Spor, kültür ve pratik beceriler sınıfa giriyor
Bangladeş, 2027 eğitim yılında 4. ve 6. sınıflar için dört yeni ders kitabından yaklaşık 15 milyon nüsha basmayı planlıyor. Kitapların nihai onayının 25 Ekim 2026'da yapılacak Ulusal Müfredat Koordinasyon Komitesi toplantısında verilmesi öngörülüyor. Kitaplar spor, Bangladeş kültürü, keyifli deneyimlerle öğrenme ve teknik becerileri ele alıyor.
İçindekiler
- Spor, kültür ve pratik beceriler sınıfa giriyor
- Öneri nasıl geliştirildi?
- Spor dersi oyunları güvenlikle buluşturuyor
- Kültür evden ve toplumdan başlıyor
- Mutlulukla Öğrenme ezberin ötesine geçiyor
- Teknik eğitim işe yarar görevlerle başlıyor
- Hükümetin hedefleri ve inceleme süreci
- Basım takvimi teslimat için dar bir süre bırakıyor
- İki sınıfın ötesine yaygınlaştırma planlanıyor
- Öne Çıkanlar
Ulusal Müfredat ve Ders Kitapları Kurulu (NCTB), kitap taslaklarının yazıldığını ve kontrol edildiğini belirtiyor. 4. sınıf öğrencilerine Spor ve Bangladeş Kültürü, 6. sınıf öğrencilerine ise Mutlulukla Öğrenme ve Teknik Eğitimim kitapları verilecek.
Girişim, yazılı derslerden öğrenmenin yanı sıra çocuklara oyun oynama, üretme, iş birliği yapma ve pratik sorunları çözme konusunda daha fazla fırsat sunmayı amaçlıyor. İçerikler, spor sahasındaki yaralanmalara müdahaleden ev işlerini paylaşmaya ve teknolojinin insanların çalışmasına nasıl yardımcı olduğunu anlamaya kadar uzanıyor.
NCTB Başkanı Profesör Mohammed Fakhrul Mawla, komite onayının ardından taslakların matbaalara gönderileceğini söyledi. Kurulun ders kitaplarından sorumlu üyesi Profesör Mohammad Abu Nasher Tuku, üretim hedefini şöyle açıkladı:
NCC komitesinin nihai onayının ardından, 15 Aralık'a kadar yaklaşık 1,5 crore nüshanın basımını tamamlamayı bekliyoruz,
Bir crore 10 milyona eşit olduğundan, planlanan baskı miktarı dört kitap için yaklaşık 15 milyon nüsha. Bu, okul öncesinden ortaöğretime kadar 2027 programının tamamı için planlanan yaklaşık 310 milyon ders kitabının kabaca yüzde 4,8'ine karşılık geliyor.
Dolayısıyla dört kitap, ulusal basım programının görece küçük bir bölümünü oluştururken iki sınıftaki öğrencilerin göreceği derslerde önemli bir değişiklik getiriyor. Önerilen içerikler sınıf içi öğrenmeyi sağlık, ilişkiler, kültürel kimlik ve işe yarar becerilerle buluşturuyor.
Öneri nasıl geliştirildi?
Kitap taslakları 12 Temmuz'da Uluslararası Ana Dili Enstitüsü'nde, dört bakanlığın katıldığı bir çalıştayda sunuldu. O gün başlayan inceleme sürecinin iki gün sürmesi; uzmanları, öğretmenleri ve diğer katılımcıları ilk yapıyı değerlendirmek üzere bir araya getirmesi planlandı.
Dhaka Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Enstitüsü profesörü ve Ulusal Üniversite rektör yardımcısı Profesör Mohammad Ali Jinnah, baş koordinatör olarak görev yaptı. Enstitüden öğretmenler ve diğer uzmanlar çerçevenin geliştirilmesine ve içeriğin gözden geçirilmesine katkıda bulundu.
Öneri, geliştirme sürecinde değişti. NCTB'nin ekim toplantısı öncesinde sözünü ettiği taslaklar 39 bölümden oluşuyor: Spor'da 14, Bangladeş Kültürü'nde 11, Mutlulukla Öğrenme'de altı ve Teknik Eğitimim'de sekiz bölüm. Temmuzdaki çerçevede ise sırasıyla 13, 10, yedi ve beş olmak üzere toplam 35 bölüm bulunuyordu.
Dönemin NCTB Başkanı Md Mahbubul Hoque Patwary'nin daha önce yaptığı açıklamada, 4. sınıf için Spor ve Kültür adlı birleşik kitap da dahil olmak üzere üç yeni kitaptan söz edilmişti. Ekim ayındaki planda ise spor ve kültür ayrı kitaplara bölünerek toplam sayı dörde çıkarıldı.
- 4-7 Mayıs: Bogra'daki Kırsal Kalkınma Akademisi'nde düzenlenen çalıştayda mevcut ders kitaplarında yapılacak değişiklikler ele alındı.
- 12 Temmuz: Dört yeni kitabın taslakları Uluslararası Ana Dili Enstitüsü'nde sunuldu ve inceleme süreci başladı.
- 25 Ekim: Ulusal Müfredat Koordinasyon Komitesi'nin nihai onayı görüşmesi planlanıyor.
- 15 Aralık: NCTB'nin ders kitaplarından sorumlu üyesi, dört yeni kitabın basımını tamamlamayı hedefliyor.
- 2027 eğitim yılı: Kitapların 4. ve 6. sınıflarda kullanıma sunulması planlanıyor.
Spor dersi oyunları güvenlikle buluşturuyor
4. sınıf Spor kitabında futbol, kriket, kabaddi, badminton, yüzme, atletizm ve satranç tanıtılıyor. Karate, judo ve tekvando gibi savunma sanatları da fiziksel zindelik ve kişisel korunma konularını aynı ders kapsamında ele alıyor.
Kitabın 14 bölümü beslenme, sosyal beceriler ve kazalara müdahale konularını da kapsıyor. Çizimlerde kesik, burkulma, burun kanaması ve sıcak çarpması gibi durumların yanı sıra ilk yardım malzemelerinin kullanımı ve yaralanmaları önleme yolları gösteriliyor. Çocuklar, spor yapmanın bir parçası olarak kendilerine ve başkalarına nasıl bakacaklarını öğrenecek.
İlk çerçevede ısınma, esneme, nefes kontrolü ve egzersiz ile ruh sağlığı arasındaki ilişki de yer alıyordu. Bu konular, tek tek oyunların kurallarının yanı sıra hazırlık ve sağlıklı alışkanlıklara da odaklanıyordu.
Açılış öyküsünde öğretmenler Ayman ve Sadia'nın uzak bir köydeki ilkokulda kız futbol takımı kurmaya yardımcı olması anlatılıyor. Mehzabin adlı öğrenci ve takım arkadaşları toplumsal engelleri aşıyor, yerel müsabakalarda ilerleyerek ulusal düzeyde başarıya ulaşıyor.
Öykü, sporu yalnızca eğlence değil, fırsatlara açılan olası bir yol olarak da sunuyor. Kız çocuklarına odaklanması, kısıtlayıcı beklentilere rağmen spora katılımı somut bir örnekle gösteriyor. Önceki planlamada spor girişimi, fiziksel hareketliliği teşvik etme ve çocukların dijital cihazlara bağımlılığını azaltma hedefleriyle ilişkilendirilmişti.
Kültür evden ve toplumdan başlıyor
Bangladeş Kültürü, dil, giyim, sanat, yemek, gelenekler ve etnik azınlık topluluklarının kültürünü tanıtmak için 11 bölümden oluşuyor. Kitap, ulusal kimliği çocukların evde, okulda ve mahallelerinde gördüğü gündelik uygulamalarla ilişkilendiriyor.
Kitapta Bangla alfabesini öğrenme, okul şenlikleri, ulusal bayrağı göndere çekme ve geleneksel kek ve tatlılardan pitha ile puli yapma konuları yer alıyor. Ayrıca ebeveynlerin birlikte karar alması ve aile üyelerinin ev işlerinde yardımlaşması da anlatılıyor.
Önceki çerçevede ele alınacak kutlama ve anmalar arasında Pohela Boishakh, Nobanno, Zafer Günü ve 21 Şubat sayılmıştı. Halk şarkıları, danslar, öyküler, atasözleri, kırsal panayırlar, geleneksel oyunlar ve giyim ile el sanatlarındaki bölgesel farklılıklar da çerçeveye dahil edilmişti.
Etnik azınlık toplulukları dilleri, giyim kuşamları, festivalleri ve yaşam biçimleri üzerinden ele alınıyor. Bu konular, çocukların farklı yemekler, kutlamalar ve aile gelenekleri gibi tanıyabilecekleri unsurlar üzerinden kültürel çeşitliliği açıklıyor.
Özel bir bölümde çocuk ve ergenlere yönelik yetenek yarışması Notun Kuri ele alınıyor. Taslakta yarışmanın 1976'da Ziaur Rahman'ın girişimiyle başlatıldığı belirtiliyor ve kazananların fotoğraflarına yer veriliyor. Böylece kültürel uygulamalar, genç sanatçılara sunulan fırsatlarla ilişkilendiriliyor.
Mutlulukla Öğrenme ezberin ötesine geçiyor
Mutlulukla Öğrenme'nin altı bölümü sağlık, çevre, güvenlik, yaratıcılık, ilişkiler ve gündelik deneyimlere odaklanıyor. NCTB yetkilileri, öğrenmeyi daha az korkutucu ve daha keyifli kılmayı amaçlayan bir ders öngörüyor.
İlk taslakta egzersiz, bedene özen gösterme, alçakgönüllülük, sevdiklerle vakit geçirme, dünyayı takdir etme ve şükran konuları yer alıyordu. İlişkiler bölümünde iyi arkadaşlık, destekleyici çevre ve olumsuz arkadaşlıkların yol açabileceği zararlar ele alınıyordu.
Eğitim ile İlköğretim ve Yaygın Eğitimden Sorumlu Başbakan Danışmanı Mahdi Amin, çerçeve çalıştayında yaklaşımın tek bir kitabın ötesine geçmesi gerektiğini söyledi:
'Mutlulukla öğrenme' bir eğitim felsefesidir. Nasıl ki 'Mutlulukla öğrenme' kendi başına bir dersse, bu felsefenin Matematik, Bangla, Coğrafya veya Tarih dahil her derse yansımasını da istiyoruz.
Öğrenciler açısından önerilen değişiklik, etkinlikler, etkileşim ve tanıdık durumlar yoluyla daha fazla öğrenme anlamına geliyor. Bir ders, sınav için metin ezberlemeye bütünüyle odaklanmak yerine kişinin kendi sağlığına özen göstermesi veya başkalarıyla iletişim kurması gibi konuları ele alabilir.
NCTB yetkilileri bu yaklaşımın akademik baskıyı hafifletmesini bekliyor. Okullar açısından pratik mesele, bu deneyimlerin derslere ve değerlendirmelere nasıl dahil edileceği. Taslak ve basım planlarıyla birlikte notlandırma, sınav düzenlemeleri ve öğretmen hazırlığına ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.
Teknik eğitim işe yarar görevlerle başlıyor
Teknik Eğitimim, 6. sınıf öğrencilerine teknoloji, pratik sorun çözme, küçük işletmeler, yeşil teknoloji ve sürdürülebilir yaşam konularını sekiz bölümde tanıtıyor. Kitabın temel amacı, bir şeyi bilmekle o bilgiyi kullanabilmek arasında bağ kurmak.
İlk çerçevede işlerin nasıl yapıldığını gözlemleme, doğru yöntemleri izleme, güvenli biçimde öğrenme ve nitelikli işçilerin katkısını anlama konuları yer alıyordu. Ayrıca olası meslekler ve teknik becerilerin ülkenin kalkınmasındaki rolü tanıtılıyordu.
Çerçevede bu yaklaşımın öğrencileri motive etme yöntemi beş fikirle anlatıldı: dikkat, ilgi, güven, memnuniyet ve amaç. Basitçe söylemek gerekirse derslerin öğrencilerin ilgisini çekmesi, bir becerinin neden önemli olduğunu göstermesi, başarıyla uygulama yapmalarına yardımcı olması ve öğrenmeyi bir hedefle ilişkilendirmesi amaçlanıyor.
Küçük işletmelere ilişkin konular, pratik becerilerin gelir elde etmeye nasıl katkı sağlayabileceğini tanıtacak. Yeşil teknoloji ve sürdürülebilir yaşam, teknik tercihler ile kaynakların kullanımı ve çevrenin korunması arasında bağ kuruyor. Bunlar, genel eğitim alan öğrencilere yönelik ilk tanıtımlar olarak ve uygulamalı çalışma fırsatlarıyla birlikte düşünülüyor.
Teknik eğitim kitabı, diğer üç kitapla bir özelliği daha paylaşıyor: sözlük benzeri özel bölümler. Bu bölümler, öğrencilerin yeni spor, kültür ve teknik kavramlarla karşılaştıkça bilmedikleri sözcükleri anlamalarına yardımcı olacak.
Hükümetin hedefleri ve inceleme süreci
Mahdi Amin, kitapları Başbakan Tarique Rahman'ın eğitim planları ve hükümetin seçim taahhütleriyle ilişkilendiriyor. Hedefler arasında insani değerler, toplumsal görgü kuralları, aile kültürü, sorumlu yurttaşlık ve istihdam olanaklarının bulunduğunu söylüyor.
Amin'e göre NCTB, politikaların oluşturulmasına katkı vermiş kişilerin yanı sıra eğitimcilerin de yer aldığı bir ekip kurdu. Uzmanlar ve eğitimciler daha sonra taslakları geliştirmek üzere istişarelere ve toplantılara katıldı.
Eğitim Bakanı ANM Ehsanul Hoque Milon, spor, kültür ve teknik eğitim bakanlıklarının temsilcilerinin içeriği inceleyecek bir alt komitede görev alacağını söyledi. Çerçeve çalıştayında ayrıca kâğıt, baskı, kapak ve çizimlere dikkat edilmesi gerektiğini belirtti.
Daha geniş kapsamlı yenileme programı dört kitabın çok ötesine uzanıyor. Patwary, 97 ortaöğretim ve 36 ilköğretim ders kitabı üzerinde 320 uzmanın çalıştığını söyledi. Ayrıca ilkokuldan 9. sınıfa kadar İngilizce sürümleri de dahil olmak üzere 601 kitabı kapsayan daha geniş bir yenileme planından söz etti.
Patwary, Kurtuluş Savaşı ile 1990 ve 2024'teki kitlesel ayaklanmaların anlatımı da dahil olmak üzere tarih içeriklerinde yapılacak değişiklikleri de aktardı. 6. sınıftan 10. sınıfa kadar olan BİT ders kitaplarının yapay zekâ ve modern teknolojiyi içerecek şekilde yeniden tasarlanması planlanıyordu. Bu planlar, yeni kitapları hem ders içeriklerini hem de öğretim yaklaşımlarını güncellemeye yönelik daha geniş bir çabanın parçası haline getiriyor.
Basım takvimi teslimat için dar bir süre bırakıyor
NCTB'nin dört yeni kitap için 15 Aralık olarak belirlediği hedef, ders kitaplarının basımını tamamlayıp yerel dağıtım noktalarına gönderme yönündeki daha önce açıklanan 30 Kasım hedefiyle aynı döneme denk geliyor. Hükümet, öğrencilerin 2027 kitaplarını aralık ayında, dönem sonu sınavları civarında almasını istiyor.
Başbakanlık, hükümetin ilk 180 gününe ilişkin yayımında aralık ayındaki dağıtım planını açıklamıştı. Kitapların ocak ayından önce çocuklara ulaşması, okulların eğitim yılına eksiksiz setlerle başlama ihtimalini artıracak.
Son yıllardaki gecikmeler, teslimatın neden önemli olduğunu gösteriyor. 2025 eğitim yılı için tüm kitapların dağıtılması yaklaşık üç ay sürdü. 2026'da tüm kitapların dağıtımı 7 Şubat'ta tamamlandı. Kitapların eksik olması derslerin düzenli işleyişini aksattı ve yıl başında okullarda belirsizliğe yol açtı.
30 Kasım hedefi genel ders kitabı programını kapsarken 15 Aralık tahmini özellikle dört yeni kitapla ilgili. Basım bu daha geç tarihe kadar sürerse aralık ayında nakliye ve dağıtım için daha az zaman kalacak.
Kâğıt tedariki, ihale süreçleri, düzeltmeler, basım kapasitesi ve nakliye takvimi etkiliyor. Bir kitabı basmakla öğrenciye ulaştırmak ayrı aşamalar; bu durum özellikle üretim ve dağıtım merkezlerinden uzaktaki okullar için geçerli.
İki sınıfın ötesine yaygınlaştırma planlanıyor
Amin, spor ve kültür derslerinin ilerleyen dönemde 1. sınıftan 5. sınıfa kadar yaygınlaştırılacağını söylüyor. Mutlulukla Öğrenme ve teknik eğitim ise 6. sınıftan 10. sınıfa kadar genişletilecek. Dolayısıyla 2027'deki uygulama, daha geniş kapsamlı yaygınlaştırma öncesinde iki sınıfta başlayacak.
Eğitim Bakanlığı ve NCTB yetkilileri, 2028'den itibaren müfredatta daha geniş değişiklikler yapılacağını da belirtiyor. Dört yeni kitap, bu kapsamlı çalışmadan önce 2027 için planlanan daha sınırlı sayıda değişikliğin parçası.
Çocuklar için hemen öngörülen değişiklik somut: 4. sınıfa iki, 6. sınıfa iki yeni kitap eklenecek; içerikler fiziksel hareketlilik, kültür, iyi olma hali ve pratik beceriler etrafında şekillenecek. Okullar açısından bu dersleri düzenli etkinliklere dönüştürmek, kitapların basılıp teslim edilmesi kadar önemli olacak.
Bir sonraki planlı karar, 25 Ekim'deki komite toplantısında alınacak. Onay verilmesi, NCTB'nin tamamlanmış taslaklardan gelecek eğitim yılı için milyonlarca nüsha basımına geçmesini sağlayacak.
Öne Çıkanlar
- 2027 eğitim yılında 4. ve 6. sınıflar için dört yeni ders kitabı planlanıyor.
- Basım başlamadan önce nihai onayın 25 Ekim 2026'da verilmesi planlanıyor.
- NCTB yaklaşık 15 milyon nüsha basmayı ve yeni kitapların basımını 15 Aralık'a kadar tamamlamayı hedefliyor.
- Taslaklarda 39 bölüm bulunuyor; temmuzdaki çerçevede ise 35 bölüm vardı.
- Hükümet, 2027 ders kitaplarını eğitim yılı başlamadan önce aralık ayında dağıtmak istiyor.
- Sınıflar genelinde daha geniş yaygınlaştırma ve 2028'den itibaren kapsamlı müfredat değişiklikleri planlanıyor.






