Tayvanlı Balıkçılar, Guishan Adası Açıklarında 10 Metrelik Balina Köpekbalığını Kurtarmak İçin Avdan Vazgeçti

8 dakikalık okuma
Taiwan Fishermen Give Up Catch to Free 10 Metre Whale Shark Near Guishan Island

Yilan açıklarında balıkçılık gezisi kurtarma operasyonuna dönüştü

Yaklaşık 10 metre uzunluğunda ve beş ton ağırlığında olduğu tahmin edilen bir balina köpekbalığı, balıkçıların on binlerce Yeni Tayvan doları değerindeki avdan vazgeçerek hayvanı açık sulara götürmesinin ardından 16 Kasım 2026'da Tayvan'ın Guishan Adası yakınlarında sabit bir balık ağına takıldığı yerden kurtarıldı.

İçindekiler
  1. Yilan açıklarında balıkçılık gezisi kurtarma operasyonuna dönüştü
  2. Mürettebat köpekbalığını ağdan nasıl çıkardı?
  3. Avı bırakmanın bedeli
  4. Beş ay arayla iki karşılaşma
  5. Tayvan balina köpekbalıklarını neden koruyor?
  6. Balıkçı ekiplerini koruma çalışmalarına katmak
  7. Tayvan'daki balina köpekbalıklarına ilişkin genişleyen kayıtlar
  8. Öne çıkanlar

Mürettebat, Yilan County'deki Toucheng Township açıklarında ağı çekmeye hazırlanırken koruma altındaki hayvanı sabah saat 8 civarında fark etti. Kaptan olağan ağı toplama işlemini durdurdu; balıkçılar köpekbalığını av araçlarından çıkarıp bölgeden uzaklaştırmak için bir saatten fazla uğraştı.

Kurtarma, kıyıdan yaklaşık iki deniz mili ve Guishan Adası'ndan yaklaşık bir deniz mili uzaktaki daha derin sularda sona erdi. Balıkçılık işletmesinin aktardığına göre mürettebat, hayvanı yönlendirmek için kullanılan ipi kesti; köpekbalığı güçlü kuyruk hareketleriyle uzaklaştı.

Guishan Adası sabit ağ balıkçılığı için bu, bu yıl gerçekleştirildiği bildirilen ikinci balina köpekbalığı kurtarma operasyonuydu. Haziran ayında çalışanlar, yaklaşık yedi metre uzunluğunda ve tahminen üç ila dört ton ağırlığındaki başka bir hayvanı serbest bırakmıştı.

Son karşılaşma, deniz koruma çalışmalarının iki pratik yönünü bir araya getiriyor: koruma altındaki yaban hayvanları ağlarına takıldığında balıkçıların verdiği kararlar ve Tayvan'ın balina köpekbalıklarının kıyı sularından ayrıldıktan sonra nerelere gittiğini öğrenme çabaları.

Mürettebat köpekbalığını ağdan nasıl çıkardı?

İşçiler fark ettiğinde balina köpekbalığı ağın içinde yavaşça hareket ediyordu. Hayvanın beslenirken akıntıları takip ederek balıkçılık araçlarına girdiği düşünülüyordu.

Mürettebat dikkatle yaklaştı ve köpekbalığının ürküp ağa çarpma ihtimalini azaltmak için ağı daha yavaş hareket ettirdi. Hayvanın kuyruk bölgesine bir ip yerleştirdiler ve onu ağdan çıkarmaya yardımcı olmak için teknenin kaldırma ekipmanını kullandılar.

Kaptan, hayvanın yeniden ağa dönmesinden endişe ettiği için onu avlanma alanından daha uzağa götürdü. Mürettebat, daha derin sulara ulaştıktan sonra ipi keserek köpekbalığının yüzüp gitmesini sağladı.

Reklam

Balıkçılık işletmesinin sosyal medya hesabı üzerinden açıklama yapan Bayan Zheng, ağın yapısının içine giren hayvanları yaralama ihtimalinin daha düşük olduğunu söyledi. Balina köpekbalığını serbest bırakıldığında hareketli olarak tanımladı. O sıradaki hareketleri, aktarılan son gözlemdi; bu bireye ilişkin daha sonraki bir takip bilgisi paylaşılmadı.

Bu müdahale, mürettebatın gezisinin amacını değiştirmesini gerektirdi. İşçiler, ağın içindeki balıkları tekneye almak yerine, alışılmış avlarından çok daha büyük bir hayvan için çıkış yolu açtı ve hayvan av araçlarından uzaklaşana kadar yanında kaldı.

Avı bırakmanın bedeli

Bayan Zheng, avı bırakmanın işletmeye on binlerce Yeni Tayvan dolarına mal olduğunu tahmin etti. Kurtarma için ağın açılması, içeride toplanmış balıkların da kaçmasına yol açtı; dolayısıyla maddi kayıp, köpekbalığına yardım etmek için harcanan zamanın ötesine geçti.

Değerli ve koruma altındaki bir deniz hayvanını serbest bırakmanın, balıkçılığın üstlendiği bir sorumluluk olduğunu söyledi. İşletmenin sahibi Zheng Yunhao, kısa süre önce Tayvan'da tarım alanında verilen bir onur ödülü olan İlk On Shennong Ödülü'nü almıştı.

Balıkçılık işletmesi, yaklaşımının başka hayvanları da kapsadığını belirtiyor. Çalışanlar deniz kaplumbağalarını, çekiç başlı köpekbalıklarını ve vatozları, ayrıca satılmayacak kadar küçük olduğu düşünülen mahi-mahileri serbest bırakıyor. Bayan Zheng, yüzgeçleri gelir getirebilecek olsa bile çekiç başlı köpekbalıklarını ve vatozları bıraktıklarını söyledi.

Ayrıca ağ düzeninin balıkların yaklaşık yüzde 70'inin kendi başına dışarı yüzmesine imkân verdiğini söyledi. Sabit ağ tek bir yerde durarak balıkları bir bölmeye yönlendiriyor; bir teknenin arkasından denizde sürüklenmiyor. İşletmeci burada geniş bir giriş ve daha küçük bir çıkış bulunduğunu, ancak birçok balığın yine de çıkış yolunu bulduğunu belirtti.

O andaki tercih somuttu: avı tutmak o geziden gelir sağlayacaktı; ağı açmak ise hem köpekbalığının hem de satılabilir balıkların gitmesine izin verdi. Mürettebat serbest bırakmayı seçti.

Beş ay arayla iki karşılaşma

Hazirandaki kurtarma operasyonunda aynı balıkçılık işletmesinde daha küçük bir balina köpekbalığı kurtarılmıştı. Bu hayvanın da beslenirken akıntıları takip ederek ağa girdiği düşünülmüş, işçiler serbest bırakmadan önce onu açık denize kadar eşlik ederek götürmüştü.

Kasım ayında kurtarılan köpekbalığının tahmini 10 metrelik uzunluğu, hazirandaki yedi metrelik hayvandan üç metre, yani yaklaşık yüzde 43 daha fazlaydı. Tahmini beş tonluk ağırlığı da önceki hayvanın üç ila dört tonluk ağırlığını aşıyordu.

Reklam

Haziran ayındaki kurtarma operasyonunun videosu 700 binden fazla görüntülenme aldı. Görüntülerde hayvanın uzaklaşırken kuyruğunu ve yüzgeçlerini hareket ettirdiği görülüyordu; son kurtarma operasyonu da balıkçıların müdahalesi nedeniyle internette övgü topladı.

İki kurtarma operasyonunun sıralaması şöyleydi:

  • Haziran 2026: İşçiler, yedi metre uzunluğunda ve üç ila dört ton ağırlığında olduğu tahmin edilen bir balina köpekbalığını kurtararak açık sulara kadar eşlik etti.
  • 16 Kasım, sabah saat 8 civarı: Mürettebat, sabit ağın içinde 10 metre uzunluğunda ve beş ton ağırlığında olduğu tahmin edilen bir balina köpekbalığı buldu.
  • Bir saatten fazla süre sonra: Daha büyük hayvan, avlanma alanından uzakta ve daha derin sularda serbest bırakıldı.
  • 17 Kasım: Son kurtarma operasyonunun ayrıntıları kamuoyuna açıklandı.

Tayvan balina köpekbalıklarını neden koruyor?

Tayvan Okyanus Koruma İdaresi, 27 Ağustos 2025'te yayımladığı balina köpekbalıklarını koruma sayfasında bu türü dünyanın en büyük balığı olarak tanımlıyor. Balina köpekbalıkları yaklaşık 20 metre uzunluğa ve 42 ton ağırlığa ulaşabiliyor; bu da Guishan Adası mürettebatının kurtardığı iki hayvandan çok daha büyük.

Boyutlarına rağmen balina köpekbalıkları çoğunlukla plankton ve küçük balıklarla besleniyor. Plankton, suyun içinde taşınan mikroskobik canlılardan oluşuyor. Bu besinlerle beslenmeleri, balina köpekbalıklarının akıntıları izleyerek balık ağlarının da balık topladığı bölgelere neden girebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

İdare, Uluslararası Doğayı Koruma Birliği'nin değerlendirmesine göre türü Tehlike Altında olarak sınıflandırıyor. Balina köpekbalıkları ayrıca, listelenmiş yabani hayvan ve bitkilerin ticaretini düzenleyen uluslararası anlaşma CITES'in Ek II listesinde yer alıyor.

Tayvan 2008'de balina köpekbalıklarının avlanmasını yasakladı ve 2020'de türü koruma altındaki deniz yaban hayatı listesine aldı. İdare, bu hayvanların keyfî biçimde rahatsız edilemeyeceğini, kötü muameleye maruz bırakılamayacağını, avlanamayacağını, öldürülemeyeceğini veya başka biçimlerde sömürülemeyeceğini belirtiyor.

Tarım Konseyi'nin 26 Ekim 2020'de yayımladığı resmî yürürlükten kaldırma teklifinde yeniden yayımlanan Balina Köpekbalığı Avını Kontrol Önlemleri, önceki yasağın ifadelerini ve yasal dayanağını ortaya koyuyordu. Balıkçılık Kanunu'nun 44. maddesinin 1. fıkrasının 1, 2 ve 9. bentleri uyarınca balina köpekbalığı kaynaklarını korumak ve sürdürülebilir kullanımlarını sağlamak amacıyla hazırlanan önlemler, duyuruldukları tarihte yürürlüğe girdi. Önlemler, balina köpekbalıklarının avlanmasını veya bulundurulmasını yasaklıyor; kazara yakalanan hayvanların canlı ya da ölü olmalarına bakılmaksızın derhâl denize bırakılmasını şart koşuyordu. Konseyin Balıkçılık Ajansından onay alınması hâlinde hayvanların yurt içindeki eğitim veya bilimsel araştırma çalışmaları için bulundurulmasına istisna tanınıyordu. Balina köpekbalığı eti ve ürünlerinin satılması veya bulundurulması da yasaktı.

Önlemler, balina köpekbalığını kazara yakalayan herkesin yakalama veya limana dönüş tarihinden itibaren bir gün içinde bildirim formu doldurmasını ve ekolojik kayıtların oluşturulmasına yardımcı olmak üzere hem yerel belediye ya da ilçe balıkçılık makamına hem de Balıkçılık Ajansına haber vermesini gerektiriyordu. Avlanma ve bulundurmaya ilişkin kuralların ihlali için Balıkçılık Kanunu'nun 60. maddesinin 2. fıkrası uyarınca cezalar öngörülüyordu: üç yıla kadar hapis veya gözaltı ya da 150.000 Yeni Tayvan dolarına kadar para cezası; hapis veya gözaltı cezasına ek olarak para cezası da verilebiliyordu. Kazara yakalanan hayvanı bildirmemenin cezası ise 65. maddenin 6. bendi uyarınca 30.000 ila 150.000 Yeni Tayvan doları arasında idarî para cezasıydı.

Türün 2020'de koruma altına alınması, Okyanus İşleri Konseyi'nin 28 Nisan'da Koruma Altındaki Deniz Yaban Hayatı Listesi'nde yaptığı değişikliğin ardından geldi. 農漁字第1091327729號 numaralı ekim ayı duyurusunda, Yaban Hayatı Koruma Yasası'nın 16. maddesinin balina köpekbalığı ürünlerinin bulundurulmasını veya ticaretini, 18. maddesinin ise hayvanların avlanmasını veya öldürülmesini yasakladığı açıklandı. Duyuruda, yaban hayatı yasası kapsamındaki korumanın önceki balıkçılık önlemlerini gereksiz kılması ve kuralların örtüşmesinden kaçınılmasının uygun olması nedeniyle bu önlemlerin yürürlükten kaldırılması önerildi.

Balina köpekbalıkları yavaş büyüyor. İdare ayrıca Tayvan'da kayda geçirilen sıra dışı bir keşfe de dikkat çekiyor: Hamile bir dişinin yaklaşık 300 yavru taşıdığı tespit edildi; bu da balina köpekbalıklarını tek bir gebelikte en fazla yavru taşıdığı bilinen köpekbalığı türü hâline getiriyor.

Balıkçı ekiplerini koruma çalışmalarına katmak

Okyanus Koruma İdaresi, 2021'de sabit ağ balıkçılığında kazara yakalanan koruma altındaki hayvanlar için bir bildirim ağı kurdu. İdare, balina köpekbalıklarının ve diğer koruma altındaki deniz yaban hayvanlarının bildirilip serbest bırakılması için işletmecilerle birlikte çalışıyor.

Kazara yakalanma çoğu zaman hedef dışı av olarak adlandırılıyor. Bu vakada, başka balıkları yakalamak için kullanılan av araçlarına bir hayvanın girmesi anlamına geliyor. Bir bildirim ağı, balıkçı ekiplerinin bu tür karşılaşmaları daha kapsamlı koruma çalışmalarına dâhil etmesini sağlıyor.

Reklam

İdare ayrıca uydu vericileriyle yürütülen araştırmalarda Tarım Bakanlığına bağlı Balıkçılık Araştırma Enstitüsüyle birlikte çalışıyor. Bu cihazlar, araştırmacıların balina köpekbalıklarının serbest bırakıldıktan sonraki hareketlerini ve davranışlarını incelemesine yardımcı olarak koruma önlemlerinin gözden geçirilmesi için bilgi sağlayabiliyor.

Balina köpekbalıkları, yüzeydeki bir karşılaşmanın düşündürdüğünden çok daha geniş bir derinlik aralığında yaşıyor. İdare, bu hayvanların çoğunlukla üst ve orta sularda görüldüğünü, ancak en az 1.982 metre derinliğe dalabildiğini belirtiyor. Kıyıdaki beslenme alanlarıyla derin sular arasında nasıl hareket ettiklerini öğrenmek, yaşamlarını balık ağlarının ötesinde anlamanın bir parçası.

Tayvan'daki balina köpekbalıklarına ilişkin genişleyen kayıtlar

İdare, 2025'te Tayvan balina köpekbalığı tanımlama kataloğunu oluşturmaya başladı. Ağustos 2025'te yayımlanan kataloğa göre fotoğraflar eşleştirilerek Tayvan sularında daha önce görülen 17 ayrı balina köpekbalığı tespit edilmişti.

Proje, tek tek hayvanların tanınmasına imkân veren fotoğrafları düzenliyor. Araştırmacılar yeni kayıtlar eklemeyi ve karşılaştırma için bunları uluslararası bir platforma yüklemeyi planlıyor. Böylece Tayvan çevresindeki gözlemler, sınır ötesi araştırmalara katkı sağlayabilecek.

Tespit edilen 17 hayvan, bu fotoğraf kataloğundaki sayıyı ifade ediyor. Koruma çalışanları açısından kataloğun değeri, aynı hayvanı yeniden tanımak ve farklı yerlerde ya da zamanlarda yapılan gözlemleri birbiriyle ilişkilendirebilmekte yatıyor.

Guishan Adası'nda sonuç daha basitti: koruma altındaki büyük bir hayvan, balıkçılık araçlarından çıkıp daha derin sulara yüzdü. İki kurtarma operasyonu, olağan balıkçılık faaliyetleri sırasında yaşanan karşılaşmaların hem hayvan refahı hem de tehdit altındaki bir tür hakkındaki bilgi birikiminin artırılması açısından önemli anlara dönüşebileceğini gösteriyor.

Öne çıkanlar

  • Balıkçılar, 16 Kasım 2026'da Guishan Adası yakınlarında 10 metre uzunluğunda ve beş ton ağırlığında olduğu tahmin edilen bir balina köpekbalığını kurtardı.
  • Kurtarma bir saatten fazla sürdü; işletmeci, kaybedilen avın değerinin on binlerce Yeni Tayvan doları olduğunu tahmin etti.
  • Aynı balıkçılık işletmesi haziran ayında daha küçük bir balina köpekbalığını serbest bırakmıştı.
  • Tayvan, 2008'de balina köpekbalığı avını yasakladı ve 2020'de türü koruma altındaki deniz yaban hayatı olarak sınıflandırdı.
  • Ulusal bir bildirim ağı, uydu araştırmaları ve tanımlama kataloğu, Tayvan'ın balina köpekbalıklarını koruma çalışmalarını destekliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir