Çin’deki yapay zekâ tez denetimleri, yeniden yazım hizmetleri için gri bir pazar yarattı

10 dakikalık okuma
AI Content Detection APIs

Mezuniyet Baskısı Artarken Öğrenciler Yapay Zekâ Puanlarını Düşürmek İçin Para Ödüyor

Yapay zekâ tarafından oluşturulduğu işaretlenen metin miktarını düşürmeyi vadeden hizmetlere yönelik pazar Çin’de büyürken, 5.000 kelimelik bir tez 32 yuan, yani yaklaşık 4,45 dolara yeniden yazılabiliyor. Algoritmalarla yapılan daha kişiselleştirilmiş değişikliklerin maliyeti 20.000 yuana kadar çıkabiliyor. Üniversitelerin akademik çalışmalara yönelik denetimleri sıkılaştırmasıyla bu iş kolu mezuniyet döneminde genişledi.

İçindekiler
  1. Mezuniyet Baskısı Artarken Öğrenciler Yapay Zekâ Puanlarını Düşürmek İçin Para Ödüyor
  2. Satıcılar Ne Sunuyor?
  3. Üniversite Kuralları Düşük Puan Talebi Yaratıyor
  4. Bir Öğrencinin Düzeltmeleri Başka Bir Sorunu Ortaya Çıkardı
  5. Yapay Zekâ Tespit Araçları Kararlarını Nasıl Veriyor?
  6. Aşırı Güvene Karşı Resmî Uyarı
  7. Eylül Kuralları Yapay Zekâ İçeriklerinin Etiketlenmesini Zorunlu Kılacak
  8. Akademik Dürüstlük, Düzenlemeden Fazlasını Gerektiriyor
  9. Öğrenciler Maddi ve Akademik Risklerle Karşı Karşıya
  10. Öne Çıkanlar

Taobao gibi büyük alışveriş platformlarındaki satıcılar, “manuel düzenleme” ve “24 saat çevrim içi danışmanlık” reklamı yapıyor. Verdikleri söz, bir çalışmadaki yapay zekâ tarafından oluşturulmuş içerik oranını, yaygın adıyla AIGC oranını, üniversitenin gerekliliklerini karşılayacak düzeye indirmek.

Bazı Çin üniversiteleri bu oranın yüzde 20 ile yüzde 40 arasında değişen eşiklerin altında kalmasını şart koşuyor. Bazılarıysa puanı bir referans olarak kullanıp nihai kararı danışmana bırakıyor. Mezuniyet aşamasındaki öğrenciler için bir tespit sisteminin ürettiği sayı, saatlerce düzeltme yapmaları ve çalışmalarının kabul edilip edilmeyeceğine ilişkin belirsizlik anlamına gelebiliyor.

Bu hizmetler, denetimlerin kendisindeki sorunları da açığa çıkardı. Öğrenciler farklı tespit araçlarından çok farklı sonuçlar aldıklarını anlatırken, yeniden yazılan bazı çalışmalar parçalı cümlelerle, yapay bir dille ve kopuk savlarla ortaya çıkıyor. Otomatik incelemeden kurtulmayı vadeden bu sektörde, bunu sağlamak için çoğu zaman daha fazla yapay zekâ kullanılıyor.

13 Haziran 2025 itibarıyla tartışma, öğrencilerin ChatGPT gibi araçları kullanıp kullanmaması meselesinin ötesine geçiyor. Üniversitelerin özgün çalışmaları nasıl değerlendirdiği, yazılımlara ne ölçüde güvendiği ve öğrencilerin tespit puanını düşürmek için tanımadıkları satıcılara para ödediğinde neler yaşandığı da tartışmanın konusu.

Satıcılar Ne Sunuyor?

AIGC oranını düşürme hizmetleri, tespit sistemlerinin akademik metinleri insan yazımına daha çok benzer bulması için metni yeniden yazmayı veya değiştirmeyi teklif ediyor. Satıcılar, VIP Paper Check System ve CNKI dâhil Çin üniversitelerinin kullandığı sistemleri hedef alıyor.

Bazı satıcılar, tespit araçlarını tetikleme olasılığı yüksek kelimeleri veya cümle yapılarını belirleyen özel veri tabanlarına ve algoritmalara sahip olduklarını iddia ediyor. Ardından bu özellikleri değiştiriyorlar. Vaat edilen sonuç, metnin dil ve yapısını değiştirerek şüpheli AIGC oranını düşürmek.

“Manuel düzenleme” etiketi, işin nasıl yapıldığını her zaman doğru biçimde tarif etmiyor. Sürecin büyük bölümü hâlâ yapay zekâya dayanıyor. Satıcılar genellikle akademik veri tabanlarına başvuruyor, içerikleri karşılaştırıyor ve sözcük dağarcığıyla cümleleri düzenlemek için algoritmalar kullanıyor. Dolayısıyla hizmet, bir otomatik sistemin metni başka bir sistemi memnun edecek biçimde yeniden yazmasını içerebiliyor.

Fiyatlar büyük farklılık gösteriyor: 5.000 kelimelik temel bir tez için sunulan 32 yuanlık tekliften, algoritmalarla daha kişiselleştirilmiş düzenlemeler için alınan 20.000 yuana kadar çıkıyor. Satıcılar, öğrenci kendileriyle iletişime geçmeden önce fiyatlandırma veya eğitim nitelikleri konusunda çoğu zaman pek bilgi vermiyor.

Reklam

Birçok satıcı, müşterilerden konuşmaları ve ödemeleri alışveriş platformlarından WeChat gibi özel kanallara taşımalarını istiyor. Bu durum işlemlerin izini sürmeyi zorlaştırıyor ve öğrencilerin para iadesi talep ederken veya şikâyette bulunurken kanıt toplamasını güçleştirebiliyor.

Üniversite Kuralları Düşük Puan Talebi Yaratıyor

Çin üniversiteleri, ChatGPT, Baidu’nun Ernie Bot’u ve Alibaba’nın Tongyi Qianwen’i dâhil üretken araçların kötüye kullanılması ve akademik sahtekârlık kaygılarına karşı yapay zekâ kuralları getirdi. Bazıları öğrencilerden yapay zekâ kullanımını açıklamalarını ve makine tarafından oluşturulduğundan şüphelenilen metinler için belirlenen sınırları karşılamalarını istiyor.

Kurallar kurumdan kuruma değişiyor. Bir tezin kabul edilmesi için karşılanması gereken eşik, danışmanın çalışmayı incelemesine yardımcı olan bir puandan farklı türde bir baskı yaratıyor. Her iki durumda da öğrenciler, tespit aracının işaretlediği oranı düşürmek için teşvik ediliyor.

Guangdong Modern Kentsel Sanayi Teknolojisi Araştırma Enstitüsü’nde kıdemli uzman olan Luo Xueming, ortaya çıkan talebi “sözde talep” olarak tanımlıyor. Luo’nun değerlendirmesi, yeniden yazım hizmetleri pazarını tespit sistemlerinin devreye alınmasıyla ilişkilendiriyor.

Bu iş kolu AIGC oranlarını düşürmenin ötesine uzanıyor. Daha geniş kapsamlı gri sektör, hayalet yazarlık ve PowerPoint sunumları hazırlamayı da içeriyor. Yapay zekâyla metin parlatma, intihal ve uyarlamaya ilişkin akademik sınırların net olmaması, bu hizmetlere faaliyet alanı açtı.

Üniversiteler için zorluk, yararlı desteğin nerede bitip akademik usulsüzlüğün nerede başladığını belirlemek. Bir öğrenci, bir cümleyi iyileştirmek veya tezin önemli bir bölümünü oluşturmak için yapay zekâ aracı kullanabilir. Her ikisinde de yapay zekâ kullanılsa da danışmanların öğrencinin kendi katkısına ilişkin değerlendirmesi gereken noktalar farklıdır.

Bir Öğrencinin Düzeltmeleri Başka Bir Sorunu Ortaya Çıkardı

Guangdong’daki bir üniversitede son sınıfta okuyan Wen Suyu, tezinin AIGC oranını düşürmek için saatlerce düzeltme yaptı. Değişiklikleri puanda pek az iyileşme sağladı. Baskı altında kalan Wen, oran düşürme hizmetine başvurdu.

Hizmet tespit edilen oranı düşürdü, ancak gözden geçirilmiş metin yapay ve robotik bir dil kazanmıştı. Wen’in deneyimi, bu pazarın pratikteki maliyetini gösteriyor: Bir çalışma daha kabul edilebilir bir puan alırken okunması zorlaşabiliyor.

Reklam

Çin genelinde binlerce öğrenci, Xiaohongshu gibi sosyal medya platformlarında benzer kaygılarını ve önerilerini paylaşıyor. Tartışmalarında, öngörülebilir sonuçlar vermeden ciddi zaman alabilen bir süreç anlatılıyor.

Yaygın yöntemler arasında yapay zekâ yazımıyla ilişkilendirilen tekrarlayan cümle yapılarını ve geçiş sözcüklerini değiştirmek, üslubu çeşitlendirmek için birkaç yapay zekâ aracı kullanmak ve oluşturulan taslaklara daha kişisel bir anlatım ile düzensizlikler eklemek üzere elle düzenleme yapmak bulunuyor.

Öğrenciler ayrıca farklı platformların aynı metne verdiği AIGC oranlarının yüzde 50’den fazla değişebildiğini bildiriyor. Bu farklılık, yazılarını tutarlı ve akademik açıdan uygun tutmaya çalışırken belirli bir sistemi memnun etmeye uğraşmalarına yol açıyor.

Kalitesiz düzeltmeler başka bir yük getiriyor. Parçalı cümleler, profesyonellikten uzak ifadeler ve mantık tutarsızlıkları, satıcı vaat ettiği düşük puanı sağladıktan sonra bile ek düzenleme gerektirebiliyor.

Yapay Zekâ Tespit Araçları Kararlarını Nasıl Veriyor?

Yapay zekâ içerik tespit araçları cümle yapısı, sözcük kullanım kalıpları ve kelime çeşitliliği gibi özellikleri inceliyor. Metnin makine tarafından üretilmiş yazılara benzerliğini tahmin etmek için bu özelliklerden yararlanıyor. Ortaya çıkan şüpheli AIGC oranı, sistemin ürettiği bir değerlendirme.

CNKI ve VIP Paper Check System, önde gelen yapay zekâ modelleri tarafından oluşturulan metinleri tespit edebildiklerini öne sürüyor. Bu sistemlerin kullanılması, otomatik tespitin nasıl işlediğini ve ne kadar güvenilir olduğunu öğrenciler ve danışmanlar açısından giderek daha önemli bir konu hâline getirdi.

Çin Bilimler Akademisi Otomasyon Enstitüsü araştırmacısı Zong Chengqing, yapay zekâ metinlerinin büyük modeller tarafından hesaplanan matematiksel kurallara göre üretildiğini açıklıyor. Tespit sistemleri de makine tarafından üretilen yazılarla bağlantılı istatistiksel örüntüleri aramak için benzer matematiksel analizlerden yararlanıyor.

Basitçe ifade etmek gerekirse tespit aracı, yazarın metni nasıl oluşturduğunu izlemek yerine sözcüklerdeki örüntüleri arıyor. Bazı uzmanlar tespit doğruluğunun yüzde 80’in üzerinde olduğunu belirtse de gerçek kullanımda sonuçlar daha tutarsız oldu.

Yanlış pozitif, bir tespit aracının insan tarafından yazılmış metni yapay zekâ ürünü olarak işaretlemesi durumunda ortaya çıkıyor. Bu da öğrenciyi kendi yazdığı çalışmayı yeniden gözden geçirmeye yöneltebiliyor. Sistemler arasındaki farklılıklar, her birinin aynı bölümü farklı değerlendirebilmesi nedeniyle başka bir sorun yaratıyor.

Reklam

Aşırı Güvene Karşı Resmî Uyarı

Çin Bilim ve Teknoloji Bakanlığı’nın resmî yayını Science and Technology Daily, yapay zekâ tespit araçlarına aşırı güvenilmemesi konusunda uyarıda bulundu. Yayın, klasik denemelerin ve özgün araştırmaların yapay zekâ tarafından oluşturulmuş gibi yanlış işaretlendiği vakalara dikkat çekti.

Sıkça aktarılan örneklerden birinde, 100 yıl önce yazılmış bir Çin denemesi popüler bir tespit aracı tarafından yüzde 60’ın üzerinde yapay zekâ ürünü olarak değerlendirilmişti. Bu örnek, günümüzün üretken sistemlerinden önce yazılmış metinlerin bile tespit araçlarının bu sistemlerle ilişkilendirdiği örüntüleri içerebildiğini gösteriyor.

Science and Technology Daily’nin bir başyazısında otomatik denetimlere güvenilmesi şöyle değerlendirildi:

Yapay zekânın olumsuz etkilerini kesin çözümlerle ortadan kaldırmayı hedefliyoruz; ancak yapay zekâyı yine yapay zekâyı tespit etmek için kullanmak, özünde hâlâ bir tür teknoloji batıl inancıdır.

Bu kaygılar nedeniyle Çin’deki ve yurt dışındaki bazı üniversiteler yapay zekâ tespit araçlarını yeniden değerlendirdi veya kullanmayı bıraktı. Bu yaklaşımda öğretim üyelerinin değerlendirmesine ve akademik çalışmanın daha kapsamlı incelenmesine daha fazla ağırlık veriliyor.

Bu yaklaşım, araştırmayı, savları ve yazılımın işaretlediği bölümleri inceleme konusunda danışmanlara merkezi bir rol veriyor. Amaç, hangi düzeltmelerin veya açıklamaların gerektiğine karar verirken öğrencinin çalışmasını bir bütün olarak değerlendirmek.

Eylül Kuralları Yapay Zekâ İçeriklerinin Etiketlenmesini Zorunlu Kılacak

Çin, yapay zekâ tarafından oluşturulan içeriklere yönelik daha geniş kapsamlı bir düzenleme de hazırlıyor. Eylül 2025’te yürürlüğe girmesi planlanan kurallar, oluşturulan metin, görsel, ses ve videoların açıkça etiketlenmesini zorunlu kılacak.

Çin Siber Uzay İdaresi ve diğer devlet kurumları, hem açık hem de örtük işaretleyicileri zorunlu tuttu. Açık etiketler kullanıcılar tarafından görülebiliyor. Üstveriye gömülü dijital filigranlar da dâhil olmak üzere örtük işaretleyiciler, bir dosyaya eşlik eden dijital verilerde tanımlayıcı bilgiler taşıyor.

Önlemler, kurallara uyulmaması hâlinde uygulanacak yaptırımları da içeriyor ve yanlış bilgilendirme, akademik sahtekârlık ve çevrim içi aldatmacalara karşı daha geniş kapsamlı bir kampanyanın parçasını oluşturuyor. Temel yükümlülükler, içeriğin üretilmesi ve dağıtılmasının çeşitli aşamalarını kapsıyor:

  • Yapay zekâ tarafından oluşturulan içerikler için görünür etiketler ve örtük dijital işaretleyiciler.
  • Çevrim içi hizmet sağlayıcılarının yayımdan önce uygunluk denetimi yapması.
  • Hizmet sağlayıcıların ve yapay zekâ tarafından oluşturulan içerik paylaşan kullanıcıların kayıt tutması.
  • Yapay zekâ içerik etiketlerinin kaldırılmasının veya değiştirilmesinin kesin biçimde yasaklanması.

Uygulama süreci teknik zorluklarla karşı karşıya. Gerçek zamanlı uygulamalar ve içeriğin platformlar arasında dolaşması denetimi güçleştiriyor. Filigran ve üstveri yöntemlerinin sınırlılıkları var; ayrıca etiketler kaldırılabiliyor veya değiştirilebiliyor. Bu da içerik dolaşıma girdikçe tanımlayıcı bilgilerin ona bağlı kalmasını zorlaştırıyor.

Reklam

Akademik ve düzenleyici gelişmelerin zamanlaması önemli:

  • 2025 mezuniyet döneminde, üniversite denetimleriyle birlikte AIGC oranını düşürme hizmetlerine talep arttı.
  • 13 Haziran 2025 itibarıyla öğrenciler ve danışmanlar, üniversiteler arasındaki farklı kurallarla tartışmalı tespit sonuçları arasında yol bulmaya çalışıyor.
  • Çin’in yeni yapay zekâ içerik etiketleme kurallarının Eylül 2025’te yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Akademik Dürüstlük, Düzenlemeden Fazlasını Gerektiriyor

Central South Üniversitesi Hukuk Fakültesi doçenti Li Juan, bu yıl öğrencilerin yüzde 60 ila yüzde 80’inin tezlerinde yapay zekâ araçları kullandığını tahmin ediyor. Li’nin sözünü ettiği kullanım biçimleri, cümleleri iyileştirmekten çalışmanın büyük bölümlerini yazmaya kadar uzanıyor.

Li, yapay zekânın dil kalitesini artırabileceğini kabul ediyor. Ayrıca bir model tarafından üretilen, inandırıcı ancak yanlış bilgilere, yani yapay zekâ halüsinasyonlarına ilişkin tehlikeye dikkat çekiyor. Akademik yazılarda bunlar, uydurma istatistikleri veya hukuk davalarını içerebiliyor.

Bu nedenle kusursuz görünen bir cümle bile olgusal bir hata içerebilir. Danışmanların, işaretlenen içerikleri incelemesi ve öğrencileri düzeltme sürecinde yönlendirmesi; aynı zamanda savların ve kanıtların özünü de denetlemesi gerekiyor.

Çin Ulusal Eğitim Bilimleri Akademisi araştırmacısı Chu Zhaohui, akademik etik eğitimine daha fazla ağırlık verilmesini savunuyor:

Uygulanabilir bir yaklaşım, öğrenciler arasında akademik etik eğitimini güçlendirmek olur.

Chu’nun yaklaşımı bağımsız düşünme, araştırma becerileri ve dürüstlüğe odaklanıyor. Bu beceriler, öğrencilerin teslim ettikleri çalışmalardan, bir yapay zekâ sisteminden oluşturmasını veya düzeltmesini istedikleri içerikler de dâhil, sorumlu olduklarını anlamalarına yardımcı oluyor.

Yapay zekânın hızla gelişmesi, kapsamlı yasal ve etik çerçevelerin oluşturulmasından daha hızlı ilerledi. Denetim de eğitim, piyasa gözetimi, internet güvenliği ve bilim ve teknoloji dâhil çeşitli kurumların sorumluluk alanlarına yayılıyor. Kabul edilebilir destek ile akademik usulsüzlük arasındaki sınırlar henüz netleşmiş değil.

Öğrenciler Maddi ve Akademik Risklerle Karşı Karşıya

Oran düşürme hizmetlerini satın alan öğrenciler, tezlerinin yapay biçimde yeniden yazılmasından daha geniş risklerle karşı karşıya. Şikâyetler arasında para iadesi alamamak, kalitesiz düzenlemelerle karşılaşmak ve ödeme sonrasında satıcılara ulaşamamak yer alıyor.

İzini sürmenin zor olduğu özel konuşmalar ve ödeme düzenlemeleri, müşterilerin şikâyet veya yasal işlem için elinde çok az kanıt kalmasına yol açabiliyor. Bu uygulamalar tüketiciyi korumayı zayıflatıyor, güvensizliği ve memnuniyetsizliği artırıyor.

Reklam

Aynı öğrenci aynı anda birden fazla baskıyla karşılaşabilir: bir teslim tarihi, AIGC eşiği, tutarsız tespit sonuçları ve hızlı çözüm vadeden bir satıcı. Düzeltmeler için para ödemek, başlangıçtaki akademik soruna maddi kayıp da ekleyebilir.

Daha güçlü denetim ve daha açık etik standartlar yönündeki çağrılar, meselenin her iki yönünü de yansıtıyor. Öğrencilerin yapay zekâ desteğine ilişkin anlaşılır kurallara, üniversitelerin ise tespit araçlarındaki hataları ve farklılıkları hesaba katarak özgün çalışmaları değerlendirme yöntemlerine ihtiyacı var.

Çin’in yakında yürürlüğe girecek etiketleme kuralları, oluşturulmuş içerikleri tanımlamaya yönelik yükümlülükler getirecek. Üniversitelerde ise araştırma kalitesini, olgusal doğruluğu ve öğrencinin katkısını değerlendirme sorumluluğu danışmanlarda kalıyor. Daha düşük bir tespit puanı, değerlendirmenin bu kısımlarını ortadan kaldırmıyor.

Öne Çıkanlar

  • Çin’de mezuniyet dönemi, akademik çalışmalara daha düşük AIGC puanı vadeden gri pazarı büyüttü.
  • Fiyatlar, 5.000 kelimelik temel bir tez için 32 yuandan kişiselleştirilmiş düzenlemelerde 20.000 yuana kadar değişiyor.
  • Bazı üniversiteler yüzde 20 ile yüzde 40 arasında eşikler belirliyor; bazılarıysa tespit puanlarını danışmanların kararlarına yardımcı olmak için kullanıyor.
  • Hizmetler manuel düzenleme reklamı yapsa da çoğu zaman yapay zekâ kullanıyor; öğrenciler yapay bir dilden ve zarar görmüş savlardan şikâyet ediyor.
  • Tespit sistemleri yanlış pozitif sonuçlar verebiliyor ve aynı metin için çok farklı puanlar üretebiliyor.
  • Çin’in yapay zekâ içerik etiketleme kurallarının Eylül 2025’te yürürlüğe girmesi planlanıyor.
  • Eğitim alanındaki araştırmacılar, etik eğitiminin güçlendirilmesini ve akademik çalışmaların değerlendirilmesinde danışmanlara merkezi rol verilmesini savunuyor.
  • Özel kanallardaki işlemler, para iadesindeki zorluklar ve ulaşılamayan satıcılar öğrencileri tüketici riskleriyle karşı karşıya bırakıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir