Daha küçük bir Temsilciler Meclisi, daha geniş bir parlamento mücadelesi
Japonya'nın iktidar partileri, Temsilciler Meclisinin üye sayısını 465'ten 434'e düşürmek üzere 31 sandalyeyi kaldırmayı ve tasarının meclisten Kasım 2026 sonuna kadar geçmesini sağlamayı amaçlıyor. Sandalyelerin tamamı, partilere verilen oyların oranına göre sandalye dağıtan seçim sisteminin nispi temsil bölümünden düşürülecek.
İçindekiler
- Daha küçük bir Temsilciler Meclisi, daha geniş bir parlamento mücadelesi
- Tasarı neleri değiştirecek?
- Oy dağıtım yöntemi neden önemli?
- Ortak listeler ve adaylar için daha sıkı kurallar
- DPP ile Ishin bir sonraki azaltım konusunda anlaşamıyor
- Karşı çıkanlar temsil gücünün zayıflayacağını neden söylüyor?
- Siyasi bağışlar komite zamanıyla yarışıyor
- Gıda vergisi indirimi çıkmazın parçası hâline geliyor
- Sonucu belirleyecek tarihler
- Öne çıkanlar
Liberal Demokrat Parti (LDP), koalisyon ortağı Japonya Yenilik Partisi (Nippon Ishin no Kai olarak da biliniyor) ve muhalefetteki Halk için Demokrat Parti (DPP), tasarıyı 12 Kasım'da sundu. Anlaşma, diğer muhalefet partilerinin güçlü itirazlarına rağmen öneriye parlamentonun her iki kanadında da potansiyel çoğunluk sağlıyor.
Anlaşmazlık, milletvekili sayısının ötesine uzanıyor. Şirketlerin ve kuruluşların siyasi bağışlarına ilişkin üç tasarı, aynı Temsilciler Meclisi komitesinde görüşülmeyi bekliyor. Muhalefet partileri, seçim kurallarındaki değişikliklere yer açmak için bu tartışmanın kapatılmasına karşı çıkıyor.
Gerilim, Nisan 2027'den itibaren iki yıl boyunca uygun gıda ve içeceklerde tüketim vergisini yüzde 8'den yüzde 1'e indirmeyi öngören ve konuyla ilgisi bulunmayan bir tasarıyı da geciktirebilir. Japonya'nın üst kanadı Danışmanlar Meclisinde bulunan bu tasarının geçmesi için iktidar koalisyonunun muhalefetin desteğine ihtiyacı var.
İktidar bloku, sandalye azaltımına ilişkin görüşmeleri en erken 17 Kasım'da başlatmayı hedefliyor. Bazı LDP üyeleri, parlamentonun 12 Aralık'taki oturum sonu tarihinden önce, tasarının 27 Kasım'a kadar üst kanada gönderilmesini istiyor. Bunlar siyasi hedefler; komite takvimi üzerindeki görüşmeler ise sürüyor.
Tasarı neleri değiştirecek?
Öneri, nispi temsil sandalyelerini 176'dan 145'e indirmek üzere Kamu Görevlileri Seçimi Yasası'nda değişiklik yapacak. Tek milletvekili seçilen seçim çevrelerindeki sandalye sayısı aynı kalacak. Ayrıca Chugoku ve Shikoku nispi temsil bölgeleri birleştirilerek ülke genelindeki bölge sayısı 11'den 10'a düşürülecek.
LDP'nin tasarı duyurusu, sandalye azaltımını nüfusun 2030'a kadar öngörülen yüzde 6,7'lik düşüşüne bağlıyor. Hesaplamada 2015 nüfus sayımı sonuçları ile 2030 tahmini karşılaştırılıyor. Yüzde 6,7'nin mevcut 465 sandalyeye uygulanması yaklaşık 31 sandalye ediyor.
Nispi temsildeki etkinin manşetteki orandan çok daha büyük olması bekleniyor. 465 sandalyenin 31'inin kaldırılması meclisin tamamını yaklaşık yüzde 6,7 küçültürken, 176 nispi temsil sandalyesinden 31'inin kaldırılması bu bölümde yaklaşık yüzde 17,6'lık bir azalma anlamına geliyor.
Böylece nispi temsil sandalyelerinin küçültülmüş meclisteki payı, şu anki yaklaşık yüzde 37,8'den yüzde 33,4'e gerileyecek. Seçmenler açısından bu değişiklik, parti oylarıyla seçilecek temsilci sayısının azalacağı, tek üyeli seçim çevrelerinde seçilecek milletvekili sayısının ise aynı kalacağı anlamına geliyor.
Tasarı, seçim çevreleri arasındaki oy gücü farklılıklarını gidermeye yönelik ayrı değişikliklerle birlikte yürürlüğe girecek şekilde hazırlandı. Kesin tarih belirlenmemiş olsa da uygulamanın 2027'de başlaması bekleniyor.
Oy dağıtım yöntemi neden önemli?
Japonya'nın Temsilciler Meclisinde iki seçim yöntemi bir arada kullanılıyor: tek kazananın çıktığı seçim çevresi yarışları ve parti oylarına dayalı bölgesel nispi temsil seçimleri. İkinci yöntem, adayları yerelde ilk sırada bitiremese bile partilerin sandalye kazanmasına imkân veriyor.
LDP, tasarının seçim çevresi yarışlarına daha fazla ağırlık vererek halkın tercihlerini yansıtacağını söylüyor. Parti, sandalye sayısını azaltmanın yanı sıra parti oylarının nispi temsil sandalyelerine dönüştürülme yönteminin de değiştirilmesini, D'Hondt yönteminin yerine değiştirilmiş Sainte-Laguë yönteminin kullanılmasını öneriyor.
Her iki yöntemde de partilere tam sayıdaki sandalyeleri dağıtmak için bir dizi matematiksel bölme işlemi kullanılıyor. Oylar nadiren tam olarak belirli sayıda temsilciye denk geldiğinden yöntem seçimi önem taşıyor. Değiştirilmiş Sainte-Laguë yöntemi, genellikle küçük partilere D'Hondt yöntemine kıyasla daha iyi bir şans tanıyor. LDP, değişikliği büyük partilerin aşırı avantaj elde etmesini önlemenin bir yolu olarak sunuyor.
Dolayısıyla paket hem nispi temsil sandalye sayısını hem de bu sandalyelerin dağıtım kurallarını değiştiriyor. Bir partinin sonucu; aldığı oylara, bölgesindeki sandalye sayısına ve yeni dağıtım formülüne bağlı olacak.
Ortak listeler ve adaylar için daha sıkı kurallar
Birden fazla partinin ortak nispi temsil aday listesi sunmasına izin verilecek. Bu, DPP'nin talep ettiği bir değişiklik. Katılımcı partiler, oyları tek bir listede birleştirerek ayrı listelerle yarışmak yerine sandalye kazanma şanslarını artırabilir.
LDP, seçim kampanyalarının yürütülmesi ve ortak liste kullanan partilere verilen kamu sübvansiyonlarının nasıl ele alınacağı konusunda daha fazla değerlendirme yapılması gerektiğini söylüyor. Öneri, partiler arasında işbirliğinin yönünü belirlerken uygulamaya ilişkin önemli ayrıntıları açık bırakıyor.
Hem bir seçim çevresinde hem de nispi temsil listesinde yarışan adayların, yerel yarışı kaybettikten sonra listeden seçilebilmesi için daha yüksek bir asgari oy oranı şartı getirilecek. Eşik, seçim çevresinde geçerli oyların onda birinden altıda birine, başka bir deyişle yüzde 10'dan yaklaşık yüzde 16,7'ye çıkarılacak.
Tasarı, bir partinin doldurabileceği uygun aday sayısından fazla nispi temsil sandalyesi kazanması durumunda ne olacağını da değiştirecek. Bu sandalyeler başka bir partiye verilmek yerine boş kalacak. Böylece mecliste görev yapan milletvekili sayısı yasal üst sınırın altında kalabilir.
DPP ile Ishin bir sonraki azaltım konusunda anlaşamıyor
Üç tasarı sahibi parti 31 sandalyenin kaldırılmasında anlaşıyor, ancak daha fazla azaltım yapılıp yapılmaması konusunda farklı düşünüyor. DPP tasarıyı, seçim sisteminin daha kapsamlı biçimde yeniden düzenlenmesinden önceki geçici bir adım olarak görüyor. Ishin ise daha büyük bir azaltımı savunmayı sürdürüyor.
DPP'nin 28 Ekim tarihli anlaşması, LDP'nin ortak aday listeleri ve Chugoku ile Shikoku bölgelerinin birleştirilmesi konularında taviz vermesinin ardından geldi. DPP 19 sandalyenin, Ishin ise 45 sandalyenin kaldırılmasını önermişti. Uzlaşma, DPP'nin tercih ettiği seçim kurallarına daha yakın bulduğu pakete partiyi dahil etti.
DPP Genel Başkan Vekili Motohisa Furukawa, 28 Ekim'deki uzlaşmayı partisinin sağladığı daha geniş değişiklikler açısından şöyle değerlendirdi:
Partimizin düşüncesi ve mevcut siyasi durum doğrultusunda büyük bir değişiklik getirecek.
Furukawa 14 Kasım'da, sandalye azaltımının yalnızca bir kez yapılması gerektiğini söyledi. DPP, seçmenlerin birden fazla adayı tercih edebileceği, yaklaşık üç ila beş milletvekili çıkaran seçim çevreleri konusunda erken görüşme yapılmasını istiyor.
Ishin Eş Genel Başkanı Fumitake Fujita, daha fazla azaltım konusunda tam tersi bir tutum aldı. Partisi, Ekim 2025'te LDP ile imzaladığı koalisyon anlaşması uyarınca hâlâ 45 sandalyenin azaltılmasını istiyor. Anlaşmada üye sayısının yaklaşık yüzde 10 düşürülmesi hedefi belirlenmişti. Mevcut tasarı, bu talebin 14 sandalye gerisinde kalıyor.
Karşı çıkanlar temsil gücünün zayıflayacağını neden söylüyor?
Komeito Politika Başkanı Hiromasa Nakano, yalnızca nispi temsil sandalyelerinin azaltılmasının temsilci seçilmesine katkı sağlamayan oyları artıracağını savunuyor. Tek milletvekili seçilen bir seçim çevresinde kaybeden tüm adayları destekleyen seçmenler, o yarışta sandalye kazanamıyor. Nispi temsil, bu siyasi tercihlerin parlamentoda yer bulması için başka bir yol sunuyor.
Demokratik Reform Derneği lideri Junya Ogawa, daha geniş bir uzlaşma sağlanmadan seçim çerçevesinin değiştirilmesine karşı çıktı. Diğer muhalefet partileri de oyların sandalyelere nasıl dönüştürüleceğini belirleyen kuralların, sıradan bir politika tasarısından daha geniş bir uzlaşma gerektirdiğini savunuyor.
Eski Başbakan Shigeru Ishiba da LDP içinde bu yaklaşımı sorgulayarak nispi temsilin azınlık görüşlerine saygı gösterilmesindeki rolüne dikkat çekti. Koalisyon görüşmeleri sırasında iktidar partisi içinde sandalye azaltımına karşı çıkanlar oldu; buna karşın parti yönetimi taahhüdü kabul etti.
Karşı çıkış parlamentonun dışına da yayıldı. Ekim başında başlatılan çevrimiçi dilekçeye 13 Kasım saat 17.00 itibarıyla 54 binden fazla imza verilmişti. Dilekçeyi düzenleyenler, nispi temsilin azaltılmasının farklı toplumsal görüşlerin Diet'te temsil edilmesini zorlaştıracağını savunuyor.
Tasarının sahipleri, düzenlemeyi köklü reform öncesinde geçici bir adım olarak tanımlıyor. Partiler, dış uzmanlardan oluşan bir kurul kurmak ve daha geniş seçim reformu konusunda Kasım 2027 civarında sonuca ulaşmak üzere anlaştı. Bu takvim, acil sandalye azaltımını kapsamlı incelemenin önüne koyuyor.
Siyasi bağışlar komite zamanıyla yarışıyor
Temsilciler Meclisi Siyasi Reform Özel Komitesinde, şirket ve kuruluş bağışlarını ele alan ve daha sonra görüşülmek üzere bekleyen üç tasarı bulunuyor. Hangi tasarının önce ele alınacağına ilişkin mücadele, sandalye sayısına ilişkin görüşmelerin başlamasının önünde acil bir engel hâline geldi.
Komite yöneticilerinin 13 Kasım'daki toplantısında iktidar bloku, sandalye tasarısının 16 Kasım'daki görüşmelerine başlamadan önce bağış reformu üzerinde oylama yapılmasını önerdi. Chudo olarak bilinen Temsilciler Meclisi grubu bu sıralamayı reddederek bunun bağış tartışmasını sona erdireceğini savundu.
İktidar partileri daha sonra görüşmelerin 17 Kasım'da başlamasını istedi ve muhalefetle yeni temaslar planladı. LDP'nin komite yönetim kurulundaki baş temsilcisi Keitaro Ono, 13 Kasım'da müzakerelerin mümkün olan en kısa sürede başlaması için çağrıda bulundu.
Bağış tartışması, LDP gruplarının bildirmediği siyasi fonlarla ilgili skandalın ardından geliyor. DPP'nin de aralarında bulunduğu muhalefet partileri, şirket ve kuruluş bağışlarının alıcılarını parti genel merkezleri ve prefektörlük şubeleriyle sınırlamayı önerdi. Bu nedenle DPP, sandalye azaltımında iktidar partilerini desteklerken siyasi para konusunda farklı bir tutum izliyor.
Gıda vergisi indirimi çıkmazın parçası hâline geliyor
Temsilciler Meclisinin 6 Kasım'daki vergi oylaması, geçici gıda vergisi indirimi önerisini Danışmanlar Meclisine gönderdi. Plan, uygun gıda ve alkolsüz içeceklerde vergiyi Nisan 2027'den başlayarak iki yıl boyunca yüzde 8'den yüzde 1'e düşürecek.
Vergi öncesi fiyatı 1.000 yen olan bir ürün, haneler üzerindeki etkiyi gösteriyor. Vergi öncesi fiyat değişmediğinde kasadaki toplam tutar 1.080 yenden 1.010 yene düşecek, yani 70 yen tasarruf sağlanacak. Alkollü içecekler ve dışarıda yemek önerilen indirim kapsamına girmeyecek.
Vergi paketi, gelire bağlı ödemeleri de içeriyor. Temsilciler Meclisindeki görüşmeler, hükümetin kaybedilecek yaklaşık 10 trilyon yenlik geliri nasıl karşılayacağı sorusu yanıtsız kalırken sona erdi. Bu nedenle üst kanattaki inceleme hem önerilen vergi indirimini hem de bunun nasıl finanse edileceğini kapsıyor.
Anayasal Demokrat Parti'nin üst kanat işlerinden sorumlu başkanı Yoshitaka Saito, 13 Kasım'da sandalye tasarısının ele alınış biçiminin vergi görüşmelerini etkileyebileceği uyarısında bulundu. Daha önce sandalye azaltımına ilişkin bir tasarının komiteye taşınmasına yönelik girişime muhalefetin karşı çıkması boykota ve parlamento çalışmalarının aksamasına yol açmıştı.
İktidar partilerinden bazı üyeler, vergi tasarısını aralık başında tamamlayıp ardından oturum sona ermeden sandalye tasarısına hızla geçilmesini destekliyor. Bu sıralama, seçim kuralları konusundaki anlaşmazlık derinleşirken vergi takvimi için muhalefetin işbirliği yapmasına bağlı.
Sonucu belirleyecek tarihler
İktidar koalisyonu Temsilciler Meclisinde sandalyelerin üçte ikisinden fazlasına sahip ve bu kanatta önemli bir gücü bulunuyor. Tek başına Danışmanlar Meclisinde çoğunluğu yok, ancak DPP'nin desteği üç tasarı sahibi partiye seçim yasasını geçirmek için yeterli sandalye sağlayacak.
Reform görüşmelerine katılan LDP temsilcisi ve eski Maliye Bakanı Katsunobu Kato, tasarı sunulmadan önce tarafların kararlılığını şöyle ifade etti:
Güçlerimizi birleştirip tasarının geçmesi için çalışacağız.
Öne çıkan gelişmeler ve hedefler şöyle:
- 28 Ekim 2026: Ishin ve DPP, 31 sandalyenin kaldırılmasına yönelik LDP uzlaşmasını destekledi.
- 12 Kasım: Üç parti tasarıyı birlikte Temsilciler Meclisine sundu.
- 13 Kasım: Komite yöneticileri görüşmelerin ne zaman başlayacağını ele aldı; muhalefet partileri önerilen sıralamaya karşı çıktı.
- 17 Kasım: İktidar blokunun görüşmelerin başlaması için önerdiği tarih.
- 27 Kasım: Bazı LDP üyelerinin tasarıyı üst kanada göndermek istediği tarih.
- 12 Aralık: Parlamento oturumunun planlanan bitiş tarihi.
- Kasım 2027 civarı: Kapsamlı seçim reformu konusunda sonuca ulaşılması için belirlenen hedef.
Şimdi temel pazarlık, parlamentodaki bu sayıların üzerinde uzlaşılmış bir takvime nasıl dönüştürüleceği üzerine. Tasarı sahiplerinin potansiyel oyları yeterli; karşı çıkanlar ise komite süreçlerine ve diğer yasalar konusundaki işbirliğine itiraz edebilir. Bu nedenle gıda vergisi indirimi bekleyen haneler ile temsil gücünü önemseyen seçmenler aynı aralık son tarihine bağlı durumda.
Öne çıkanlar
- Tasarı, Temsilciler Meclisinin üye sayısını 465'ten 434'e düşürecek; nispi temsil sandalyeleri 176'dan 145'e inecek.
- Paket, sandalye dağıtım yöntemini de değiştirecek, ortak parti listelerine izin verecek ve seçim çevresinde kaybeden adayların nispi temsilden seçilebilmesi için gereken eşiği yükseltecek.
- LDP, Ishin ve DPP tasarının geçmesini destekliyor, ancak DPP ile Ishin daha fazla sandalye azaltımı konusunda anlaşamıyor.
- Karşı çıkanlar, nispi temsil sandalyelerinin azalmasının azınlık görüşlerinin temsilini zayıflatacağını savunuyor ve siyasi bağış tartışmalarının sürmesini istiyor.
- Gerilim, Nisan 2027'de başlaması planlanan geçici gıda vergisi indiriminin Danışmanlar Meclisinde görüşülmesini geciktirebilir.
- Tasarının sahipleri, yasanın parlamento oturumu 12 Aralık'ta sona ermeden çıkarılmasını istiyor.






