Aracın Ulaşabildiği Noktaya Kadar 15 Kilometrelik Yol
Endonezya’nın Batı Sulawesi eyaletindeki Baruru köyünde yaşayanlar, köy yetkilisi Habel’e göre, hasarlı yol aracın hastanın evine ulaşmasını engellediği için 2 Kasım 2026’da yaşlı bir adamı bambudan yapılmış sedyeyle yedi saat boyunca yaklaşık 15 kilometre taşıdı. Petrus adlı hastanın bacağı şişmişti ve tekrarlayan bel ağrısı hareket etmesini zorlaştırıyordu.
İçindekiler
- Aracın Ulaşabildiği Noktaya Kadar 15 Kilometrelik Yol
- Bambu, Sarong ve Yedi Saatlik Taşıma
- Diğer Hastaların da Kullandığı Güzergâh
- Acil Onarım Neden Kalıcı Olmadı?
- Uyarı, Görüntülerin Yayılmasından Önce Yapılmıştı
- Yüzde 30’dan Yüzde 60-70 Hedefine
- Sakinler Harcamalara Yol Erişiminin Yön Vermesini İstiyor
- Öne Çıkanlar
Yolculuk, Mamasa ilçesine bağlı Aralle bölgesinde gerçekleşti. Habel, köylülerin Petrus’u Baruru’dan, aracın onu alıp Aralle Toplum Sağlığı Merkezi’ne götürebileceği Ralleanak Utara köyünün sınırına kadar taşıdığını söyledi. Endonezya’da puskesmas olarak bilinen toplum sağlığı merkezleri, insanların yaşadıkları yerlere yakın temel sağlık hizmetleri sunuyor.
Habel, Petrus’un 78 yaşında olduğunu belirterek araca ulaşılabilen noktaya kadar yaklaşık 15 kilometre taşındığını söyledi. Baruru köy muhtarı Rusman ise Petrus’un 70 yaşında olduğunu belirtti ve sabah 08.00 civarında başlayıp öğleden sonra sona eren yolculuğun sağlık merkezine kadar sedyeyle yaklaşık 20 kilometre sürdüğünü anlattı.
Rusman, 6 Kasım’da Petrus’un Mamuju’daki bir hastaneye sevk edildiğini söyledi. Teşhis, sonraki tedavi ve sevk sonrası sağlık durumu hakkında bilgi verilmedi.
Bu tahliye, Mamasa’daki yol harcamalarına ilişkin daha geniş tartışmanın insani bedelini gözler önüne seriyor. Altı haftadan kısa süre önce Mamasa Naibi Welem Sambolangi, sağlık hizmeti almak için bölge sakinlerinin hâlâ kilometrelerce taşındığı konusunda eyalet yönetimini kamuoyu önünde uyarmıştı. Habel, Baruru yolunda Petrus’un yolculuğundan yaklaşık dört ay önce acil dolgu çalışması yapıldığını, ancak birkaç kez yağmur yağmasının ardından çukurların yeniden oluştuğunu söyledi.
Bambu, Sarong ve Yedi Saatlik Taşıma
Köylüler sedyeyi bambu sırıklar ve saronglardan yaptı; Petrus’u güneşten ve yağmurdan korumak için üzerine bir muşamba gerdi. Tahliyeye ait görüntüler 6 Kasım itibarıyla sosyal medyada geniş ölçüde yayıldı.
Görüntülerde erkekler sedyeyi kayalık ve çamurlu arazide sırayla taşırken diğer köylülerin de arkalarından yürüdüğü görülüyordu. Düzenek, hem gerekli ekipmanı hem de kendisini neredeyse hiç hareket ettiremeyen hastayı taşımak için gereken fiziksel gücü sağlayan komşulara dayanıyordu.
Baruru köy yetkilisi Habel, 5 Kasım’da gazetecilere mesafeyi ve yolculuk süresini şöyle anlattı:
Yaklaşık 15 kilometre sedyeyle taşındı. Yaklaşık 7 saat.
Habel’in anlatımına göre Petrus, yaklaşık yedi saatte yaklaşık 15 kilometre taşındı. Bu tahminlere göre grup, molalar da hesaba katıldığında saatte ortalama yaklaşık 2,1 kilometre ilerledi. Her kilometrede, engebeli zeminde ilerlerken hastayı taşımak için insanların destek olması gerekiyordu.
Petrus için aracın ulaşabildiği noktaya varmak başlı başına uzun bir yolculuktu. Habel, bu noktadan sonraki hedefin Aralle Toplum Sağlığı Merkezi olduğunu belirtti.
Diğer Hastaların da Kullandığı Güzergâh
Hem Habel hem de Rusman, Baruru sakinlerinin hasta komşularını aynı zorlu güzergâhtan defalarca taşıdığını söyledi. Habel, yoldaki hasarın uzun süredir devam eden bir sorun olduğunu ve bazı köylülerin sağlık hizmetine götürülürken hayatını kaybettiğini anlattı.
Rusman, doğum yapmak üzere olan kadınların da sedyeyle taşınmak zorunda kaldığını belirtti. Anlattıkları, Petrus’un tahliyesinin, yol koşullarının düzelmesini rahatça bekleyemeyecek kişileri etkileyen tekrarlayan bir sorunun parçası olduğunu ortaya koyuyor.
İki yetkili de tahliye veya ölüm sayısını ya da önceki vakaların tarihlerini paylaşmadı. Ancak anlattıkları, ailelerin karşı karşıya kaldığı pratik yükü ortaya koyuyor: Araçlar bir eve ulaşamadığında, ulaşımın ilk aşamasını komşuların kendi başlarına düzenlemesi gerekiyor.
Acil Onarım Neden Kalıcı Olmadı?
Habel, işçilerin yaklaşık dört ay önce yolun hasarlı bölümlerini doldurduğunu söyledi. Anlattığına göre iki ya da üç kez yağmur yağmasının ardından çukurlar yeniden oluştu ve köylüler yine benzer koşullarla karşı karşıya kaldı.
Çukurları doldurmak yol yüzeyini geçici olarak düzeltir. Kalıcı bir onarım ise yolun altındaki zeminin durumuna ve suyun yüzeyden nasıl tahliye edildiğine de bağlıdır. Habel’in anlatımı bu müdahalenin kısa ömürlü olduğuna işaret ediyor; ancak herhangi bir mühendislik değerlendirmesi veya kullanılan malzemeye ilişkin ayrıntı vermedi.
Rusman, yolda yalnızca Hartop tipi, arazi koşullarına dayanıklı bir aracın ilerleyebildiğini söyledi. Habel ise Ralleanak Utara sınırında bir araca ulaşılabildiğini belirtti. Her iki anlatım da Petrus’un taşınması gerektiğinde araç erişiminin ne kadar kısıtlı olduğunu vurguluyor.
Dolayısıyla Baruru sakinlerinin acil talebi, onarım ekiplerinin yeniden bölgeye gelmesinden daha somut: Birisi hastalandığında, yağmurdan sonra bile kullanılabilir durumda kalan bir güzergâha ihtiyaçları var. Önceki dolgu çalışması 2 Kasım itibarıyla bu güvenilirliği sağlamamıştı.
Uyarı, Görüntülerin Yayılmasından Önce Yapılmıştı
Mamasa Naibi Welem Sambolangi, 22 Eylül 2026’da Batı Sulawesi’nin 22. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla valilikte düzenlenen etkinlikte sorunu gündeme getirdi. Mamasa’daki yol ve köprülere eyalet yönetiminin daha fazla öncelik vermesini istedi ve bölge sakinlerinin sağlık merkezlerine taşındığını anlattı.
Welem, sözünü ettiği eyalet yollarının eyalet yönetiminin yetki alanında olduğunu söyledi. Yetki konusu önemli; çünkü bir yolun onarımını planlamaktan ve kaynak ayırmaktan sorumlu olan yönetimin kim olduğu bu noktada belirleyici. Welem’in açıklamaları Mamasa genelindeki eyalet yollarıyla ilgiliydi; Baruru’ya ulaşım sağlayan yolun idari sınıflandırması belirtilmedi.
Welem ayrıca uygun konut, aşırı yoksulluk ve çocuklarda uzun süreli yetersiz beslenme ile bağlantılı etkenlerin büyümeyi engellemesi anlamına gelen bodurlukla mücadele konularında ilçe ve eyalet yönetimleri arasında iş birliği çağrısı yaptı. Ulaşım ile temel hizmetleri Mamasa sakinlerinin birbiriyle bağlantılı ihtiyaçları olarak ele aldı.
Olayların sıralaması, Petrus’un tahliyesi dikkat çekmeden önce de hastaların taşınmasının kamuoyunda gündemde olduğunu gösteriyor:
- 2 Kasım’dan yaklaşık dört ay önce: Habel’e göre Baruru’ya ulaşım sağlayan yolda acil dolgu çalışması yapıldı.
- 22 Eylül 2026: Welem, eyalet yönetimine yolları iyileştirme çağrısı yaptı ve köylülerin sağlık merkezlerine taşındığını anlattı.
- 2 Kasım: Köylüler Petrus’u Baruru’dan sağlık hizmetine ulaştırmak üzere taşıdı.
- 5 Kasım: Habel yolculuğu ve yol hasarının tekrarlanması hakkında gazetecilere bilgi verdi.
- 6 Kasım: Rusman tahliyeyi doğruladı ve Petrus’un Mamuju’daki bir hastaneye sevk edildiğini söyledi.
Yüzde 30’dan Yüzde 60-70 Hedefine
Welem, Mamasa’daki eyalet yollarının Endonezcede mantap olarak tanımlanan, yani tatmin edici durumdaki bölümünün yalnızca yüzde 30 olduğunu söyledi. Kalan üç yıl içinde bu oranın yüzde 60 ila 70’e yükselmesini umduğunu belirtti.
Bu rakamlar, önerilen değişimin boyutunun önemli olduğunu gösteriyor. Yüzde 60’a ulaşmak mevcut oranı ikiye katlayacak; yüzde 70’e ulaşmak ise 40 yüzde puanlık artış anlamına gelecek. Başka bir deyişle, toplam yol ağı aynı büyüklükte kalırsa bu kategorideki yolların oranı onda üçten onda altı ila yedi arasına yükselecek.
Hedef, Mamasa genelindeki ilerlemeyi ölçmek için bir ölçüt sunarken Baruru sakinleri daha acil bir sınavla karşı karşıya: Bir araç, hastalanan bir kişinin evine ulaşabilecek mi? Tatmin edici durumdaki yolların oranının artması, ancak iyileştirmeler köylülerin kullandığı güzergâhlara ulaştığında bölge sakinleri için anlam taşıyacak.
Petrus’un tahliyesine ilişkin açıklamalarda Baruru yolunda çalışmaların ne zaman başlayacağı, onaylanmış bütçe ya da tamamlanma tarihi duyurulmadı.
Sakinler Harcamalara Yol Erişiminin Yön Vermesini İstiyor
Habel, hükümete yolu önceliklendirme çağrısı yaptı; Endonezya’nın Ücretsiz Besleyici Yemekler programı MBG ile köy kooperatifleri Kopdes için ayrılan paranın başka alanlara yönlendirilmesini önerdi. Alternatif olarak, yol yapımında kullanılmak üzere köy fonlarının geri verilmesini istedi.
Bu öneri, harcama önceliklerinin değiştirilmesine yönelik bir talepti. Bununla birlikte herhangi bir bütçe aktarımı ya da onayı açıklanmadı. Hangi fonların kullanılabileceğine, bu programlardan ve yoldan sorumlu makamların karar vermesi gerekiyor.
Habel ayrıca hasarlı yolun bölge sakinlerinin ekonomik faaliyetlerini zorlaştırdığını söyledi. Gelir kaybı ya da ulaşım masraflarına ilişkin rakam paylaşmadı; ancak sağlık hizmetine ulaşma güçlüğünü Baruru’ya giriş çıkışın genel zorluğuyla ilişkilendirdi.
Petrus’un yolculuğu bu bağlantıyı somutlaştırıyor. Normalde yol, bir aracın hastayı taşımasını sağlar; burada ise köylüler hastayı araca kadar taşımak zorunda kaldı. Acil çözümü, saatlerce birlikte çalışan komşular sağladı. Yönetimin çözmesi gereken sorun, birinin her sağlık hizmetine ihtiyaç duyduğunda aynı çabanın tekrarlanmasını önleyecek güvenilir ulaşımı sağlamak.
Öne Çıkanlar
- Hasarlı yol aracın evine ulaşmasını engellediği için köylüler Petrus’u 2 Kasım 2026’da Baruru’dan taşıdı.
- Habel, araca ulaşılabilen noktaya kadar yolculuğun yaklaşık 15 kilometre ve yedi saat sürdüğünü; Rusman ise Aralle Toplum Sağlığı Merkezi’ne kadar yaklaşık 20 kilometre olduğunu söyledi.
- Rusman, Petrus’un Mamuju’daki bir hastaneye sevk edildiğini belirtti.
- Köy yetkililerine göre, doğum yapmak üzere olan kadınların taşınması da dahil benzer tahliyeler defalarca yaşandı.
- Habel’e göre yaklaşık dört ay önce yapılan acil dolgu çalışması yağmurun ardından bozuldu.
- Naip Welem Sambolangi, Mamasa’daki eyalet yollarının yalnızca yüzde 30’unun tatmin edici durumda olduğunu söyledi ve üç yıl içinde bu oranı yüzde 60 ila 70’e çıkarmayı hedefledi.
- Baruru güzergâhı için onaylanmış bir onarım takvimi açıklanmadı.






