çıkması da kazanımları tersine çevirebilirdi. Yatırımcıların dönüşü umut verici bir gelişmeydi; ancak talebin kalıcı olup olmayacağı belirsizliğini korudu.
Bölgesel gerilimler yurt içindeki baskılara ekleniyor
Güney Kore’nin yurt içindeki zorlukları; Çin, Rusya, Kuzey Kore ve ABD’nin yer aldığı değişken bir bölgesel ortamda yaşandı. Kuzey Kore’nin provokasyonları, Çin’in iddialı tutumu ve ABD’nin güvenlik taahhütlerine ilişkin belirsizlik, dikkatli bir politika izlemeyi gerektiriyordu.
Bölgesel baskılara ilişkin bir değerlendirme, istikrarsızlığı; siyasi restleşmenin ve dış müdahalelerin daha önce Güney Kore’nin istikrarını tehdit ettiği dönemlerle birlikte ele aldı. Ülkenin siyasi sistemi, hem dış baskıların hem de iç bölünmelerin etkisiyle tarih boyunca otoriter yönetimle demokrasi arasında gidip geldi.
Değerlendirmede ayrıca Konfüçyüsçü geleneklerin ve meşru hükümdar kavramının meşru otoriteye ilişkin yargıları nasıl şekillendirdiği ele alındı. Bu anlayışa göre bir yöneticinin liderlik hakkı, özellikle kriz dönemlerinde halkın değerlendirmesine tabidir.
Güney Kore uluslararası ticarete ve güvenlik ittifaklarına bağımlı olduğundan, yurt içindeki siyasi çalkantılar ülkenin daha geniş ilişkilerini etkileyebilir. Liderlerin, yurt içindeki kurumlara duyulan güveni korurken ekonomik bağları ve güvenlik kaygılarını da yönetmesi gerekiyor.
Otoriter yönetime dönüş ihtimali düşük görülse de süregelen istikrarsızlık böyle bir riski beraberinde taşıyordu. Demokratik normlara yeniden bağlılık ve siyasi ölçülülük, dış şoklara dayanmanın ve ülkenin uluslararası konumunu korumanın yollarını sunuyordu.
Lee Jae-myung yönetimi neleri değiştirmeyi hedefliyor?
Lee’nin haziranda seçilmesi, siyasi krizin ardından olası bir dönüm noktası oldu. Ekonomiyi canlandırma, yenilikçi büyüme sektörlerini destekleme ve sosyal yardım programlarını güçlendirme sözü verdi.
Yönetimi, ekonomik kalkınmayı toplumsal eşitlik ve çevresel sürdürülebilirlikle dengelemeyi hedefliyordu. Güvenlik sorunlarına çözüm bulmak için bölgesel diplomaside etkin bir rol oynamayı da planlıyordu. Bu hedefler, yurt içindeki toparlanmayı ülkenin dış ilişkileriyle bir araya getiriyordu.
Lee’nin gündemi, iç reform ile dış ilişkilerde etkinliğin aynı anda gerekli olduğunu yansıtıyordu. Uzlaşma, işbirliği ve büyümenin daha geniş kesimlere ulaşması; gerilemeyle ilişkilendirilen eğilimleri tersine çevirmenin ve kamuoyunun güvenini yeniden kazanmanın yolları olarak sunuldu.
Zorluklar somuttu: Karşı karşıya gelmeye alışmış bir yasama organı ve cumhurbaşkanlığı, önemli toplumsal meselelerde bölünmüş bir kamuoyu, zayıf inşaat ve yatırım, yaşlanan bir iş gücü ve belirsiz ihracat pazarları. Ekonomik reformların ve daha güçlü sosyal yardım programlarının bu koşullar altında hayata geçirilmesi gerekecekti.
Güney Kore’nin 13 Haziran’daki durumu, ciddi baskılarla birlikte toparlanma kapasitesini de ortaya koyuyordu. Yurttaşlar ve milletvekilleri anayasal yönetimi savunmuş, yabancı yatırımcılar da iktidar değişimine olumlu karşılık vermişti. Bu kazanımların daha etkili bir yönetime ve daha dirençli bir ekonomiye dönüşüp dönüşmeyeceğini liderlerin ve yurttaşların tercihleri belirleyecekti.
Öne Çıkanlar
- Yoon Suk Yeol’un 2024’ün sonlarında ilan ettiği sıkıyönetim, Ulusal Meclis tarafından altı saat içinde geçersiz kılındı; bu olay siyasi kırılganlıkları açığa çıkarırken demokratik dayanıklılığı da gösterdi.
- Yoon’un azli ve Lee Jae-myung’un Haziran 2025’te seçilmesi, aylar süren belirsizliğin ardından iktidar değişimini beraberinde getirdi.
- Siyasi çatışmalar, yolsuzluk kaygıları ile ideolojik, kuşaklar arası ve bölgesel bölünmeler güveni ve işbirliğini zayıflattı.
- GSYH, 2025’in ilk çeyreğinde yüzde 0,8’lik negatif değişim kaydetti. İnşaat sektörü nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 20’den fazla daraldı.
- Yaşlanan nüfus, küçülen iş gücü, ihracata bağımlılık ve ABD’nin gümrük vergilerini artırması büyüme beklentilerini baskıladı.
- Yabancı yatırımcılar net alıcı olarak geri döndü; KOSPI’nin yaklaşık bir yılın en yüksek seviyesine çıkmasına yardımcı olurken wonun değer kazanmasını da destekledi.
- Lee, süregelen ticaret ve güvenlik baskıları karşısında ekonomiyi canlandırma, yenilikçi büyüme sektörlerini geliştirme, sosyal yardımları güçlendirme ve bölgesel diplomaside etkin rol oynama sözü verdi.






