Endonezya, Rupiah’a Dönüşümü Artırmak İçin İhracat Gelirlerine İlişkin Kuralları Yeniden Değiştirmeyi Planlıyor

9 dakikalık okuma
Indonesia Plans Another Export Earnings Rule Change to Increase Rupiah Conversion

Son Düzenlemeden Beş Ay Sonra Yeni Bir Değişiklik

Endonezya, doğal kaynak ihracatından elde edilen gelirlere ilişkin kurallarında bir değişikliğe daha hazırlanıyor. Maliye Bakanı Suahasil Nazara, hükümetin ülkeye giren ABD dolarlarının daha büyük bölümünün rupiah’a çevrilmesini istediğini söyledi. Açıklama, 21/2026 sayılı Hükümet Yönetmeliği’nin 1 Haziran’da yürürlüğe girmesinden yalnızca beş ay sonra geldi.

İçindekiler
  1. Son Düzenlemeden Beş Ay Sonra Yeni Bir Değişiklik
  2. Dolarları Ülkede Tutmakla Rupiah’a Çevirmek Farklı Amaçlar
  3. Haziran’da Yürürlüğe Giren Çerçevenin Şartları
  4. Merkezî Rol Devlet Bankalarında
  5. İhracatçılar Neden Daha Fazla Rupiah İstedi?
  6. Yatırım Seçenekleri ve Vergi Teşvikleri
  7. Politika Bu Noktaya Nasıl Geldi?
  8. Yeni Değişiklik İşletmeler İçin Ne Anlama Gelecek?
  9. Öne Çıkanlar

Suahasil, 3 Kasım 2026’da Cakarta’daki Endonezya Merkez Bankası’nda, KSSK olarak bilinen Finansal Sistem İstikrar Komitesi’nin olağan toplantısının ardından yaptığı açıklamada, yetkililerin Endonezya’nın finans sektörünü ve finans piyasalarını güçlendirmek amacıyla değişiklik taslağı hazırladığını söyledi.

Öneri, 36/2023 sayılı Hükümet Yönetmeliği’nden bu yana üç kez değişikliğe uğramış bir politikayı yeniden ele alacak. Bu değişiklikler 8/2025, 2/2026 ve 21/2026 sayılı Hükümet Yönetmelikleriyle yapıldı. Bir değişikliğin daha tamamlanması, dördüncü değişiklik anlamına gelecek.

Gündemdeki konu, döviz cinsinden ihracat gelirlerinin rupiah’a çevrilmesine getirilen yüzde 50’lik üst sınır. Suahasil bu sınırı mevcut kısıtlama olarak nitelendirdi. Ancak Ekonomiden Sorumlu Koordinatör Bakan Airlangga Hartarto, mayısta yaptığı ayrıntılı açıklamada yüzde 50 sınırının özellikle Endonezya ile ikili ticaret anlaşmaları veya mutabakatları bulunan tarafları kapsadığını belirtmişti.

Suahasil, yeni oranın ne olacağını, uygulamanın ne zaman başlayacağını ya da hangi ihracatçı kategorilerine dönüşüm konusunda daha fazla serbestlik tanınacağını açıklamadı. Önerinin şirketlerin rupiah’a erişimini ve ihracat gelirlerini Endonezya’da tutma yükümlülüklerini ne ölçüde değiştireceğini bu ayrıntılar belirleyecek.

Dolarları Ülkede Tutmakla Rupiah’a Çevirmek Farklı Amaçlar

Politika, genellikle DHE SDA kısaltmasıyla anılan Devisa Hasil Ekspor Sumber Daya Alam’ı kapsıyor. Basitçe ifade etmek gerekirse bu, doğal kaynak ihracatından elde edilen döviz geliridir. Endonezya’nın başlıca emtia ihracatları arasında palmiye yağı, termal kömür, nikel, kalay, kauçuk ve kahve bulunuyor.

Kuralların merkezinde iki ayrı karar var: ihracatçıların gelirlerini nerede tuttuğu ve hangi para biriminde bulundurduğu. Dolarların Endonezya’daki bir bankaya yatırılması, ülke içindeki döviz arzını artırıyor. Bu dolarları rupiah’a çevirmek ise dövizin satılarak karşılığında Endonezya para biriminin alınması anlamına geliyor.

Reklam

Önceki önlemler, dolar bulunabilirliğini ve döviz kuru istikrarını desteklemek amacıyla yabancı para birimlerinin Endonezya’da tutulmasına odaklanıyordu. Suahasil’in kasım ayındaki açıklaması, rupiah’a dönüşüme daha fazla ağırlık veriyor. Her iki hedef de ihracat gelirlerini ülkenin finans sistemine yönlendiriyor, ancak şirketlerin parasını farklı biçimlerde etkiliyor.

Bir ihracatçı, yurt dışındaki müşterisinden dolar alırken çalışanlarına, tedarikçilerine ve diğer işletme giderlerine rupiah ile ödeme yapıyor olabilir. Dolarların yurt içinde tutulması, parayı belirli bir yerde bulundurma şartını karşılıyor; dönüşüm ise yerel ödemeler için gereken para birimini sağlıyor. Önerilen değişiklik bu ikinci aşamayı ele alıyor.

Haziran’da Yürürlüğe Giren Çerçevenin Şartları

Airlangga, 21/2026 sayılı Hükümet Yönetmeliği’ni 20 Mayıs’ta Cakarta’da düzenlediği basın toplantısında açıkladı. Doğal kaynak ihracatçılarının ihracat gelirlerinin yüzde 100’ünü Endonezya’nın finans sistemine getirmesi gerektiğini ve kurala tam uyum beklendiğini söyledi.

Finans sisteminde tutulması gereken miktar ve süre sektöre göre değişiyor. Airlangga, petrol ve doğal gaz ihracatçılarının gelirlerinin en az yüzde 30’unu en az üç ay boyunca tutması gerektiğini belirtti. Petrol ve doğal gaz sektörü dışındaki ihracatçıların ise gelirlerinin yüzde 100’ünü en az 12 ay boyunca tutması gerekiyor.

Dolayısıyla ülkeye geri getirme ve elde tutma, farklı yükümlülükleri ifade ediyor. Ülkeye geri getirme, paranın Endonezya’ya aktarılması anlamına geliyor. Elde tutma ise belirli bir tutarın belirli bir süre boyunca orada bulundurulmasını gerektiriyor. Airlangga’nın açıklamasına göre her iki grubun da gelirlerinin tamamını ülkeye getirmesi gerekiyor; ancak petrol ve doğal gaz ihracatçıları için elde tutulması gereken asgari pay daha düşük ve tutma süresi daha kısa.

Örnek olarak, bu oranlar 100 dolarlık ihracat gelirine uygulandığında petrol ve doğal gaz ihracatçısının en az 30 doları, bu sektör dışındaki bir ihracatçının ise 100 doların tamamını tutması gerekiyor. Asgari süreler sırasıyla üç ve 12 ay. Şirketlerin ödeme ve yatırım için ne kadar paraya erişebileceğini hesaplarken bu fark önem taşıyor.

Merkezî Rol Devlet Bankalarında

Airlangga, elde tutulması gereken DHE SDA’nın genellikle Endonezya’daki devlet bankalarının birliği olan Himbara aracılığıyla yatırılması gerektiğini söyledi. Bu politika, söz konusu ihracat gelirlerini, ihracatçıların Endonezya’daki herhangi bir bankayı kullanabildiği uygulamalara kıyasla daha dar bir kurum grubuna yönlendiriyor.

2026 öncesinde hazırlanan çerçevede uygun kurumlar, döviz işlemleri yapma yetkisi bulunan devlet bankaları olarak tanımlanmıştı. Özel bankalar ile LPEI olarak bilinen Endonezya İhracat-İthalat Bankası standart yatırma güzergâhının dışında bırakılmıştı. Bu kurumları kullanan şirketlerin, kapsama giren gelirler için bankacılık düzenlemelerini yeniden yapılandırması gerekecekti.

Reklam

Airlangga’nın mayıs ayındaki açıklamasında Endonezya ile ikili anlaşmaları veya mutabakatları bulunan ticaret ortaklarına yönelik bir istisna da yer aldı. Koşulları karşılayan ihracatçılar, Himbara dışındaki bankalarda üç ay boyunca yüzde 30 tutabilecekti. Airlangga bu istisnayı petrol ve doğal gaz ile diğer madenler dâhil madencilik faaliyetleri kapsamında ele aldı.

Bu açıklamada yüzde 50’lik dönüşüm üst sınırı da ikili düzenlemeler kapsamına alınmıştı; Suahasil’in kasım ayındaki açıklaması ise sınırı daha genel biçimde tanımladı. Yeni yönetmeliğin nihai metni, gelirlerine hangi dönüşüm sınırının uygulanacağını belirlemeye çalışan şirketler için özellikle önemli olacak.

İhracatçılar Neden Daha Fazla Rupiah İstedi?

Palmiye yağı ve madencilik şirketleri, son çerçeve yürürlüğe girmeden önce kaygılarını dile getirmişti. Temel itirazları pratikti: ihracat gelirleri çoğunlukla yabancı para birimiyle elde edilirken, faaliyetlerin sürmesi için gereken paranın büyük kısmının rupiah ile ödenmesi gerekiyor.

Palmiye yağı üreticileri birliği GAPKI’nin genel sekreteri Hadi Sugeng, sektörün kaygısını Aralık 2025’te şöyle açıkladı:

Faaliyetlerimiz için çoğunlukla rupiah cinsinden fona ihtiyacımız var ... Yeniden değerlendirmelerini umuyoruz,

Endonezya Madencilik Birliği İcra Direktörü Hendra Sinadia da o dönemde madencilerin hükümetin mevcut kuralları korumasını umduğunu söyledi. Her iki sektör de döviz gelirlerinin devlet bankalarında tutulmasını şart koşarken dönüşümü yüzde 50 ile sınırlamayı öngören planlara tepki gösteriyordu.

Maliye Bakanlığının üst düzey yetkililerinden Febrio Kacaribu, 18 Aralık 2025’te dönüşüm sınırını aşan miktarda rupiah’a ihtiyaç duyan ihracatçıların banka kredisi kullanması gerektiğini söyledi. Bu yaklaşım, ihracat dolarlarının daha büyük bölümünü bankacılık sisteminde tutarken şirketlere yerel para birimi sağlayacaktı.

Ancak bir şirket açısından borçlanma ile ihracat gelirini dönüştürmek, giderleri karşılamanın farklı yolları. Kredi geri ödeme yükümlülüğü doğurur ve faiz maliyeti yaratabilir. Gelirin daha büyük bölümünü dönüştürme izni ise ihracatçıların daha önce elde ettikleri gelirle rupiah cinsinden daha fazla gideri karşılamasına olanak tanır. Suahasil’in önerisi, birliklerin dile getirdiği aynı dönüşüm sorununa yanıt veriyor; ancak hükümetin sınırı ne ölçüde gevşeteceği henüz açıklanmadı.

Yatırım Seçenekleri ve Vergi Teşvikleri

Hükümet, ülkede para tutmayı daha cazip hâle getirmeye de çalıştı. Febrio, Aralık 2025’te doğal kaynak ihracat gelirleri için, ülke içinde ihraç edilecek rekabetçi döviz cinsi tahvil serileri dâhil yatırım araçları sunulacağını söyledi.

Açıklanan çerçevede, SBN Valas olarak bilinen döviz cinsi devlet tahvilleri uygun araçlar arasında sayıldı. Devlet tahvili bir borçlanma aracıdır: alıcı, aracın koşullarına göre yapılacak ödemeler karşılığında devlete para verir. Döviz cinsi bir tahvil, yatırımın ABD doları gibi bir para birimi üzerinden kalmasına olanak tanır.

Reklam

Bu araçları kullanan ihracatçılar, elde tutma süresi boyunca parayı serbestçe çekme konusunda yine kısıtlamalarla karşılaşacak. Bu nedenle özellikle sık sık işletme ödemesi yapan şirketlerin yatırım getirilerini nakde erişimle birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Airlangga, DHE SDA yatırımlarından elde edilen getirilere yönelik gelir vergisi teşviklerinden de söz etti. Yatırımın süresine bağlı olarak vergi oranı yüzde 0’a kadar düşebilecek; olağan yatırım araçlarında ise oranlar yüzde 20’ye ulaşabiliyor. Bu oranlar, ihracat gelirinin tamamına uygulanan vergiyi değil, yatırımın getirdiği gelir üzerindeki vergiyi ifade ediyor.

2026 öncesinde hazırlanan çerçeve, elde tutulan gelirlerin izin verilen kullanım alanlarını kredi geri ödemelerini ve işletme sermayesi kredilerini kapsayacak şekilde genişletmişti. İşletme sermayesi, şirketlerin günlük faaliyetleri için kullandığı paradır. Açıklanan değişiklik, ilgili mal veya hizmetlerin yurt içinde bulunup bulunmadığına bağlı olan önceki bir koşulu kaldırmıştı.

Politika Bu Noktaya Nasıl Geldi?

Hükümet, ihracat gelirlerini Endonezya’da tutmaya çalışırken şirketlerin nakde erişim taleplerini de yönetmek amacıyla kuralları defalarca değiştirdi. Ocak 2026 için açıklanan planlar ile haziranda yürürlüğe giren yönetmelik bu sürecin farklı aşamalarına ait olduğundan, kronoloji önem taşıyor.

  • 2023: 36 sayılı Hükümet Yönetmeliği, doğal kaynak ihracat gelirlerine ilişkin çerçeveyi oluşturdu.
  • 2025: 8 sayılı Hükümet Yönetmeliği bu çerçeveyi değiştirdi.
  • 18 Aralık 2025: Febrio, devlet bankalarına yatırma, en az bir yıl elde tutma ve yüzde 50 dönüşüm üst sınırı planlarını açıkladı; uygulamanın 1 Ocak 2026’da başlaması öngörülüyordu.
  • 2026: 2 sayılı Hükümet Yönetmeliği çerçevede bir başka değişiklik oldu.
  • 20 Mayıs 2026: Airlangga, sektöre göre elde tutma şartları ve ikili ticaret düzenlemelerine ilişkin istisnalar dâhil 21 sayılı Hükümet Yönetmeliği’ni açıkladı.
  • 1 Haziran 2026: 21 sayılı Hükümet Yönetmeliği yürürlüğe girdi.
  • 3 Kasım 2026: Suahasil, rupiah’a dönüşümü artırmayı amaçlayan yeni bir değişiklik taslağının hazırlandığını duyurdu.

Ocak ayı için hazırlanan çerçevenin, 1 Ocak veya sonrasında düzenlenen ihracat beyannamelerine tam olarak uygulanacağı; daha önce düzenlenen beyannameler için geçiş düzenlemeleri yapılacağı belirtilmişti. İhracat beyannameleri, yurt dışına gönderilen malları kaydeden gümrük belgeleridir. Beyannamenin düzenlenme tarihi, bundan elde edilen gelire hangi kuralların uygulanacağını belirleyebilir.

Airlangga, haziran önlemlerini Endonezya’da kalkınma, yatırım ve doğal kaynakların işlenmesinin finansmanına bağladı. İhracatın, ekonomik istikrarın ve yurt içi finans piyasalarının desteklenmesini de politika hedefleri arasında saydı.

Yeni Değişiklik İşletmeler İçin Ne Anlama Gelecek?

Suahasil’in açıkladığı hedef, ihracatçılara ülkeye giren dolarları rupiah’a dönüştürme konusunda daha fazla hareket alanı sağlayacak. Pratikteki etkisi, izin verilen orana, kapsama alınacak işletmelere ve dönüşüm hükümlerinin elde tutma şartlarıyla nasıl bağdaştırılacağına bağlı olacak.

Reklam

Şirketlerin çerçevenin birkaç unsurunu birlikte yönetmesi gerekiyor: gelirleri Endonezya’ya getirmek, uygun bir banka seçmek, gerekli tutarı gereken süre boyunca elde tutmak ve faaliyetler için yeterli miktarda kullanılabilir nakit bulundurmak. Dönüşüm kurallarındaki bir değişiklik, yatırma ve elde tutma yükümlülüklerini değiştirmeden bu sürecin bir bölümünü kolaylaştırabilir.

Devlet bankalarına para yönlendiren kurallar ihracat mevduatlarının hangi bankalarda tutulacağını etkilediğinden, özel bankalar da bu düzenlemenin sonucuyla ilgileniyor. Febrio, aralık ayında devlet mülkiyetinde olmayan bankalar üzerindeki likidite etkisinin sınırlı olmasını beklediğini söylemişti; çünkü bu bankalar doğal kaynak sektörleri dışındaki ihracatçılara hizmet vermeyi sürdürebilecekti.

Hükümetin son açıklaması, elde tutulan ihracat gelirlerinin rupiah cinsinden nasıl dolaşıma girebileceğine dikkat çekiyor. İhracatçılar açısından somut mesele, yeni yönetmeliğin ek borçlanmaya gitmek yerine kendi gelirlerinin daha büyük bölümünü yurt içindeki giderlerinde kullanmalarına izin verip vermeyeceği.

Öne Çıkanlar

  • Maliye Bakanı Suahasil Nazara, 3 Kasım 2026’da doğal kaynak ihracat gelirlerine ilişkin kurallarda yeni bir değişiklik taslağının hazırlandığını söyledi.
  • Hükümet, yurt içi finans piyasalarını desteklemek amacıyla ülkeye giren ihracat dolarlarının daha büyük bölümünün rupiah’a çevrilmesini istiyor.
  • 2023 çerçevesinde daha önce yapılan iki değişikliğin ardından 21/2026 sayılı Hükümet Yönetmeliği 1 Haziran’da yürürlüğe girdi.
  • Airlangga’nın mayıs ayındaki açıklamasına göre gelirlerin tamamı ülkeye getirilmeli; petrol ve doğal gaz sektöründe en az yüzde 30’u üç ay, diğer sektörlerde ise yüzde 100’ü 12 ay boyunca tutulmalı.
  • Elde tutulması gereken gelirler, ikili ticaret düzenlemelerine ilişkin belirli istisnalar dışında, genellikle devlet bankaları aracılığıyla yatırılıyor.
  • Palmiye yağı ve madencilik sektörü temsilcileri, faaliyetlerini finanse etme ihtiyaçlarını gerekçe göstererek daha fazla esneklik talep etti.
  • Önerilen değişiklik için yeni bir dönüşüm oranı veya başlangıç tarihi açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir