Hong Konglu gençler yenilebilir plastik alternatifiyle sosyal inovasyon ödülü kazandı

9 dakikalık okuma
Hong Konglu gençler yenilebilir plastik alternatifiyle sosyal inovasyon ödülü kazandı

Dört Öğrenci Deniz Kaplumbağalarına Yönelik Endişelerini Ambalaja Dönüştürdü

Hong Kong’daki Good Hope School’da Form Three sınıfında okuyan dört öğrenci, yenilebilir ve tamamen biyolojik olarak parçalanabilen plastik alternatifiyle ilk kez düzenlenen Seek Our Ways Sosyal Fikir Geliştirme Programı’nda en büyük ödülü kazandı. Ho Lok-ting, Law Hau-wing, Lo Sin-sum ve Tsang Lok-yu, jelatin ve agardan iki prototip tasarlamak, geliştirmek ve test etmek için 200 saatten fazla çalıştı.

İçindekiler
  1. Dört Öğrenci Deniz Kaplumbağalarına Yönelik Endişelerini Ambalaja Dönüştürdü
  2. Ekip Neden Yenilebilir Bir Alternatif Seçti?
  3. Jelatin ve Agar Ambalajı Nasıl Oluşturuyor?
  4. Diğer Genç Mucitler de Yenilebilir Ambalajları Deniyor
  5. Yaygın Kullanımdan Önce Yapılması Gerekenler
  6. Pratik Toplumsal Sorunlara Odaklanan Bir Program
  7. Okulları Yaşlı Merkezleriyle Buluşturmak
  8. Elma Posasına Yeni Bir Kullanım Alanı
  9. Bu Projelerin Atıkların Azaltılmasındaki Yeri
  10. Öne Çıkanlar

Önerdikleri kullanım alanları tanıdık: kuru gıdalar için ambalaj ve alışveriş poşetleri. Öğrenciler, kısa süre kullanılan ancak sonrasında çevrede yüzlerce yıl kalabilen geleneksel plastiklerin bir bölümünün yerine kendi malzemelerinin geçmesini umuyor.

Fikirleri, deniz canlılarına yönelik kaygıyla ortaya çıktı. Plastik yutan deniz kaplumbağalarında ölüm oranlarının yüksek olduğunu öğrendikten sonra öğrenciler, hayvanlar ve ekosistemler için tehdit oluşturmaya devam etmek yerine doğada çözünecek bir malzeme üretmeye karar verdi.

Projeleri, Hang Seng Bank’ın desteklediği ve The Hong Kong Federation of Youth Groups’un (HKFYG) Leadership Institute’ü tarafından düzenlenen programda kendi kategorilerinde ödül kazanan üç projeden biriydi. Diğer ödüllü projelerden biri okullarla yaşlı merkezlerini buluşturmayı, diğeri ise meyve suyu üretiminden arta kalan elma posasını deri benzeri bir malzemeye dönüştürmeyi önerdi.

Ekip Neden Yenilebilir Bir Alternatif Seçti?

Deniz kaplumbağaları, kuşlar ve balıklar plastik atıkları yiyecek sanabiliyor; bu da yaralanmalara veya ölümlere yol açabiliyor. Her yıl milyonlarca ton plastik atık okyanuslara karışırken, atılan poşetler, şişeler ve ambalajlar kullanım sürelerinden çok daha uzun süren bir soruna katkıda bulunuyor.

Geleneksel plastikler ayrıca mikroplastik adı verilen daha küçük parçalara ayrılıyor. Bu minik parçacıklara su, toprak ve gıdalarda rastlandı. Good Hope School öğrencileri için farklı bir malzeme bulmak, atık sorununa ambalajın üretildiği noktada çözüm getirebilecek pratik bir yol sundu.

Ödüllü ekibin üyelerinden Law Hau-wing, öğrencilerin motivasyonunu ve üreticilerle çalışma hedeflerini şöyle anlattı:

Geleneksel plastik biyolojik olarak parçalanmadığı ve çevreye zarar verdiği için yüzyıllarca doğada kalıyor. Oysa ‘Tamamen Biyolojik Olarak Parçalanabilen Plastiğimiz’ iz bırakmadan yok oluyor. Ürünü piyasaya sunmak için gıda üreticileriyle iş birliği yapmayı umuyoruz.

Reklam

Ekip, buluşunu yenilebilir ve tamamen biyolojik olarak parçalanabilir olarak tanımlıyor. Bu özellikler birbiriyle bağlantılı iki amaca hizmet ediyor: Ambalaj kullanımdan sonra tüketilebiliyor ya da kalıcı atık olarak birikmek yerine doğada çözünebiliyor. Bu fikri yaygın kullanılan bir ürüne dönüştürmek için dayanıklılık, güvenlik ve üretim konularında daha fazla çalışma gerekiyor.

Jelatin ve Agar Ambalajı Nasıl Oluşturuyor?

Jelatin, hayvan kolajeninden elde edilen bir proteindir. Agar, deniz yosunundan elde edilen ve jel oluşturan bir maddedir. Her ikisi de gıdalarda yaygın olarak kullanılır ve suya dayanıklı esnek filmler oluşturabilir.

Bu iki madde bir araya getirildiğinde ince tabakalar veya poşetler hâline kalıplanabilen bir malzeme elde ediliyor. Öğrencilerin iki prototipi, bu tabakaların kuru gıdaları korumak veya alışveriş ürünlerini taşımak için nasıl kullanılabileceğini araştırıyor ve böylece geleneksel plastiğin bazı işlevlerinin yerini almayı hedefliyor.

Önerilen malzemenin yenmesinin güvenli olduğu, suda çözünebildiği ve geride zehirli kalıntı bırakmadan doğada parçalanabildiği belirtiliyor. Gıda ambalajlarında hedef, içindekiler tüketildikten sonra yenebilecek veya kompost yapılabilecek bir sargı üretmek.

Suya dayanıklılık ile zamanla çözünme özellikleri arasında denge kurulması gerekiyor. Ambalaj, ürünü korurken bir arada kalmalı; atıldıktan sonra ise parçalanmalı. Esneklik de aynı tasarım zorluğunun bir parçası: Bir tabaka, amaçlanan kullanıma uygun kalırken yırtılmadan bükülebilmeli.

Öğrencilerin çalışması, bu gereklilikleri pratik bir prototipte bir araya getiriyor. Tasarım, deney ve test aşamalarını kapsayan 200 saati aşkın geliştirme çalışmasının amacı, günlük ambalaj kullanımına yetecek kadar işlevsel bir alternatif üretmekti.

Diğer Genç Mucitler de Yenilebilir Ambalajları Deniyor

Yenilebilir ambalajlar Hong Kong dışında da araştırılıyor. ABD’de 12 yaşındaki Madison Checketts, ters sferifikasyon adı verilen bir yöntemle Eco-Hero adlı yenilebilir bir su şişesi geliştirdi.

Bu teknik, yemek hazırlamada bilimsel yöntemlerden yararlanan moleküler gastronomi alanında ortaya çıktı. Sıvının çevresinde jel bir zar oluşturmak için kalsiyum laktat ve sodyum aljinat gibi gıda güvenli maddeler kullanıyor. Bu zar, suyu yenebilen veya kompost yapılabilen bir kabın içinde tutuyor.

Reklam

Imperial College London öğrencilerinin geliştirdiği Ooho su şişesi de suyu yenilebilir bir zarın içinde tutmak için benzer bir yöntem kullanıyor. Bu projeler sıvı kaplarına odaklanırken Good Hope School ekibi, kuru gıdalara ve alışverişe uygun tabakalar ile poşetler üzerinde çalıştı.

Üç yaklaşım da ambalajın yüzyıllarca kalıcı atığa dönüşmeden işlevini yerine getirip getiremeyeceğini araştırıyor. Özellikle geleneksel geri dönüşümün uygulanamadığı veya etkisiz kaldığı tek kullanımlık ürünler açısından bu çalışmalar önem taşıyor.

Duke Üniversitesi’nde çevre bilimci olan Daniel Rittschof, Checketts’in deneylerinin değerini ve bu çalışmaların gerektirdiği becerileri şöyle anlattı:

İnsanların yapması gereken yenilik işte bu; nasıl ilerleyeceklerini de bulmaları gerekiyor. [Checketts] doğru yolda, çünkü bir fark yaratmak istiyor ve kimya ile biyoloji öğrenirken biraz da işletme bilgisi ediniyor.

Rittschof ayrıca pratik kaygılara dikkat çekti: Ambalajın tüketilmesinin güvenli olup olmadığı, eser miktarda kimyasal içerip içermediği ve yenilebilir kapların zarar görmeden nasıl taşınacağı. Bu konular, laboratuvar deneylerini ürün üretme ve dağıtma gereklilikleriyle buluşturuyor.

Yaygın Kullanımdan Önce Yapılması Gerekenler

Yenilebilir plastiklerde temel zorluklardan biri dayanıklılık. Ambalaj, içindekileri taşıma ve depolama sırasında koruyacak kadar sağlam olmalı; kullanımdan sonra ise hızla çözünmeli veya parçalanmalı. Bu dengeyi sağlamak için dikkatli bir formülasyon ve test süreci gerekiyor.

Gıda güvenliği de başka gereklilikleri beraberinde getiriyor. Jelatin ve agar genellikle tüketim için güvenli kabul edilse de büyük ölçekli üretimde kalitenin tutarlı olması ve kirlenmenin önlenmesi gerekiyor. Yenmesi amaçlanan bir malzeme, yalnızca kap değil, aynı zamanda gıda tedarik zincirinin de bir parçası hâline geliyor.

Yasal onay ve tüketicilerin ürünü benimsemesi de önem taşıyor. Üreticilerin güvenilir biçimde işlev gören ambalajlara, tüketicilerin ise kendilerinden yemeleri istenen ürüne güven duyması gerekiyor. Bu nedenle yenilebilir ambalajların yaygınlaşması için araştırma, açık güvenlik standartları ve kamuoyunu bilgilendirme çalışmaları da gerekli.

Reklam

Good Hope School ekibi, gıda üreticileriyle iş birliği yapmayı umuyor. Ticari lansman tarihi veya üretim anlaşması açıklanmadı. Bir sonraki hedefleri prototip aşamasını geride bırakmak; bunun için malzemenin nasıl tutarlı biçimde üretilip kullanılabileceğini belirlemeye yönelik daha fazla geliştirme çalışması gerekiyor.

Bu süreci yatırım ve mucitler, üreticiler, düzenleyici kurumlar ile tüketiciler arasındaki iş birliği destekleyebilir. Potansiyel kullanım alanları gıda ambalajlarından tek kullanımlık kaplara kadar uzanıyor; ancak her kullanım biçiminin koruma, taşıma ve bertaraf açısından kendine özgü gereklilikleri var.

Pratik Toplumsal Sorunlara Odaklanan Bir Program

İlk kez düzenlenen Seek Our Ways Sosyal Fikir Geliştirme Programı, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencilerinden 1.000’e yakın başvuru aldı. 400’den fazla katılımcı, çevresel sürdürülebilirlik, spor ve yaşlıların sağlığı konularında çalışmak üzere ekipler kurdu.

Öğrenciler altı ay boyunca, toplumsal liderler ve uzmanların rehberliğinde deneyim temelli öğrenme ve mentorluk çalışmaları için 10.000 saatten fazla zaman ayırdı. Program, gençlerin gerçek sorunlara yaratıcı çözümler geliştirmelerine ve bir fikri nasıl öneriye dönüştüreceklerini öğrenmelerine yardımcı olmak üzere tasarlandı.

Yaklaşık 90 öneri ortaya çıktı ve dokuz ekip finale kaldı. Jüriler, önerilen çözümlerin etkililiğini, yenilikçiliğini, ölçeklenebilirliğini ve sunumunu değerlendirdi. Ölçeklenebilirlik, bir fikrin ilk denemesinin ötesine geçip geçemeyeceğini, daha fazla kişiye ulaşıp ulaşamayacağını veya daha büyük miktarlarda üretilip üretilemeyeceğini ifade ediyor.

Hang Seng Bank İcra Direktörü ve Üst Yöneticisi Diana Cesar, bankanın programa neden destek verdiğini şöyle anlattı:

Hong Kong’un en büyük yerel bankası olarak, genç sosyal yenilikçileri desteklemek için ağımızı, uzmanlığımızı ve kaynaklarımızı sunmaktan gurur duyuyoruz. Bu tür programlar, gelecek nesle duyduğumuz inancı nasıl eyleme dönüştürdüğümüzü gösteriyor; öğrencileri gerçek dünyadaki zorlukların üstesinden gelmeleri için güçlendirirken kendi potansiyellerini geliştirmelerine de olanak tanıyor.

Program, çevre projelerini toplumsal ihtiyaçlara yönelik önerilerle bir araya getirdi. Ödül kazanan projeler, sosyal inovasyonun yeni bir malzeme geliştirmek, kurumların birlikte çalışma biçimini değiştirmek veya aksi hâlde atılacak bir maddeye kullanım alanı bulmak anlamına gelebileceğini gösteriyor.

Okulları Yaşlı Merkezleriyle Buluşturmak

Lise kategorisinde Fanling Kau Yan College’den bir ekip, One School, One Elderly Centre projesiyle ödül kazandı. Öneri, kuşaklar arası iletişimi teşvik etmek ve duygusal iyilik hâlini desteklemek amacıyla okullarla yaşlı merkezlerini eşleştirmeyi hedefliyor.

Reklam

Girişim; eşleştirme hizmeti, sürdürülebilir bir müfredat ve önerilen etkinlikleri kapsıyor. Bu unsurların birlikte, okulların ve merkezlerin öğrencilerle yaşlı yetişkinler arasında bağ kurmasına ve bu bağı sürdürmesine yardımcı olması amaçlanıyor.

Projenin odağı Good Hope School’un çalışmasından farklı olsa da her ikisi de belirli bir sorundan yola çıkıp pratik bir çözüm öneriyor. Biri insanların kullandığı malzemeleri değiştirmeyi, diğeri ise düzenli katılımla ilişkileri güçlendirmeyi hedefliyor.

Elma Posasına Yeni Bir Kullanım Alanı

Üniversite kategorisinde, farklı üniversitelerden öğrencilerin oluşturduğu bir ekip, meyve suyu üretiminden arta kalan elma posasını deri benzeri bir malzemeye dönüştüren Fruitful projesini geliştirdi. Proje, sentetik kumaşlara ve petrolden üretilen malzemelere bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.

Ekip, altı aylık araştırma ve deneylerin ardından cüzdan, bardak altlığı ve diğer aksesuarlarda kullanılma potansiyeli taşıyan bir alternatif üretti. Proje, hâlihazırda ortaya çıkan bir yan ürünü başlangıç noktası olarak alıp ona yeni bir amaç kazandırıyor.

Fruitful, Hong Kong’da döngüsel ekonomi yaklaşımını hayata geçiriyor. Basitçe söylemek gerekirse bu, bir süreçten arta kalan malzemeyi yalnızca atık olarak görmek yerine başka bir sürecin girdisine dönüştürerek kaynakları kullanılabilir durumda tutmak anlamına geliyor.

Her kategorinin birincisi 20.000 Hong Kong doları ve Hang Seng Bank’ta kariyer deneyimi fırsatları kazandı. Halk oylamasında da en beğenilen projeler için 5.000 Hong Kong doları tutarında ek ödül verildi ve böylece daha geniş topluluk da fikirlerin takdir edilmesine katkıda bulundu.

Bu Projelerin Atıkların Azaltılmasındaki Yeri

Geri dönüşüm ve atık yönetimi, plastik kirliliğine karşı hâlâ önemli çözüm yolları. Ancak sorunun boyutunu ele almak için yeterli değiller. Good Hope School projesi, kalıcı ambalaj atık hâline gelmeden önce onun yerine geçecek bir malzeme geliştirmeye çalışarak soruna daha erken aşamada müdahale ediyor.

Yenilebilir ve biyolojik olarak parçalanabilir malzemeler, kısa süre kullanılan tek kullanımlık ambalajlara yönelik olası çözümler sunuyor. Bu malzemelerin değeri; ürünleri koruyup koruyamadıklarına, güvenli olup olmadıklarına ve amaçlandığı şekilde parçalanıp parçalanmadıklarına bağlı. Bu nedenle malzeme araştırmalarının üretim, düzenleme ve kamuoyunun bilinçlendirilmesine yönelik çalışmalarla desteklenmesi gerekiyor.

Reklam

Program, daha kapsamlı bir toplumsal eylem biçimini de destekliyor. Öğrenciler, mentorlardan öğrenirken ve fikirlerini pratik ihtiyaçlara göre sınarken malzemeler geliştirebilir, ürün tasarımını yeniden düşünebilir ve daha sürdürülebilir davranışları teşvik edebilir.

Hong Kong’daki ekibin hedefi artık daha fazla geliştirme ve iş birliğine dayanıyor. Checketts’in ve Imperial College London öğrencilerinin geliştirdiği su kaplarının yanı sıra ekibin prototipleri, genç mucitlerin tek kullanımlık plastiğe farklı alternatifler aradığını gösteriyor. Fruitful ise yeni bir yaklaşım ortaya koyuyor: Yeni petrol bazlı malzemelere dayanmak yerine bir yan üründen kullanışlı ürünler üretmek.

Tüketiciler için öngörülen değişiklikler somut: Yenebilecek veya kompost yapılabilecek bir ambalaj, kalıcı plastik atık oluşturmayan bir kap ya da elma posasından üretilmiş bir aksesuar. Bu fikirleri güvenilir ürünlere dönüştürmek, denemelerin sürmesini ve ürünleri üreten, düzenleyen ve kullanan kuruluşların iş birliği yapmasını gerektirecek.

Öne Çıkanlar

  • Good Hope School öğrencileri Ho Lok-ting, Law Hau-wing, Lo Sin-sum ve Tsang Lok-yu, jelatin ve agardan üretilen yenilebilir ve tamamen biyolojik olarak parçalanabilir plastik alternatifiyle ödül kazandı.
  • Form Three sınıfındaki dört öğrenci, kuru gıda ambalajı ve alışveriş poşetleri için iki prototip geliştirip test etmek üzere 200 saatten fazla çalıştı.
  • İlk kez düzenlenen Seek Our Ways programı 1.000’e yakın başvuru aldı, 400’den fazla katılımcıyı bir araya getirdi ve yaklaşık 90 önerinin sunulmasını sağladı; dokuz ekip finale kaldı.
  • Diğer kategorilerin kazananları, okulları yaşlı merkezleriyle eşleştirmeyi ve elma posasını deri benzeri bir malzemeye dönüştürmeyi önerdi.
  • Her kategorinin birincisi 20.000 Hong Kong doları ve Hang Seng Bank’ta kariyer deneyimi fırsatları kazandı.
  • Yenilebilir ambalajların yaygın kullanıma girmesinden önce dayanıklılık, gıda güvenliği, tutarlı üretim, yasal onay ve tüketicilerin ürünü benimsemesi konularının çözülmesi gerekiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir