Hindistan’ın Cellebrite Alımları, El Konulan Telefonların İncelenmesine İlişkin Kurallardaki Boşlukları Ortaya Koyuyor

10 dakikalık okuma
India's Cellebrite Purchases Expose Gaps in Rules for Searching Seized Phones

Gizlilik Açısından Daha Geniş Sonuçlar Doğurabilecek 4,98 Crore Rupilik Alım

20 Ocak 2026 tarihli İçişleri Bakanlığı yazısında, Birlik İçişleri Bakanı Amit Shah’ın Ulusal Soruşturma Ajansına (NIA), Make in India kapsamındaki satın alma şartlarını aşarak telefonların kilidini açmak ve içeriklerini çıkarmak için tasarlanmış Cellebrite Premium aracını satın alma onayı verdiği kaydediliyor. Sözleşme, 4,97,99,515 rupi, yani yaklaşık 4,98 crore rupi karşılığında Nextechno Gen Private Limited’e verildi.

İçindekiler
  1. Gizlilik Açısından Daha Geniş Sonuçlar Doğurabilecek 4,98 Crore Rupilik Alım
  2. Bakanlık Ne İçin Onay Verdi?
  3. İhalede Çelişkili Bilgiler Var
  4. Alımlar Nasıl Gelişti?
  5. Telefonlardan Hangi Veriler Çıkarılabilir?
  6. Ekim Ayındaki El Koymalar Neden Önemli?
  7. Mevcut Yasalar Neleri Kapsıyor?
  8. Yüksek Mahkemedeki İki Dava Boşlukları Ele Alıyor
  9. Uluslararası Örnekler Erişimin Risklerini Gösteriyor
  10. Öne Çıkanlar

Bu alım, dijital haklar kuruluşu Internet Freedom Foundation’ın (IFF) belirlediği daha geniş bir örüntünün parçası. Kuruluşun satın alma kayıtları incelemesinde, 2026’da 11 ihale kapsamında Cellebrite ürünlerinin adının geçtiği 15 kayıt bulundu. Bu ihalelerde merkezi soruşturma kurumları, askerî makamlar ve eyalet polis teşkilatları ya da adli tıp birimleri yer aldı.

Kayıtlarda güçlü özelliklerden söz ediliyor: parolaları kurtarma, şifreleri aşmayı deneme ve bazı korumalı klasörlerde saklananlar da dahil olmak üzere desteklenen cihazlardan veri kopyalama. Hindistan’da el koyma, şifre çözme ve elektronik delillere ilişkin yasalar bulunuyor; ancak telefonlardan adli amaçlı veri çıkarma sürecinin tamamını düzenleyen özel bir yasa, kural veya yayımlanmış protokol yok.

Cihazına el konulan biri için sonuçlar, aramalara ya da mesajlara erişimini kaybetmenin ötesine geçebilir. Adli kopya; telefon fiziksel olarak iade edildikten sonra da fotoğrafları, yazışmaları, konum kayıtlarını ve uygulama verilerini muhafaza edebilir. IFF’nin incelediği satın alma kayıtlarında saklama süreleri, silme yükümlülükleri ya da gazeteciler, avukatlar ve suçla itham edilmemiş kişiler için özel korumalar yer almıyor.

YouTuber Dhruv Rathee’nin, Ekim 2026’da gözaltında tutulduğu sırada Delhi Polisinin iPhone’unu kopyalamaya çalıştığını öne sürmesinin ardından tartışma daha da güncellik kazandı. İddiası doğrulanmış değil ve polis kamuoyuna açık bir yanıt vermedi. Satın alma belgeleri ise kurumların neyi satın almak istediğini ve onay için hangi idari sürecin kullanıldığını ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor.

Reklam

Bakanlık Ne İçin Onay Verdi?

İçişleri Bakanlığının yazısında 80016/2026/ADMIN NIA-HQ dosya numarası yer alıyor. Bakanlığın Polis Modernizasyonu Dairesi tarafından düzenlenen yazı, Tedarikten Sorumlu Komiser Yardımcısı Vinod Kumar Dubey tarafından imzalanarak NIA Genel Müdürüne gönderildi. Yazıda, NIA’nın 20 Ağustos 2025 tarihli notuna atıfta bulunuluyor.

Yazıda, Kamu Alımlarında Make in India’yı Tercih Etme Kararı 2017 ve bu kararın 19 Temmuz 2024 tarihli revizyonu için tek seferlik muafiyet onayı kaydediliyor. Bu satın alma kuralları yerli üretime öncelik tanıyor. Muafiyet, kurumun belirtilen yabancı ürünü satın almasının önünü açtı.

Onaylanan teklif, üç yıllık lisansa sahip bir Cellebrite Premium aracı için 4,98,15,000 rupi tutarındaydı. Bakanlığın Entegre Maliye Dairesi 13 Ocak 2026’da teklife uygun görüş verdi; yazıda bakanlık onayının 17 Ocak’ta alındığı kaydediliyor.

Nihai sözleşme bedeli, teklif edilen tutardan 15.485 rupi daha düşüktü. Bu küçük fark temel sorunu değiştirmiyor: kayıtlar aracı satın alma iznini açıklarken, aracın erişebileceği kişisel bilgilere erişimi düzenleyen kurallar eksik kalıyor.

İhalede Çelişkili Bilgiler Var

NIA, GEM/2026/B/7172473 numaralı ihaleyi 6 Şubat 2026’da yayımladı. İhaleye beş şirket katıldı ve sözleşme Nextechno Gen Private Limited’e verildi. İhale belgesinde, satın alma muafiyetini veren makam olarak İçişleri Bakanının adı yer alıyor.

Belgelerde iki tutarsızlık bulunuyor. Bakanlık yazısı ve teknik şartname lisans süresini üç yıl olarak belirtirken ihale belgesinde bir yıllık abonelik yazıyor. Ayrıca bir sertifikada onay tarihi 13 Ağustos 2025 olarak verilirken bakanlık yazısında onayın 17 Ocak 2026’da alındığı kaydediliyor.

IFF’nin aktardığı satın alma kayıtları bu tutarsızlıkları açıklığa kavuşturmuyor. Lisans süresi önem taşıyor; çünkü satın alınan erişimin ne kadar devam edeceğini ve ne zaman ek harcama gerekebileceğini belirliyor.

NIA belgelerinde, aynı ad ve özelliklere sahip yazılım üreten başka bir şirket olmadığı belirtiliyor. Ancak Hindistan menşeli bir ürünün aynı işlevi yerine getirip getiremeyeceğine ilişkin bir değerlendirme gösterilmiyor. Belirli bir ürünü, soruşturma için gereken görevi yerine getirebilecek bir alternatifle karşılaştırmak ayrı bir satın alma sürecidir.

Reklam

Alımlar Nasıl Gelişti?

Delhi Polisinin Cellebrite araçlarına en geç Aralık 2020’de sahip olduğu biliniyor. Bunlar arasında Dwarka’daki Ulusal Siber Adli Tıp Laboratuvarında kullanılan UFED ve Physical Analyzer da bulunuyordu. Birimin adli bilişim kaynakları arasında başka tedarikçilerin ürünleri de vardı.

İçişleri Bakanlığının 20 Mart 2025 tarihli kararı, Delhi Polisi Suç Şubesi için 19 yabancı adli bilişim ürününü kapsayan bir muafiyeti onayladı. Bunların üçü Cellebrite ürünüydü: UFED 4PC, Digital Collector ve MacBook Pro ile birlikte Inspector.

Kayıtlar ve hukuki süreçler birkaç yıla yayılıyor:

  • 2019: IFF, Bilgi Teknolojileri Yasası’nın 69. maddesi ile ilgili dinleme kuralları ve yetkilendirmelere ilişkin Yüksek Mahkeme başvurusunu yaptı.
  • Aralık 2023: Merkezi hükümet, dijital cihazların aranması ve bunlara el konulmasına ilişkin yönergeler hazırlamak üzere bir komite kurulacağını Yüksek Mahkemeye bildirdi.
  • 20 Mart 2025: İçişleri Bakanlığı, üç Cellebrite ürününü kapsayan Delhi Polisi satın alma muafiyetine onay verdi.
  • 20 Ağustos 2025: NIA, bakanlığın sonraki onay yazısında atıfta bulunulan notu sundu.
  • 13-20 Ocak 2026: Mali uygun görüş, bakanlık onayı ve bakanlık yazısı bu tarihler arasında verildi.
  • 6 Şubat 2026: NIA, Cellebrite ihalesini yayımladı.
  • 10 Ekim 2026: Rathee, planlanan bir protesto öncesinde gözaltına alındı ve kendi anlatımına göre telefonlarına el konuldu.

2026’daki ihaleler NIA’yla sınırlı değil. Bunlar arasında TNS Networking Solutions’a verilen Ciddi Dolandırıcılıkları Soruşturma Dairesi sözleşmesi, Karnataka ve Himachal Pradesh’teki alım ya da yenilemeler ve cep telefonlarından veri çıkarılmasını içeren, Alibi Global’ın kazanan olarak gösterildiği Kerala tesis yönetimi hizmeti bulunuyor. Askerî İşler Dairesinin ihalelerinde ise toplu telefon kilidi açma hizmetleri arandı.

IFF’nin daha kapsamlı takip veritabanında, Temmuz 2025’ten bu yana yayımlanan gözetimle ilgili yaklaşık 100 ihale yer alıyor. Marka adı belirtilmeden cep telefonlarından adli veri çıkarılmasına yönelik 25 ihale daha bulunuyor. Bu ihalelerin açıklamalarından, sözleşmelerin sonradan hangi tedarikçilere verildiği veya hangi ürünlerin kullanıldığı belirlenemiyor.

Telefonlardan Hangi Veriler Çıkarılabilir?

Cellebrite, İsrail merkezli bir dijital adli bilişim şirketidir. Araçları, soruşturmacıların desteklenen cihazlara erişmesine ve inceleme için bilgi toplamasına yardımcı olur. NIA’nın teknik şartnamesi, erişimin telefon modeline, yazılıma ve cihazın güvenlik durumuna bağlı olduğunu gösteriyor.

Şartname, listelenen Android cihazlar ve bazı eski iPhone’lar için kaba kuvvet yöntemiyle şifre kırılmasını talep ediyor. Kaba kuvvet yöntemi, aracın kapasitesi ve cihazın korumaları elverdiği ölçüde doğru şifre bulunana kadar olası şifrelerin tekrar tekrar denenmesi anlamına geliyor.

iPhone 11 ile iPhone 14 arasındaki modeller için şartname, cihaz başlatıldıktan sonra en az bir kez kilidi açılmış olması koşuluyla tam dosya sistemi çıkarımı yapılmasını istiyor. Telefonun güvenlik durumu, ilk başarılı kilit açma işleminden sonra değişiyor ve bu da adli bilişim yazılımının nereye erişebileceğini etkileyebiliyor.

Talep edilen özellikler arasında Samsung Secure Folder, Huawei Private Space ve Xiaomi Second Space gibi korumalı depolama alanları ile adı belirtilen uygulamalardaki veriler de bulunuyor. Bunlar alıcının talep ettiği özelliklerdir; belirli bir telefonda veri çıkarma işleminin başarılı olup olmayacağı cihazın yapılandırmasına ve desteklenen yazılıma bağlıdır.

Tam dosya sistemi çıkarımı; sohbetleri, fotoğrafları, kişileri, arama kayıtlarını, konum geçmişini ve uygulama verilerini toplayabilir. Soruşturmacılar daha sonra bu kopyayı telefondan bağımsız olarak inceleyebilir. Dolayısıyla telefonun iade edilmesi yeni bir pratik soruyu gündeme getiriyor: Kopyalanan bilgileri kim, ne kadar süreyle kontrol edecek?

Reklam

Ekim Ayındaki El Koymalar Neden Önemli?

Rathee, 10 Ekim’de Delhi’deki Jantar Mantar’da yapılması planlanan bir protesto öncesinde gözaltına alındığında kendi telefonuna ve anne babasının telefonlarına el konulduğunu söyledi. Protestoda Baş Seçim Komiserinin istifası isteniyordu; polis gösteriye izin vermemişti.

Rathee daha sonra komedyen Kunal Kamra’nın podcast’ine katıldığı sırada şüphelerini anlattı. İade edilen telefonunu uzmanların incelediğini ve casus yazılım bulamadığını söyledi. Ayrıca, iOS sürümünün aracın destekleyebileceğinden daha yeni olması nedeniyle Cellebrite ile veri çıkarma girişiminin başarısız olduğuna inandığını belirtti. Telefonun, polis gözetiminde bulunduğu sırada birkaç saat şarj edildiğini gösteren pil geçmişine de değindi.

DIGIPUB News India Foundation, aralarında basın kartlarını gösteren muhabirlerin de bulunduğu, protestoyu izleyen gazetecilerin gözaltına alınmasını belgeledi. Bazı gazetecilerin telefonlarına da el konuldu. IFF, 12 Ekim’de cihazların iade edilmesini ve el koyma kayıtlarının yayımlanmasını istedi.

IFF’nin aktardığına göre gözaltılardan yaklaşık bir ay sonra bazı telefonlar hâlâ polisteydi ve sahiplerine cihazlarda ne yapıldığı söylenmemişti. Bir gazetecinin cihazında yayımlanmamış haberler, özel yazışmalar ve gizli kaynakların kimlikleri bulunabilir. Bir aile üyesinin telefonu ise başka bir kişinin gözaltına alınma gerekçesiyle ilgisi olmayan çok sayıda kişisel bilgi içerebilir.

Mevcut Yasalar Neleri Kapsıyor?

Hindistan’ın ceza muhakemesi yasası olan Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita (BNSS), arama ve el koymayla bağlantılı yetkiler tanıyor. 106. madde, bir suçla bağlantılı malvarlığına el konulmasını; 105. madde ise arama ve el koyma süreçlerinin ses ve görüntü yoluyla kaydedilmesini düzenliyor.

Bu hükümler, bir mala el konulmasını ve sürecin belgelenmesini kapsıyor. Ancak telefonun kilidinin açılmasına, hangi dosyaların kopyalanacağının seçilmesine, sonradan erişimin sınırlandırılmasına ya da inceleme sonrasında bilgilerin silinmesine ilişkin kapsamlı koşullar belirlemiyor.

Bharatiya Sakshya Adhiniyam’ın 63. maddesi, elektronik kayıtların mahkemede delil olarak kullanılabilmesi için belgelendirilmesini düzenliyor. Belgelendirme, elektronik delilin ele alınması ve sunulmasıyla ilgilidir. Soruşturmacıların en başta neleri toplayabileceğini düzenleyen kurallar ise ayrı bir yasal dayanak ve koruma gerektiriyor.

Bilgi Teknolojileri Yasası’nın 69. maddesi, bir bilgisayar kaynağındaki bilgilerin dinlenmesi, izlenmesi veya şifresinin çözülmesi için talimat verme yetkisi sağlıyor. Bu çerçeve, yetkili makamın, normalde Birlik ya da eyalet İçişleri Bakanının yazılı emrini gerektiriyor. IFF, Ekim ayındaki protestolar sırasında el konulan telefonlarla ilgili böyle bir emirden haberdar olmadığını söylüyor.

Dijital Kişisel Verilerin Korunması Yasası’nın 17(1)(c) maddesi, suçların soruşturulmasıyla bağlantılı veri işleme için bir istisna tanıyor. Bu istisna, bilgilerinin nasıl kullanılacağına sınır konulmasını isteyen kişiler açısından ceza soruşturmalarını düzenleyen kuralları özellikle önemli hâle getiriyor.

Reklam

Yüksek Mahkemedeki İki Dava Boşlukları Ele Alıyor

IFF’nin W.P. (C) 44/2019 numaralı başvurusu; 69. maddeye, 2009 tarihli Dinleme Kurallarına ve İçişleri Bakanlığının 10 merkezi kurumu bilgileri dinleme, izleme ve şifrelerini çözme konusunda yetkilendirmesine itiraz ediyor. Başvuru hâlen sonuçlanmadı.

Foundation for Media Professionals tarafından açılan ayrı dava, W.P. (Crl.) 395/2022, dijital cihazların aranması ve bunlara el konulmasıyla ilgili. Merkezi hükümet, Aralık 2023’te Yüksek Mahkemeye bir komitenin yönergeler hazırlayacağını bildirdi. IFF’ye göre bu yönergeler Mahkemeye sunulmadı. IFF’nin aktardığı bilgilerde, yönergelerin sunulması için bir sonraki duruşma tarihi ya da son tarih belirtilmiyor.

Yetkililerin beklenen bir olayı önlemek amacıyla bir kişiyi gözetim altında tuttuğu önleyici gözaltı durumlarında bu pratik boşluk özellikle belirgin. Böyle bir telefon ceza soruşturmasında delil sayılmayabilir; buna rağmen erişimin gerekçesini, kapsamını veya süresini açıklayan yayımlanmış bir usul olmadan içeriği kopyalanabilir.

IFF, incelediği satın alma kayıtlarında saklama süresi, silme, denetim ya da gazetecilere, avukatlara ve suçla itham edilmemiş kişilere ait materyallerin özel biçimde ele alınmasına ilişkin bir şart bulamadı. Belgelenmiş bir delil teslim zinciri, cihaza ya da kopyasına kimin, ne zaman işlem yaptığını kayda geçirerek mahkemelerin ve cihaz sahiplerinin bilgilerin nasıl yönetildiğini anlamasına yardımcı olur.

Uluslararası Örnekler Erişimin Risklerini Gösteriyor

Amnesty International, Sırp polisinin bir gazetecinin telefonunun kilidini açmak için Cellebrite kullandıktan sonra casus yazılım yüklediğini ve aktivistlerin cihazlarından veri çıkardığını belgeledi. Kilit açma ve veri çıkarma, soruşturmacılara saklanan bilgilere erişim sağlıyor; casus yazılım ise yüklendikten sonra erişimin sürmesine imkân tanıyabiliyor.

Citizen Lab, Ürdün’de aktivistlere ve Kenyalı aktivist Boniface Mwangi’nin telefonuna karşı Cellebrite kullanıldığını belgeledi. Araştırmacılar ayrıca Rusya, Hong Kong, Botsvana ve Bangladeş’te gazetecileri ya da aktivistleri içeren vakaları da aktardı.

Cellebrite, Hong Kong ve Çin, Rusya ve Belarus ile ilgili Sırp müşterilere yönelik satış kısıtlamaları ya da satışların durdurulacağını duyurdu. Araştırmacılar, bazı duyurulardan sonra da bayiler üzerinden veya çevrimdışı çalışan sistemlerle kullanımın sürdüğünü belgeledi. Gelecekteki satışları denetlemek ile hâlihazırda dolaşımda olan ekipmanı denetlemek farklı uygulama sorunları doğuruyor.

Hindistan’da IFF, el koyma belgeleri, adli bilişim iş istasyonu kayıtları, Cellebrite lisansları, erişim kayıtları, 69. madde kapsamındaki olası emirler, NIA’nın satın alma dosyası ve İçişleri Bakanının onay notu dahil olmak üzere Delhi Polisi ve İçişleri Bakanlığından kayıtların açıklanmasını istiyor.

Kuruluş ayrıca protestolarda el konulan telefonların veri çıkarma araçlarına bağlanıp bağlanmadığının açıklanmasını, hâlâ tutulan cihazların iade edilmesini ve suçlamayla karşı karşıya olmayan kişilere ait kopyalanmış verilerin silindiğinin onaylanmasını talep etti. Bağlayıcı kurallar yürürlüğe girene kadar önleyici gözaltındaki kişilerin, gazetecilerin ve avukatların telefonlarında bu araçların kullanılmasının durdurulmasını ve vaat edilen yönergelerin Yüksek Mahkemeye sunulmasını istiyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • NIA, İçişleri Bakanlığının Make in India kapsamındaki satın alma kurallarından muafiyet vermesinin ardından 4,97,99,515 rupi değerinde Cellebrite sözleşmesi yaptı.
  • IFF, 2026’da 11 ihale kapsamında Cellebrite’ın adının geçtiği 15 kayıt ve marka belirtilmeyen 25 mobil veri çıkarma ihalesi tespit etti.
  • NIA kayıtlarında lisans süreleri ve onay tarihleriyle ilgili tutarsızlıklar bulunuyor.
  • Talep edilen teknoloji, desteklenen telefonların kilidini açıp bazı korumalı uygulama depolama alanları dahil olmak üzere kapsamlı kişisel verileri kopyalayabiliyor.
  • Rathee’nin veri çıkarma girişimi yapıldığı yönündeki iddiası doğrulanmış değil ve Delhi Polisi kamuoyuna açık bir yanıt vermedi.
  • Mevcut yasalar el koymayı, şifre çözmeyi ve elektronik delilleri kapsıyor; ancak veri çıkarma, saklama ve silmeye ilişkin kamuya açık özel kurallar bulunmuyor.
  • Yüksek Mahkemede ilgili yetkileri ve cihaz aramalarını konu alan iki dava sürüyor. IFF’ye göre, arama ve el koymayla ilgili vaat edilen yönergeler Mahkemeye sunulmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir