Enerji, fabrika fiyatlarında Haziran 2022'den bu yana en güçlü artışa yol açtı
Ulusal İstatistik Bürosunun 9 Kasım'da açıkladığı verilere göre Çin'de fabrika fiyatları Ekim 2026'da bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,7 artarken, sanayi şirketlerinin tedarik ürünleri için ödediği fiyatlar yüzde 7,9 yükseldi. Kömür madenciliği fiyatları yüzde 36,6 sıçradı; enerjiyle bağlantılı altı sektör, üretici fiyatlarındaki aylık artışın yüzde 80'inden fazlasını oluşturdu.
İçindekiler
- Enerji, fabrika fiyatlarında Haziran 2022'den bu yana en güçlü artışa yol açtı
- İki sanayi fiyatı göstergesi ne anlatıyor?
- Kömür, petrol ve kış hazırlıkları artışın büyük bölümünü açıklıyor
- Ham madde fiyatları nihai tüketim ürünlerinden çok daha hızlı yükseliyor
- En büyük artışlarla hangi sanayi alıcıları karşılaştı?
- Teknoloji ve kapasitedeki değişimler sınırlı sayıda sektörde güç yaratıyor
- Benzin pahalılaşırken hanehalkı enflasyonu neden yavaşladı?
- Hanehalkı harcamaları ortalamanın altında büyük farklılıklar gösteriyor
- Güçlü ihracat ve zayıf iç talep farklı yönlere çekiyor
- Ekimde farklı yönlere giden enflasyon göstergelerinin ardından ne bekleniyor?
- Öne Çıkanlar
Hanehalkının harcama sepetindeki artış çok daha sınırlı kaldı. Sebze, domuz eti ve meyve fiyatlarındaki düşüş benzin fiyatlarındaki artışın bir kısmını dengeleyince tüketici enflasyonu yüzde 0,7'ye geriledi. Veriler, enerji ve bazı sanayi malzemelerinin çok daha pahalı hâle geldiği, buna karşılık nihai ürün satan birçok işletmenin fiyatlarını artırmak için sınırlı imkâna sahip olduğu bir ekonomiye işaret ediyor.
Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), sanayi üreticilerinin mallar fabrikadan çıkarken aldığı fiyatları ölçüyor. Yıllık artış eylüldeki yüzde 5,0'dan hızlandı, ekonomistlerin yüzde 5,3'lük tahminini aştı ve endeksin yüzde 6,1 arttığı Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Ekim, yıllık üretici enflasyonunun art arda hızlandığı üçüncü ay oldu. Fiyatlar eylüle kıyasla da yükseldi ancak aylık artış yüzde 1,2'den yüzde 0,7'ye yavaşladı. Böylece son aylık artış daha küçük olsa da yıllık enflasyon güçlendi.
İki sanayi fiyatı göstergesi ne anlatıyor?
Çin'in sanayi alım fiyatları endeksi, üreticilerin malzeme, yakıt ve diğer tedarik ürünleri için ödediği fiyatları ölçüyor. Endeks yıllık yüzde 7,9, aylık yüzde 1,1 arttı; üreticilerin aldığı fiyatlarda görülen sırasıyla yüzde 5,7 ve yüzde 0,7'lik artışları geride bıraktı.
İki gösterge arasındaki yıllık fark 2,2 yüzde puan oldu. Ocak-ekim döneminde alım fiyatları 2025'in aynı dönemine göre ortalama yüzde 4,0 artarken, üreticilerin satış fiyatlarındaki artış yüzde 2,7'de kaldı. Aradaki fark 1,3 yüzde puan oldu.
Üretim maliyetlerinin daha hızlı artması, özellikle müşterilerin yüksek fiyatlara direnmesi durumunda, üreticinin masrafları karşıladıktan sonra elinde kalan kazancı daraltabilir. Her sektörün bu artışlara ne ölçüde maruz kalacağı kullandığı malzemelere, sözleşmelerine ve satış fiyatlarını değiştirme imkânına bağlıdır. Ulusal endeksler, maliyet yapıları farklı birçok işletmenin verilerini bir araya getiriyor.
Ekimdeki üretici enflasyonu, ilk on ayın yüzde 2,7'lik ortalamasının da oldukça üzerinde gerçekleşti. Son veri, dönem ortalamasına kıyasla daha güçlü fiyat baskısı bulunduğunu ve bu baskının büyük ölçüde sanayi tedarik zincirlerinin başlangıç aşamalarında yoğunlaştığını gösteriyor.
Kömür, petrol ve kış hazırlıkları artışın büyük bölümünü açıklıyor
Ulusal İstatistik Bürosunun kentler biriminde baş istatistikçi olan Dong Lijuan, aylık artışın başlıca nedenleri olarak uluslararası enerji fiyatlarındaki yükselişi ve Çin'in kışın ısınma ihtiyacına yönelik hazırlıkları sürerken mevsimsel talebin artmasını gösterdi.
Petrol ve doğal gaz çıkarma fiyatları eylül ayına göre yüzde 6,0 artarken kömür madenciliği ve yıkama fiyatları yüzde 2,7 yükseldi. Temel enerji maliyetlerindeki artış daha sonra yakıtları ve kimyasalları işleyen sektörlere yayıldı. Rafine petrol ürünleri imalatı ile organik kimyasal ham maddeleri imalatında aylık artış yüzde 6,8'er oldu; kömür işleme fiyatları yüzde 3,2, gaz üretimi ve arzı fiyatları yüzde 1,5 arttı.
Bu altı sektör, ÜFE'deki yüzde 0,7'lik aylık artışa toplamda yaklaşık 0,61 yüzde puan katkı yaptı. Yayımlanan yuvarlanmış veriler kullanıldığında bu katkı, toplam artışın yaklaşık yüzde 87'sine karşılık geliyor. Dolayısıyla ekimdeki yeni sanayi fiyatı baskısının büyük kısmından enerji sorumluydu.
Yıllık değişimler daha da büyüktü. Kömür madenciliği ve yıkama fiyatları yüzde 36,6, petrol ve gaz çıkarma fiyatları yüzde 35,0, petrol, kömür ve diğer yakıtların işlenmesi fiyatları yüzde 29,9 arttı. Kimyasal ham madde ve kimyasal ürün imalatı fiyatları yüzde 16,4, gaz üretimi ve arzı fiyatları ise yüzde 7,9 yükseldi.
Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle küresel petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi baskıyı artırdı. Çin'in kış hazırlıkları da aynı dönemde kömür ve gaza yönelik talebi yükselterek uluslararası kaynaklı maliyet şokunu mevsimsel ısınma yakıtı ihtiyacıyla birleştirdi.
Ham madde fiyatları nihai tüketim ürünlerinden çok daha hızlı yükseliyor
İşletmelerin başka ürünler üretmek için kullandığı malları kapsayan üretim malzemelerinin fiyatları bir yıl öncesine göre yüzde 7,4 arttı. Bu kalem, manşet ÜFE artışına yaklaşık 5,77 yüzde puan katkı yaptı. Fabrikalardan çıkan tüketim mallarının fiyatları ise yüzde 0,1 gerileyerek yaklaşık 0,03 yüzde puanlık düşüşe yol açtı.
Üretim malzemeleri içinde madencilik fiyatları yüzde 27,9, ham madde fiyatları yüzde 11,6 arttı; işlenmiş ürün fiyatlarındaki artış yüzde 3,5 oldu. Üretim zinciri boyunca artışların küçülmesi, baskının ne kadar eşitsiz dağıldığını gösteriyor: Çıkarma sektörlerindeki artışlar, imalatın daha ileri aşamalarındaki işletmelerin artışlarından çok daha yüksekti.
Fabrika çıkışlı gıda fiyatları yıllık yüzde 1,6, giyim fiyatları yüzde 1,3, genel ev eşyaları fiyatları yüzde 0,7 düştü. Dayanıklı tüketim malları olarak adlandırılan uzun ömürlü ürünlerin fiyatları ise yüzde 1,4 arttı. Bunlar üretici aşamasındaki fiyatlarken tüketici enflasyonu, hanehalkının yaptığı harcamaları ölçüyor.
Aylık dağılımda da benzer bir tablo görüldü. Üretim malzemeleri yüzde 0,9 artarak ÜFE'ye yaklaşık 0,75 yüzde puan katkı yaptı. Madencilik fiyatları yüzde 2,8, ham madde fiyatları yüzde 2,0, işlenmiş ürün fiyatları yüzde 0,2 yükseldi. Tüketim malları yüzde 0,1 geriledi; gıda fiyatları değişmezken giyim fiyatları yüzde 0,2, genel ev eşyaları ve dayanıklı malların fiyatları ayrı ayrı yüzde 0,1 düştü.
En büyük artışlarla hangi sanayi alıcıları karşılaştı?
Yakıt ve enerji alım fiyatları Ekim 2025'e kıyasla yüzde 18,6 yükselerek yayımlanan alım kategorileri arasında yıllık bazda en büyük artışı kaydetti. Kimyasal ham maddeler yüzde 16,8, demir dışı metal malzemeler ve teller yüzde 16,7 arttı. Demir dışı metaller, bakır ve alüminyum dâhil olmak üzere demir dışındaki metallerdir.
Tekstil malzemelerinin alım fiyatları yüzde 5,3, tarım ve yan ürünlerin fiyatları yüzde 0,5 arttı. Yapı malzemeleri ve metal olmayan mineraller yüzde 1,9, demir ve çelik malzemelerini kapsayan demirli metal malzemeleri ise yüzde 1,1 geriledi.
Eylül ayına kıyasla yaşanan değişimler, enerji ve kimya dışındaki alanlarda bir miktar yavaşlamaya işaret etti. Yakıt ve enerji fiyatları yüzde 4,1, kimyasal ham madde fiyatları yüzde 3,2 arttı. Tekstil malzemeleri yüzde 0,6, yapı malzemeleri ve metal olmayan mineraller yüzde 0,4 yükseldi.
Demirli metal alım fiyatları aylık yüzde 0,6 geriledi. Demir dışı metal malzemeler ve teller ile tarım ve yan ürünlerin fiyatları da ayrı ayrı yüzde 0,3 düştü. Bu nedenle metal satın alan bir işletme, büyük miktarda yakıt kullanan bir işletmeden farklı bir kısa vadeli fiyat eğilimiyle karşılaştı.
Demir dışı metal izabe ve işleme sektörlerinin aldığı fiyatlar yine de bir yıl öncesinin yüzde 18,6 üzerindeydi; demir dışı cevher madenciliği fiyatları yüzde 16,3 arttı. Kömür, petrol ve çeşitli kimya sektörlerinde yıllık enflasyon hızlanırken bu iki sektördeki yıllık artışlar eylüle göre yavaşladı.
Teknoloji ve kapasitedeki değişimler sınırlı sayıda sektörde güç yaratıyor
Çin'in istatistik kurumu, yapay zekâyla bağlantılı sanayi kapasitesi ve talep ayarlamalarına da dikkat çekti. Sektörün bazı bölümlerinde arz ve talebin iyileşmesiyle metal olmayan mineral ürünlerinin fiyatları eylül ayına göre yüzde 0,8 arttı.
Otomobil imalatı fiyatları art arda üç ay düştükten sonra değişmedi. Elektrikli makine ve ekipman fiyatları ile bilgisayar, iletişim ve diğer elektronik ekipman fiyatları aylık yüzde 0,1'er arttı. Dong, son gruptaki artışları yapay zekânın yarattığı talep ve sanayideki dönüşümle ilişkilendirdi.
Elektrikli makine ve ekipman fiyatları yıllık yüzde 6,2, bilgisayar, iletişim ve diğer elektronik ekipman fiyatları ise yüzde 5,9 arttı. Bu artışlar kayda değer olsa da kömür madenciliği ve petrol çıkarma sektörlerindeki artışların çok altındaydı.
Fiyatları yükselen dokuz büyük sanayi sektörü, yıllık ÜFE enflasyonuna yaklaşık 6,14 yüzde puan katkı yaptı. Bu sektörlerin yukarı yönlü katkısı eylül ayına göre 0,64 yüzde puan arttı. Fiyatları aşağı çeken beş büyük sektör ise yaklaşık 0,60 yüzde puanlık düşüşe yol açtı; aşağı yönlü katkıları 0,06 yüzde puan azaldı.
Bu beş sektör içecekler ve işlenmiş çay, ilaç, metal olmayan mineral ürünleri, otomobil imalatı ve elektrik ile ısı üretimi ve arzıydı. Bu sektörlerde yıllık fiyat düşüşleri yüzde 1,6 ile yüzde 5,2 arasında değişti ve her birindeki gerileme eylüle göre küçüldü. Dolayısıyla ekimdeki hızlanmada hem öncü sektörlerdeki daha güçlü artışlar hem de bazı zayıf sektörlerden gelen aşağı yönlü baskının azalması etkili oldu.
Benzin pahalılaşırken hanehalkı enflasyonu neden yavaşladı?
Çin'in Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bir yıl öncesine göre yüzde 0,7 arttı; bu oran ekonomistlerin yüzde 0,8'lik tahmininin ve eylüldeki yüzde 0,9'un altındaydı. Eylülde yüzde 0,2 yükselen tüketici fiyatları ekimde aylık bazda değişmedi. Ocak-ekim döneminde enflasyon ortalama yüzde 0,9 oldu.
Gıda fiyatları yıllık yüzde 2,9 gerileyerek 13 ayın en zayıf yıllık verisini kaydetti. Taze sebzeler yüzde 16,9, domuz eti yüzde 8,6, taze meyveler yüzde 3,8 düştü. Bu üç kalem, yıllık tüketici enflasyonunu toplamda yaklaşık 0,54 yüzde puan azalttı.
Benzin fiyatları bunun tam tersine keskin biçimde yükseldi. Fiyatlar yıllık yüzde 22,4 artarak TÜFE'ye yaklaşık 0,63 yüzde puan katkı yaptı. Enerji fiyatları yüzde 9,9 yükseldi; artış eylüldeki yüzde 7,3'ten hızlandı. Böylece hanehalkının karşılaştığı tablo karışık oldu: Bir araca yakıt almak çok daha pahalıya gelirken bazı temel gıda ürünleri ucuzladı.
Gıda fiyatları aylık yüzde 1,0 düştü. Elverişli hava koşulları yumurta, sebze ve meyve fiyatlarını aşağı çekerken bol arz domuz eti ve su ürünleri fiyatlarının gerilemesine katkıda bulundu. Aynı ay benzin fiyatları yüzde 4,2 arttı.
Fiyat değişimlerinin daha istikrarlı bir görünümünü sunmak için gıda ve enerjiyi dışarıda bırakan çekirdek enflasyon, eylüldeki yüzde 1,0'dan yüzde 0,8'e geriledi. Bu, dokuz ayın en düşük seviyesi olsa da yıl boyunca görülen yüzde 0,8 ile yüzde 1,2 arasındaki aralıkta kaldı.
Hanehalkı harcamaları ortalamanın altında büyük farklılıklar gösteriyor
Tüketici verilerinde teknoloji ürünleri öne çıktı. Veri depolama ekipmanlarının fiyatları yıllık yüzde 45,4, tablet bilgisayarların fiyatları yüzde 29,3, bilgisayar fiyatları yüzde 23,0, cep telefonu fiyatları ise yüzde 16,7 arttı. Bu dört kategori TÜFE'ye toplamda yaklaşık 0,26 yüzde puan katkı yaptı.
Enerji hariç sanayi tüketim mallarının fiyatları yüzde 1,2 arttı ve yaklaşık 0,30 yüzde puan katkı yaptı. Hizmet fiyatları yüzde 0,7 yükselerek yaklaşık 0,34 yüzde puan ekledi. Sağlık hizmetleri yüzde 3,6, seyahat hizmetleri yüzde 1,5 pahalandı.
Ekimdeki Ulusal Gün tatili, bazı seyahat masraflarını eylüle kıyasla artırdı. Otel konaklama ücretleri yüzde 6,5, uçak biletleri yüzde 3,3, seyahat acentesi ücretleri yüzde 2,4 yükseldi. Bu kalemler aylık TÜFE'ye toplamda yaklaşık 0,04 yüzde puan katkı yaptı.
Altın takı fiyatları aylık yüzde 5,9 düşse de bir yıl öncesine göre yüzde 4,5 yüksekti. Bu zıt yönlü değişimler, aylık tüketici endeksi değişmezken yakıt ve tatil seyahati masraflarındaki belirgin artışların nasıl bir arada görülebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Güçlü ihracat ve zayıf iç talep farklı yönlere çekiyor
Pinpoint Asset Management Başkanı ve başekonomisti Zhang Zhiwei, sanayi fiyatlarındaki artışı güçlü dış taleple ilişkilendirdi. Çin ekonomisi, hanehalkı harcamalarındaki zayıflığa rağmen dirençli ihracatın desteğiyle üçüncü çeyrekte beklentilerin üzerinde büyüdü.
Zhang, emlak piyasasındaki belirsizliğin tüketici güvenini ve yerel yönetim gelirlerini olumsuz etkilediğine de dikkat çekti. Değerlendirmesine göre düşük tüketici enflasyonu, iç talebin zayıf olduğunu ve politika tepkisinin sınırlı kaldığını gösteriyordu. Şöyle dedi:
TÜFE enflasyonunun düşük düzeyde kalması, iç talebin zayıf olmaya devam ettiğini gösteriyor. Şimdiye kadar kayda değer bir politika teşviki görmedik. İhracat artışı olağanüstü güçlü; Çin'in yeni teşvikleri devreye sokmakta acele etmemesinin nedeni bu olabilir,
Yıllık üretici enflasyonunun yüzde 5,7, tüketici enflasyonunun yüzde 0,7 olması arasındaki beş yüzde puanlık fark, sanayi fiyatlarıyla hanehalkı fiyatları arasındaki karşıtlığı ortaya koyuyor. İç pazarda temkinli davranan müşterilere satış yapan işletmeler, yüksek enerji faturalarını fiyat artışlarıyla karşılamakta zorlanabilir.
Çin Başekonomistler Forumu üyesi Pang Ming, fiyatların her alanda aynı biçimde artmasından ziyade belirli sektörlerde toparlanmanın sürmesini bekledi. İyileşen arz ve talebe, verimsiz rekabeti sınırlama çabalarına ve ileri imalat sektörüne dikkat çekerken emtia fiyatlarının dış talebe, uluslararası enerji fiyatlarına ve küresel ekonomiye karşı hassas kalacağı uyarısında bulundu.
Ekimde farklı yönlere giden enflasyon göstergelerinin ardından ne bekleniyor?
Capital Economics'in Çin ekonomisti Nguyen Hoang Nam, dış kaynaklı enerji şokunun 2027'de etkisini yitirmeden önce birkaç ay daha enflasyonu yüksek tutmasını bekledi. Şöyle dedi:
Orta Doğu'daki çatışmanın yol açtığı fiyat şokunun önümüzdeki aylarda enflasyonu yüksek tutacağını düşünüyoruz. Ancak etkisi gelecek yıl azalmalı,
Nguyen, üretici fiyatlarının yeniden deflasyona gireceğini, yani bir yıl öncesine göre düşeceğini; tüketici enflasyonunun ise 2027'de ortalama yüzde 0,4 olacağını öngördü. Enerji maliyetlerinde olası düşüşün zamanlaması ve boyutu belirsizliğini koruyor.
Gelecek veriler, ihracat talebinin sanayiyi desteklemeyi sürdürüp sürdürmediğini ve fiyat baskısının imalatın diğer aşamalarına yayılıp yayılmadığını gösterecek. Ekim ayı dış ticaret verilerinin enflasyon açıklamasını izleyen hafta, kasım ayı enflasyon verilerinin ise aralık başında yayımlanması bekleniyordu.
- Eylül 2026: Üretici fiyatları yıllık yüzde 5,0, aylık yüzde 1,2 arttı; tüketici enflasyonu yüzde 0,9 oldu.
- Ekim 2026: Üretici enflasyonu yüzde 5,7'ye hızlanırken aylık artış yüzde 0,7'ye yavaşladı; tüketici enflasyonu yüzde 0,7'ye geriledi.
- 9 Kasım 2026: Ulusal İstatistik Bürosu ekim ayı enflasyon verilerini açıkladı.
- Aralık 2026 başı: Kasım ayı enflasyon verilerinin açıklanması bekleniyordu.
Fabrikalar açısından acil mesele, artan tedarik maliyetleriyle müşterilerin ödemeye razı olacağı fiyatlar arasındaki denge. Hanehalkı açısından ise gıdadaki ucuzlama, yüksek yakıt maliyetlerini dengeliyor; bilgisayar, telefon ve seyahat gibi harcamalar da düşük ulusal ortalamanın belirli giderlerdeki büyük değişimleri gizleyebileceğini gösteriyor.
Öne Çıkanlar
- Çin'de üretici fiyatları ekimde yüzde 5,7 artarak Haziran 2022'den bu yana en hızlı yıllık yükselişi kaydetti.
- Sanayi alım fiyatları yüzde 7,9 arttı ve üretici satış fiyatlarından daha hızlı yükseldi.
- Enerji sektöründeki altı alan, ÜFE'deki yüzde 0,7'lik aylık artışa yaklaşık 0,61 yüzde puan katkı yaptı.
- Gıda fiyatlarındaki düşüş benzin maliyetlerindeki artışın bir bölümünü dengelerken tüketici enflasyonu yüzde 0,7'ye yavaşladı.
- Çekirdek tüketici enflasyonu yüzde 0,8'e gerileyerek dokuz ayın en düşük seviyesini gördü.
- Kasım ayı enflasyon verilerinin aralık başında açıklanması bekleniyordu.






