Vietnam'da Tasarı Zorunlu Dijital Kimlik Kontrollerini Genişletirken Gizlilik Önlemleri Savunuluyor

9 dakikalık okuma
Vietnam Defends Privacy Safeguards as Draft Law Expands Mandatory Digital ID Checks

Zorunlu Kimlik Kontrolleri Tartışmanın Merkezine Rızayı Taşıyor

Vietnam'ın Elektronik Kimlik ve Kimlik Doğrulama Yasası tasarısı, bankacılık ve sağlık hizmetlerinden kripto varlıklara ve çevrim içi oyunlara kadar 11 sektördeki çevrim içi işlemler için ulusal dijital kimlik kontrolünü zorunlu kılacak. Kamu Güvenliği Bakanı Lương Tam Quang, 4 Kasım 2026'da milletvekillerine verdiği yanıtta sistemin yalnızca gerekli bilgileri toplayacağını, rıza gerektireceğini ve işlem içeriğini senkronize edilen kimlik kayıtlarının dışında tutacağını söyledi.

İçindekiler
  1. Zorunlu Kimlik Kontrolleri Tartışmanın Merkezine Rızayı Taşıyor
  2. Bakanın Gizlilik Konusundaki Güvenceleri
  3. Hangi Hizmetlerde Kimlik Doğrulama Zorunlu Olacak?
  4. Otomatik Kimlikler ve Devletin Kimlik Tespitinin Kapsamı
  5. Mevcut Bir Kararname Hesaplar İçin Son Tarihleri Belirliyor
  6. Milletvekilleri Neden Biyometrik Kontrollerin Ötesini İstiyor?
  7. Yardımcı Tasarı, Koruma Düzeyini Riskle Eşleştirecek
  8. Yapay Zekâ Verileri ve Yurt Dışına Aktarımlar Farklı Yükümlülüklere Tabi
  9. VNeID'nin Ölçeği Ayrıntıları Önemli Kılıyor
  10. Öne Çıkanlar

Tasarı, ulusal veya ihtisaslaşmış veri tabanlarında eksiksiz ve doğru bilgiler bulunması hâlinde devlet kurumlarının dijital kimlikleri otomatik olarak oluşturmasına da izin verecek. Bu hüküm kapsamındaki kişi ve kuruluşların aynı bilgileri yeniden sunması veya ayrıca kayıt yaptırması gerekmeyecek.

Bu iki özellik, parlamentodaki tartışmanın merkezine pratik bir soruyu yerleştiriyor: Bir hizmeti kullanmak için kimlik doğrulama zorunluysa ve devletin elinde zaten bulunan bilgilerden bir kimlik oluşturulabiliyorsa insanlar rızalarını nasıl kullanabilecek? Quang gizlilik önlemlerini sıralarken milletvekilleri; veri toplama konusunda daha açık sınırlar, teknoloji sağlayıcıları için daha güçlü sorumluluklar ve rutin faaliyetlerle daha yüksek risk taşıyan işlemleri birbirinden ayıran kurallar istedi.

Tasarı, 16. Ulusal Meclisin ikinci oturumunda Veri Güvenliği Yasası taslağıyla birlikte ele alınıyor. İki tasarı birlikte dijital kimliklerin oluşturulmasına, bu kimlikleri kullanan kişilerin doğrulanmasına ve ilgili verilerin korunmasına yönelik kuralları belirleyecek.

Bakanın Gizlilik Konusundaki Güvenceleri

Kimlik tasarısını sunan bakanlığın başındaki Quang, gizlilik güvencelerinin hem toplanan bilgiler hem de kimlik sistemlerinin bu bilgileri paylaşma biçimi için geçerli olacağını milletvekillerine söyledi. Önerilen korumaları şu sözlerle anlattı:

Asgari verilerin toplanması, ilgili kişinin rızasına dayanmalıdır; işlem içeriği senkronize edilmemeli ve kimlik doğrulama sonuçları izin verilen kapsamın dışında paylaşılmamalıdır.

İlgili kişi, bilgileri işlenen kişidir. Quang'ın güvencesi, günlük ifadeyle, sistemin bir kişiyi tanımlamak için yalnızca ihtiyaç duyduğu bilgileri toplaması ve işlem ayrıntılarını senkronize edilen kimlik verilerinin dışında tutması gerektiği anlamına geliyor.

Reklam

Quang ayrıca kişisel verilerin işlenmesini düzenleyen ilkelerin, koşulların, kapsamın ve amaçların mevcut kişisel verilerin korunması mevzuatına tabi olmaya devam edeceğini söyledi. Elektronik kimlik ve kimlik doğrulama işlemlerinin Anayasa'ya uygun olması; bireylerin, kuruluşların ve devlet kurumlarının hak ve çıkarlarını koruması gerekecek.

Rıza mekanizması kullanıcılar açısından temel meselelerden biri olmayı sürdürüyor. Parlamentoda yapılan açıklamalarda, veri toplamayı reddetmenin kimlik doğrulama gerektiren bir işlemi tamamlamayı engellemesi hâlinde kişinin ne tür seçenekleri olacağı açıklanmadı.

Hangi Hizmetlerde Kimlik Doğrulama Zorunlu Olacak?

23. maddenin 5. fıkrası, aşağıdaki sektörlerdeki işlemlerin ulusal elektronik kimlik üzerinden doğrulanmasını ve bu kimliğe bağlanmasını zorunlu kılacak:

  • Menkul kıymetler.
  • Telekomünikasyon.
  • Bankacılık.
  • Posta hizmetleri.
  • E-ticaret.
  • Sağlık hizmetleri.
  • Ödeme aracılığı hizmetleri.
  • Dijital cüzdanlar.
  • Kripto varlıklar.
  • Çevrim içi video oyunları.
  • Alan adı kaydı, kiralanması ve kullanımı.

Kimlik doğrulama, bir hizmeti kullanan kişinin iddia ettiği kişi olup olmadığının kontrol edilmesi anlamına geliyor. Bağlama ise hizmet hesabını veya işlemi kişinin ulusal elektronik kimliğiyle ilişkilendiriyor. Tasarı, müşterilerin finansal, ticari ve dijital faaliyetlere erişiminde bu kimliği geniş bir yelpazede gerekli kılacak.

Bakanlar ve bakanlık düzeyindeki kurumların başkanları, yüksek risk taşıyan veya önemli hukuki yükümlülükler doğuran başka sektörlerdeki işlemleri de kapsama alabilecek. Dolayısıyla sistemin kapsamı, tasarıda sayılan 11 sektörün ötesine genişleyebilir.

Vĩnh Long milletvekili Thạch Phước Bình, işlemlerin risk düzeylerine göre sınıflandırılmasını önerdi. Verdiği örnekler, ayrıntıların neden önemli olduğunu gösteriyor: Tıbbi randevu almak, sağlık kayıtlarını açmaktan farklı bir hassasiyet düzeyi taşırken, banka hesabını kontrol etmek de yüksek tutarlı para transferi yapmaktan farklı.

Otomatik Kimlikler ve Devletin Kimlik Tespitinin Kapsamı

7. ve 8. maddeler, kimlerin veya nelerin elektronik kimlik alabileceğini ve devlet kurumlarının hangi kategorileri kimliklendireceğini ele alıyor. Kategoriler birey ve kuruluşların yanı sıra konumları, alanları, temel veya önemli verilerle ilişkili unsurları, yüksek riskli kabul edilen malların sahibi ya da kullanıcısı olduğu belgelenmiş unsurları ve devlet sırrı içeren unsurları kapsıyor.

Reklam

Devlet tarafından kimliklendirmeye tabi unsurların listesini hükümet yayımlayacak ve uygulama takvimini belirleyecek. 8. madde kapsamındaki belirli unsurlar için ulusal veya ihtisaslaşmış veri tabanlarında eksiksiz ve doğru bilgiler bulunuyorsa kurumlar kimlikleri otomatik olarak oluşturacak ve ulusal kimlik kodları verecek.

İdari fayda açık: Bir kuruluşun veya kişinin, devletin zaten elinde bulunan bilgileri yeniden sunması gerekmeyecek. Gizlilik tartışması ise kategorilerin genişliği, bu kategorilere bağlanan bilgiler ve bu bilgilerin kullanımını düzenleyen kurallarla ilgili.

25 Ekim tarihli bir özette olayların, işlemlerin ve davranışların kimliklendirilmesi de yer aldı. Maliye Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Yüksek Halk Mahkemesi bu kapsam genişlemesinin açıklığa kavuşturulmasını istedi. Ulusal Meclise sunulan tasarının tam metni kamuoyuyla paylaşılmadığı için bu düzenlemenin gözden geçirilmiş tasarıdaki durumu belirsiz.

İş dünyası kuruluşu VCCI, istişare sürecinde ifadenin neredeyse tüm olağan ticari ve medeni işlemleri kimlik tespit yükümlülükleri kapsamına alabileceği uyarısında bulundu. Ulusal Meclisin Millî Savunma, Güvenlik ve Dış İlişkiler Komitesi de 26 Ekim'de, sektör kurumlarının veya hizmet sağlayıcılarının hangi veri alanlarının toplanacağını seçmesine izin verilmesinin kötüye kullanıma ve gizlilik ihlallerine yol açabileceği uyarısı yaptı.

Mevcut Bir Kararname Hesaplar İçin Son Tarihleri Belirliyor

Önerilen yasa, 28 Eylül 2026'da yürürlüğe giren 320/2026 sayılı mevcut kararnamenin yanında ele alınıyor. Bu kararname, belirli elektronik işlem hesaplarının Vietnam'ın ulusal elektronik kimlik platformu VNeID üzerinden bağlanmasını ve doğrulanmasını zorunlu kılıyor.

İki düzenlemede de 11 sektör sayılıyor, ancak listeler farklı. Kararname eğitim, menkul kıymetler, telekomünikasyon, bankacılık, e-ticaret, elektronik faturalar, ulaşım, turizm, ilaç, sağlık hizmetleri ve Vietnam sosyal ağlarını kapsıyor. Facebook, TikTok ve Zalo dahil platformlardaki hesapların da bağlama şartlarına tabi olduğu belirtiliyor.

Kapsamdaki hizmet hesaplarının bağlanması için son tarih 31 Aralık 2026. Banka hesapları için son tarih ise daha sonra, 30 Haziran 2027. Sosyal ağlar yasa taslağındaki 11 sektör listesinde yer almıyor; buna karşılık tasarıda kripto varlıklar, dijital cüzdanlar, çevrim içi oyunlar ve alan adı hizmetleri açıkça sayılıyor.

Takvim, yürürlükteki yükümlülüklerle önerilen değişiklikleri bir araya getiriyor:

  • Temmuz 2026: Vietnam, beş yıllık ulusal dijital dönüşüm stratejisini kabul etti.
  • 28 Eylül 2026: 320/2026 sayılı kararname yürürlüğe girdi.
  • 25 ve 26 Ekim 2026: Taslak özeti ve parlamento komitesinin kaygıları, kimlik tespitinin kapsamını gündeme taşıdı.
  • 4 Kasım 2026: Ulusal Meclis, kimlik ve veri güvenliği tasarılarını görüştü.
  • 21 Kasım 2026: Parlamento oturumunun sona ermesi planlanıyor; kimlik tasarısı kabul edilmesi beklenen düzenlemeler arasında yer alıyor.
  • 31 Aralık 2026: Kapsamdaki hizmet hesapları için bağlama süresinin son günü.
  • 30 Haziran 2027: Banka hesapları için bağlama süresinin son günü.
Reklam

Milletvekilleri Neden Biyometrik Kontrollerin Ötesini İstiyor?

Ho Chi Minh City milletvekili Phạm Trọng Nhân, yapay zekâdaki gelişmelerin yüz, ses ve parmak izlerinin güvenilirliğine ilişkin varsayımları zayıflattığı uyarısında bulundu. Biyometrinin gerekli olmaya devam ettiğini, ancak dolandırıcılığı önlemenin tek yöntemi olmaması gerektiğini söyledi.

Biyometrik kimlik doğrulama, bir kişiyle ilişkili fiziksel veya davranışsal bir özelliği kontrol ediyor. Yapay zekâ araçları bu özelliklerden bazılarını taklit edebildiği için sistemlerin gerçek kullanıcıyla sahte içerik sunan kişiyi ayırt etmesi zorlaşıyor.

Cần Thơ milletvekili Tô Ái Vang, yapay zekâ tabanlı bir kimlik doğrulama sisteminin hatalı sonuç vermesi hâlinde sorumluluğun daha açık biçimde belirlenmesi çağrısında bulundu. Tasarının, sonuçları kullanarak karar veren kuruluş veya kişileri nihai olarak sorumlu tuttuğunu belirten Vang, teknoloji geliştiricisi ya da sağlayıcısıyla ilişkinin de ele alınması gerektiğini söyledi.

Cần Thơ'nun diğer milletvekillerinden Triệu Thị Ngọc Diễm, kimlik verilerinin ve kimlik doğrulama unsurlarının yetkisiz biçimde toplanmasını, kullanılmasını, açıklanmasını veya paylaşılmasını açıkça yasaklayan bir hüküm önerdi. Suçluların yüz verilerini, ses verilerini ve tek kullanımlık şifreleri alıp satması riskine dikkat çekti. Öneri, başkasının hesabına girmek için kullanılabilecek bilgileri kapsıyor.

Yardımcı Tasarı, Koruma Düzeyini Riskle Eşleştirecek

Veri Güvenliği Yasası taslağı, beş düzeyli bir veri güvenliği riski sistemi getirecek. Verilerin nasıl işleneceğine karar vermekten sorumlu kuruluş veya kurumlar olan veri sorumluları riskleri sınıflandıracak ve bunlara karşılık gelen korumaları uygulayacak. Denetim ise ağırlıklı olarak bu kararların ardından yapılacak incelemeler yoluyla yürütülecek.

Koruma, verinin tüm yaşam döngüsünü, sistemin tasarımından bilginin imhasına kadar kapsayacak. Quang, sınıflandırmanın amacının yükümlülükleri ihlalin yol açabileceği zararla eşleştirmek olduğunu söyledi. Böylece daha az hassas faaliyetler daha hafif şartlara tabi olurken daha tehlikeli riskler daha güçlü korumayla karşılanacak.

Beş düzey, siber güvenlik mevzuatındaki beş bilgi sistemi düzeyine karşılık gelecek. 8. maddenin 4. fıkrası, kuruluşların mevcut siber güvenlik risk sınıflandırması sonuçlarını yeniden kullanmasına izin vererek aynı sistem için iki ayrı değerlendirme yapılmasını önleyecek.

Önerilen risk düzeyleri, Veri Yasası'nda yer alan temel ve önemli veri kategorilerine ek olarak uygulanacak. Güvenlik önlemlerinin seçimine yön verecek, mevcut kategoriler ise yürürlükte kalacak. Tartışmada ayrıca kamu güvenliği ve millî savunma bakanlıkları arasındaki görev paylaşımı, güvenlik kriptografisi ve gelecekteki kuantum bilgisayarlarının kullanacağı saldırılara dayanıklı olması için tasarlanan kuantum sonrası kriptografi konuları ele alındı.

Reklam

Yapay Zekâ Verileri ve Yurt Dışına Aktarımlar Farklı Yükümlülüklere Tabi

Veri güvenliği tasarısı, yapay zekâ geliştiren veya kullanan kuruluşların eğitim verilerinin kaynağını ve bütünlüğünü, ayrıca bu verilerden üretilen bilgileri korumasını zorunlu kılacak. Tasarı veri zehirlemeyi ve yetkisiz veri çıkarımını yasaklayacak; otomatik kararlara insan müdahalesi ve gözetimi öngörecek.

Veri zehirleme, yapay zekâ sistemini eğitmek için kullanılan bilgileri kasıtlı olarak bozmak ve sistemin güvenilmez veya manipüle edilmiş sonuçlar üretmesine yol açmak anlamına geliyor. Otomatik hatalar bir kişinin kabul edilip edilmeyeceğini etkileyebileceğinden, kimlik doğrulama hizmetlerinde bu bilgilerin niteliği ve güvenliği önem taşıyor.

Sınır ötesi veri aktarımları ve işleme faaliyetleri, riske göre farklı usullere tabi olacak. Birinci ve ikinci düzeydeki veriler bu yasa kapsamındaki usullerden muaf tutulacak. Üçüncü düzey verileri işleyen veri sorumluları kendi değerlendirmelerini yapacak ve kayıt tutacak.

Dördüncü ve beşinci düzeylerdeki verilerin aktarımı için işlemden önce yetkili makamların değerlendirmesi ve onayı gerekecek. Tasarı ayrıca yabancıların veri taleplerini, sınır ötesinde faaliyet gösteren hizmet sağlayıcıların yükümlülüklerini ve mevcut yatırım ile teknoloji transferi süreçlerinde veri güvenliği değerlendirmelerinin kullanılmasını ele alıyor.

VNeID'nin Ölçeği Ayrıntıları Önemli Kılıyor

Ekim ayına kadar VNeID, Vietnam vatandaşlarına 86,4 milyon elektronik kimlik hesabı vermişti. Platformun 70'ten fazla özelliği bulunuyor, 500 milyondan fazla ziyaret kaydediyor ve günde üç milyon ila altı milyon kullanıcıya ulaşıyordu.

Bu günlük kullanıcı sayıları, verilen hesapların yaklaşık yüzde 3,5 ila yüzde 6,9'una karşılık geliyor. Rakamlar, önerilen yasanın platformun zorunlu işlemlerdeki rolünü genişletmesinden önce bile çok geniş bir kayıt tabanına sahip, ancak herhangi bir günde daha küçük bir kullanıcı grubunca kullanılan bir platformu gösteriyor.

Hükümet kimlik düzenlemelerini, çevrim içi dolandırıcılıkla mücadele etmenin, dijital altyapıyı güvence altına almanın ve ulusal dijital dönüşüm stratejisi kapsamında idari işleri azaltmanın araçları olarak sunuyor. Kullanıcıları somut olarak etkileyecek değişiklikler ise hizmetlere erişim, mevcut kayıtların işlenmesi ve kimlik kontrolü yanlış sonuç verdiğinde sorumluluğun kimde olacağıyla ilgili.

Quang, taslağı hazırlayan kurumun milletvekillerinin görüşlerini metne yansıtmak ve tasarıları son hâline getirmeden önce Daimi Komiteye rapor sunmak üzere savunma, güvenlik ve dış ilişkilerden sorumlu Ulusal Meclis komitesiyle çalışacağını söyledi. Bir sonraki yasama aşaması, oturumun planlanan 21 Kasım tarihli kapanışı. Yeni tasarı hakkındaki tartışmadan bağımsız olarak yürürlükteki hesap bağlama süreleri ise geçerliliğini koruyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Kimlik yasası tasarısı, 11 sektördeki işlemler için ulusal dijital kimlikle doğrulamayı zorunlu kılacak ve yüksek risk taşıyan başka işlemlerin de kapsama alınmasına izin verecek.
  • Quang, asgari düzeyde veri toplanacağını, rıza alınacağını, kimlik doğrulama sonuçlarının paylaşımının sınırlandırılacağını ve işlem içeriğinin senkronize edilmeyeceğini söyledi.
  • Devlet kurumları, kamu veri tabanlarında hâlihazırda bulunan eksiksiz ve doğru bilgileri kullanarak belirli kimlikleri otomatik olarak oluşturabilecek.
  • Ayrı bir kararname, hesap bağlama için 31 Aralık 2026; banka hesapları içinse 30 Haziran 2027 son tarihlerini belirliyor.
  • Milletvekilleri, yapay zekâ sağlayıcılarının sorumluluğu, biyometrik dolandırıcılık ve kimlik bilgilerinin yetkisiz kullanımı konusunda daha güçlü kurallar istedi.
  • Yardımcı veri güvenliği tasarısı beş risk düzeyi, otomatik kararlar üzerinde insan gözetimi ve en yüksek risk düzeylerindeki veri aktarımları için daha sıkı usuller öneriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir