Bütçe Açığı Onarım ve Genişlemeyi Tehdit Ederken DOTr, EDSA Otobüs Yolu’nu 2027’de Devralmayı Planlıyor

9 dakikalık okuma
DOTr Plans 2027 EDSA Busway Takeover as Funding Gap Threatens Repairs and Expansion

Otobüs yolunu işletip yaya üstgeçitlerinin bakımını tek kurum üstlenecek

MANİLA, 13 Kasım 2026. Ulaştırma Bakanı Vince Dizon cuma günü yaptığı açıklamada, Ulaştırma Bakanlığının EDSA Otobüs Yolu’nun işletmesini ve yaya üstgeçitlerinin bakımını 2027’de devralmayı planladığını söyledi. Arızalı asansörler ve çalışmayan aydınlatmalar, Metro Manila’nın en yoğun toplu taşıma koridorlarından birinin bakımındaki eksiklikleri ortaya çıkardı.

İçindekiler
  1. Otobüs yolunu işletip yaya üstgeçitlerinin bakımını tek kurum üstlenecek
  2. Bir yolcunun şikâyeti asansör arızalarını gündeme taşıdı
  3. Kablo hırsızlığı, çöpler ve aydınlatma bakım ihtiyacını artırıyor
  4. 2027 bütçe taslağında büyük bir finansman açığı var
  5. Tatil dönemi yoğunluğu öncesinde otobüs sayısı artırılıyor
  6. 2027’de üç yeni durak planlanıyor
  7. Özelleştirme incelenirken modernizasyon öncelik kazanıyor
  8. Devralma planının takvimi
  9. Öne Çıkanlar

Açıklama, bakanlığın 2027 Ulusal Harcama Programı taslağında ödeneği sıfırlanan otobüs yolu için 1,756 milyar Filipin pesosu talep ettiği bir dönemde geldi. Onarımların sorumluluğunu üstlenme taahhüdü, güvenlik, asansör bakımı ve istasyonların bakımı için kaynak sağlayacak bütçe talebiyle birlikte gündeme geldi.

Dizon, işletme ve yaya üstgeçitlerinin bakımının DOTr’ye devredilmesinin, sorumluluğun bakanlık ile Metropolitan Manila Kalkınma Kurumu (MMDA) arasında gidip gelmesi uygulamasına son vereceğini söyledi. Her iki kurumun da ödeneği olmadığı için asansör onarımlarının yaklaşık dört ay geciktiğini belirtti.

Ulaştırma Bakanı planlanan değişikliği şöyle anlattı:

"Ben de 2027’den itibaren gelecek yıl otobüs yolunun tüm işletmesini DOTr’nin üstleneceğini söyledim. MMDA’ya (Metropolitan Manila Kalkınma Kurumu), yaya üstgeçitlerinin bakımını da DOTr’nin yapacağını söyleyeceğim. Böylece sorumluluk artık iki kurum arasında gidip gelmeyecek ve bütçe bulunmasını sağlayacağız; çünkü bazen hiç ödenek olmuyor," dedi Dizon.

Yolcular açısından acil ihtiyaçlar çok somut: merdiven çıkmak zorunda kalmadan istasyonlara ulaşabilmek, yeterince aydınlatılmış üstgeçitlerden geçebilmek ve tatil dönemi yoğunluğunda yeterli sayıda otobüs bulabilmek. Bakanlık filoya 50 otobüs ekleyerek sayıyı yaklaşık 400’e çıkardı; aralıkta 50 otobüs daha eklemeyi planlıyor.

Bir yolcunun şikâyeti asansör arızalarını gündeme taşıdı

66 yaşındaki yolcu Victoria Chan, 2 Kasım’da Dizon’un Guadalupe Otobüs Yolu istasyonunu ziyareti sırasında yanına giderek istasyondaki asansörlerin çalışmadığını söyledi. Dizon daha sonra Guadalupe üstgeçidinde onarılan asansörleri inceledi.

Reklam

Bakan, Chan konuyu dile getirene kadar arızadan haberdar olmadığını söyledi. Dizon, karşılaşmayı ve ardından yapılan onarımı şöyle anlattı:

"Geçen sefer yaşlı bir yolcu, bir büyükanneyle konuştuk. İki hafta önce bu Guadalupe otobüs yolu istasyonu açıldığında buradaydık ve şikâyet etti. Bunların çalışmadığını bilmiyordum. Şimdi çalışıyorlar," dedi Dizon.

Çalışan bir asansör, yaşlı bir yolcunun ya da hareket kabiliyeti kısıtlı bir kişinin otobüs yolu peronuna rahatça ulaşıp ulaşamayacağını belirleyebilir. Daha fazla otobüs istasyonda bekleyenlere yardımcı olurken, erişilebilirlik olanaklarının çalışır durumda olması da onların istasyona ulaşmasını sağlar.

Dizon’un 13 Kasım’daki açıklamasında, Guadalupe, Phil-Am ve Kamuning’dekiler dâhil daha önce çalışmayan altı asansörde yapılan çalışmalardan söz edildi. Kasım ayındaki otobüs seferi artışına ilişkin açıklamasında ise arızalı yedi asansörden bahsetti; bunların dördünün onarıldığını, Bagong Barrio, Balintawak ve Monumento’dakilerin hâlâ hizmet dışı olduğunu belirtti. Bakanlık, sayıların ve istasyon listelerinin neden farklı olduğunu açıklamadı.

Dizon, kalan onarımların 13 Kasım’daki incelemeden sonraki iki hafta içinde, yani kasım sonuna doğru tamamlanmasını umduğunu söyledi. Çalışmalar ilerledikçe asansörleri denetleyeceğini de belirtti.

Kablo hırsızlığı, çöpler ve aydınlatma bakım ihtiyacını artırıyor

Dizon, hasarın bir bölümünden asansör kablolarının çalınmasını sorumlu tuttu ve yeni olayları önlemek için güvenliğin artırılacağını söyledi. Bu da erişilebilirlik olanaklarının çalışır durumda tutulması için onarım kaynaklarının yanı sıra güvenlik harcamalarının da gerektiği anlamına geliyor.

Bakanın açıklamasına göre asansörlerin üzerine atılan çöpler de sorunların olası nedenlerinden biriydi. Ek ağırlığın asansör sensörlerini etkileyebileceğini söyledi. Bu açıklama, mekanik onarımların yanı sıra ekipmanların temizlenmesi ve korunması gerektiğine işaret etti.

DOTr, üstgeçit boyunca çalışmayan aydınlatmalara ilişkin şikâyetleri de inceliyor. Yolcular, özellikle gece ve sabahın erken saatlerinde karanlığın bölgeyi güvensiz hissettirdiğini söyledi.

Otobüs yolundaki 23 istasyon günün her saati hizmet veriyor. Dolayısıyla aydınlatma, asansör ve yaya üstgeçitlerinin bakımı, daha az kişinin bulunduğu saatlerde yapılan yolculuklar da dâhil olmak üzere yoğun gündüz saatleri dışındaki ulaşımı da destekliyor.

Reklam

2027 bütçe taslağında büyük bir finansman açığı var

Ulaştırma Bakan Vekili Giovanni Lopez, 19 Ekim 2026’da Makati’de düzenlenen Filipinler Ekonomi Gazetecileri Derneği Altyapı Forumu’nda 1,756 milyar Filipin pesosunun yeniden bütçeye eklenmesi çağrısında bulundu. Sıfır ödenek konusundaki kaygılarını ilk olarak eylülde Senato Maliye Alt Komitesi oturumunda dile getirmişti.

Ulusal Harcama Programı, hükümetin önerdiği harcama planıdır. Ulusal bütçe yasalaşmadan önce bu taslağı Kongre değerlendirir. Dolayısıyla otobüs yoluna hiç ödenek ayrılmaması tartışılan bir öneriydi; DOTr ise kaynağın yeniden bütçeye eklenmesi için baskı yapıyordu.

Lopez, kaynak yetersizliğinin sistemi güvenlik personelinin maaşlarını ödeyecek ödenekten mahrum bırakacağını, istasyonların bakımını ya da arızalı asansörlerin onarımını zorlaştıracağını söyledi. Bunlar, Dizon’un kasım ayında açıkladığı devralma planının çözmeyi hedeflediği sorunlarla aynı türden.

Bütçe ve Yönetim Bakanlığı, 2027 bütçe taslağında EDSA Otobüs Yolu’na, Hizmet Sözleşmesi Programı’na ve Yakıt Desteği Programı’na ödenek ayrılmamasının gerekçesi olarak daralan mali kaynakları gösterdi. Başka bir deyişle hükümet, bu programları finanse etmek için bütçede daha az hareket alanı kaldığını belirtti.

Bakım sorumluluğunun tek bir bakanlığa verilmesi, yolculara hesap sorabilecekleri daha açık bir kurum sunacak. Ancak bu çalışmaların finansmanı ayrı bir mesele. Bu nedenle DOTr’nin talep ettiği 1,756 milyar peso, planlanan devir kapsamında verdiği rutin bakım sözünü yerine getirip getiremeyeceğinin belirlenmesinde kilit önem taşıyor.

Tatil dönemi yoğunluğu öncesinde otobüs sayısı artırılıyor

Dizon, Kara Taşımacılığı İmtiyaz ve Düzenleme Kurulu’na (LTFRB) ve DOTr’nin karayolu ulaştırma birimine, 12 Kasım’dan itibaren 50 ek otobüsü hizmete sokma talimatı verdi. Artışla ASEAN zirvesi ve Noel dönemi öncesinde hazırlık yapılması amaçlandı.

Bakanlık, Ortigas ve SM Megamall yakınlarındaki uzun kuyrukları ve artan trafiği özellikle kaygı verici buldu. Dizon, ek seferlerin günde 30 bin yolcuya daha hizmet verebileceğini söyledi.

İlk ek otobüslerin hizmete girmesiyle filodaki araç sayısı yaklaşık 400’e çıktı. Aralık için planlanan 50 otobüs daha filoyu yaklaşık 450’ye çıkaracak; bu, kasımdaki toplam sayıya kıyasla yaklaşık yüzde 12,5’lik bir artış anlamına geliyor. Bakanlık filo büyüklüğünü yaklaşık olarak verdiği için bu rakamlar da kesin değil.

30 bin rakamı, bakanlığın sefer artışıyla hizmet verilebileceğini öngördüğü günlük ek yolcu sayısını ifade ediyor. Yolcular açısından amaç, seyahat talebinin artmasının beklendiği dönemde kuyrukları kısaltmak.

Reklam

LTFRB’nin, EDSA Otobüs Yolu işletmecilerinin yolculardan fazla ücret aldığı iddialarına ilişkin ilk duruşmasını 12 Kasım Perşembe günü yapması da planlanmıştı. Başkan Vekili Greg Pua Jr. yönetiminde idari süreç başlamıştı; bakanlık, sürecin sonucunu bekleyeceğini söyledi. Ücretlerin denetlenmesi, kapasite ve istasyonlara erişimin yanı sıra acil kaygılardan biri.

2027’de üç yeni durak planlanıyor

DOTr, Cubao, Magallanes ve halk arasında PITX olarak bilinen Parañaque Entegre Terminal Aktarma Merkezi’nde yeni istasyonlar açmayı planlıyor. Lopez, bakanlığın üç istasyonu da sonraki yılın ilk çeyreğinde hizmete açmayı beklediğini söyledi; modernizasyon planlarında ise hedeflenen açılış yılı 2027 olarak belirtiliyor.

29 Aralık 2025 tarihli ihale bildirimiyle Unimasters Conglomeration, Inc.’e yeni otobüs yolu istasyonları ve yaya üstgeçitlerinin tasarım ve inşası için 251,06 milyon Filipin pesosu tutarında sözleşme verildi. Caloocan’daki Bagong Barrio, Quezon City’deki Balintawak ve Makati’deki Guadalupe istasyonları da yenileme programına dâhil.

Bakanlık, modernizasyonla sağlanması beklenen iyileştirmeleri gerekçe göstererek 2026’da 70 milyon yolculuk öngörüyor. Lopez ise bütçe riskini anlatırken yıllık kullanıcı sayısını yaklaşık 63 milyon olarak belirtti. Bu rakamlar sırasıyla bir tahmini ve yıllık kullanım hesaplamasını ifade ediyor.

Lopez’in sunduğu verilere göre otobüs yolu, 2020’de hizmete açılmasından Ağustos 2026’ya kadar 367 milyondan fazla yolcu taşıdı. Kullanımın bu ölçekte olması, arızalı bir asansörün ya da bakım ödeneğinin olmamasının neden tek bir istasyondan çok daha geniş bir kesimi etkileyebileceğini açıklıyor.

Lopez, otobüslerin ve özel araçların kullandığı alanı da karşılaştırdı. Bir otobüsün en az 50, ayakta yolcularla birlikte ise 70’e kadar yolcu taşıdığını; özel araçlarda bu sayının yaklaşık beş olduğunu söyledi. Bu rakamlara göre bir otobüs, her birinde beş kişinin bulunduğu 10 ila 14 otomobilin taşıdığı yolcu sayısına denk kapasite sunuyor.

Özelleştirme incelenirken modernizasyon öncelik kazanıyor

Karayolu Ulaştırması ve Altyapısından Sorumlu Müsteşar Mark Steven Pastor, özellikle yakıt fiyatlarındaki artışlar nedeniyle istasyonların yenilenmesine, işletme ve bakımın özelleştirilmesinden daha fazla öncelik verildiğini söyledi. Bakanlık daha önce sistemi 2026 ya da 2027’ye kadar özelleştirmeyi umuyordu.

Pastor, nasıl ilerleyeceklerine karar vermeden önce fizibilite çalışmasını beklediklerini söyledi. Böyle bir çalışma, önerilen bir projenin mali ve operasyonel açıdan uygulanabilir olup olmadığını inceler. Açıklamasını yaptığı sırada herhangi bir özelleştirme teklifi sunulmadığını belirtti.

Reklam

Pastor, Filipinler 2026 Karayolu Güvenliği Zirvesi’nin kulisinde konuşurken bakanlığın acil önceliğini şöyle açıkladı:

"Planlanan özelleştirmeyle ilgili karar beklenirken gerekli altyapıyı sağlamak için otobüs duraklarını iyileştirmeye devam ediyoruz," dedi.

Bakanlık, istasyon yenilemelerinin ardından teklif vermek isteyen şirketlerden ihale başvurusu almayı değerlendirdi. Çalışmada ayrıca şirketlerin teklif vermeye davet edildiği, hükümetin talep ettiği bir ihale süreci mi yoksa bir şirketin kendi önerisini sunduğu talep edilmemiş bir süreç mi izleneceği inceleniyor.

Dizon’un planladığı devralma, 2027’de otobüs yolunu kimin yöneteceğini ortaya koyuyor; özelleştirme çalışması ise ileride olası bir işletme modelini ele alıyor. Özelleştirmeye ilişkin nihai karar ve işletme devrinin ayrıntılı koşulları henüz açıklanmadı.

Sınırlı finansman, diğer ulaşım önceliklerini de şekillendiriyor. Pastor, Quezon Avenue ve España boyunca planlanan otobüs yolunun şu an öncelikli olmadığını, bakanlığın ise trafik sinyallerinin iyileştirilmesi dâhil Cebu otobüs hızlı transit sistemine odaklandığını söyledi. Cebu’daki 2A ve 3A numaralı kalan etaplar 13 istasyon ve 62 durağı kapsıyor; çalışmaların 2028 sonuna kadar tamamlanması gerekiyor.

Devralma planının takvimi

Otobüs yolunun finansman tartışması, onarım çalışmaları ve genişleme planları çeşitli bütçe ve inşaat takvimlerine yayılıyor. Önemli tarihler, acil hizmet sorunlarının planlanan yönetim değişikliğiyle nasıl bağlantılı olduğunu gösteriyor.

  • 29 Aralık 2025: Yeni istasyonlar ve yaya üstgeçitleri için 251,06 milyon Filipin pesosu tutarındaki sözleşme Unimasters Conglomeration, Inc.’e verildi.
  • Eylül 2026: Lopez, otobüs yolu için sıfır ödenek öngören bütçe taslağının etkilerini Senato Maliye Alt Komitesi oturumunda gündeme getirdi.
  • 19 Ekim 2026: Lopez, Makati’deki bir altyapı forumunda 1,756 milyar pesonun yeniden bütçeye eklenmesi çağrısında bulundu.
  • 2 Kasım 2026: Victoria Chan, Guadalupe’deki asansör sorununu Dizon’a iletti.
  • 12 Kasım 2026: Ek 50 otobüsün hizmete başlaması ve LTFRB’nin fazla ücret iddialarına ilişkin ilk duruşmasını yapması planlandı.
  • 13 Kasım 2026: Dizon, 2027’de devralma planını açıkladı ve kalan asansör onarımlarının iki hafta içinde tamamlanmasını umduğunu söyledi.
  • Aralık 2026: 50 otobüsün daha hizmete alınması planlanıyor.
  • 2027: DOTr, otobüs yolu işletmesini ve yaya üstgeçitlerinin bakımını devralmayı planlıyor; ilk çeyrekte üç yeni istasyonun açılması hedefleniyor.

En yakın hedefler, kalan asansör onarımları ve aralık ayında otobüs sayısının artırılması. 2027’de asıl sınav, finansmanın, istasyon inşaatlarının ve bakım görevlerinin devrinin bakanlığın taahhüt ettiği hizmeti destekleyip destekleyemeyeceği olacak.

Öne Çıkanlar

  • DOTr, EDSA Otobüs Yolu’nun işletmesini ve yaya üstgeçitlerinin bakımını 2027’de devralmayı planlıyor.
  • Bakanlık, 2027 bütçe taslağında otobüs yolu için ödenek ayrılmamasının ardından 1,756 milyar Filipin pesosu talep ediyor.
  • Asansör onarımları ve üstgeçitlerdeki arızalı aydınlatmalar acil sorunlar arasında; kalan onarımların kasım sonunda tamamlanması hedefleniyor.
  • Eklenen 50 otobüs filoyu yaklaşık 400’e çıkarıyor; aralıkta 50 otobüs daha hizmete alınacak.
  • 2027’de Cubao, Magallanes ve PITX’te yeni istasyonlar planlanıyor.
  • Bakanlık, olası özelleştirmeye ilişkin çalışmanın sonucunu beklerken istasyonların modernizasyonu sürüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir