Rekor ceza 150 devlet tahvili ihalesini kapsıyor
Güney Kore Adil Ticaret Komisyonu, Ocak 2020 ile Haziran 2023 arasında düzenlenen devlet tahvili ihalelerinde koordineli hareket ettikleri gerekçesiyle 15 banka ve menkul kıymet şirketine toplam 1,626575 trilyon won, yaklaşık 1,2 milyar dolar para cezası verdi. Düzenleyici kurum, incelenen 345 ihalenin 150'sinde usulsüzlük tespit etti; bunların 145'inde teklif oranları veya miktarları konusunda açık anlaşmalar yapıldığını belirledi.
İçindekiler
- Rekor ceza 150 devlet tahvili ihalesini kapsıyor
- Teklif süreci nasıl işliyordu?
- Bulguların ardındaki rakamlar
- Vergi mükellefleri ve borçlananlar neden etkileniyor?
- Hangi şirketler ceza aldı?
- Komisyon cezaları nasıl hesapladı?
- Finans şirketleri neden itiraz ediyor?
- Yedi şirketin sevki ve satıcı sisteminin ayrı incelemesi
- Hisselerde ilk tepki farklılık gösterdi
- Öne Çıkanlar
11 Kasım 2026'da açıklanan karar, hükümetin borçlanmasına yardımcı olmakla görevlendirilen finans şirketlerini hedef alıyor. Komisyon, şirketlerin davranışlarının ihale getirilerini yapay biçimde artırarak kamu borçlanma maliyetini yükselttiğini bildirdi. Ayrıca düzeltici tedbirler alınmasını emretti ve yedi şirketin cezai soruşturma için ilgili makamlara sevk edilmesine karar verdi.
En yüksek ceza 332,178 milyar won ile KB Securities'e verildi. NH Investment & Securities 242,785 milyar won, Mirae Asset Securities ise 214,83 milyar won ceza aldı. Bu üç şirkete verilen cezaların toplamı 789,793 milyar won ile genel toplamın yaklaşık yüzde 49'una ulaştı.
Komisyon, toplam cezanın tek bir davada verdiği en yüksek ceza olduğunu belirtti. Bu tutar, daha önce tek davada rekor olarak gösterilen 1,0311 trilyon wonluk Qualcomm cezasını ve önceki kartel davası rekoru olarak gösterilen nişasta üreticilerine verilen 747,6 milyar wonluk cezayı aşıyor.
Finans şirketleri bulgulara ve ceza hesaplama yöntemine itiraz ediyor. Bu durum, alım satım kuruluşlarının nasıl rekabet etmesi gerektiği, hangi bilgileri paylaşabilecekleri ve alımların trilyonlarca wonu bulduğu, ancak işlem marjlarının küçük olabildiği bir piyasada cezaların nasıl hesaplanacağı konusunda mahkemede bir mücadele yaşanmasını beklenir kılıyor.
Teklif süreci nasıl işliyordu?
15 şirketin 10'u menkul kıymet şirketi, beşi ise birincil satıcı veya geçici birincil satıcı olarak belirlenmiş bankalardı. Birincil satıcılar, maliye bakanlığının devlet tahvili ihalelerine doğrudan katılmak ve tahvillerin sonrasında işlem görmesini desteklemek üzere seçtiği finans kuruluşlarıdır.
Devlet tahvili, devletin yatırımcılardan borç para almasının bir yoludur. İhalede satıcılar, almak istedikleri miktarı ve kabul etmeye hazır oldukları getiriyi bildirir. Getiri, yatırımcının tahvilin fiyatına kıyasla elde ettiği kazançtır. Belirli bir tahvilde getirinin yüksek olması, alım fiyatının düşük olması anlamına gelir; bu da hükümetin aynı miktarda parayı borçlanmasını daha maliyetli hâle getirir.
Komisyon, satıcıların telefon ve Telegram üzerinden hassas teklif bilgilerini paylaştığını, bazı görüşmelerin ihale kapanmadan bir veya iki dakika öncesine kadar sürdüğünü bildirdi. Bazı anlaşmalar beş saniye içinde yapıldı.
Adil Ticaret Komisyonu, tekliflerden sorumlu çalışanların davranışlarını şöyle anlattı:
"15 şirkette tekliflerden sorumlu satıcılar, ihale günlerinde teklif miktarları veya getirileriyle ilgili bilgi alışverişinde bulunarak düzenli biçimde danışıklı hareket etti; anlaşmalara bazen saniyeler içinde varıldı," dedi FTC.
Düzenleyici kurum, çalışanların iş veya görev değiştirmesi durumunda bilgi alışverişinin sürmesini sağlayan düzenlemeler de tespit etti. Ayrılan çalışanlar, rakip şirketlerdeki satıcıların adlarını ve iletişim bilgilerini yerlerine gelenlere aktardı. Bazı şirketler, ihalenin farklı aşamalarında rakiplerle nasıl iletişim kurulacağını el kitaplarında belgeledi.
Bulguların ardındaki rakamlar
Komisyonun tespit ettiği 150 ihale, incelenen dönemdeki 345 ihalenin yaklaşık yüzde 43,5'ini oluşturuyor. Bu 150 ihalenin 145'inde, yani yaklaşık yüzde 96,7'sinde katılımcılar bilgi paylaşmanın ötesine geçerek belirli teklif oranları veya miktarları üzerinde anlaştı.
Danışıklı hareketin yaşandığı dönemde tekliflerin yüzde 46,7'sinde aynı oranlar sunuldu. Bu davranışın sona erdiği dönemde ise oran yüzde 8,5'ti. Aradaki fark 38,2 yüzde puan; ilk oran karşılaştırma oranının yaklaşık 5,5 katı.
Telefon görüşmelerinde de belirgin bir fark görüldü. İncelenen danışıklı tekliflerde, şirketlerin telefonla görüştüğü durumlarda aynı oranlarla verilen tekliflerin payı yüzde 55,6'ya ulaştı; telefon görüşmesi yapılmayan durumlarda bu oran yüzde 18,2 oldu. Komisyon, satıcıların tekliflerini bağımsız biçimde belirlemek yerine koordinasyon içinde hareket ettiği bulgusunu desteklemek için teklif örüntülerini ve iletişim kayıtlarını kullandı.
Dava süreci birkaç aşamaya yayılıyor:
- Ocak 2020: Komisyonun tespit ettiği ihale koordinasyonu dönemi başladı.
- Haziran 2023: Yaklaşık üç buçuk yılı kapsayan tespit dönemi sona erdi.
- 11 Kasım 2026: Komisyon düzeltici kararları, 15 şirkete verilen cezaları ve yedi şirketi cezai soruşturma için sevk etme planlarını açıkladı.
- Yargıtay'ın nihai kararının ardından: Maliye bakanlığı, birincil satıcı sisteminde reformları değerlendirmeyi planlıyor.
Vergi mükellefleri ve borçlananlar neden etkileniyor?
Komisyon, ihale getirilerinin rekabet yoluyla düşmesini önlemek için satıcıların koordinasyon içinde hareket ettiği sonucuna vardı. Teklif verenler tahvil almak için bağımsız biçimde rekabet ettiğinde bazıları tahsisat alabilmek için daha düşük getiriyi kabul edebilir. Planlanan oran ve miktarların paylaşılması, rakiplerin birbirlerinden daha düşük teklif vermekten kaçınmasına imkân tanıyor.
Adil Ticaret Komisyonu, bu davranışın ihale sürecine ve kamu maliyesine zarar verdiğini söyledi:
"Bu davranış, rekabetçi ihale sistemini fiilen zayıflattı ve hükümetin zarara uğramasına neden oldu," dedi komisyon.
Düzenleyici kurum, ekonomik analizinde getirilerde artış ve devlet hazinesinde önemli kayıplar tespit ettiğini bildirdi. Satıcıların gizli ticari bilgileri de dâhil olmak üzere çeşitli gerekçelerle artışın veya parasal kaybın kesin miktarını açıklamadı.
Devlet tahvilleri ayrıca şirket tahvilleri, krediler ve diğer finansal ürünler için gösterge faiz oranları sağlar. Borç verenler ve yatırımcılar, diğer borçlulardan talep edecekleri getiriyi belirlerken devletin borçlanma faizini başlangıç noktası olarak kullanır. Bu nedenle komisyon, doğru ihale fiyatlamasını hem devlet maliyesini hem de daha geniş finans piyasasını etkileyen bir konu olarak değerlendirdi.
Güney Kore'nin Kore Hazine Tahvili piyasasının yaklaşık 1.261 trilyon won, yani 942 milyar dolar büyüklüğünde olduğu tahmin ediliyordu. Davanın merkezindeki ihaleler, bankalarla menkul kıymet şirketlerinin kamu borcunun ihraç ve işlem fiyatlarının belirlenmesine yardımcı olduğu bu çok daha büyük piyasanın bir parçası.
Hangi şirketler ceza aldı?
Yaptırım uygulanan menkul kıymet şirketleri Kyobo Securities, Daishin Securities, Meritz Securities, Mirae Asset Securities, Samsung Securities, Shinhan Securities, NH Investment & Securities, KB Securities, Kiwoom Securities ve Korea Investment & Securities oldu.
Beş banka ise KB Kookmin Bank, NH NongHyup Bank, Industrial Bank of Korea, Hana Bank ve Korea Development Bank'tı. Menkul kıymet şirketlerine toplam yaklaşık 1,376 trilyon won ceza verildi. Bu tutar, genel toplamın yaklaşık yüzde 85'ini oluşturuyor.
Ceza tutarları açıklanan 10 şirketin aldığı cezalar şöyle:
- KB Securities: 332,178 milyar won.
- NH Investment & Securities: 242,785 milyar won.
- Mirae Asset Securities: 214,83 milyar won.
- Shinhan Securities: 147,306 milyar won.
- Industrial Bank of Korea: 135,845 milyar won.
- Daishin Securities: 120,051 milyar won.
- Samsung Securities: 118,86 milyar won.
- Kiwoom Securities: 83,813 milyar won.
- Meritz Securities: 64,562 milyar won.
- Korea Development Bank: 62,311 milyar won.
Komisyon cezaları nasıl hesapladı?
Komisyon, usulsüzlükten etkilenen ve kazanılan tekliflerin yaklaşık 54 trilyon wonluk tutarını ceza hesabında ilgili gelir olarak kullandı. Yüzde 4,5'lik temel oran uyguladı, ardından devlet tahvili piyasasının özellikleri nedeniyle bu tutarda yüzde 30'luk standart indirim yaptı ve her şirkete özgü koşulları değerlendirdi.
Hesaplamada esas alınan 54 trilyon won, soruşturmacıların başlangıçta değerlendirdiği yaklaşık 76,2 trilyon wonluk tutardan daha düşüktü. Bazı ihaleler nihai ihlal tespitinin dışında bırakıldı. Nihai temel oran, soruşturma sırasında gündeme gelen yüzde 20'lik azami oranın da altında kaldı.
54 trilyon wonun yüzde 4,5'i yaklaşık 2,43 trilyon won ediyor. Yüzde 30'luk indirim bu tutarı, şirketlere özgü düzeltmeler yapılmadan önce yaklaşık 1,701 trilyon wona düşürüyor. Açıklanan nihai toplam ise 1,626575 trilyon won oldu.
Komisyon, ceza tutarını düşürürken piyasanın özel koşullarına ilişkin bazı itirazları kabul etti, ancak hesaplamada kazanılan teklif tutarlarını esas aldı. İhale danışıklılığını düzenleyen kurallar ve uzman görüşleri dikkate alındığında bu yaklaşımın uygun olduğu sonucuna vardı.
Finans şirketleri neden itiraz ediyor?
Bankalar ve menkul kıymet şirketleri, devlet tahvili alımına harcanan paranın ne gelir ne de kâr olduğunu savunuyor. Cezanın bunun yerine işlemlerden elde edilen geliri yansıtması gerektiğini söylüyorlar.
Finans sektörünün tahminlerine göre işlem marjları genellikle işlem değerinin yüzde 0,05'i ile yüzde 0,1'i arasında. Bu oranlar 54 trilyon wona uygulandığında dönem genelinde 27 milyar ila 54 milyar won, etkilenen faaliyetlerde ise yılda yaklaşık 8 milyar ila 15 milyar won ediyor. Bunlar, varsayılan marjlar temel alınarak sektör tarafından yapılan tahminler.
Uyuşmazlığın neden bu kadar yoğun olduğu da buradan anlaşılıyor: Komisyon, etkilenen ihale alımlarını ölçüt aldı; şirketler ise hesaplamanın bu tahvillerin alım satımından elde ettikleri gelire bağlanmasını istiyor.
Şirketler ayrıca, işlem koşulları zor olsa ve piyasaya katılmak zarara yol açabilse bile görevlerinin devlet tahvili piyasasını desteklemeyi gerektirdiğini savunuyor. Satıcılar, yatırımcıların işlem yapabilmesi için alım ve satım fiyatları vermek zorunda. Bunun karşılığında bazı tahvilleri rekabetçi teklif olmadan satın alma hakkı ve finansman desteğine erişim gibi avantajlardan yararlanıyorlar.
Finans şirketleri, getirilerin yurt içi ve yurt dışı piyasa koşullarına göre değiştiğini, sigorta şirketleri ve emeklilik fonları gibi müşterilerden gelen emirlerin de şirketler arasında farklılık gösterdiğini belirtiyor. Piyasaya ilişkin görüşlerin paylaşılmasının 15 satıcının tamamının aynı koşullarda teklif vermesini veya devlet tahvili fiyatlarını kontrol etmesini sağlamayacağını öne sürüyorlar. Beklenen hukuki itirazların hem bilgi alışverişinin rekabete etkisine hem de cezaların hesaplanmasında ihale alım tutarlarının kullanılmasına odaklanması muhtemel.
Yedi şirketin sevki ve satıcı sisteminin ayrı incelemesi
Komisyon, ihalelere ne kadar süreyle katıldıkları ve kaç ihalede yer aldıkları gibi unsurları dikkate alarak yedi şirketin cezai soruşturma için sevk edilmesini kararlaştırdı: Mirae Asset Securities, NH Investment & Securities, KB Securities, Kiwoom Securities, Korea Investment & Securities, Industrial Bank of Korea ve Korea Development Bank.
Sevk açıklamalarında, dosyanın gönderildiği kurumun Ağır Suçlar Soruşturma Ajansı olduğu belirtiliyor. Cezai süreç, şirketlerin sorumluluğunu komisyonun para cezaları ve düzeltici kararlarından ayrı olarak inceleyecek.
Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, birincil satıcı statüsünün askıya alınıp alınmayacağına veya iptal edilip edilmeyeceğine ayrıca karar verecek. Böyle bir karar, şirketin devlet tahvili ihracındaki rolünü ve para cezasının mali yükünü etkileyecek.
Bakanlık ayrıca ihaleler sırasında bilgi paylaşımına ilişkin yönergeler hazırlıyor ve Yargıtay'ın nihai kararının ardından birincil satıcı sisteminde yapılacak değişiklikleri değerlendirmeyi planlıyor. Duruşma tarihleri, itiraz süreleri, yönergelerin takvimi veya nihai karar tarihi açıklanmadı.
Hisselerde ilk tepki farklılık gösterdi
11 Kasım öğleden sonraki işlemlerde borsada işlem gören menkul kıymet şirketlerinin hisseleri farklı tepkiler verdi. Mirae Asset Securities yüzde 2,30 artışla 22.250 wona, Kiwoom Securities ise yüzde 2,17 yükselişle 188.700 wona çıktı. Kyobo Securities yüzde 1,80 yükselirken Daishin Securities değişmedi.
NH Investment & Securities yüzde 3,28 düşüşle 22.100 wona gerilerken Samsung Securities yüzde 0,96 kayıpla 72.000 wona indi. Aynı sırada daha geniş kapsamlı Kospi endeksi yüzde 2,31 yükselirken menkul kıymetler sektörü endeksindeki artış yüzde 0,44'te kaldı; aradaki fark 1,87 yüzde puan oldu.
Dolayısıyla ilk piyasa tepkisi karmaşık bir görünüm sergilerken yükselen piyasada menkul kıymetler sektörü geride kaldı. Şirketler yüksek cezalar, beklenen davalar ve satıcı statülerinde olası değişikliklerle karşı karşıya. Hükümetin ise kamu borcunun satışına ve alım satımına yardımcı olan kuruluşların faaliyetlerini aksatmadan ihale kurallarını nasıl sıkılaştıracağına karar vermesi gerekiyor.
Öne Çıkanlar
- Adil Ticaret Komisyonu, 10 menkul kıymet şirketi ve beş bankaya toplam 1,626575 trilyon won ceza verdi.
- Bulgular, Ocak 2020 ile Haziran 2023 arasındaki 345 ihalenin 150'sini kapsıyor; bunların 145'inde açık anlaşmalar yapıldı.
- Düzenleyici kurum, koordinasyonun devletin borçlanma maliyetini artırdığını söyledi ancak hazine kaybının kesin miktarını açıklamadı.
- Cezalar, etkilenen ve kazanılan tekliflerin yaklaşık 54 trilyon wonluk tutarına göre hesaplandı. Finans şirketleri bu yönteme itiraz ediyor.
- Yedi şirket cezai soruşturma için sevk edilirken maliye bakanlığı satıcı statülerini ayrıca inceleyecek ve bilgi paylaşımına ilişkin yönergeler hazırlayacak.
- Hukuki itirazlar bekleniyor; daha kapsamlı satıcı sistemi reformları Yargıtay'ın nihai kararının ardından değerlendirilecek.






