Daha büyük bir ihracat hacmi, daha da büyük bir ithalat faturası
Nepal, temmuz ortasından ekim ortasına kadar geçen dönemde mal ihracatından 114,28 milyar rupi gelir elde etti. Bu, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 57,03 artış anlamına geliyor. Ancak ithalat harcamaları rupi cinsinden çok daha fazla arttığı için ülkenin dış ticaret açığı 532,49 milyar rupiye yükseldi.
İçindekiler
- Daha büyük bir ihracat hacmi, daha da büyük bir ithalat faturası
- İhracat daha hızlı arttığı hâlde açık neden büyüdü?
- İhracatın yarısından fazlasını bitkisel yağlar oluşturuyor
- Önemli bir sanayi girdisi Arjantin’den geliyor
- Tekstil, kakule ve köpek çiğneme ürünleri de gelir sağlıyor
- Yakıt ve sanayi ürünleri ithalatı artırıyor
- Satışlarda Hindistan önde, Çin ise aldığından çok daha fazlasını tedarik ediyor
- Kuzey yollarındaki aksamaya rağmen bayram talebi yükseliyor
- Yeni bir ihracat rekoru kalan aylara bağlı
- Öne çıkanlar
Gümrük Dairesi verilerine göre ithalat, 468,08 milyar rupiden yüzde 38,18 artarak 646,78 milyar rupiye çıktı. Ülkeye giren ve ülkeden çıkan malların toplam değerini ifade eden dış ticaret hacmi ise 540,86 milyar rupiden yüzde 40,71 artışla 761,07 milyar rupiye ulaştı.
İhracata soya yağı damga vurdu. Bu kalemden 52,60 milyar rupi gelir elde edildi; bu, toplam ihracat gelirlerinin yaklaşık yüzde 46’sına karşılık geliyor. Nepal, neredeyse aynı değerde ham soya yağı da ithal etti. Bu durum, ülkenin en büyük ihracat kaleminin yurt dışından satın alınan girdilere ne kadar bağımlı olduğunu gösteriyor.
Hindistan, Nepal’den 95,59 milyar rupilik ihracat ürünü satın alarak toplamın yaklaşık yüzde 84’ünü oluşturdu. Bu sırada sel ve toprak kaymaları kuzeydeki ticaret yollarını aksattı; Dashain dönemindeki talep de çeyreğin sonuna doğru ithalattaki sert artışa katkıda bulundu.
İhracat daha hızlı arttığı hâlde açık neden büyüdü?
Nepal’in ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemindeki 72,78 milyar rupiden 41,50 milyar rupi arttı. İthalat ise yaklaşık 178,70 milyar rupi yükseldi. Dolayısıyla ithalat için yapılan ek harcama, ihracattan sağlanan ek gelirin dört katından fazlaydı.
Dış ticaret açığı, bir ülkenin ithal mallara harcadığı tutarla ihraç mallardan elde ettiği gelir arasındaki farktır. Nepal’in ithalat faturası başlangıçta çok daha yüksek olduğundan, ithalattaki daha yavaş yüzdesel artış bile ihracattaki daha hızlı yüzdesel artışın sağladığı gelirden çok daha fazla ek harcama yarattı.
Bunun sonucunda çeyreklik açık, 395,30 milyar rupiden 137,19 milyar rupi, yani yüzde 34,71 arttı. Yurt dışına satış yapan işletmeler için çeyrek dönem kayda değer bir büyüme getirdi. Ancak ülkenin mal ticareti dengesinde yurt dışından yapılan alımlar, satışların önüne daha da geçti.
Buna rağmen Nepal, ihracattan kazandığı her bir rupi karşılığında daha az ithalat yaptı: Bir yıl önceki 6,43 rupiye kıyasla 5,66 rupi. İhracatın toplam ticaretteki payı yüzde 13,46’dan yüzde 15,02’ye yükselerek 1,56 yüzde puan arttı. İthalatın payı ise yüzde 86,54’ten yüzde 84,98’e geriledi.
İhracatın yarısından fazlasını bitkisel yağlar oluşturuyor
Bitkisel yağ ihracatı 59,32 milyar rupiye ulaştı; bu, Nepal’in ihracat gelirlerinin yaklaşık yüzde 52’si demek. Bu tutarın büyük bölümünü soya yağı sağlarken, 2,53 milyar rupilik ayçiçek yağı onu izledi.
Ayrıntılı ürün verilerine göre rafine palm olein ihracatı 2,42 milyar rupi oldu. Buna karşılık başka bir gümrük özeti, palm yağı ihracatını 3,28 milyar rupi olarak veriyor. Raporlanan değerleri farklı olan bu rakamlar, aradaki farkı açıklayan bir uzlaştırma olmaksızın aynı geniş ihracat kalemini tanımlıyor.
Nepal’deki yağ işleme tesisleri yurt dışından ham bitkisel yağ satın alıyor, ülke içinde rafine ediyor ve işlenmiş ürünü, özellikle Hindistan’a satıyor. Bu nedenle faaliyetleri dış ticaret kayıtlarının her iki tarafında da yer alıyor: İthal ham madde, işlenmiş yağ ihracat geliri getirmeden önce bir maliyet yaratıyor.
Bitkisel yağ üretiminde kullanılan ham maddelerin ithalatı 66,66 milyar rupiye ulaştı. Bu tutara ham soya yağı için 52,60 milyar, ham palm yağı için 3,61 milyar ve ayçiçek yağı için 7,02 milyar rupi dâhil.
Yalnızca soya ticaretinde Nepal’e 298,48 milyon litreden fazla ham yağ girdi; ülkeden ise 217,09 milyon kilogramdan fazla işlenmiş yağ çıktı. Litre hacmi, kilogram ağırlığı ölçtüğü için bu miktarlar doğrudan karşılaştırılamaz. İhracat geliri, Nepal’de gerçekleştirilen işlemenin yanı sıra ithal girdinin değerini de içeriyor; yurt içinde yaratılan katma değer ise işleme maliyetlerine, kâr marjlarına ve alım satım zamanlamasına bağlı.
Önemli bir sanayi girdisi Arjantin’den geliyor
Arjantin, yaklaşık 169,5 milyon litre ham soya yağı tedarik etti. Bu yağın değeri 29,20 milyar rupiyi aştı. Bu miktar, ithal edilen hacmin yaklaşık yüzde 57’sine ve değerinin yaklaşık yüzde 56’sına karşılık gelerek Arjantin’i bu ham maddenin başlıca tedarikçisi yaptı.
Nepal’in Arjantin’den toplam ithalatı 35,65 milyar rupiye ulaştı ve Arjantin, ülkenin ithalat yaptığı kaynaklar arasında üçüncü sırada yer aldı. Bu tutarın yaklaşık yüzde 82’sini ham soya yağı oluşturdu. Bu da tek bir sanayi girdisinin iki ülke arasındaki ticari ilişkinin tamamını nasıl şekillendirebildiğini gösteriyor.
Çin, Brezilya, Paraguay ve Vietnam da ham soya yağı tedarik etti. Brezilya’dan toplam ithalat 9,04 milyar rupiye, Suudi Arabistan’dan yapılan ithalat ise 11,56 milyar rupiye ulaştı. Bu alımlar, Nepal’in ihracat üretiminin yakın komşularının çok ötesine uzanan tedarik yollarına dayandığını gösteriyor.
Tekstil, kakule ve köpek çiğneme ürünleri de gelir sağlıyor
İplik ihracatı 4,97 milyar rupi gelir getirdi ve geniş ihracat sınıflandırmasında ikinci sırada yer aldı. Çay, kahve ve baharatlar toplam 4,65 milyar rupi gelir sağladı. Ayrıntılı verilere göre çay ve kahvenin payı 1,68 milyar, büyük kakulenin payı ise 2,57 milyar rupi oldu.
Geniş sınıflandırmada halı bağlantılı ihracat 3,72 milyar rupi olarak kaydedildi. Ayrıntılı ürün verilerinde ise el dokuması yün halılar, yurt dışına gönderilen 96.123 metrekareyi aşkın ürün karşılığında 3,32 milyar rupi gelir sağladı. İhracat sıralamalarını karşılaştırırken geniş kategoriyle belirli halı ürününü ayrı değerlendirmek gerekiyor.
Jüt ve diğer sak liflerinden dokunmuş kumaşlar 2,96 milyar rupi gelir getirdi. Dokunmamış keçe kumaşlar 2,37 milyar rupi, köpekler için çiğneme ürünleri ise 1,50 milyar rupi daha kazandırdı. Bu ürünler, Nepal’e baskın bitkisel yağ sektörünün dışında da ihracat geliri sağladı.
Ancak ölçek farkı büyük. Soya yağı ihracatının değeri, iplik ihracatının on katından fazlaydı. Bu nedenle yağ işleme sektörü, toplam ihracat rakamını bu küçük kategorilerdeki hareketlerden çok daha fazla etkiliyor.
Yakıt ve sanayi ürünleri ithalatı artırıyor
Yakıt, Nepal’in en büyük ithalat kalemleri arasında yer aldı. Geniş yakıt toplamı 119 milyar rupi olarak verilirken, ayrı bir petrol ürünleri dökümü 104,61 milyar rupiye ulaştı. Yayımlanan rakamlar, kapsam farkını açıklamıyor.
Petrol ürünleri dökümünde 47,31 milyar rupilik dizel, 24,62 milyar rupilik benzin, 23,18 milyar rupilik sıvılaştırılmış petrol gazı, 9,32 milyar rupilik havacılık yakıtı ve 216 milyon rupilik gazyağı bulunuyor. Dizel sevkiyatı 288.468 kilolitre, benzin sevkiyatı ise 181.554 kilolitre oldu. Bir kilolitre 1.000 litreye eşittir.
Araçlar ve yedek parçalar 53,19 milyar rupiye mal oldu. Makine ve mekanik parçalar 42,11 milyar rupi, elektrikli ekipmanlar 40,84 milyar rupi, geniş demir ve çelik kategorisi ise 39,37 milyar rupi tuttu.
Gübre ithalatı toplam 32,75 milyar rupiye ulaştı. Ayrıntılı ürün listesinde 19,30 milyar rupilik gübre sınıfı kimyasal ürünler ile yaygın adı DAP olan ve değeri 12,52 milyar rupi olan diamonyum fosfat yer aldı. DAP, bitkilerin kullandığı besin maddelerini sağlar ve büyük ölçüde Suudi Arabistan ile Rusya’dan ithal edildi.
Nepal ayrıca toplam değeri 15,03 milyar rupiyi aşan 6.636 elektrikli araç ithal etti. Çin 4.821, Hindistan 1.420 ve Tayland 393 araç tedarik etti. İthalat faturasında yakıt ve tüketim mallarının yanı sıra işletmelerin ve hane halklarının kullandığı makine, tarımsal girdiler ve araçlar da yer aldı.
Satışlarda Hindistan önde, Çin ise aldığından çok daha fazlasını tedarik ediyor
Hindistan, Nepal’in en büyük ticaret ortağı olmayı sürdürdü. Nepal, Hindistan’dan 366 milyar rupilik mal ithal ederken bu ülkeye 95,59 milyar rupilik ihracat yaptı. İki ülke arasındaki açık yaklaşık 271 milyar rupi olarak verildi; yayımlanan yuvarlanmış ithalat ve ihracat rakamlarının çıkarılmasıyla açık yaklaşık 270,41 milyar rupi oluyor.
Nepal’in ithalatının yaklaşık yüzde 57’si, ihracatının ise yüzde 84’ü Hindistan’la gerçekleşti. Dolayısıyla Nepal’in ihracatçıları, alıcı olarak Hindistan’a; ithalatçılarıysa tedarikçi olarak Hindistan’a olduğundan daha fazla bağımlı.
Çin, Nepal’in en büyük ikinci ticaret ortağı oldu ve ülkeye 134 milyar rupilik mal sağladı. Nepal’in Çin’e ihracatı ise yalnızca 670 milyon rupi, yani 0,67 milyar rupi düzeyindeydi. Bu rakamlar, yaklaşık 133,33 milyar rupilik bir mal ticareti açığına işaret ediyor.
ABD, Nepal’den 6,99 milyar rupilik mal satın aldı ve ülkeye 8,93 milyar rupilik mal sağladı. Böylece 1,94 milyar rupilik daha küçük bir açık oluştu. Çin’in Nepal pazarına tedarikçi olarak çok daha büyük bir rol oynamasına rağmen ABD’nin Nepal’den yaptığı alımlar, Çin’in alımlarının on katından fazlaydı.
Akıllı telefonlar, Çin’in tedarikçi olarak gücünü gösteriyor. Nepal, değeri 18,81 milyar rupiyi aşan 811.267 telefon ithal etti. Bunların 701.244’ünü, toplam 14,56 milyar rupi değerinde telefonla Çin sağladı. Çin’in payı, ithal edilen telefon adedinin yaklaşık yüzde 86’sıydı.
Kuzey yollarındaki aksamaya rağmen bayram talebi yükseliyor
Çeyrek dönem boyunca sel ve toprak kaymaları, Çin sınırındaki Rasuwagadhi ve Korala gümrük noktalarını kapattı. 26 Ağustos’ta Rasuwa’daki Bhotekoshi ve Trishuli nehirlerinde yaşanan taşkınların ardından Kaligandaki ve Budhigandaki nehirleri boyunca görülen sel ve toprak kaymaları kuzeydeki kara ulaşımını aksattı. Katmandu’ya giden otoyollar da etkilendi.
Rasuwagadhi sınır kapısı, 26 Ağustos’ta Bhotekoshi taşkınında ağır hasar gördü. 29 Eylül’e gelindiğinde Kaligandaki taşkını ve Beni-Jomsom yolu üzerindeki köprülerde oluşan hasar, Korala’ya kara ulaşımını da kesmişti. Korala sınır noktası ve gümrük ofisi zarar görmemişti; ancak yük araçları hasarlı güzergâhta ilerleyemiyordu.
Mustang Gümrük Ofisi Başgümrük Memuru Bidur Chudal, gümrük işlemlerini bekleyen araçlar da dâhil olmak üzere 150’den fazla yük aracı ve konteynerin yanı sıra yaklaşık 300 ila 400 elektrikli aracın gümrük noktasında ve sınırda mahsur kaldığını söyledi. Chudal, Nepal tarafındaki yolun kapalı olması nedeniyle tüccarların gümrük işlemlerini geciktirdiğini ve Karayolları Dairesinin yolu onarmak için çalıştığını belirtti.
Üç mali ayın tamamında ithalat arttı. Son ayda ülkeye yaklaşık 245,27 milyar rupilik mal girerken, ilk ay bu tutar 187,44 milyar rupiydi. Artış yaklaşık yüzde 31 oldu. Gümrük yetkilileri, çeyreğin sonundaki yükselişi Dashain dönemindeki talebe bağladı.
Çeyreğin seyri, artan alımlar ile ulaşım aksamalarının bir arada yaşandığını gösteriyor:
- Shrawan, yaklaşık temmuz ortasından ağustos ortasına kadar: İthalat 187,44 milyar rupiye ulaştı; ihracat bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 61,72 arttı.
- 26 Ağustos: Rasuwa’daki seller kuzeydeki ulaşımı aksattı; sonraki seller ve toprak kaymaları diğer güzergâhları da etkiledi.
- Bhadra, yaklaşık ağustos ortasından eylül ortasına kadar: İthalat 214,07 milyar rupiye ulaştı. İlk iki aydaki toplam ihracat artışı yüzde 61,86 oldu.
- Ashwin, yaklaşık eylül ortasından ekim ortasına kadar: Dashain talebinin artmasıyla ithalat yaklaşık 245,27 milyar rupiye ulaştı. Çeyreğin tamamında ihracat artışı yüzde 57,03 olarak gerçekleşti.
Ulusal toplamlar, kapanmalara rağmen ticaretin arttığını gösteriyor. Etkilenen kuzey güzergâhlarını kullanan işletmelerin erişimi kesintiye uğrarken Nepal’in ticaret sistemi üzerinden hareket eden malların değeri yükseldi.
Yeni bir ihracat rekoru kalan aylara bağlı
Nepal, önceki mali yılda mal ihracatından 315 milyar rupi kazandı ve yıllık rekor kırdı. Son çeyrekteki 114,28 milyar rupi, bu rekorun yaklaşık yüzde 36’sına karşılık geliyor.
Aynı çeyreklik ihracat değerinin dört kez tekrarlanması, tam yıl için yaklaşık 457 milyar rupilik bir toplam getirir. Bu, resmî tahmin değil, basit bir hesaplamadır. Gerçek gelir; siparişlere, emtia fiyatlarına, ithal girdilerin tedarikine ve kalan aylarda malların taşınma seyrine bağlı olacak.
İhracat artışı da ilk iki aydaki yüzde 61,86’dan çeyreğin tamamında yüzde 57,03’e geriledi. Satışlar önceki yılın düzeyinin oldukça üzerinde kalırken, çeyrek sona ererken büyüme hızı yavaşladı.
Temel sorun, yurt dışından yapılan alımlarla satışlar arasındaki ölçek farkı. Nepal ihracatın payını artırdı ve yurt dışına gönderdiği mallardan kayda değer ölçüde daha fazla gelir elde etti. Rupi cinsinden açığın daralması için ihracat gelirlerindeki gelecekteki artışın, ithalat harcamalarındaki ek artışı aşması gerekiyor.
Öne çıkanlar
- İhracat, temmuz ortasından ekim ortasına kadar yüzde 57,03 artarak 114,28 milyar rupiye ulaştı.
- İthalat yüzde 38,18 artışla 646,78 milyar rupiye çıktı ve dış ticaret açığı 532,49 milyar rupiye yükseldi.
- Nepal, ihracattan kazandığı her bir rupi karşılığında 5,66 rupi ithalat yaptı. Bu oran bir yıl önce 6,43 rupiydi.
- İhracat gelirlerinin yaklaşık yüzde 52’sini, başta soya yağı olmak üzere bitkisel yağlar sağladı.
- Nepal’in ihracatının yaklaşık yüzde 84’ünü Hindistan satın aldı; ithalatının yaklaşık yüzde 57’si de Hindistan’dan geldi.
- Kuzeydeki ticaret yolları sel ve toprak kaymalarında hasar görmesine rağmen Dashain talebi ithalatı artırdı.






