Brüksel'de On Yıllık Müzakerelerin Sonu
Avrupa Birliği ve Endonezeli yetkililer, kapsamlı bir ticaret ve yatırım anlaşmasını imzalamak üzere 21 Kasım 2026 Cuma günü Belçika'nın Brüksel kentindeki Avrupa Komisyonu genel merkezinde bir araya geldi. İmza töreni, Temmuz 2016'da başlayan yaklaşık on yıllık görüşmelerin sona erdiğini tescilledi. İki bölge arasındaki ticaret 2025 yılında 28,9 milyar euro seviyesinde gerçekleşirken, bunun 10,2 milyar eurosini Avrupa ihracatı ve 18,7 milyar eurosini Endonezya'dan yapılan ithalat oluşturdu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, resmi işlemler öncesinde bu vesileyi kutlamak amacıyla Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
İçindekiler
Anlaşma, 450 milyon nüfuslu küresel tek pazarı Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisi ve dünyanın en kalabalık dördüncü ülkesiyle buluşturuyor. Her iki ekonomi birlikte 730 milyon kişilik bir pazarı kapsıyor. Endonezya Ekonomi Koordinatör Bakanı Airlangga Hartarto, tören öncesinde Ticaret ve Ekonomik Güvenlikten Sorumlu Avrupa Komiseri Maroš Šefčovič ile gerçekleştirdiği ikili görüşmede heyete başkanlık etti. Cakarta'yı temsil eden heyette Endonezya Ticaret Bakanı Budi Santoso ile Yatırım ve Downstreaming (Değer Zinciri Genişletme) Bakanı Rosan Roeslani de yer aldı.
Avrupa Birliği hükümetleri daha önce 18 Kasım 2026 Çarşamba günü anlaşmanın imzalanmasını ve geçici olarak uygulanmasını onaylamıştı. Metin, Endonezya-Avrupa Birliği Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması ve Endonezya-Avrupa Birliği Yatırım Koruma Anlaşması olarak bilinen iki ayrı enstrümandan oluşuyor. Birinci anlaşma ikili ticaretin neredeyse tamamındaki gümrük vergilerini kaldırırken, ikincisi uzun vadeli yatırımcılar için yasal güvenceler tesis ediyor. Endonezya Ticaret Bakanı Budi Santoso ticaret anlaşmasını Maroš Šefčovič ile birlikte imzalarken, Koordinatör Bakan Airlangga Hartarto yatırım koruma anlaşmasını aynı Avrupa komiseriyle imzaladı.
Gümrük Vergilerinin Kaldırılması ve İş Dünyası İçin Tasarruflar
Anlaşmanın şartlarına göre Endonezya, Avrupa mallarına uyguladığı gümrük tarifesi kalemlerinin %96'sındaki ithalat vergilerini ortadan kaldıracak ve toplam tarife kalemlerinin %98,5'ine kadar olan kısmı serbestleştirecektir. Avrupa Komisyonu yetkilileri, Endonezya'ya yapılan ihracatın 15 yıl içinde yaklaşık %40 oranında artacağını öngörüyor. Avrupalı ihracatçılar gümrük vergilerinde her yıl 600 milyon avrodan fazla tasarruf etmeye hazırlanıyor. Endonezya Ekonomi Koordinatör Bakanı Airlangga Hartarto, anlaşmanın hayata geçirilmesi sürecinde yerel işletmeler için sağlanan anlık rahatlamayı açıkladı.
Manfaat bagi eksportir kita konkret dan terukur. Sebanyak 90,4% pos tarif akan menikmati tarif nol persen sejak hari pertama, dan 8% lainnya akan dihapus secara bertahap selama tiga hingga 15 tahun atau melalui kuota tarif.
Airlangga Hartarto, Endonezya'nın tarife kategorilerinin %90,4'ünün anlaşmanın yürürlüğe girdiği ilk günden itibaren sıfır gümrük vergisinden yararlanacağını belirtti. Tarife hatlarının diğer %8,37'sinde ise vergiler üç ila 15 yıl arasında değişen bir sürede kademeli olarak kaldırılacak veya belirli kota düzenlemeleri yoluyla yönetilecek. Anında sıfır tarife uygulanacak Endonezya ihraç ürünleri arasında palm yağı ve türevleri, giyim eşyaları, kumaşlar, aksesuarlar, ayakkabılar, deri ayakkabılar, spor ayakkabılar, kramponlar ve sandaletler yer alıyor.
Otomotiv Sektöründe Açılımlar ve İmalat
Avrupa Birliği içinde üretilen otomotiv ürünleri halihazırda %50'ye varan Endonezya ithalat vergileriyle karşı karşıya kalıyor. Yeni ortaklık anlaşması, önümüzdeki beş yıl içinde bu otomotiv vergilerini kademeli olarak sıfıra indirecek. Bu değişiklik, Endonezya iç pazarında Avrupa araçlarının fiyat rekabetçiliğini artırmayı amaçlıyor. Anlaşma ayrıca elektrikli araçlar, elektronik ve ilaç gibi alanlarda yeni yatırım fırsatlarının önünü açmayı hedefliyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, imza töreni sırasında bu pazar değişikliklerinin pratik etkisinin altını çizdi.
This is one of the most ambitious deals the European Union has concluded in Asia. It connects our Union of 450 million people with the largest economy in Southeast Asia, and the fourth most populous country in the world.
Makine ve motorlu taşıtlar alanında faaliyet gösteren sektörler, kurallar yürürlüğe girer girmez bundan faydalanmayı bekliyor. Endonezya yetkilileri, anlaşmanın Avrupa pazarlarına ihracat yapan emek yoğun endüstrileri ve mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeleri destekleyerek ulusal çıkarlara hizmet ettiğini kaydetti. Avrupa Konseyi, anlaşmanın ayrıca hizmet ticaretini kolaylaştıracağını, kamu alımı fırsatlarına erişimi genişleteceğini ve fikri mülkiyet korumasını güçlendireceğini belirtti.
Küresel Ekonomik Baskılar ve Ticaretin Çeşitlendirilmesi
Ticaret anlaşmasının hızlı bir şekilde sonuçlandırılması, Amerika Birleşik Devletleri tarafından getirilen kapsamlı gümrük vergilerinin etkisi dahil olmak üzere küresel ekonomideki daha geniş dönüşümleri yansıtıyor. Endonezya, ilk ticaret duyurularında %32'lik bir gümrük vergisiyle karşı karşıya kalmış, daha sonra imzalanan bir anlaşmada %19'luk bir oran üzerinde müzakere etmişti. Avrupalı yetkililer, ticaret ağlarını genişletmenin dış ekonomik dalgalanmaları dengelemeye yardımcı olduğunu ve üye devletlerin direncini güçlendirdiğini belirtti. İrlanda Dışişleri ve Ticaret Bakanı Helen McEntee, anlaşmanın ardındaki daha geniş mesajın altını çizdi.
Amid economic uncertainty, this agreement sends a clear signal that the European Union remains committed to open markets, sustainable growth and international partnerships that deliver tangible benefits for businesses, workers and consumers.
Avrupa ticaret politikası, Endonezya paktının yanı sıra Mercosur, Hindistan, Avustralya, Meksika ve Filipinler ile yapılan anlaşmaların öne çıktığı 2026 yılında dönüştürücü bir yıl geçirdi. Brüksel halihazırda dünya çapında 80 ortakla 45 ticaret anlaşması sürdürmektedir. Avrupa Birliği ve Endonezya, ticaret ivmesini korumak için yeni anlaşmalarını mümkün olan en kısa sürede geçici olarak uygulamaya koymayı amaçlıyor.
Önemli Olayların Zaman Çizelgesi
- Temmuz 2016: Ticaret ve yatırım ortaklığı için müzakereler resmi olarak başlar
- Eylül 2025: Bali'de kapsamlı ekonomik ortaklığın esaslı olarak sonuçlandırılması
- 18 Kasım 2026: Avrupa Birliği Konseyi imza ve geçici uygulamayı yetkilendirir
- 21 Kasım 2026: Brüksel'deki Avrupa Komisyonu merkezinde resmi imza töreni gerçekleştirilir
- 1 Ocak 2027: Anlaşmaların geçici olarak uygulanması ve Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi imkanının sona ermesi için hedef tarih
Sonraki Adımlar ve Onay Prosedürleri
Anlaşmaların tam olarak yürürlüğe girebilmesi için hem Avrupa Birliği hem de Endonezya iç yasal prosedürleri tamamlamalıdır. Avrupa Parlamentosu'nun imzalanan metinleri incelemesi ve onaylaması gerekiyor. Endonezya ise eş zamanlı olarak Temsilciler Meclisi'ni içeren kendi ulusal onay prosedürlerini yürütmektedir. Cakarta'daki yetkililer, Avrupa Birliği Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi imkanının 1 Ocak 2027'de sona ermesiyle uyum sağlamak için bu adımları sonuçlandırmaya çalışıyor. Söz konusu tercih rejimi halihazırda çeşitli Endonezya ihracatlarına ayrıcalıklı tarifeler sağlamaktadır.
Endonezya Ticaret Bakanı Budi Santoso daha önce, eski tercih rejimi sona erdiğinde yerel ihracatçılar için kesintisiz erişimi garanti etmek adına hızlı onaylamanın gerekli olduğunu belirtmişti. Brüksel toplantısının ardından Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto'nun, her iki lider de G20 zirvesi için Miami'ye seyahat etmeden önce Ursula von der Leyen ile daha fazla görüşme yapmak üzere 11 Aralık'ta Brüksel'i ziyaret etmesi planlanıyor. İç onaylar sorunsuz ilerlerse, ticaret ve yatırım anlaşmaları önümüzdeki yılın başından itibaren geçici olarak uygulanabilir ve her iki taraftaki işletmeler için pazar erişimi ile yatırım korumaları güvence altına alınabilir.
Bir Bakışta
- Avrupa Birliği ve Endonezya, yaklaşık on yıllık görüşmelerin ardından 21 Kasım 2026'da Brüksel'de ticaret ve yatırım anlaşmalarını imzaladı.
- AB malları için Endonezya tarife hatlarının %96'sında vergiler kaldırılırken, Endonezya Avrupa'ya giren ihracat kategorilerinin %90,4'ünde anında sıfır gümrük vergisi elde ediyor.
- Avrupa otomotiv ürünlerine uygulanan ve %50'yi bulan Endonezya ithalat vergileri beş yıl içinde tamamen kaldırılacak.
- İki ortak arasındaki ikili ticaret, 9 milyar avroyu aşan ek hizmet ticaretiyle desteklenerek 2025 yılında toplam 28,9 milyar avroya ulaştı.
- Her iki hükümet de parlamenter onaylar ve iç onay prosedürleri beklemekle birlikte, anlaşmaların 1 Ocak 2027 itibarıyla geçici olarak uygulanmasını hedefliyor.






