En Yakın Gezegene Tarihi Bir Varış
BepiColombo olarak bilinen ortak Avrupa ve Japonya uzay görevi, iç güneş sistemi boyunca 10 milyar kilometreden fazla seyahat ettikten sonra nihayet hedefine ulaştı. 22 Kasım 2026 tarihinde Japonya saatiyle 03:25'te uzay aracı, Merkür'ün yer çekimi tarafından yakalanmasını sağlayan karmaşık bir motor ateşlemesi gerçekleştirdi. Operasyon, 20 Ekim 2018' Fransız Guyanası'ndaki Guyana Uzay Merkezi'nden bir Ariane 5 roketinin fırlatılmasıyla başlayan sekiz yıl bir aylık seyahatin sonunu işaret etti.
İçindekiler
Güneş sisteminin güneşe en yakın gezegenine ulaşmak, devasa bir planlama gerektirdi çünkü güneşe doğru iç kısımlara düşen bir uzay aracı çok büyük bir hız kazanır. Gezegenin yanından uçup gitmek yerine yörüngede kalabilmek için görev, dokuz gezegensel kütle çekim desteği içeren uzun ve dolambaçlı bir rotaya güvendi. Bu rota, Dünya'dan bir, Venüs'ten iki ve Merkür'den altı geçişi içeriyordu. Yaklaşmanın son aşamasında, uzay aracının yaklaşık 635 kilometre yükseklikte gezegenin yer çekiminin tutunabilmesi için yeterince yavaşlamasını sağlamak üzere dört kimyasal itki motoru kullandığı zayıf yakalama tekniği kullanıldı.
Yol Boyunca Beklenmedik Engellerin Üstesinden Gelmek
Yolculuk tamamen plana göre gitmedi. Nisan 2024'te Merkür Transfer Modülü'nün güç sisteminde beklenmedik bir elektrik akımı oluştu ve iyon iticilerine sağlanan gücü azalttı. Mühendisler, varış tarihini Aralık 2025'teki orijinal programından neredeyse bir yıl geciktiren yörüngeyi yeniden tasarlamak zorunda kaldı. Yer kontrolörleri, 3 Eylül 2026'da transfer modülünü ayırarak iki bilim sondasını son yaklaşmayı kendi başlarına yönetmeye bıraktı.
Almanya'daki uçuş kontrolörleri, radyo sinyallerinin Dünya ile uzay aracı arasındaki 94 milyon millik mesafeyi tek yönde kat etmesi yaklaşık 10 dakika sürerken endişeyle bekledi. Uzay aracı operasyon yöneticisi Ignacio Clérigo, yakalama manevrasının hassas doğasını açıkladı. Yer kontrol ekibi, uzay aracının insan müdahalesi olmadan özerk bir şekilde gerçekleştirebilmesi için ateşleme prosedürünü önceden yüklemek zorunda kaldı.
Bu çok zor bir görev ve çok zorlu çünkü çok ama çok sert bir ortama uçuyoruz.
Bu duygu, Avrupa Uzay Ajansı'nda operasyon tanımı ve mühendisliği başkanı olan Bruno Sousa tarafından canlı yayın sırasında yinelendi. Merkür, geceleri eksi 290 Fahrenheit derecenin altına düşebilen ve gündüzleri 750 derecenin üzerine çıkabilen aşırı koşullar sunar. Donanım, hem doğrudan güneş ışığından hem de gezegenin kayalık yüzeyinden yükselen termal enerjiden yayılan yoğun radyasyon ve ısıla karşı karşıyadır.
İki Sonda, İki Farklı Görev
BepiColombo uzay aracı aslında üst üste bindirilmiş iki ayrı bilim sondasından oluşuyor. Biri Avrupa Uzay Ajansı tarafından inşa edilen Merkür Gezegen Yörünge Aracı, diğeri ise Japonya Uzay Araştırma Ajansı tarafından inşa edilen ve Mio lakaplı Merkür Manyetosfer Yörünge Aracı'dır. İki birim, Aralık 2026'nın ortalarında ayrılıp kendi benzersiz yörüngelerine yerleşene kadar birleşik kalacak.
Avrupa yörünge aracı yaklaşık 1.230 kilogram ağırlığındadır ve yüzeyin kimyasal bileşimini haritalandırmak için tasarlanmış X ışını spektrometresi de dahil olmak üzere 11 bilimsel araç taşımaktadır. Çarpışma kraterlerini, volkanik ovaları ve yoğun iç kısımları incelemek için gezegenin 480 kilometre kadar alçaklarından süzülecektir. Bu arada, Japon sondası Mio, yaklaşık 255 kilogram ağırlığında sekizgen bir uzay aracıdır. Beş araç taşımaktadır ve gezegenin manyetik alanını, plazmayı ve güneş rüzgarı ile etkileşimini incelemek için 11.640 kilometreye kadar ulaşan eliptik bir yolu takip edecektir.
Yoğun Bir Dünyanın Gizemlerini Çözmek
Merkür, güneş sistemindeki en küçük kayalık gezegendir ve en az anlaşılanlardan biri olmaya devam etmektedir. Bilim insanları, çift sonda kurulumunun oluşumu hakkındaki uzun süredir devam eden soruları çözeceğini umuyor. Özellikle Merkür, toplam kütlesinin yaklaşık yüzde 60'ını oluşturan, nispeten ince bir kayalık manto ile çevrili olağanüstü büyük bir demir çekirdeğe sahiptir. Araştırmacılar, böyle küçük bir cismin, erken güneş sisteminin yoğun ısı sırasındaki uzaya kaybetmek yerine potasyum ve kükürt gibi uçucu elementleri nasıl koruduğunu öğrenmek için can atıyor.
Aynı anda çalışan iki yörünge aracına sahip olmak, araştırmacıların iç manyetik sinyalleri güneş rüzgarının neden olduğu bozulmalardan ayırmasını sağlar. Baş proje bilim insanı Geraint Jones, görevin benzersiz avantajını vurguladı.
Görev, gezegendeki iki uzay aracı tarafından aynı anda alınan benzeri görülmemiş ölçümleri karşılaştırma yeteneği sağlayacaktır.
Bilim insanları, farklı rakımlarda toplanan verileri karşılaştırarak manyetik alanın gezegenin erimiş iç kısmının derinliklerinde nasıl ortaya çıktığını haritalandırmayı bekliyor.
Görevin Zaman Çizelgesi
- 20 Ekim 2018: BepiColombo uzay aracı, Fransız Guyanası'ndan bir Ariane 5 roketinin üzerinde fırlatılır.
- Nisan 2024: Transfer modülündeki bir güç sistemi anormalliği, bir yıllık program gecikmesini zorunlu kılar.
- 3 Eylül 2026: Yaklaşık sekiz yıllık hizmetin ardından transfer modülü bilim sondalarından ayrılır.
- 22 Kasım 2026: Uzay aracı ana motor ateşlemesini gerçekleştirir ve Merkür yörüngesine girer.
- 9 - 10 Aralık 2026: Japon sondası Mio, Avrupa yörünge aracından ayrılır.
- 10 Mart 2027: Avrupa yörünge aracı son bilimsel yüksekliğine ulaşır.
- 6 Nisan 2027: Her iki yörüngede de tam ölçekli bilimsel gözlemler başlar.
Mevcut görevin, aşırı ısı ve yakıt tükenmesinin operasyonları sonlandırmasından önce olası bir bir yıllık uzatma ile dört Merkür yılına denk gelen en az bir Dünya yılı sürmesi planlanmaktadır. Sert termal ortam yerleşik elektronik aksam üzerinde ağır bir baskı oluşturduğu için bu pencerenin ötesindeki potansiyel görev uzatmaları için henüz bir tarih belirlenmedi.
Temel Bilgiler
- BepiColombo görevi, Avrupa Uzay Ajansı ve Japonya Uzay Araştırma Ajansı'nın ortak girişimidir.
- Uzay aracı, yörüngeye girmeden önce 10 milyar kilometreden fazla seyahat etti ve dokuz kütle çekim destekli uçuş gerçekleştirdi.
- Merkür, NASA'nın Mariner 10 uçuşları ve Messenger yörünge görevini takip eden, birden fazla uzay aracının yörüngeye yerleştiği tarihteki yalnızca ikinci gezegendir.
- Avrupa yörünge aracı yüzeyi ve iç yapıyı düşük bir rakımdan inceleyecek, Mio ise manyetik alanı daha geniş bir yörüngeden inceleyecektir.
- Tam ölçekli bilimsel haritalama ve veri toplamanın 6 Nisan 2027'de başlaması planlanıyor.






