Sınırları Aşan İşçiler İçin Ulusal Plan
Yurtdışında çalışma, hane gelirleri ve ulusal ekonomi açısından giderek daha önemli hale gelirken Laos, 2026–2030 dönemi için bir göç eylem planı kabul etti. Tayland’da Temmuz 2026’da üç ana çalışma izni kategorisinde en az 306.806 Laolu işçi kayıtlıydı. Laolu göçmenlerin ülkelerine gönderdiği para ise yılın ilk yedi ayında tahminen 500,7 milyon ABD dolarına ulaştı.
İçindekiler
- Sınırları Aşan İşçiler İçin Ulusal Plan
- Laolu İşçiler Neden Yurtdışında İş Arıyor?
- Farklı Ölçütlerle Göçün Boyutu
- Laos’a Gelen Yabancıların Sayısı da Artıyor
- İşe Alım, Korumanın Kritik Bir Aşaması
- Sınır Ötesinde Sosyal Koruma Ne Anlama Geliyor?
- Planın Laos’un Kalkınma Takvimiyle İlişkisi
- Uygulamayı Katılım Belirleyecek
- Öne Çıkanlar
Güvenli, Düzenli ve Kurallı Göç için Küresel Mutabakat’ın Uygulanmasına Yönelik Ulusal Eylem Planı, 10 Kasım’da Vientiane’deki Lao Plaza Hotel’de resmen kabul edildi. Uluslararası Göç Örgütü’nün (IOM) desteğiyle hazırlanan plan; işçilerin korunmasını güçlendirmeyi, yasal göçü desteklemeyi ve insana yakışır iş ile sosyal refaha erişimi iyileştirmeyi amaçlıyor.
Çerçeve, Laos’tan ayrılan, ülkeye giren ya da ülkeden transit geçen kişileri kapsıyor. Dokuz çalışma alanı, hükümet genelinde ortak olan konuları kurumların ayrı sorumluluklarıyla bir araya getirerek göç politikasını ulusal kalkınma öncelikleriyle ilişkilendiriyor.
Birleşmiş Milletler’in basın açıklamasında, plana yön veren vizyon şöyle ifade edildi:
"göç bir tercih olmalı ve her işçi insana yakışır işe ve sosyal refaha erişebilmelidir".
Dışişleri Bakan Yardımcısı Anouparb Vongnorkeo ile IOM’un Laos ve Tayland misyon şefi Tanja Pacifico, kabul törenine eş başkanlık etti. Bakanlık ve kamu kurumlarından yetkililer, Birleşmiş Milletler kuruluşları, uluslararası örgütler ve diğer paydaşların da aralarında bulunduğu 70’ten fazla temsilci törene katıldı.
Planın kabul edilmesi, Laos’a önümüzdeki beş yıl için ulusal bir çerçeve sağlıyor. İşçiler açısından pratik meseleler aciliyetini koruyor: yasal bir istihdam yolu bulmak, işe alım masraflarını anlamak ve hastalık, yaralanma ya da bir anlaşmazlık gelirlerini kesintiye uğrattığında koruma sağlamak.
Laolu İşçiler Neden Yurtdışında İş Arıyor?
Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı verilerine göre, 2026’nın ilk dokuz ayında kayıtlı iş arayanların yüzde 93’ü yurtdışında iş arıyordu. Düşük ücretler ve artan yaşam maliyetleri insanları sınır ötesinde daha yüksek gelir aramaya yöneltirken Laos’taki işletmeler de işçi bulmakta zorlanıyor.
Dünya Bankası’nın bir araştırmasında, Tayland’da görüşülen Laolu işçilerin yaklaşık 2,5 kat daha fazla kazandığı görüldü. Görüşülenlerin yaklaşık yüzde 89’u ülkeden ayrılmadan önce işsizdi ya da ücretsiz çalışıyordu. Ücret almadan çalışmaktan ücretli işe geçmek, bir hanenin günlük giderlerini karşılama biçimini değiştirebilir.
Rakamlar, planın açıkladığı vizyon açısından ülke içindeki insana yakışır istihdama erişimin neden önemli olduğunu da gösteriyor. Göç konusunda gerçek bir tercih yapabilmek, insanların ailelerinden ve yaşadıkları topluluklardan ayrılmadan yeterli gelir elde edip edememesine de bağlı.
Anouparb, etkili göç yönetimini insan kaynağının geliştirilmesi ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyle ilişkilendirdi. Laos’un birbiriyle bağlantılı iki ihtiyacı var: yurtdışında iş bulan vatandaşları korumak ve ülke içindeki işverenler için iş gücünü muhafaza etmek.
Farklı Ölçütlerle Göçün Boyutu
2025 nüfus sayımına göre yurtdışında yaşayan 313.766 Laos vatandaşı vardı. Bunların yüzde 40’tan fazlası Savannakhet eyaletindendi. Bu yoğunlaşma, ülkenin yurtdışındaki nüfusunun önemli bir bölümünün tek bir eyalete ait göç ağlarında yer aldığı anlamına geliyor.
Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı ise 2021–2025 yılları arasında yurtdışında çalışan 350.567 Laos vatandaşı kaydetti. Bu rakam beş yıllık dönemdeki istihdamı kapsarken nüfus sayımı, belirli bir tarihte yurtdışında yaşayan vatandaşları sayıyor. Tayland’ın temmuz ayına ait toplamı ise tek bir varış ülkesindeki üç izin kategorisinde çalışanları ölçüyor. Her rakam, insanların hareketliliğine ilişkin farklı bir soruyu yanıtlıyor.
Laos, 2025’in başlarında yurtdışında belgesiz çalışan 73.000’den fazla kişi bulunduğunu da bildirdi. Gerekli belgeler olmadan çalışanlar, resmî istihdam korumalarına erişmekte ya da sorun yaşadıklarında yetkililerle muhatap olmakta güçlük çekebilir. Bu nedenle kullanılabilir yasal çalışma yollarını genişletmek yeni çerçevenin temel unsurlarından biri.
Ocak–Temmuz 2026 döneminde 500,7 milyon ABD dolarına ulaştığı tahmin edilen işçi dövizleri, göçün ekonomik önemini ortaya koyuyor. İşçi dövizleri, göçmenlerin çoğunlukla yakınlarına destek olmak ve hane giderlerini karşılamak için ülkelerine gönderdiği paralardır. Bu parayı kazanan kişileri korumak, Laos’ta kalan ailelerin refahıyla yakından bağlantılı.
Laos’a Gelen Yabancıların Sayısı da Artıyor
2025 nüfus sayımında Laos’ta yaşayan 79.827 yabancı kaydedildi. Bu sayı 2015’te 45.538’di. On yılda 34.289 kişilik, yaklaşık yüzde 75’lik artış kaydedildi. Yabancıların ülkede yaşama nedenleri farklılık gösterirken, gelen işçiler de daha geniş göç tablosunun bir parçasını oluşturuyor.
Bangladeş, Myanmar ve Hindistan’dan işçiler Laos’a geçerli belgelerle ya da belgesiz olarak geldi. Yurtdışında iş arayan Laos vatandaşlarının yanı sıra bu işçilerin de bulunması, iş gücü talebinin yalnızca bir ülkede kaç kişinin yaşadığıyla açıklanamayacağını gösteriyor. İşverenlerin belirli yer ve mesleklerde işçilere ihtiyacı varken iş arayanlar sınır ötesindeki ücret ve çalışma koşullarını karşılaştırıyor.
Laos, Eylül 2026’da Bangladeş vatandaşlarına yönelik yeni çalışma izinlerini ve işçi alımı projelerini yıl sonuna kadar askıya aldı. Bu kısıtlama, göçün yasal kanallardan yönetilmesine yönelik daha geniş taahhütle birlikte yürürlükte.
Eylem planının ülkeye gelişleri, ülkeden ayrılışları ve transit geçişleri kapsaması önem taşıyor; çünkü koruma sorumlulukları birden fazla yönde işliyor. Laos vatandaşlarının gittikleri ülkelerde güvencelere ihtiyacı var. Laos’taki yabancı işçilerin de ülkenin istihdam ve idari sistemlerinde adil muamele görmesi gerekiyor.
İşe Alım, Korumanın Kritik Bir Aşaması
Birleşmiş Milletler’in Uluslararası Göç İnceleme Forumu bildirgesi, adil işe alım ve insana yakışır çalışma koşullarındaki kalıcı eksikliklere dikkat çekiyor. Bildirge, çok sayıda göçmenin kayıt dışı istihdamda ve iş hukuku korumalarının dışında kalan düşük ücretli işlerde yoğunlaşmaya devam ettiğini, bunun da sömürüye maruz kalma riskini artırdığını belirtiyor.
İşe alım, bazen bir ajans ya da aracı üzerinden işçinin işverenle eşleştirildiği süreçtir. Bu süreçte alınan ücretler, işçinin ilk maaşını almadan borçlanmasına yol açabilir. Bildirge, işe alım yapanların ve işverenlerin göçmen işçilerden işe alım ücreti ya da buna bağlı masraflar almasını yasaklamak için çalışmaların sürdürülmesi çağrısında bulunuyor.
Bildirge, çoğunluğunu kadınların oluşturduğu göçmen ev ve bakım işçilerine de dikkat çekiyor. Özel konutlarda yapılan işler, olağan istihdam korumalarının dışında kalabilir. Bu nedenle işe bağlı koşullar özellikle önem taşıyor.
Laos açısından planın güvenli ve yasal göç taahhüdü bu kaygılarla doğrudan kesişiyor. Belgelere erişim, korumanın bir parçası; işe alım masrafları, çalışma koşulları ve işçi korumalarına erişim de bir işin güvenilir bir geçim kaynağı sağlayıp sağlamadığını belirliyor.
Sınır Ötesinde Sosyal Koruma Ne Anlama Geliyor?
Sosyal koruma; insanların hastalık, yaralanma ve gelir kaybı gibi risklerle başa çıkmasına yardımcı olan destekleri ifade ediyor. Ulusal kurallara ve işçinin yaptığı katkılara bağlı olarak sağlık güvencesi, iş kazası yardımları ve emeklilik ödemelerini kapsayabiliyor. Ülkeler arasında hareket etmek bu desteklere erişimi kesintiye uğratabilir.
Uluslararası Göç İnceleme Forumu bildirgesine göre göçmenler ve aileleri, sosyal korumaya erişimde hukuki ve pratik engellerle karşılaşmayı sürdürüyor. Bildirge, ülkeler arasında sosyal güvenlik anlaşmalarının sınırlı sayıda olmasını da hakların sınır ötesinde taşınmasının önündeki engellerden biri olarak gösteriyor.
Birleşmiş Milletler üyesi devletler bildirgenin 55. maddesinde şu taahhütte bulundu:
Göçmen işçilerin ve ailelerinin sosyal korumaya erişimini kolaylaştırmaya; kapsama alınmanın önündeki hukuki ve pratik engelleri ele almaya ve ikili ya da çok taraflı düzenlemeler yoluyla uygulanabilir sosyal güvenlik hakları ile kazanılmış yardımların taşınabilirliğini değerlendirmeye kararlıyız
Taşınabilirlik, uygun koşulları sağlayan işçilerin başka bir ülkede çalışırken kazandıkları hakları korumasına ya da talep etmesine imkân tanınması demektir. Örneğin anlaşmalar, farklı ülkelerde yapılan emeklilik katkılarının hangi şekilde tanınacağını belirleyebilir. Uygulanacak kurallar, ilgili ülkelere ve sistemlere göre değişir.
Bildirge, sosyal güvenlik için asgari standartları belirleyen Uluslararası Çalışma Örgütü’nün 102 sayılı Sözleşmesi’nin daha fazla ülke tarafından onaylanmasını ve yardımların aktarılmasına yönelik bölgesel düzenlemeleri ilerleme olarak kayda geçiriyor. Laos’un yeni çerçevesi refaha erişimi ulusal bir öncelik haline getiriyor; ancak açıklamada dokuz çalışma alanı kapsamında bütçe, kurumlar için takvim ya da kişilere yönelik yardım düzenlemeleri belirtilmedi.
Planın Laos’un Kalkınma Takvimiyle İlişkisi
Anouparb, göç çerçevesini 2026–2030 dönemini kapsayan 10. Ulusal Sosyo-Ekonomik Kalkınma Planı’yla ilişkilendirdi. Her iki plan da aynı dönemi kapsıyor. Böylece hükümet, istihdamı, iş gücünün geliştirilmesini ve göçmenlerin refahını daha geniş ekonomik programıyla eşgüdüm içinde yürütebilir.
Laos’un 24 Kasım 2026’da Birleşmiş Milletler’in En Az Gelişmiş Ülkeler kategorisinden çıkması planlanıyor. Kişi başına gayrisafi millî geliri 2024’te 2.503 ABD dolarına ulaştı. Bu tutar, 1.306 ABD doları olan kategoriden çıkış eşiğinin üzerinde. Bu geçiş, göç politikasını kalkınma kazanımlarını sürdürmeye yönelik daha geniş çabaların bir parçası haline getiriyor.
İşçi verilerini, politika değişikliklerini ve kalkınma takvimini bir araya getiren başlıca tarihler şöyle:
- 2021–2025: Çalışma Bakanlığı, yurtdışında çalışan 350.567 Laos vatandaşı kaydetti.
- 2025: Nüfus sayımında yurtdışında 313.766 Laos vatandaşı, Laos’ta ise 79.827 yabancı kaydedildi.
- Eylül 2026: Laos, Bangladeş vatandaşlarına yönelik yeni çalışma izinlerini ve işçi alımı projelerini 2026 sonuna kadar askıya aldı.
- 10 Kasım 2026: Göç eylem planı Vientiane’de kabul edildi.
- 24 Kasım 2026: Laos’un En Az Gelişmiş Ülkeler kategorisinden çıkması planlanıyor.
- 2026–2030: Göç planı ile 10. ulusal kalkınma planı aynı beş yıllık dönemi kapsıyor.
Uygulamayı Katılım Belirleyecek
Uluslararası Göç İnceleme Forumu bildirgesi, göçmenlerin, parlamentoların, yerel yönetimlerin ve diğer paydaşların anlamlı katılımıyla hazırlanan ulusal uygulama planlarını destekliyor. Bu yaklaşım, göç kararlarının istihdam ve sosyal refahtan sınır yönetimine kadar hükümetin farklı alanlarını etkilediğini kabul ediyor.
Vientiane’deki törene bakanlıklar, kamu kurumları ve uluslararası örgütler katıldı. Çerçevenin uygulanması, işe alım, yurtdışında çalışma ve ülkeye dönüş de dahil olmak üzere işçinin yolculuğunun farklı aşamalarından sorumlu kurumlar arasında eşgüdüm gerektirecek.
Göçmenlerin katılımının pratik bir amacı da var: İşçiler işe alım süreçlerinde, belgelendirmede ya da yardımlara erişimde nerelerde güçlük yaşandığını ortaya koyabilir. Kayıtlı iş arayanların çoğu yurtdışında iş ararken ülke içindeki yabancı nüfus da artıyor. Laos’un çerçevesi, ihtiyaçları ulusal sınırları aşan geniş ve çeşitli bir nüfusu kapsıyor.
Öne Çıkanlar
- Laos, 2026–2030 dönemi göç eylem planını 10 Kasım’da Vientiane’de kabul etti.
- Dokuz çalışma alanından oluşan çerçeve, Laos’a girişleri, ülkeden ayrılışları ve transit geçişleri kapsıyor.
- Tayland’da Temmuz 2026’da üç çalışma izni kategorisinde en az 306.806 Laolu işçi kayıtlıydı.
- 2026’nın ilk yedi ayında işçi dövizlerinin 500,7 milyon ABD dolarına ulaştığı tahmin edildi.
- İşçilerin korunmasında yasal göç, adil işe alım, insana yakışır istihdam ve sosyal refaha erişim öncelik taşıyor.
- Plan, Laos’un 10. ulusal kalkınma planıyla aynı takvimi izliyor. Ülkenin 24 Kasım 2026’da En Az Gelişmiş Ülke statüsünden çıkması planlanıyor.






