Daha az onay, projeler başladıktan sonra daha sıkı denetim
Vietnam Ulusal Meclisi, hükümetin çevresel etki değerlendirmesi ve çevre izinlerine tabi projelerin yüzde 90’ından fazlası için gerekli çevre prosedürlerini azaltacağını söylediği Çevre Koruma Yasası değişikliklerini onayladı. 1 Mart 2027’de yürürlüğe girecek yasanın, idari işlemlerin tamamlanması için gereken süreyi ve vatandaşlarla işletmelerin uyum maliyetlerini yüzde 52’den fazla azaltması bekleniyor.
İçindekiler
- Daha az onay, projeler başladıktan sonra daha sıkı denetim
- Hangi projeler değerlendirme ve izinlerden muaf olabilir?
- Önceden yapılan bazı evrak işlemlerinin yerini ne alacak?
- Su, konut ve yeniden yerleşim neden hesaba katılıyor?
- Hava kirliliği ve izleme verileri konusunda neler değişiyor?
- Yasa, karbon ve iklim raporlaması hakkında ne diyor?
- Çevre koruma fonlarına ne olacak?
- Önemli tarihler ve henüz netleşmeyen konular
- Öne çıkanlar
Milletvekilleri değişikliği 21 Kasım sabahı oyladı. Oylamaya katılan 482 milletvekilinden 481’i lehte oy verirken karşı oy çıkmadı, bir milletvekili çekimser kaldı. Değişiklikler, daha fazla projeyi ön değerlendirme ve izin süreçlerinden çevre kaydına yöneltmeyi, projeler faaliyete başladıktan sonraki denetim ve izlemeyi ise güçlendirmeyi amaçlıyor.
ÇED olarak da bilinen çevresel etki değerlendirmesi, planlanan bir projenin hayata geçirilmeden önce çevresini nasıl etkileyebileceğini inceler. Çevre izni, kirletici salımı yapan projeler için şartları belirler. Çevre kaydı, çevresel riski daha düşük faaliyetler için daha az kapsamlı bir prosedürdür; ancak hangi projelerin bu kapsama gireceğini yeni yasanın ayrıntılı hükümleri belirleyecek.
Bu değişiklik, yatırım planlayan şirketler açısından önem taşıyor; çünkü daha az başvuru, onay beklerken harcanan sürenin kısalması anlamına gelebilir. Öte yandan, yetkililerin faaliyet sırasında sorunları tespit etme ve kirlilik riski arttığında harekete geçme becerisine daha fazla önem veriliyor.
Hangi projeler değerlendirme ve izinlerden muaf olabilir?
Yasa; teknik altyapı ve çevre prosedürlerine ilişkin şartları zaten karşılayan, yoğun üretim, iş ve hizmet alanları ile sanayi kümeleri içindeki ikincil projelerin ÇED’den muaf tutulmasını öngörüyor. İkincil proje, daha geniş bir sanayi veya iş alanında faaliyet gösteren münferit bir işletme ya da tesistir.
Bu tür projeler için çevre izni yalnızca yüksek miktarda emisyona yol açmaları halinde gerekecek. Hükümetin açıkladığı amaç, ortak altyapı aracılığıyla yürütülebilecek prosedürlerin her işletme tarafından yeniden yapılmasını önlerken daha yüksek kirlilik potansiyeli taşıyan projeler için izin şartını korumak.
Değişiklik, 66.19/2026 sayılı Hükümet Kararnamesi kapsamında yapılan önceki düzenlemeleri ve tarım ile çevre alanlarındaki 15 yasanın bazı hükümlerini (ÇED ve izinlere ilişkin maddeler de dahil) yeniden düzenleyen 146/2025/QH15 sayılı Yasayla getirilen değişiklikleri temel alıyor. Yeni değişiklik, söz konusu düzenlemelerin yönünü Çevre Koruma Yasası’na taşıyor; idari reformu, yerinden yönetimi ve elektronik prosedürlerin daha yaygın kullanılmasını sürdürüyor.
Önceden yapılan bazı evrak işlemlerinin yerini ne alacak?
Hükümet, proje başladıktan sonraki denetimlere daha fazla ağırlık vermeyi ve gözetimi riske göre hedeflemeyi planlıyor. Uygulamada yetkililer, verileri kararlarına yön vermek için kullanarak kirlilik potansiyelinin daha yüksek olduğu faaliyet ve alanlardaki izlemeye odaklanacak. Yasa ayrıca yerel yönetimlerin çevresel etki değerlendirmelerini inceleme ve izin verme konusunda daha geniş bir rol üstlenmesini sağlıyor.
Bu değişiklikle birlikte sorumluluklar da daha açık biçimde belirleniyor. Değişiklik, her yönetim kademesindeki yetkililerin, özellikle de Halk Komiteleri başkanlarının, kendi bölgelerindeki kirliliği kontrol etme ve gidermeye yönelik görevlerini vurguluyor. Ayrıca kirliliğin il sınırlarını aşması halinde hangi merkezi veya yerel makamın müdahale etmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olmak üzere projenin faaliyet gösterdiği alan ölçütünü de ekliyor.
Yerel denetimin, kararların sahadaki koşullara daha hızlı yanıt vermesini sağlaması amaçlanıyor. Bununla birlikte kirliliğin bir bölgeden diğerine taşınması halinde sorumluluğun net olması ve daha az kapsamlı ön incelemenin faaliyet sırasındaki etkili izlemeyle desteklenmesi gerekiyor.
Su, konut ve yeniden yerleşim neden hesaba katılıyor?
Yasa, çevresel hassasiyeti belirlemede kullanılan ölçütleri güncelliyor. Bunlar arasında nüfus hareketleri ve yeniden yerleşim, evsel su temininde kullanılan su kaynaklarına bırakılan atık su ve yoğun nüfuslu yerleşim alanlarına boşaltılan atık su bulunuyor. Bu unsurlar, taşınmak zorunda kalabilecek veya günlük ihtiyaçları için bir su kaynağına bağımlı olan insanları doğrudan etkileyebilir.
Yüzey suları için değişiklik, nehir havzası ölçeğinde kalite yönetimi yapılmasını ve yetkililerin her bir su kütlesinin farklı kirleticiler açısından ne kadar kirliliği kaldırabileceğini değerlendirmesini öngörüyor. Havza, suların bir nehir sistemine aktığı kara alanıdır. Suları bu alanın bütünü içinde incelemek, yetkililerin her bir deşarjı ayrı ayrı değerlendirmek yerine birden fazla bölgeden kaynaklanan kirliliği hesaba katmasına yardımcı olabilir.
Yasa ayrıca geri dönüşümü ve malzemelerin basitçe atılmak yerine yeniden kullanıldığı veya geri kazanıldığı döngüsel ekonomiyi desteklemek üzere atık yönetimi kurallarını da güncelliyor. Yerel yönetimlere, atık yönetimini çevre altyapılarına uygun biçimde düzenleme konusunda daha geniş hareket alanı tanınacak.
Hava kirliliği ve izleme verileri konusunda neler değişiyor?
Değişiklik, hava kalitesine yönelik çeşitli araçları yasaya dahil ediyor: emisyon envanterleri, düşük emisyon bölgeleri ve entegre hava kalitesi yönetim planları. Emisyon envanteri, bir bölgedeki kaynakların saldığı kirliliği kaydederek yetkililerin emisyonların nereden kaynaklandığını görmesine ve denetim planlamasına yardımcı olur. Düşük emisyon bölgeleri, belirlenmiş yerlerde kirliliğe yol açan faaliyetleri sınırlar veya düzenler.
Ölçümlerin doğruluğunu, tarafsızlığını ve bütünlüğünü korumak amacıyla çevresel izleme kuralları da güçlendiriliyor. Hükümet, çevre yönetiminin daha kapsamlı biçimde dijitalleştirilmesinin yanı sıra kurumların paylaşabileceği ve kullanabileceği birleşik bir çevre veri tabanı oluşturmayı planlıyor. Daha düzenli veriler, yetkililerin ölçümleri karşılaştırmasına, değişen koşulları izlemesine ve denetimleri en çok ihtiyaç duyulan yerlere yönlendirmesine yardımcı olabilir.
İşletmeler ve düzenleyici kurumlar, çevre yönetimindeki değişiklikler için şimdiden hazırlık yapıyor. 13 Kasım’da Quang Ninh’de düzenlenen eğitim konferansına il Sanayi ve Ticaret müdürlüklerinden, sanayi bölgesi yöneticilerinden ve şirketlerden 100’den fazla temsilci katıldı. Sanayi ve Ticaret Bakanlığının çevre kurallarına ilişkin rehberinde, konferansta Vietnam’ın 1 Temmuz 2025’ten itibaren yerel yönetimleri iki kademeli modele göre yeniden düzenlemesinin ardından kuralların güncellenmesi ihtiyacının ele alındığı belirtildi.
Konferansta bakanlığın Endüstriyel Güvenlik ve Çevre Dairesi Başkan Yardımcısı Do Phuong Dung, toplantının son değişiklikleri ve uygulamada karşılaşılan sorunları ele alma fırsatı sunduğunu söyledi. Dung, toplantının katılımcıların yasanın geliştirilmesine yönelik çalışmalara katkıda bulunmasına da olanak sağlayacağını belirtti.
Konferans, delegelerin yeni değişiklikleri ele alması, uygulamada ortaya çıkan sorunları açıklığa kavuşturması ve yasanın geliştirilmeye devam edilmesine katkı sunması için bir fırsattır.
Bakanlık ayrıca 2 Kasım 2026’da yürürlüğe giren 49/2026/TT-BCT sayılı Genelgenin, Sanayi ve Ticaret sektörünün çevre veri tabanına bildirimde bulunma ve veri tabanını kullanma kurallarını güncellediğini bildirdi. Genelge; erişim hesapları, teknik destek, dijital altyapı ve bilgi güvenliğini kapsıyor. Bakanlık, şirketlerin doğru prosedürü belirlemesi, atık eşiklerini değerlendirmesi ve her bir proje veya tesis için hangi muafiyetlerin ve geçiş kurallarının geçerli olduğunu kontrol etmesi gerektiğini vurguladı.
Yasa, karbon ve iklim raporlaması hakkında ne diyor?
Tesisler, mevcut yasada belirlenen süreyle aynı şekilde, sera gazı envanterlerini iki yılda bir bildirmeye devam edecek. Sera gazları atmosferde ısıyı tutar; envanterler ise zaman içindeki değişimin izlenebilmesi için belirli tesis veya faaliyetlerden kaynaklanan emisyonları ölçer.
Değişiklik, Vietnam’ın karbon piyasasında yer alan tarafların sorumluluklarını da belirliyor. Hükümet, kuralların ulusal çıkarları korurken uluslararası uygulamaları yansıtması gerektiğini söylüyor. Karbon piyasası, emisyon azaltımlarının veya tahsisatlarının belirlenmiş kurallar çerçevesinde alınıp satılmasına olanak tanır. Yasa, emisyonları azaltmaya ve daha yeşil ekonomik büyümeyi desteklemeye yönelik daha kapsamlı çalışmaların yanı sıra şirketlerin bu sistemdeki rollerine ilişkin yasal bir çerçeve oluşturuyor.
Çevre koruma fonlarına ne olacak?
Değişiklik, Vietnam Çevre Koruma Fonu ile il çevre koruma fonlarının kapatılmasına ilişkin kuralları belirleme yetkisini hükümete veriyor. Fonların yeniden yapılandırılması veya kapatılması halinde uygulanacak geçiş düzenlemelerini de öngörüyor. Açıklanan amaç, 6 Ocak 2026 tarihli 79-NQ/TW sayılı Politbüro Kararı doğrultusunda, olağan devlet bütçesi dışında faaliyet gösteren devlet mali fonlarının gözden geçirilmesine ve yeniden yapılandırılmasına destek olmak.
Yasa, çevre koruma çalışmaları için ayrı bir bütçe tahsisi yapılmasını ve finansmanın ekonomik büyümeye, ekonominin büyüklüğüne ve gerekli görevlere uygun olmasını öngörüyor. Devlet bütçesinden ayrılacak sabit bir asgari pay belirlemiyor. Böylece yıllık bütçe planlamasında harcamaların ayarlanmasına olanak tanınırken çevre koruma, bütçede ayrı bir amaç olarak korunuyor.
Önemli tarihler ve henüz netleşmeyen konular
2 Kasım 2026: Sanayi ve Ticaret sektörünün çevre veri tabanına ilişkin kurallarını güncelleyen 49/2026/TT-BCT sayılı Genelge yürürlüğe girdi.
13 Kasım 2026: Quang Ninh’de düzenlenen çevre kuralları konferansına 100’den fazla yetkili ve iş dünyası temsilcisi katıldı.
21 Kasım 2026: Ulusal Meclis değişiklikleri kabul etti. Oylamaya katılan 482 kişiden 481’i lehte oy verirken karşı oy çıkmadı, bir kişi çekimser kaldı.
1 Mart 2027: Değiştirilen Çevre Koruma Yasası’nın yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Yasa genel yönü belirliyor; ancak şirketlerin ÇED muafiyetinden yararlanma koşulları, izin eşikleri ve geçiş düzenlemeleri dahil ayrıntılı kuralları kendi projelerine uygulaması gerekecek. Hükümetin uygulamaya yönelik ek hükümler getirmesi bekleniyor. Temel değişiklik, çok sayıda proje için ilerleme öncesindeki prosedürlerin azaltılmasını; veriye dayalı gözetimin güçlendirilmesi, yerel sorumlulukların netleştirilmesi ve daha yüksek kirlilik riski taşıyan faaliyetlere yönelik kontrollerin sürdürülmesiyle dengeliyor.
Öne çıkanlar
Ulusal Meclis, Çevre Koruma Yasası değişikliklerini 21 Kasım 2026’da onayladı.
Yasa 1 Mart 2027’de yürürlüğe girecek. Hükümet, prosedürlerde ve uyum maliyetlerinde yüzde 52’den fazla azalma öngörüyor.
Şu anda ÇED ve çevre izinlerine tabi projelerin yüzde 90’ından fazlasında prosedürlerin azaltılması bekleniyor.
Şartları karşılayan sanayi bölgelerindeki projeler ÇED’den muaf tutulabilir; yüksek emisyonlu ikincil projeler için ise izin şartı sürecek.
Yasa, yerel yönetimlerin yetkilerini ve faaliyet sonrası izlemeyi genişletiyor; su kalitesi, hava kirliliği verileri, sera gazı envanterleri ve karbon piyasasındaki sorumluluklara ilişkin kurallar getiriyor.






