PIDS’ye göre daha yüksek eşiklerde milyonlarca kişi daha yoksul sayılıyor; günlük 96 peso’luk yoksulluk sınırı gözden geçirilmeli

9 dakikalık okuma
P96 a Day Poverty Line Needs Review as PIDS Finds Millions More Below Higher Benchmarks

Daha yüksek bir eşik, yoksul sayısını değiştiriyor

Filipinler’in 2023’teki yoksulluk oranı, Güneydoğu Asya’daki dört ülkeden alınan bir eşik kullanıldığında %15,5’ten %34,9’a çıkacak ve yoksul sayısına 21,9 milyon kişi daha eklenecek. Bu hesaplama, Filipinler Kalkınma Araştırmaları Enstitüsü’ne (PIDS) göre, ülkenin resmî yoksulluk sınırının temel yaşam maliyetlerini hâlâ yansıtıp yansıtmadığı tartışmasına somut bir sayı kazandırıyor.

İçindekiler
  1. Daha yüksek bir eşik, yoksul sayısını değiştiriyor
  2. Bölgesel karşılaştırma ne gösteriyor?
  3. Araştırmacılar neden birden fazla ölçüm istiyor?
  4. Gıda tercihleri gözden geçirmenin merkezinde
  5. Pangasinan’da bir aile için günlük 96,22 peso ne anlama geliyor?
  6. Farklı yoksulluk rakamlarının bağlama oturtulması neden önemli?
  7. Aileler yoksulluk sınırını iki yönde de aşabilir
  8. Yerel hane verileri yardımları iyileştirebilir
  9. Öne Çıkanlar

PIDS araştırmacıları Jose Ramon G. Albert ve Mohammad A. Mahmoud, 28 Eylül 2026 tarihli yoksulluk ölçümü politika notunda, Filipinler, Endonezya, Tayland ve Vietnam’ın ulusal yoksulluk sınırlarını temel alan bir eşiği inceledi. Bu eşik, Filipinler’deki sınırdan yaklaşık %40 daha yüksek.

Tartışma, Filipinler İstatistik Kurumu’nun (PSA) 2025 yoksulluk istatistiklerinde kişi başı günlük 96,22 peso olarak belirlediği ulusal yoksulluk eşiği etrafında yoğunlaştı. Bu tutar; barınma, eğitim, ulaşım ve sağlık dâhil gıda ve diğer temel ihtiyaçları karşılıyor. Araştırmacılar ve bölge sakinleri, bu tutarın belirlenmesinde kullanılan yöntemin insanların gerçek yaşam koşullarındaki değişime ayak uydurup uydurmadığını sorguluyor.

Yoksulluk sınırı istatistiksel bir eşiktir: ölçülen kaynakları bu sınırın altında kalan kişiler yoksul sayılır. Eşiğin nerede belirlendiği, ulusal istatistiklerde yoksulluğun ne ölçüde göründüğünü etkiler ve yardım kararlarına yön verir. PIDS, standardın gözden geçirilmesini isterken araştırmacılar, yoksulluğa tekrar tekrar girip çıkan ailelere ilişkin daha iyi veriler de talep ediyor.

Bölgesel karşılaştırma ne gösteriyor?

Albert ve Mahmoud’un PN 2026-17 numaralı politika notu, mevcut Filipinler sınırına iki alternatif sunuyor. ASEAN-4 eşiğinin tamamının benimsenmesi, 2023’te Filipinlilerin %34,9’unu sınırın altında bırakacak; bu oran, resmî %15,5’lik oranın iki katından fazla. Artış 19,4 yüzde puan.

Filipinler’deki sınırla bölgesel eşik arasındaki farkın yalnızca yarısının kapatılması bile yoksulluk oranını %25,2’ye çıkaracak ve yaklaşık 11 milyon kişiyi daha yoksul sayılacaklar arasına katacak. Bu daha sınırlı ayarlamada dahi mevcut ölçüte göre yaklaşık her altı kişiden biri yerine her dört kişiden biri sınırın altında kalacak.

Reklam

Rakamlar, seçilen standardın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Her iki hesaplamada da aynı yıl, 2023, farklı eşikler kullanılarak inceleniyor. Hesaplamalar, temel ihtiyaçlar için daha yüksek bir standart altında kaç kişinin yoksul sayılacağını ortaya koyuyor.

PIDS ayrıca kişi başı günlük 4,08 ABD doları olan Filipinler eşiğini, Dünya Bankası’nın alt-orta gelirli ekonomiler için belirlediği 4,20 dolarlık ve üst-orta gelirli ekonomiler için belirlediği 8,30 dolarlık eşiklerle karşılaştırıyor. Notta, Filipinler’in Temmuz 2026’da üst-orta gelirli ekonomiler sınıfına geçtiği, ancak yoksulluk eşiğinin alt standarda yakın kaldığı belirtiliyor.

Araştırmacılar neden birden fazla ölçüm istiyor?

Profesyonel istatistikçi ve PIDS kıdemli araştırma görevlisi Albert, De La Salle Üniversitesi Angelo King Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Enstitüsü’nde düzenlenen bir seminerde, yoksulluk tahminlerinin tanımlara, verilere ve teknik tercihlere bağlı olduğunu söyledi. Bu tercihler arasında hanehalkı refahının hangi ölçütle değerlendirileceği ve yoksulluk sınırının nerede belirleneceği de bulunuyor.

Albert, bu kararların etkisini açık sözlerle anlattı:

Bu tercihlerden herhangi birini değiştirin, rakamlar da değişir.

Albert, Dünya Bankası’nın 8,30 dolarlık eşiği kullanıldığında Filipinlilerin yaklaşık %59’unun yoksul sayılacağını tahmin etti. Hesaplamalarına göre, yaklaşık 6 dolarlık bir eşik yoksulluk oranını %30 ila %35 düzeyine çıkarır. Albert, Filipinler’in kendi politika ihtiyaçlarına uygun standartlar belirlemesi gerektiğini savundu.

PIDS’nin eski başkanı ve emekli araştırma görevlisi, Yoksulluk İstatistikleri Teknik Komitesi Başkanı Celia M. Reyes, mevcut mutlak yoksulluk ölçütü korunurken daha yüksek yaşam standartlarına dayalı ek ölçümlerin kullanılmasını destekledi. Mutlak ölçüm, tanımlanmış bir asgari ihtiyaç düzeyini esas alır ve yetkililerin gelir dağılımının en altındaki kişileri izlemeyi sürdürmesini sağlar.

Birden fazla ölçüm, farklı pratik sorulara yanıt verebilir. Yoksulluk oranı, sınırın altında kalanların nüfusa oranını gösterir. Yoksulluk açığı, bu kişilerin kaynaklarının sınırın ne kadar altında kaldığını ölçer. Kareli yoksulluk açığı ise en derin yoksunluğu yaşayanlara daha fazla ağırlık verir. Ailelerin ne kadar yardıma ihtiyaç duyduğuna karar veren bir hükümet için hem kaç kişinin yoksul olduğunu hem de yoksunluğun ne kadar ağır olduğunu bilmek önemlidir.

Gıda tercihleri gözden geçirmenin merkezinde

Reyes, mevcut yöntemin asgari beslenme gereksinimlerini en düşük maliyetle karşılamak üzere tasarlanmış bir yemek listesiyle başladığını söyledi. Pandemi dönemine ait olağan koşulları yansıtmayan verilerin kısmen yol açtığı gecikmelerin ardından yeni yöntemin doğrulandığını belirtti. Kesin bir yayımlanma tarihi açıklanmadı.

Reyes’e göre, Gıda ve Beslenme Araştırma Enstitüsü’nün Pinggang Pinoy beslenme rehberi, daha yüksek bir beslenme standardına örnek oluşturabilir. Daha fazla meyve ve sebze içeren, daha sağlıklı bir gıda sepeti de daha pahalıya mal olur. Dolayısıyla hangi gıda sepetinin seçileceği, gerekli sayılan gelir miktarını belirlemeye yardımcı olur.

Reklam

IBON Vakfı İcra Direktörü Sonny Africa, mevcut yöntemi daha sert biçimde eleştirdi. Yöntemin 2011’den kalma olduğunu ve çok ucuz bir gıda sepetiyle başlayıp diğer temel giderler için buna %43 eklendiğini söyledi. Africa’ya göre elektrik, su, kira, ulaşım, eğitim, giyim, iletişim ve sağlık harcamaları kendi başlarına daha yakından incelenmeli.

Africa’nın verdiği örnek hesaplamayı anlaşılır kılıyor: 100 peso’luk gıda ödeneğine %43 eklendiğinde tutar 143 pesoya çıkar. Africa, bu ek tutarın ailelerin karşılaştığı gerçek fatura dağılımını yansıtıp yansıtmadığını sorguluyor. Benzer gıda ihtiyaçları olan haneler kira, ulaşım ve okul giderleri nedeniyle çok farklı baskılarla karşılaşabilir.

PIDS politika notu, PSA’nın gelire değil gıda tüketimine odaklanmasını, hanehalkı içindeki kaynak eşitsizliğini hesaba katmasını ve önceki yayımlama uygulamalarına dönmesini öneriyor. Hanehalkı içindeki dağılıma bakmak önemli; çünkü aile toplamı, her bir üyenin eline ne kadar kaynak geçtiğindeki farklılıkları gizleyebilir.

Pangasinan’da bir aile için günlük 96,22 peso ne anlama geliyor?

Beş kişilik bir ailede kişi başı 96,22 peso, günde toplam 481,10 peso ediyor. Bu tutar 30 günde gıda ve diğer temel ihtiyaçlar için 14.433 pesoya karşılık geliyor. Bu hesaplama, ulusal rakamı ailelerin yemek planladığı ve faturalarını ödediği ölçeğe yaklaştırıyor.

Pangasinan’ın da yer aldığı I. Bölge’de yerel haberlerde belirtilen günlük asgari ücret, işyeri kategorisine bağlı olarak 480 ila 505 peso arasında değişiyor. Bu ücreti alan bir çalışan, ücretli çalıştığı bir günde beş kişilik bir ailenin günlük yoksulluk eşiğinden 1,10 peso daha az ile 23,90 peso daha fazla arasında kazanıyor. O çalışanın ücretli işi olmadığı günlerde de hanenin ihtiyaçları sürüyor.

Dagupan kentindeki bir lokantada bulaşıkçı olarak çalışan Myrna Marzan, hanesinin elektrik faturasındaki artışlar karşısında şaşkına döndüğünü anlattı. Kentte üniversite profesörü olan John David Docil ise mevcut asgari ücretin günlük harcamaları karşılamaya yetmediğini söyledi. Bu anlatımlar, istatistik tartışmasını hane bütçelerini zorlayan somut baskılarla ilişkilendiriyor.

Africa, IBON’un beş kişilik bir aile için kişi başı günlük en az 200 peso, yani yaklaşık 1.000 peso olarak hesapladığı Aile Geçim Ücreti’ni aktardı. İşin haftada beş günle sınırlı olduğu durumda günlük kazancın yaklaşık 1.300 peso olması gerektiğini de belirtti. 200 pesoluk tutar, resmî 96,22 pesoluk eşiğin iki katından biraz fazla ve IBON’un insanca bir yaşam için önerdiği standardı yansıtıyor.

Farklı yoksulluk rakamlarının bağlama oturtulması neden önemli?

Africa ayrıca, ailelerin yaklaşık %55’inin, yani yaklaşık 18 milyon hanenin, kendini yoksul gördüğünü ortaya koyan Sosyal Hava İstasyonları araştırmalarına atıfta bulundu. Bunu, aileler için resmî yaklaşık %6’lık yoksulluk oranıyla karşılaştırdı. Bu iki rakamın dayandığı tarihler ve istatistiksel temeller, Africa’nın açıklamasında belirtilmedi.

Reklam

Ailelere ilişkin bu rakamlar, PIDS’nin 2023’te bireylerin %15,5’inin yoksul olduğu yönündeki hesaplamasından farklı bir soruya yanıt veriyor. Ailelere kendilerini yoksul görüp görmediklerini soran bir anket, onların kendi değerlendirmelerini kayda geçiriyor. Resmî gelir ölçümü ise kişi veya aileleri belirlenmiş bir eşik üzerinden sayıyor. Her rakamla birlikte yılın, ölçü biriminin ve tanımın belirtilmesi tartışmanın daha iyi anlaşılmasını sağlıyor.

Tartışmayı bugünkü noktaya taşıyan başlıca gelişmelerin tarihleri şöyle:

  • 2003, 2006 ve 2009: Daha sonra bir araştırmada kullanılan Hanehalkı Gelir ve Harcama Anketi verileri, yoksulluğa giriş ve çıkışları izledi.
  • 2023: PIDS’nin resmî yoksulluk oranını daha yüksek bölgesel eşiklerle karşılaştırdığı yıl.
  • 2025: PSA’nın yoksulluk istatistiklerinde ulusal eşik kişi başı günlük 96,22 peso olarak belirtildi.
  • Temmuz 2026: PIDS’ye göre Filipinler, Dünya Bankası’nın üst-orta gelirli ekonomiler sınıflandırmasına geçti.
  • 28 Eylül 2026: PIDS, PN 2026-17 numaralı politika notunu yayımladı.
  • 8 ve 10 Kasım 2026: Basında Africa’nın eleştirisine ve Dagupan kentindeki hane giderlerine ilişkin anlatımlara yer verildi.

Aileler yoksulluk sınırını iki yönde de aşabilir

Reyes, 2003, 2006 ve 2009 Hanehalkı Gelir ve Harcama Anketlerini kullanan bir araştırmaya dikkat çekti. Araştırmaya göre, 2009’da yoksul olarak sınıflandırılanların yaklaşık yarısı geçici olarak yoksulluk yaşayan kişilerdi. Bunlar, incelenen dönem boyunca sürekli yoksul kalanlar değil, yoksulluğa girip çıkan kişilerdi.

Bu fark, yardım politikaları açısından önemli. Sürekli yoksunluk yaşayan aileler, nedenleri ele alan uzun süreli programlara ihtiyaç duyabilir. Hastalık veya başka geçici bir aksaklık nedeniyle sınırın altına düşen bir hane ise önceki durumuna dönebilmek için acil desteğe ihtiyaç duyabilir.

Albert, fiyat şoklarına ilişkin simülasyonların başlangıçta yoksulluk sınırının üzerinde olan milyonlarca kişinin sınırın altına düşebileceğini gösterdiğini söyledi. Gıda, yakıt ve ulaşım fiyatlarındaki artışlar, geliri asgari eşiğin yalnızca biraz üzerinde olan aileleri zorlayabilir.

Albert, seminerde bu riski şöyle anlattı:

Bugün yoksul olmamanız, gelecekte yoksulluktan güvende olduğunuz anlamına gelmez.

Reyes, belirli şoklardan en çok etkilenmesi muhtemel grupları saptamak için risk değerlendirmeleri yapılmasını istedi. Albert, hâlihazırda yoksul sayılanların yanı sıra kırılgan hanelere de odaklanılarak herkese yönelik sübvansiyonlar yerine hedefli yardımlar verilmesini destekledi.

Yerel hane verileri yardımları iyileştirebilir

Reyes’e göre, 11315 sayılı Cumhuriyet Yasası’yla kurumsallaştırılan Toplum Temelli İzleme Sistemi (CBMS), hükümetlerin farklı ihtiyaçları saptamasına yardımcı olabilir. Sistem, haneleri sayıyor ve bireyler ile refahın çeşitli boyutları hakkında bilgi topluyor.

Reklam

Örneklem anketleri, nüfusun seçilmiş bir bölümünü inceleyerek genel bir tablo sunar. Hane sayımı ise yerel yönetimlere, bölgede kimlerin yaşadığı ve ailelerin hangi özel sorunlarla karşılaştığı konusunda daha ayrıntılı bilgi verebilir. Reyes, CBMS’nin yoksulluğun teşhis edilmesini, program tasarlanmasını, hedeflerin belirlenmesini ve izleme çalışmalarını destekleyebileceğini söyledi.

Düzenli veri toplama, zaman içinde aynı hanelerden bilgi alınması anlamına gelen panel verileri de oluşturabilir. Aileleri tekrar tekrar izlemek, sürekli yoksunluğu geçici aksaklıklardan ayırmaya ve hangi hanelerin yoksulluk sınırına yaklaştığını görmeye yardımcı olur.

CBMS, gelir dışında sağlık ve eğitimle ilgili boyutlar hakkında da bilgi topluyor. Bu, yetkililerin düşük gelirli ailelerin başka yoksunluklarla da karşılaşıp karşılaşmadığını ve yardımın yanı sıra hizmetlere de ihtiyaç duyup duymadıklarını anlamasını sağlayabilir.

Albert, parasal ve çok boyutlu ölçümlerin birbirini tamamlayan bakış açıları sunduğunu, ancak göstergelerin, ağırlıkların ve verilerin seçiminin çok boyutlu sonuçları da etkilediğini söyledi. Reyes, daha iyi ölçümün pratik hedefini şöyle ifade etti: kimin yardıma ihtiyacı olduğunu belirlemek ve yaşadıkları güçlüklerin nedenlerini ele alan programlar seçmek.

Öne Çıkanlar

  • PSA’nın atıfta bulunulan 2025 ulusal yoksulluk eşiği, gıda ve diğer temel ihtiyaçları kapsayan kişi başı günlük 96,22 peso.
  • PIDS’nin hesaplamasına göre ASEAN-4 eşiği, 2023 yoksulluk oranını %15,5’ten %34,9’a çıkararak yoksul sayısına 21,9 milyon kişi ekleyecek.
  • Bu eşikle aradaki farkın yarısının kapatılması, oranı %25,2’ye çıkaracak ve yaklaşık 11 milyon kişiyi daha yoksul sayılacaklar arasına katacak.
  • Celia M. Reyes’e göre, gözden geçirilmiş bir yoksulluk yöntemi doğrulama aşamasında.
  • Araştırmacılar, sürekli yoksulluğu, geçici aksaklıkları ve fiyat şoklarına karşı kırılganlığı yansıtan ölçümler istiyor.
  • Daha ayrıntılı hane verileri, yerel yönetimlerin yardımları farklı ihtiyaçlara göre yönlendirmesine yardımcı olabilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir