Sonia Gandhi’nin *Belonging* adlı kitabı Olağanüstü Hâl’i, 2004’te başbakanlığı reddedişini ve Modi’yle mesafeli ilişkisini yeniden gündeme getiriyor

12 dakikalık okuma
Sonia Gandhi's Belonging Revisits the Emergency, Her 2004 Refusal and a Distant Relationship With Modi

Özel bir yaşam, Hindistan siyasetinin altı on yılına açılıyor

Sonia Gandhi, 2004 genel seçimlerinden aylar önce başbakan olmayacağına karar verdiğini, bu kararını Manmohan Singh’den gizlediğini ve müttefiklerinin baskısı karşısında kısa süreliğine geri adım atsa da çocuklarının kendisini kararında kararlı durmaya ikna ettiğini söylüyor. Anı kitabı Belonging: A Journey of Love, bu anlatımı Olağanüstü Hâl’e, Gandhi ailesinin içindeki siyasi ayrılıklara ve Narendra Modi’yle mesafeli ilişkisine dair anılarla bir araya getiriyor.

İçindekiler
  1. Özel bir yaşam, Hindistan siyasetinin altı on yılına açılıyor
  2. Cambridge’deki bir restorandan kamuya açık bir nişana
  3. Kaybettikleri ilk çocukları
  4. Olağanüstü Hâl aileyi böldü
  5. Maneka’yla ayrılık nasıl siyasete dönüştü?
  6. Pencap’ta barış girişimi ve yinelenen şiddet
  7. Sonia başbakanlık görevini neden reddetti?
  8. UPA yıllarında gücü kim elinde tutuyordu?
  9. Modi’yle resmî selamlaşmalar, Vajpayee’yle daha sıcak temas
  10. Resmî fotoğrafların ötesindeki dünya liderleri
  11. Tartışmalı yayın süreci ve anında gelen tepkiler
  12. Öne Çıkanlar

HarperCollins tarafından Hindistan’da yayımlanan ve 10 Kasım 2026’da piyasaya çıkan kitap, Gandhi’nin İtalya ve Cambridge’den üç Hindistan başbakanı yetiştiren aileye uzanan yaşamını anlatıyor. Anı kitabını ABD’de Alfred A. Knopf yayımlıyor.

Kongre Partisi’nin en uzun süre görev yapan genel başkanı Gandhi, kitabı, hataları da dâhil olmak üzere sevdiği insanlara dair kişisel bir anlatı olarak sunuyor. Ancak kitabın siyasi kapsamı geniş: Olağanüstü Hâl sırasında Sanjay Gandhi’nin tutumunu eleştiriyor, Singh’in başbakanlığı döneminde hükümet belgelerini kontrol ettiği iddialarını reddediyor ve Modi’nin 12 yıllık iktidarı boyunca onunla kayda değer bir sohbetinin neredeyse hiç olmadığını anlatıyor.

Kitabın yayımlanması, Gandhi ailesinin geçmişi, Mavi Yıldız Harekâtı ve Kongre yönetimiyle ilgili eleştiriler nedeniyle BJP ve Aam Aadmi Partisi’nin tepkisini çekti. Pranab Mukherjee’nin kızı da babasının başbakan olma arzusuna Gandhi’nin verdiği tepkiye itiraz etti. Bu tepkiler, samimi bir aile anlatısını güç, sorumluluk ve siyasi miras üzerine yeniden alevlenen bir tartışmaya dönüştürüyor.

Cambridge’deki bir restorandan kamuya açık bir nişana

Sonia Maino, Rajiv Gandhi’yi ilk kez Cambridge’deki Varsity restoranında fark etti. Sakin tavrı, daha gürültücü arkadaşlarının arasında öne çıkıyordu. Ortak arkadaşları Christian von Stieglitz ikisini tanıştırdı. Sonia, Rajiv’in daha sonra kendisinin de karşılıklı olduğunu söylediği ilk andan itibaren bir çekim hissettiğini anlatıyor.

Rajiv 21 yaşındaydı ve Trinity College’da mühendislik okuyordu. Sonia, daha sonra onun Hindistan’ın ilk başbakanı Jawaharlal Nehru’nun torunu olduğunu öğrendi. Ely Katedrali’ne yaptıkları bir gezi, onu İtalya’daki ailesinden uzaklara götürecek bir gönül ilişkisinin parçası hâline geldi.

Reklam

Nişan haberini Sonia, kararını ailesine kendisi açıklayamadan anne babası öğrendi. Hindistan’a yaptığı bir ziyaret sırasında Indira Gandhi, Rajiv eğitime gitmeden önce evlenmelerini önerdi. Haber sızdı; Sonia’nın ailesi, Orbassano’daki evlerinde yemek yerken radyodan duydu. Kısa süre sonra muhabirler ve fotoğrafçılar evin önünde toplandı.

Babası, son kararını vermeden dönme sözü verdiği için üzgündü. Sonia, anne babasından özür dileyen bir mektup yazdı. Bu sırada Indira, sari seçmesine yardım edip ona mücevherlerini verdi; Teji Bachchan da sarinin nasıl giyileceğini öğretti. Sonia ve Rajiv, 1968’de Yeni Delhi’de evlendi. Böylece özel hayatın önemli anlarının hızla kamuya açık olaylara dönüştüğü bir aileye katıldı.

Kaybettikleri ilk çocukları

Anı kitabının en samimi açıklamalarından biri, çiftin 18 Ocak 1969’da, beklenen doğum tarihinden iki ay önce dünyaya gelen ilk oğluyla ilgili. Bebek yalnızca birkaç saat yaşadı.

Gandhi, onu kuvözde, gür siyah saçları ve uzun parmaklarıyla gördüğünü anlatıyor. Kongre Partisi’nin gelecekteki genel başkanı, bebeğe verdikleri ilk tepkiyi şöyle aktarıyor:

Ona hemen âşık olduk.

Çocuğun ölümünün ardından Indira, hastaneye dönmek için ziyaretini yarıda kesti. Sonia, yas tutan çifte sarıldığında Indira’nın gözlerinin şiş ve kıpkırmızı olduğunu hatırlıyor. Rajiv ve Sanjay, daha sonra bebeği Delhi’nin güneyindeki Mehrauli’de, Feroze Gandhi’nin çiftliğinde pembe bir begonvil çalısının altına gömdü. Aile, oradan geçerken bir çiçek bırakırdı.

Sonia, bir yayının çocuğun meşruiyetini sorgulamasının verdiği acıyı da hatırlıyor. Bir sonraki hamilelik, umut kadar kaygı da getirdi; Rahul Gandhi 19 Haziran 1970’te dünyaya geldi. Bu anılar, Sonia’nın Kongre’nin yönetimini üstlenmesinden çok önce, Hindistan’daki yaşamının başlangıcında yasın ve mahremiyete yönelik müdahaleci kamu ilgisinin yer aldığını gösteriyor.

Olağanüstü Hâl aileyi böldü

Indira Gandhi’nin Haziran 1975’te Olağanüstü Hâl ilan etmesi, sivil özgürlüklerin askıya alındığı, muhaliflerin hapse atıldığı ve basına sansür uygulandığı 21 aylık bir dönemi başlattı. Sonia’nın anlatımı, bu karardan önce aile içinde yaşanan tartışmaları aktarıyor.

Rajiv, istifa etmenin zamanla annesinin siyasi konumunu güçlendirebileceğini düşünerek bunu önerdi. Sanjay ise muhalefetle yüzleşmekten yanaydı. Sonia, Indira’yı görevden ayrılmakla ülkenin istikrarını tehdit ettiğine inandığı muhaliflere karşı sert önlemler almak arasında kalan biri olarak tasvir ediyor.

Reklam

Görüşmelere Siddhartha Shankar Ray, Hukuk Bakanı H. R. Gokhale ve anayasa uzmanları katıldı. Sonia’ya göre Indira, muhalefet lideri Jayaprakash Narayan’ın 25 Haziran’da kamu görevlilerine ve güvenlik güçlerine hukuka aykırı emirlere uymamaları çağrısını anayasal otoriteye yönelik tehlikeli bir meydan okuma olarak görüyordu.

Sonia’nın Sanjay’e yönelik eleştirileri en somut biçimini kısırlaştırma ve gecekondu yıkımlarında buluyor. Yetkililere hedefler verilip ödüller sunulan ve yerel yönetimler arasında rekabete yol açan bir aile planlaması programını anlatıyor; bu uygulamaların baskı ve tepki doğurduğunu belirtiyor. Delhi’deki Türkman Kapısı çevresindeki yıkımlara karşı düzenlenen protestolarda polisin ateş açması sonucu insanların öldüğünü ve yaralandığını da kabul ediyor.

Sonia, Sanjay’in çeşitli müdahalelerde anayasal yetkisi olmaksızın etkili olduğunu yazıyor. Onu hem sevgiyle hem eleştirel biçimde resmediyor: korkusuz olduğunu, bazen de pervasızlık derecesinde cesur davrandığını düşünüyor. Bu değerlendirmelerin yanı sıra, Olağanüstü Hâl öncesinde Indira’nın yaşadığı yalnızlığı ve daha sonra Kongre yönetiminde kendisinin içine düştüğü yalnızlığı anlatıyor. Bu konu hakkında 2012’de Hillary Clinton’la konuştuğunu da hatırlıyor.

Maneka’yla ayrılık nasıl siyasete dönüştü?

Sanjay, Maneka’yla 1973’ün sonlarına doğru tanıştı ve bir yıl içinde evlendiler. Sonia, başlangıçta enerjik ve neşeli bir görümceyi memnuniyetle karşıladığını, ancak aile içindeki gerilimin Sanjay ile Rajiv arasındaki anlaşmazlıklara da yayıldığını anlatıyor.

Sanjay’in 23 Haziran 1980’de bir uçak kazasında ölmesi, kimin onun yerini alacağına ilişkin tartışmaları şiddetlendirdi. Sonia’ya göre Sanjay’in destekçileri Maneka’yı siyasi mirasçısı olarak öne çıkarırken Indira, o sırada 23 yaşında olan dul eşini liderlik rolü için deneyimsiz buluyordu.

Sonia, gerilimi tırmandıran birkaç olayı sıralıyor: Maneka’nın Surya dergisini RSS’yle bağlantılı birine satması, Mart 1981’de Vasundhara Raje’nin evinde oğlu Varun için düzenlenen doğum günü kutlaması ve Kongre muhaliflerinin Lucknow’da düzenlediği mitinge katılması. RSS, BJP’nin başlıca ideolojik köklerini oluşturan Hindu milliyetçisi örgüttür.

Indira sonunda Maneka’ya, sadakatsiz bulduğu faaliyetleri bırakmasını ya da başka bir yerde yaşamasını söyledi. Sonia, son yüzleşme sırasında ne kendisinin ne de Rajiv’in orada bulunduğunu kabul ediyor. Anlatısında Maneka’yı, kamuoyunun suçlamasını Indira’ya yöneltmek amacıyla evden ayrılışını planlamakla itham ediyor. Aralarındaki kopukluk daha sonra ailenin Varun’u ziyaret etmesiyle ilgili hukuki bir anlaşmazlığa kadar uzandı.

Pencap’ta barış girişimi ve yinelenen şiddet

Anı kitabı, Rajiv’in başbakanlığını, 1984’te Amritsar’daki Altın Tapınak’ta silahlı Sih ayrılıkçılara karşı düzenlenen ordu operasyonu Mavi Yıldız Harekâtı çevresindeki şiddetle ilişkilendiriyor. Indira aynı yıl daha sonra korumaları tarafından öldürüldü. Sonia, operasyonun sonrasını gösteren görüntüleri izlerken Indira’nın ağladığını ve gözyaşlarını ölümlerden duyduğu acı ve pişmanlığın işareti olarak yorumladığını hatırlıyor.

Reklam

Rajiv daha sonra Pencap’ta siyasi bir uzlaşma sağlamaya çalıştı. Sonia, müzakerelerle güvenlik operasyonlarını bu çabanın birbiriyle bağlantılı parçaları olarak sunuyor; girişimlerin saldırılar ve suikastlar nedeniyle tekrar tekrar sekteye uğradığını anlatıyor. Aktardığı olaylar dizisi şöyle:

  • Mayıs 1985: Delhi’de ve komşu eyaletlerde düzenlenen transistör bombalı saldırılarda 50 kişi öldü.
  • Haziran 1985: Air India’nın 182 sefer sayılı uçağına düzenlenen bombalı saldırıda, 80’den fazla çocuk dâhil uçaktaki 329 kişinin tamamı öldü. Japonya’nın Narita Havalimanı’nda da bir bomba patladı.
  • 24 Temmuz 1985: Rajiv, Shiromani Akali Dal Başkanı Sant Harchand Singh Longowal ile Pencap Anlaşması’nı imzaladı.
  • 20 Ağustos 1985: Anlaşmadan bir aydan kısa süre sonra Longowal, Rajiv’in 41. doğum gününde öldürüldü.
  • Ağustos 1986: Eski Kara Kuvvetleri Komutanı General A. S. Vaidya Pune’de öldürüldü.
  • 1986 ve 1988: Black Thunder I ve II operasyonlarında Altın Tapınak kompleksini işgal eden silahlı militanlar hedef alındı.

Sonia, 182 sefer sayılı uçağa düzenlenen saldırıdan Babbar Khalsa’yı, Vaidya suikastından ise Khalistan Komando Gücü’nü sorumlu tutuyor. Khalistan, bu militan örgütlerin kurulmasını istediği bağımsız Sih devletidir.

Anlatımına göre Rajiv, Mavi Yıldız Harekâtı’nı tekrarlamaktan kaçınmak istedi; güvenlik güçlerine tapınak kompleksinden uzak durmaları ve can kaybını önlemek için ellerinden geleni yapmaları talimatını verdi. Sonia, ilk Black Thunder operasyonunda ölüm olmadığını, dokuz gün süren ve Doordarshan’dan yayımlanan ikincisinde ise 41 militanın öldüğünü kaydediyor.

Transistör bombalı saldırılara ilişkin dava 35 yılın ardından düştü; mahkeme soruşturmayı eleştirdi. Bu uzun gecikmenin yanında başka bir anı da yer alıyor: Aile Rajiv’in doğum günü yemeğine başlarken bir görevli, Longowal’ın öldürüldüğü haberini ona verdi. Siyasi uzlaşma girişimi ve bu girişimin şiddetle bozulması aynı anda ailenin yaşamına girdi.

Sonia başbakanlık görevini neden reddetti?

Indira’nın 1984’te, Rajiv’in ise 1991’de öldürülmesi, Rahul ve Priyanka’nın annelerinin başbakan olmasına karşı çıkmasına yol açtı. Sonia, çocuklarının başbakanlık makamını tehlikeyle özdeşleştirdiğini ve 2004 seçimlerinden önce bu ihtimali reddetmesiyle rahatladıklarını söylüyor.

Gandhi, Kongre kazanırsa görevi kabul edip etmeyeceğinin kendisine sorulduğunu hatırlıyor. Yanıtı şöyleydi:

Kesinlikle hayır!

Erken açıklama yapılmasının liderlik yarışı başlatacağından korktuğu için kararını gizli tuttu. 18 Mayıs 2004’te Cumhurbaşkanı A. P. J. Abdul Kalam’la görüşmeye kendisine eşlik eden Manmohan Singh bile niyetinden haberdar değildi.

Reklam

Sonia, Kalam’ın kendisi yabancı doğumlu olduğu için atanmasını engellediği iddiasını reddediyor. Kalam’ın daha sonra Turning Points adlı kitabında yer alan anlatımına atıfta bulunuyor: Kalam, anayasa açısından kabul edilebilir seçenek olarak görevi resmen talep etmesi hâlinde Sonia’yı başbakan olarak yemin ettireceğini söylemişti.

İttifak liderlerinin baskısı, Sonia’nın kararını kısa süreliğine sarstı. Bir saatten uzun süren ikna çabalarının ardından “Theek hai” diyerek onay verdiğini belirtti ve tebrikler başladı. Priyanka, Rahul’a haber verdi. Rahul, kararından dönmesi üzerine Sonia’yla yüzleşti. Zor geçen bir gecenin ardından Sonia ilk kararına geri döndü.

Açıklamasında kişisel korku ile parti yönetimi iç içe geçiyor. Hükümetin dışında kalmayı planlarken seçim kampanyasını yürütmüş, ardından bu ayrımı çalışma arkadaşlarına kabul ettirme göreviyle karşılaşmıştı. Singh’i dürüstlüğü, deneyimi, ekonomi bilgisi ve 1990’lardaki reformlardaki rolü nedeniyle seçtiğini söylüyor.

UPA yıllarında gücü kim elinde tutuyordu?

Kongre, 2004-2014 arasında Birleşik İlerici İttifak hükümetine liderlik etti. Sonia partiyi yönetirken Singh başbakandı. Muhalifler, bu düzenlemeyi iki rakip güç merkezinin yönettiği bir hükümet olarak eleştirdi.

Sonia, sorumlulukların paylaşıldığını anlatıyor: Singh hükümeti, kendisi Kongre’yi yönetiyordu. Başbakanlık Ofisi’nden gizli dosyalar istediği, idari işlere müdahale ettiği veya atamaları kontrol ettiği iddialarını reddediyor. Başbakanlık Ofisi’nin, resmî dosyaların kendisine gösterildiği iddiasını yalanladığını da hatırlıyor.

Haftalık bir eşgüdüm grubu Singh, Sonia, Pranab Mukherjee, Arjun Singh, A. K. Antony ve Ahmed Patel’i bir araya getiriyordu. Sonia’ya göre amaç, hükümet kararlarıyla koalisyonu ayakta tutan parti arasında bağlantı kurmaktı. Görüş bildirebildiğini ve karşı çıkabildiğini, ancak başbakan olarak Singh’in yetkisini kabul ettiğini söylüyor.

Mukherjee’nin siyasi hedefleri bu düzenlemeyi sınadı. Sonia, 2010’da Mukherjee’nin yönetimin tepesinde bir değişiklik önerdiğini, bunu Singh’in yerine geçmek istediğinin işareti olarak yorumladığını anlatıyor. Konuyu değiştirdi. Kongre daha sonra 2012’de Mukherjee’yi cumhurbaşkanlığına aday gösterdi ve Mukherjee seçildi.

Kızı Sharmistha Mukherjee, Sonia’nın şaşkınlığını sorguladı ve deneyimli bir siyasetçinin başbakanlığı hedeflemesinin makul olduğunu savundu. Babasının, siyasette başarılı olmak isteyen herkesin böyle bir arzusu bulunabileceğine inandığını, sonuca karşı da herhangi bir kırgınlık taşımadığını söylüyor.

Modi’yle resmî selamlaşmalar, Vajpayee’yle daha sıcak temas

Sonia, Modi’yle karşılaşmalarının çoğunun parlamento toplantılarındaki resmî selamlaşmalardan, ara sıra sağlık durumunu sormasından ve doğum günü ya da yeni yıl mesajlarından ibaret olduğunu söylüyor. Eski Kongre genel başkanı, aralarındaki ilişkiyi şöyle tarif ediyor:

Neredeyse hiçbir gerçek temas yok

Reklam

Lok Sabha Başkanı’nın küçük odasındaki görüşmelerde Modi’nin namaste ile selamlaştıktan sonra genellikle bakışlarını kaçırdığını anlatıyor. Bu anları, siyasi rakiplerin kişisel ilişkilerini sıcak tutabildiği daha eski bir siyasi kültürle karşılaştırıyor. 2001’de Parlamentoya düzenlenen terör saldırısının ardından, dönemin başbakanı Atal Bihari Vajpayee’yi arayıp güvende olup olmadığını sorduğunu hatırlıyor.

Sonia, Modi’yle anlaşmazlığını ideolojik çerçevede ele alıyor; laiklik, kapsayıcılık ve sosyal adalete bağlılığını, Modi’nin RSS’ye dayanan siyasi anlayışıyla karşı karşıya getiriyor. Modi’nin dezavantajlı bir geçmişten yükselişini kabul etmekle birlikte, kökenlerinin nasıl sunulduğunu sorguluyor ve parlamentoda muhaliflerine yönelik dilini eleştiriyor.

Muhalefet siyasetine ilişkin anıları, Vajpayee döneminde İtalyan doğumlu olması nedeniyle kendisine yöneltilen hakaretleri de kapsıyor. Casus ve kabare dansçısı olarak adlandırıldığını, Roma Raj’ı dayatmaya çalışmakla suçlandığını hatırlıyor. BJP’ye karşı kampanyasını sürdürmesini, Hindistan’ın siyasi değerleri üzerine bir mücadele olarak sunuyor.

Resmî fotoğrafların ötesindeki dünya liderleri

Uluslararası temaslar, daha kişisel bir anlatım sunuyor. Sonia, Bill Clinton’ın 2000’deki Hindistan ziyaretini hatırlıyor; Clinton’ın Hindistan’ın görüşünü dinlemekten çok Keşmir konusundaki fikirlerini anlatmaya ilgi duyduğunu söylüyor. Vajpayee’nin ev sahipliği yaptığı bir resepsiyonda, Clinton’ın salondaki kadınları süzdüğünü fark ettiğini belirtiyor.

Nicolas Sarkozy, 2008’deki ziyaretine ilişkin bir anıda yer alıyor: Resmî bir akşam yemeği sırasında Carla Bruni’yle ilişkisi hakkındaki soruları yanıtlarken ona mesaj gönderiyordu. Sonia, daha sonra özel bir yemekte Singh’e karşı sergilediği tavrı gereğinden fazla öğretici bulduğunu söylüyor.

Prenses Diana daha sıcak bir portreyle anlatılıyor. Sonia, Diana ile Prens Charles’ın çay içmek üzere geldikleri 1992’deki kraliyet ziyaretinde, Tac Mahal önündeki ünlü yalnız fotoğrafının çekildiği gün, Diana’nın mutsuz göründüğünü hatırlıyor. Diana, Sonia’nın İtalyan annesini İtalyanca selamlamış ve daha sonra ona “Nonna”, yani “büyükanne”, diye seslenmişti.

Anı kitabında, Rahul’un babasının öldürülmesinden iki ay önce Rajiv’in güvenliği konusunda endişesini dile getirmesi de aktarılıyor. Sonia, 1989’da Rajiv’in Özel Koruma Grubu korumasının kaldırılmasını sorguluyor; tehdide ilişkin yeni bir değerlendirme yapılmasının önerildiğini ancak bunun gerçekleşmediğini söylüyor. Bu anılar, kitaptaki diplomatik sahneleri ailenin güvenlik konusundaki sürekli kaygısıyla birleştiriyor.

Tartışmalı yayın süreci ve anında gelen tepkiler

Penguin Random House India, ağustosta anı kitabını yayımlamaktan vazgeçti. Sonia, şirketin hükümete yönelik eleştirilerden rahatsız olduğunu ve önerilen değişiklikleri kabul etmeyince anlaşmayı sona erdirdiğini söylüyor. Penguin ise bu açıklamaya itiraz ederek, değişiklik önerilerini reddettiği için yayından çekildiği iddiasının yaşananları doğru yansıtmadığını belirtiyor. Kitabı daha sonra Hindistan’da HarperCollins yayımladı.

BJP’nin ulusal sözcüsü C. R. Kesavan, anı kitabını Gandhi ailesinin tarihteki yanlışlarını olduğundan hafif göstermeye çalışmakla suçladı. Partili Pradeep Bhandari ise Bofors tartışması kapsamında aile ile iş insanı Ottavio Quattrocchi arasındaki bağlantılara ilişkin iddiaları yeniden gündeme getirirken Sonia’yı bu konudan kaçınmakla itham etti. Tartışma, Mart 1986’da imzalanan 1,4 milyar dolarlık topçu sistemi sözleşmesiyle bağlantılı olduğu öne sürülen rüşvet iddialarına ilişkindi. Geriye kalan itirazlar Ağustos 2026’da reddedildi ve dava, ceza mahkûmiyeti olmaksızın sona erdi.

Kongre liderleri Salman Khurshid ve Rajeev Shukla, anı kitabını BJP’nin eleştirilerine karşı savundu. Shashi Tharoor kitabın yayımlanmasını memnuniyetle karşıladı ve Thiruvananthapuram’da bir kopyasını aldığını söyledi. Aile anılarını, siyasi savunuyu ve muhaliflere yönelik eleştirileri bir araya getiren kitap, yeniden ele aldığı pek çok olay kadar tartışmalı bir karşılamayla karşılaştı.

Öne Çıkanlar

  • Belonging: A Journey of Love, HarperCollins’in Hindistan’da yayımladığı kitap olarak 10 Kasım 2026’da piyasaya çıktı.
  • Sonia Gandhi, 2004 seçimlerinden önce başbakan olmamaya karar verdiğini söylüyor ve Cumhurbaşkanı Kalam’ın kendisini engellediği iddialarını reddediyor.
  • Olağanüstü Hâl sırasında uygulanan zorlayıcı kısırlaştırma ve gecekondu yıkımlarını eleştirirken Gandhi ailesindeki ayrılıkları da anlatıyor.
  • Pencap’a ilişkin anlatımı, Rajiv’in 1985’te Longowal’la yaptığı anlaşmadan suikastlara ve sonraki güvenlik operasyonlarına uzanıyor.
  • Manmohan Singh hükümeti döneminde Başbakanlık Ofisi’ndeki gizli dosyalara eriştiği iddiasını reddediyor.
  • Gandhi, Modi’yle kişisel temasının sınırlı olduğunu anlatırken Pranab Mukherjee’ye ve yayın sürecine ilişkin açıklamaları doğrudan itirazlarla karşılandı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir