Yıllık tayfun kayıpları 2100’e kadar iki kattan fazla artabilir
İklim ve enerji araştırma kuruluşu NEXT’in 17 Kasım 2026’da yayımladığı rapora göre, sera gazı emisyonlarını azaltmakta gecikilmesi hâlinde Güney Kore’de tayfunların yol açtığı yıllık ortalama zarar, bugün yaklaşık 540 milyar wondan 2100’de 1,13 trilyon wona çıkabilir. Tayfun sayısının azalması beklenirken bunun başlıca nedeni daha şiddetli yağışlar.
İçindekiler
- Yıllık tayfun kayıpları 2100’e kadar iki kattan fazla artabilir
- Rüzgârı temel alan model Kore’deki zararları neden gözden kaçırdı?
- Daha az fırtına, ancak her birinden daha fazla yağış
- Zararlar ne kadar büyüyebilir?
- Kıyı bölgelerindeki risk, maliyetli bir sonbahar tablosuyla birleşiyor
- Fabrikalar ve elektrik sistemleri eşzamanlı risklerle karşı karşıya
- Hükümetin planları gelecekteki yağışlara odaklanıyor
- Taşkın korumasında sonraki aşamalar
- İklim tahminlerini mali kararlara bağlamak
- Öne çıkan noktalar
Başlığı Türkçeye “Daha Az Tayfun, Daha Büyük Zarar” olarak çevrilebilecek rapor, Güney Kore’de kayda geçen tayfun zararlarının rüzgâr hızından çok yağışla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Bulgular, gelecekteki fırtınalara hazırlıkta drenajı, nehir yönetimini ve taşkın korumasını ön plana çıkarıyor.
Mali riskler, ortalama bir yılın ötesine uzanıyor. Emisyon azaltımlarının geciktiği bir senaryoda, yıllık gerçekleşme olasılığı yüzde 1 olarak hesaplanan aşırı bir tayfunun yol açacağı zarar bugün yaklaşık 4 trilyon wondan 14 trilyon wona çıkabilir. Bu tür bir fırtına genellikle yüzyılda bir görülen olay olarak tanımlanır; ancak söz konusu olasılık her yıl için geçerlidir.
Hükümet de aynı gün bununla bağlantılı bir karşılık açıkladı: Baraj tasarım standartlarının, ağırlıklı olarak geçmiş hava koşullarına dayanmak yerine 2100’e kadar olan yağış tahminleri kullanılarak güncellenmesi planlanıyor.
NEXT’in hesaplamalarında fırtınalara maruz kalan varlıklar ve afet korumasının düzeyi sabit tutuluyor. Gelecekte varlık değerlerinde yaşanacak artış, tayfun güzergâhlarındaki değişimler ve şiddetli rüzgârlarla fırtına kabarmalarının yol açacağı zarar hesaba katılmıyor. Tahminler, fırtına sıklığı ve yağışlardaki değişimin bugünkü maruziyet ve savunma sistemlerini nasıl etkileyebileceğini gösteriyor.
Rüzgârı temel alan model Kore’deki zararları neden gözden kaçırdı?
NEXT araştırmacıları 1998 ile 2020 arasındaki 38 tayfunu inceledi. Zarar miktarlarının günlük yağışla, günlük en yüksek rüzgâr hızından daha yakından ilişkili olduğunu belirledi.
Bu bulgu önemliydi; çünkü analizde kullanılan uluslararası iklim riski modelleme aracı CLIMADA’nın standart sürümü, ABD’deki kasırga verilerinden geliştirilen rüzgâr ve zarar ilişkisine dayanıyordu. Bu ilişki Güney Kore’ye doğrudan uygulandığında, yıllık ortalama kayıplar kayda geçen tutarın yalnızca yüzde 12’sine denk geldi.
Araştırmacılar bu ilişkiyi yağışa dayalı bir ilişkiyle değiştirdi ve Güney Kore’deki afet yıllıklarında yer alan zarar kayıtlarına göre ayarladı. Basitçe söylemek gerekirse, modelin fırtına koşullarını parasal zarar tahminine dönüştürme kuralını, Kore’de yaşananlarla daha iyi örtüşecek şekilde değiştirdiler.
Akademik Sustainability dergisinde 2020’de yayımlanan daha önceki bir bina zararları araştırması da tayfunların şiddet ve sıklığındaki değişimlerin Güney Kore’yi nasıl etkileyebileceğini incelemişti. Araştırmada sigortacıların, reasürans şirketlerinin ve afet modelleme firmalarının kullandığı Kore’ye özgü bir tayfun kırılganlık fonksiyonundan yararlanılmıştı. Kırılganlık fonksiyonu, belirli bir tehlike düzeyinde bir binanın veya başka bir varlığın ne kadar zarar görebileceğini tahmin eder.
İki çalışma, birbiriyle ilişkili mali riskleri farklı düzeylerde ele alıyor. 2020’deki araştırma binalara odaklanırken NEXT’in analizi, tayfun yağmurları ile kayda geçen zararlar arasındaki güçlü bağı ortaya koymak için ülke çapındaki afet kayıtlarını kullanıyor.
Daha az fırtına, ancak her birinden daha fazla yağış
NEXT’in kullandığı iklim varsayımları, Dünya Meteoroloji Örgütü’nün tropikal siklonlar ve iklim değişikliğine ilişkin görev gücü değerlendirmesine dayanıyor. Sanayileşme öncesi düzeye kıyasla küresel ısınmanın 2°C’ye ulaştığı durumda, temel tahmine göre Kuzey Pasifik’teki tayfunların sıklığı yüzde 10,3 azalıyor.
Belirsizlik aralığı, yüzde 30,4’lük azalış ile yüzde 17,2’lik artış arasında değişiyor. Dolayısıyla fırtına sayısının hangi yönde değişeceği, yağış şiddetine kıyasla daha belirsiz.
Temel tahminde tayfun yağışlarının şiddeti yüzde 16,5 artıyor. Belirsizlik aralığının en alt noktasında bile yüzde 6,3’lük artış öngörülüyor. Aralığın tamamında tutarlı biçimde görülen sinyal, daha şiddetli yağış.
NEXT, yalnızca fırtına sıklığındaki düşüşü dikkate alan bir hesaplamada ısınma arttıkça zararların azaldığını buldu. Daha şiddetli yağışlar da hesaba katıldığında sonuç tersine döndü: Yağışları artan fırtınaların yol açtığı zarar, fırtına sayısının azalmasının sağlayacağı faydayı aştı.
Uluslararası Enerji Ajansının Kore’nin iklim direnci değerlendirmesi, özellikle yaz aylarında daha yağışlı koşullara ve aşırı yağışların artmasına yönelik daha geniş kapsamlı bir değişime dikkat çekiyor. Değerlendirmeye göre, emisyonların azaltılmadan artmayı sürdürmesi hâlinde 2071-2100 dönemindeki yıllık ortalama yağış, 1981-2010 dönemine kıyasla 172,5 milimetre daha yüksek olabilir. Bu yıllık toplam, tayfun yağışlarına ilişkin tahminler için daha geniş bir bağlam sunuyor.
Zararlar ne kadar büyüyebilir?
NEXT’in emisyon azaltımlarının geciktiği senaryo için öngördüğü 1,13 trilyon wonluk yıllık ortalama zarar, mevcut 540 milyar wonluk tahminin yaklaşık 2,1 katı. Yıllık ortalama zarar, sakin ve yıkıcı yıllardaki kayıpları uzun bir döneme yayarak hesaplıyor.
Raporda, Kore Yarımadası’nı etkileyen tayfun sayısının artma ihtimalini hesaba katan üst sınır tahmini de yer aldı. Bu varsayım altında, karbon nötrlüğü patikasında 2100’de yıllık ortalama kayıplar 739,7 milyar wona, yani bugünkü düzeyin yaklaşık 1,4 katına ulaşıyor.
Emisyon azaltımlarının geciktiği senaryodaki karşılık gelen tahmin 1,85 trilyon won; bu, bugünkü düzeyin yaklaşık 3,4 katı. Bu iki üst sınır tahmini karşılaştırıldığında aradaki fark yılda yaklaşık 1,11 trilyon won oluyor.
Aşırı fırtına hesabı daha keskin bir mali şoka işaret ediyor. Azaltımların geciktiği senaryoda 14 trilyon wonluk zarar, benzer nadirlikteki bir olay için mevcut 4 trilyon wonluk tahminin 3,5 katı olacak.
Senaryolar, planlamacılara birbiriyle bağlantılı iki görev veriyor: Zaman içinde artacak kayıplara hazırlanmak ve tek bir çok maliyetli afete karşı koyma kapasitesini korumak. Ayrıca daha düşük emisyonların öngörülen artışın boyutunu sınırladığını, ancak taşkın korumasına duyulan ihtiyacın devam ettiğini gösteriyor.
Kıyı bölgelerindeki risk, maliyetli bir sonbahar tablosuyla birleşiyor
Güney Kore’nin güneydoğu kıyıları, güney kıyıları ve Jeju, NEXT’in senaryolarında öngörülen en büyük kayıpların görüleceği bölgeler. Sera gazı emisyonlarının daha yüksek olduğu durumda önemli zarar riski taşıyan alanlar, iç kesimlerdeki Chungcheong ve Honam bölgelerine ve Kuzey Gyeongsang’a kadar uzanıyor.
NEXT’in daha önceki mevsimsel analizi, yalnızca tayfunları saymanın mali yükü neden eksik yansıttığını açıklamaya yardımcı oluyor. 1951’de gözlemlerin başlamasından bu yana Güney Kore’yi etkileyen 236 tayfunun 178’i haziran-ağustos dönemindeki yaz aylarında, 55’i ise eylül-kasım dönemindeki sonbahar aylarında görüldü.
Sonbahar fırtınaları geçmiş toplamın yaklaşık yüzde 23’ünü oluşturmasına rağmen, 2013-2022 döneminde tayfunların yol açtığı zararların giderilmesi için harcanan 4,6363 trilyon wonun 4,3887 trilyon wonuna neden oldu. İyileştirme harcamalarındaki payları yaklaşık yüzde 95’ti.
Afet yıllıklarında yer alan varlık hasarı kayıtları kullanılarak incelenen tayfunlar arasında, sonbahar fırtınalarının yüzde 72’si kayda geçen zarara yol açtı. Yaz fırtınalarında bu oran yüzde 47’ydi. İyileştirme harcamaları ile varlık hasarı farklı maliyetleri ölçüyor; ancak her iki veri de sonbahar mevsiminin önemini ortaya koyuyor.
Mevsimsel analizde, sonbaharın tayfunlar içindeki payının tarihsel olarak yaklaşık yüzde 20’den daha yakın bir dönemde yüzde 33’e yükseldiği bildirildi. NEXT baş araştırmacısı Song Kang-hyun, iklim değişikliğiyle birlikte şiddetli sonbahar fırtınası olasılığının artması karşısında özellikle dikkatli olunması çağrısında bulundu.
Ilık denizler tayfunlara enerji sağlıyor ve deniz, yazın biriken ısıyı eylül ayına kadar koruyor. Sonbahar fırtınaları ayrıca yaz yağmurlarının altyapıya zarar vermesinin ve toprağı suya doyurmasının ardından gelebiliyor; bu da toplulukları yeni bir sağanağa karşı daha savunmasız bırakıyor.
Fabrikalar ve elektrik sistemleri eşzamanlı risklerle karşı karşıya
2022’de Tayfun Hinnamnor, POSCO’nun Pohang’daki çelik tesisini su altında bıraktı. POSCO ve tedarikçilerini ilgilendiren tahmini kayıplar 2 trilyon won düzeyine ulaşırken, hükümetin resmî zarar toplamı 244 milyar won olarak açıklandı; arada yaklaşık on kat fark vardı. Rakamlar farklı zarar kapsamlarını içeriyor. Bu da mali planlamanın, kayda geçen afet zararlarının yanı sıra sanayideki aksamaları da hesaba katması gerektiğini gösteriyor.
Elektrik kesintileri evlere, okullara, kamu kurumlarına ve işletmelere yayılan aksamalara yol açabilir. IEA değerlendirmesinde, Ağustos ve Eylül 2020’de iki hafta içinde birbirini izleyen üç tropikal siklon sırasında 676 kesinti yaşandığı kaydediliyor. 300 binden fazla hane etkilendi; elektriğin yeniden sağlanması ortalama on saat sürdü.
Yalnızca Maysak Tayfunu, direk ve yüksek gerilim hatlarına zarar vererek 290 bin haneyi elektriksiz bıraktı. Ayrıca elektrik arızalarına yol açarak altı nükleer reaktörün çalışmasını durdurdu. Dört gün sonra etkili olan Haishen ise iki reaktörün geçici olarak devre dışı kalmasına neden oldu.
Bu fırtına mevsiminde güneş ve rüzgâr enerjisi üretimi de zarar gördü. Bulut örtüsü güneş panellerinin yararlanabildiği güneş ışığını azaltırken, işletme sınırlarını aşan rüzgârlar rüzgâr enerjisi üretimini aksattı.
Yaz sıcaklıklarının artması, soğutma talebini yükselterek elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı artırıyor. IEA değerlendirmesi, yaz aylarında artan talebe hazırlanırken ekipmanları ve enerji üretimini aşırı hava koşullarına karşı koruması gereken bir elektrik sistemine dikkat çekiyor.
Hükümetin planları gelecekteki yağışlara odaklanıyor
İklim, Enerji ve Çevre Bakanlığı, su yönetimini iyileştirme planını 17 Kasım 2026’da kabineye sundu. Plan; altyapı, tahmin ve izleme ile hassas bölgelerin ve yaşlanan tesislerin yönetimi alanlarında dokuz görev içeriyor.
Baraj tasarımında kullanılan yağış verileri daha önce 2003’e kadar olan kayıtlara dayanıyordu. Planlanan güncellemeyle 2024’e kadar gözlemlenen aşırı yağışlar ve 2100’e kadar olan tahminler hesaba katılacak. Tasarım yağışı, mühendislerin bir yapının güvenli biçimde ne kadar suyu kaldırması gerektiğine karar verirken kullandığı yağış miktarıdır.
Bakanlığın verileri, su kıtlığıyla ani taşkınları birlikte yönetmenin ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Ülke genelinde 2026 yazındaki yağış toplamı 558 milimetreyle normal düzeyin yalnızca yüzde 76,1’i oldu. Buna karşın Geoje’de bir saatte 124,5 milimetre yağış kaydedildi; bu, önceki en yüksek değer olan 104 milimetreyi neredeyse yüzde 20 aştı.
Hükümet ayrıca şiddetli yağış öncesinde tarımsal sulama rezervuarlarından ve elektrik üretiminde kullanılan barajlardan su tahliye ederek taşkın sularına daha fazla alan açmayı planlıyor. Şehirlerde Gangnam İstasyonu ve Gwanghwamun yakınlarındaki derin yağmur suyu tünelleri ile Dorimcheon’daki yer altı taşkın yönlendirme kanalının 2029 taşkın mevsiminden önce tamamlanması öngörülüyor.
Taşkın projelerine su arzı önlemleri de eşlik ediyor. Seomjin Nehri’nden Dongbok Barajı’na su taşıyacak acil durum kanalının 2029’a kadar tamamlanması planlanıyor. Arıtılmış atık suyun yeniden kullanımına ilişkin öneriler kapsamında, 2030’a kadar Güney Gyeonggi’de günde 330 bin ton, Honam’daki yarı iletken sanayi komplekslerinde ise günde 200 bin ton su sağlanması öngörülüyor.
Taşkın korumasında sonraki aşamalar
Güney Kore’nin altyapı değişiklikleri birkaç yıla yayılıyor. Takvim, daha güçlü inşaat standartlarını erken uyarılar ve yükselen suların insanları mahsur bırakabileceği yerlere erişim kısıtlamalarıyla bir araya getiriyor.
- Aralık 2025: Hükümet, set tasarım standartlarındaki üst sınırı kaldırdı.
- Haziran 2026: Kanalizasyon boruları ve pompa istasyonları için tasarım standartları, 10-30 yılda bir görülen olaylardan 30-50 yılda bir görülen olaylara göre belirlenecek şekilde güncellendi.
- 17 Kasım 2026: NEXT tayfun zararlarına ilişkin tahminlerini yayımladı; bakanlık su yönetimi planını kabineye sundu.
- 2027: Şiddetli yağış sırasında köprü ve alt geçitlere erişimin kısıtlanmasını öneren sistemin, taşkın tahminlerinin denendiği 22 noktadan ülke genelinde 223 noktaya yayılması planlanıyor.
- 2029 taşkın mevsiminden önce: Gangnam İstasyonu ve Gwanghwamun yağmur suyu tünelleri ile Dorimcheon yönlendirme kanalının tamamlanması planlanıyor.
- 2030’un ilk yarısı: Kentlerde taşkın tahminlerinin, Seul’ün altı ilçesindeki pilot uygulamadan altı büyükşehre yayılması planlanıyor.
NEXT, nehir ve drenaj tasarımlarında da aynı yaklaşımın benimsenmesini, koruma standartları belirlenirken gelecekte beklenen yağışın kullanılmasını öneriyor. Hükümetin takvimi, bu yaklaşımın inşaat, tahmin ve yerel erişim yönetimi alanlarında uygulamaya geçirilip geçirilemeyeceğini gösterecek.
İklim tahminlerini mali kararlara bağlamak
NEXT raporunun ortak yazarı ve kıdemli araştırmacısı Myung Haena, modelin finans sektöründeki iklim stres testleri, afet önleme standartları ve afet bütçeleri için ortak bir başlangıç noktası sağlayabileceğini söyledi. İklim stres testi, bankaların, sigortacıların veya diğer kurumların belirli bir iklim senaryosundaki kayıplarla nasıl başa çıkabileceğini inceliyor.
IEA değerlendirmesi, koordinasyon ihtiyacını açıklamaya yardımcı olan daha eski bir planlama açığına dikkat çekiyor. 2021-2025 dönemini kapsayan Güney Kore’nin üçüncü Ulusal İklim Değişikliğine Uyum Planı, sanayi ve enerjiyi öncelikli alanlar olarak belirlemiş; tesis standartlarının, izleme, depolama ve bakım uygulamalarının güçlendirilmesini önermişti.
Değerlendirmeye göre, 2019-2040 dönemini kapsayan üçüncü Enerji Temel Planı ve dokuzuncu Elektrik Arzı ve Talebi Temel Planı, enerji talebini modellemek için iklim senaryolarını kullanmalarına rağmen uyum önlemleri içermiyordu. Bu açık, emisyonları azaltma çabalarının yanı sıra varlıkları değişen hava koşullarına hazırlamakla ilgiliydi.
NEXT’in bulguları bu sorumlulukları bir araya getiriyor. Emisyonların azaltılması, fırtına zararlarındaki öngörülen artışı sınırlandırırken drenaj, elektrik arzının güvenilirliği ve taşkın korumasına yapılacak yatırımlar, yağışları artan bir tayfunun topluluklara veya fabrikalara ne kadar zarar vereceğini belirliyor.
Öne çıkan noktalar
- NEXT, emisyon azaltımlarının geciktiği senaryoda 2100’e kadar yıllık ortalama tayfun zararlarının 1,13 trilyon wona ulaşacağını öngörüyor; bugün bu tutar yaklaşık 540 milyar won.
- 38 fırtınanın incelendiği analizde, Kore’de tayfun zararlarının rüzgâr hızından çok yağışla bağlantılı olduğu görüldü.
- Azaltımların geciktiği senaryoda yarımadayı daha fazla tayfunun etkilemesi hâlinde üst sınır tahmini yıllık 1,85 trilyon wona ulaşıyor.
- En büyük öngörülen kayıplar güneydoğu ve güney kıyılarıyla Jeju’da görülüyor; emisyonlar arttıkça önemli risk iç kesimlere de yayılıyor.
- 2013-2022 döneminde tayfunların yol açtığı zararların giderilmesi için yapılan harcamaların yaklaşık yüzde 95’i sonbahar tayfunlarıyla bağlantılıydı.
- Hükümet, baraj tasarımlarında 2100’e kadar olan yağış tahminlerini kullanmayı ve büyük kentsel taşkın projelerini 2029 taşkın mevsiminden önce tamamlamayı planlıyor.






