Pakistanlı bir savaş uçağından yeni bir füze havalandı
Orduya göre Pakistan, 3 Kasım 2026’da yerli olarak geliştirilen ilk havadan havaya füzesi Fa'az’ı test etti. Böylece bu yıl gerçekleştirilen bir dizi füze denemesine havadan kullanılan bir silah da eklendi. Yayımlanan görüntülerde füzenin, Pakistan Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan JF-17 savaş uçağından ateşlendiği görülüyor.
İçindekiler
- Pakistanlı bir savaş uçağından yeni bir füze havalandı
- Ordunun duyurusu
- JF-17’den fırlatılması neden önemli?
- Hava hedefini bulmanın iki yolu
- Açıklanan performans ve daha uzun menzil hedefi
- Fuar maketlerinden uçuş testine
- Farklı füze görevlerinde bir yıllık testler
- Yerli üretim neleri değiştirebilir?
- Öne Çıkanlar
Ordunun medya kanadı olan Servisler Arası Halkla İlişkiler (ISPR), uçuş testinin başarıyla tamamlandığını belirterek füzenin hava hedeflerini daha uzun menzillerde vurmak için gelişmiş terminal güdüm kullandığını bildirdi. Terminal güdüm, füzenin uçuşunun son aşamasıdır; bu aşamada güdüm sistemi füzeyi hedefe yönlendirir.
Fa'az, Pakistan için önem taşıyor çünkü ülkenin hava kuvvetleri şu anda AIM-120 AMRAAM, PL-15 ve Çin’in PL ailesinden diğer füzeler dâhil Amerikan ve Çin yapımı havadan havaya silahlar kullanıyor. Geliştirme çalışmaları üretim ve hizmet aşamasına ilerlediği takdirde yerli bir silah, Pakistan’a gelecekteki tedarik, bakım ve yükseltmeler üzerinde daha fazla kontrol sağlayabilir.
Ordu, Fa'az’ın test edilen menzilini, hızını, harp başlığını ya da önleme sonuçlarına ilişkin ayrıntıları açıklamadı. Ateşlenen model de henüz doğrulanmadı; üretim veya hizmete giriş için tarih de duyurulmadı. Yeni füzenin hava kuvvetlerinin mevcut silah envanterine nasıl dâhil olacağını bu ayrıntılar belirleyecek.
Ordunun duyurusu
ISPR, Pakistan Silahlı Kuvvetleri’nin üst düzey komutanlarının testi, silahın geliştirilmesinde görev alan bilim insanları ve mühendislerle birlikte izlediğini bildirdi. Salı günü geç saatlerde yayımlanan açıklamada fırlatma, teknik kabiliyetin ve Pakistan savunma sanayisindeki bağımsızlığın arttığının göstergesi olarak sunuldu.
Ordunun medya kanadı, füzenin hedeflenen kabiliyetini şu sözlerle anlattı:
Son teknoloji ürünü bir terminal güdüm sistemiyle donatılan füze, düşman hava hedeflerini daha uzun menzillerde vurabiliyor.
Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari, Başbakan Şahbaz Şerif, Kara Kuvvetleri Komutanı ve Savunma Kuvvetleri Komutanı olarak tanımlanan Mareşal Seyyid Asım Münir ile kuvvet komutanları geliştirme ekiplerini tebrik etti. İçişleri Bakanı Mohsin Nakvi de testi yerli savunma üretimindeki ilerlemenin göstergesi olarak memnuniyetle karşıladı.
Duyuru, kısa vadede uçuş testine ve güdüm teknolojisine odaklanıyor. Pakistan Hava Kuvvetleri açısından pratik hedef, geliştirme sürecinde ülkenin mühendislerinin de görev aldığı ve uçaklarıyla operasyonel gereksinimlerine uygun başka bir silah edinmek.
JF-17’den fırlatılması neden önemli?
Yayımlanan videoda Fa'az’ın bir JF-17’den ateşlendiği görülüyor ancak ordunun yazılı açıklamasında fırlatma platformu belirtilmedi. Görüntülere ilişkin açıklamalarda uçak, 09-109 seri numarasıyla tanımlandı ve savaş uçağının Block-1 sürümü olduğu bildirildi.
Bir uçaktan füze ateşlemek için çeşitli sistemlerin birlikte çalışması gerekir. Silahın güvenli şekilde taşınması, görevi için gereken bilgileri alması ve test için belirlenen koşullarda uçaktan ayrılması gerekir. Uçak donanımı ve yazılımının da silahla iletişim kurabilmesi gerekir.
Bu nedenle JF-17, programı Pakistan’ın savaş uçağı filosuyla pratik olarak ilişkilendiriyor. Mühendisler, silahı tek başına bir proje olarak ele almak yerine testler aracılığıyla uçak, hedefleme donanımı ve füze arasındaki uyumu geliştirebilir.
Programa ilişkin açıklamalarda J-10CE ile olası entegrasyondan da söz ediliyor. Ancak duyurulan uçuş testinin odağında görüntülerde yer alan JF-17 bulunuyor. Başka bir savaş uçağıyla uyumluluk için operasyonel kullanımdan önce ayrıca mühendislik çalışması ve yeterlilik testleri yapılması gerekir.
Hava hedefini bulmanın iki yolu
Fa'az ailesinin, füzenin hedefe son yaklaşması sırasında hedefi bulmasına yardımcı olan sensörler, yani iki farklı türde terminal arayıcıyla sunulduğu belirtiliyor. Fa'az-RF aktif radar güdümü, Fa'az-IIR ise görüntüleyici kızılötesi güdüm kullanıyor.
Aktif radar arayıcı, hedefi belirlemek için radar sinyalleri gönderir ve yansımalarını kullanır. Görüntüleyici kızılötesi arayıcı, kızılötesi enerjiyi algılayıp hedefi takip etmeye yardımcı olan bir görüntü oluşturur. Bu yöntemler, tasarımcılara bir angajman sırasında uçağı bulmak için farklı seçenekler sunar.
Analistler, test edilen silahın görüntüleyici kızılötesi güdüm kullandığı ve yaklaşık 40 kilometre algılama menziline sahip olduğu bildirilen Fa'az-IIR olduğunu ihtiyatlı biçimde değerlendiriyor. Modelin resmen doğrulanması bekleniyor. Bu tanımlama, füzenin görünümüne ilişkin değerlendirmelere dayanıyor; ISPR’ın açıklamasında ise daha genel bir ifadeyle gelişmiş terminal güdümden söz ediliyor.
Bu ayrım önemli çünkü her arayıcı farklı türde bilgi kullanır. Radar, yansıyan radyo sinyallerine; görüntüleyici kızılötesi arayıcı ise hedefin kızılötesi izine dayanır. Bu yöntemlerin ne kadar işe yarayacağı hedefin konumu, çevresel koşullar ve savunma önlemleri gibi etkenlere bağlıdır.
Programa ilişkin açıklamalarda, terminal arayıcı devreye girmeden önce kullanılan seyrüsefer ve olası veri güncellemelerinden de söz ediliyor. Basitçe ifade etmek gerekirse füze, önce hedefin bulunmasının beklendiği alana yönlendirilebilir, ardından son yaklaşmayı kendi arayıcısıyla tamamlayabilir. Ordu bu denemede söz konusu aşamaların nasıl işlediğine dair fazla ayrıntı paylaşmadı.
Açıklanan performans ve daha uzun menzil hedefi
Fa'az ailesinin pazarlamasını yapan Global Industrial and Defence Solutions’a (GIDS) atfedilen teknik özelliklerde, önerilen Fa'az-RF için 100 kilometreyi aşan öngörülen menzil ve Mach 3,5 azami hız belirtiliyor. Mach 3,5, atmosfer koşullarına göre değişen yerel ses hızının yaklaşık üç buçuk katı anlamına geliyor.
Fa'az-1’in menzili bazı açıklamalarda 120 kilometrenin üzerinde gösteriliyor. Daha uzun menzilli Fa'az-2’nin geliştirilmekte olduğu bildiriliyor. Bu modelin hedeflenen menzili yaklaşık 180 kilometre olarak, diğer program açıklamalarında ise 180 ila 200 kilometre veya üzeri olarak belirtiliyor. Bunlar açıklanan ya da hedeflenen performans değerleri; ordu, kasım ayındaki testte yapılan uçuş ölçümlerini kamuoyuyla paylaşmadı.
Bir füzenin etkili menzili, angajmanın koşullarına da bağlıdır. Fırlatma irtifası, uçağın hızı, hedefin yönü ve manevraları; füzenin önleme için yeterli enerjiyi koruyarak ne kadar yol alabileceğini etkiler. Fırlatma uçağına doğru uçan bir hedef, uzaklaşan bir hedeften farklı bir sorun teşkil eder.
Ailenin, menzili yaklaşık 20 ila 25 kilometre olan ve yerden fırlatılması önerilen bir modeli de içerdiği belirtiliyor. Bu, ilgili teknolojiye farklı bir görev kazandırır: savaş uçağıyla angajmana taşınmak yerine, bir bölgeyi karadan savunmak.
Fuar maketlerinden uçuş testine
Fa'az-RF ve Fa'az-IIR maketleri ilk kez 2023’te İstanbul’da düzenlenen Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı’nda kamuoyuna tanıtıldı. GIDS Üst Yöneticisi Asad Kamal, fuarda sergilenen silahları maket olarak tanımlamış ve bu tanıtımın geliştirme sürecinin daha erken bir aşamasında yapıldığını belirtmişti.
Program, yaygın adıyla NESCOM olarak bilinen Ulusal Mühendislik ve Bilim Komisyonu bünyesindeki Hava Silahları Kompleksi’ne atfediliyor. Füze ailesinin pazarlamasını GIDS yapıyor. Bu ayrıntılar, Fa'az’ın kamuoyuna tanıtımını Pakistan’ın yerli silah geliştirme kuruluşlarıyla ilişkilendiriyor.
Kasım ayındaki fırlatma, fuardaki ilk tanıtımın ardından programa yeni bir kilometre taşı kazandırdı. Sergilenen bir model, tasarımı ve hedeflenen kabiliyeti gösterir; uçuş denemesi ise gerçek bir fırlatma için uçağı, füzeyi ve test organizasyonunu bir araya getirir.
Pakistan için sanayi alanındaki fırsat, füze gövdesi üretmenin ötesine uzanıyor. Güdüm, uçak arayüzleri ve test uzmanlığının geliştirilmesi, yerli ekiplerin sonraki değişikliklerde daha fazla söz sahibi olmasını sağlayabilir. Operasyonel fayda, silahın nihai performansına, üretim ölçeğine ve destek düzenlemelerine bağlı olacak.
Farklı füze görevlerinde bir yıllık testler
Fa'az, 2026’da Pakistan’ın hem uçaklardan hem de karadan fırlatılan silahları kapsayan diğer füze duyurularının ardından geldi. Görevleri birbirinden farklı: Fa'az hava hedeflerini vurmak üzere tasarlanırken Taimoor seyir füzesi karadaki ve denizdeki hedeflere saldırmak için geliştiriliyor.
Yıl içinde öne çıkan başlıca gelişmeler şöyle:
- Ocak 2026: Pakistan Hava Kuvvetleri, uçaktan fırlatılan ve 600 kilometre menzile sahip olduğu bildirilen yerli Taimoor seyir füzesini test etti.
- Ekim 2026’nın başı: Pakistan, karadan fırlatılan Fatah-IV, diğer adıyla Fatah-4 seyir füzesinin uzatılmış menzilli sürümünün test edildiğini duyurdu.
- 13 Ekim 2026: Pakistan, hipersonik silah olarak tanımlanan Fatah-2 Uzatılmış Menzilli balistik füzesini test ettiğini bildirdi.
- 3 Kasım 2026: Pakistan, Fa'az havadan havaya füzesinin uçuş testini gerçekleştirdi.
Temel Fatah-4’ün menzilinin yaklaşık 750 kilometre olduğu bildiriliyor; ordu uzatılmış menzilli modelin menzilini açıklamadı. Ekim ayındaki seyir füzesi denemesi, özellikle isabet ve hayatta kalma kabiliyetleriyle ilişkili alt sistemlerdeki iyileştirmeleri doğrulamayı amaçlıyordu.
Fatah-2 Uzatılmış Menzilli füze duyurusunda, gelişmiş seyrüsefer ve aviyonik sistemlerle donatılmış hassas vuruş silahı tanımı kullanıldı. Aviyonik, uçuşu yönlendirmek ve kontrol etmek için kullanılan elektronik sistemleri ifade ediyor. Füzenin balistik uçuş profili, hedefe doğru atmosfer içinde motor gücüyle ilerleyen seyir füzesininkinden farklıdır.
Yerli üretim neleri değiştirebilir?
Pakistan’ın hâlihazırda Amerikan ve Çin yapımı havadan havaya füzelere bağımlı olması, Fa'az’a duyulan ilgiyi açıklıyor. Yerli olarak geliştirilen bir silah, ülkenin ekiplerinin hava kuvvetlerinin önceliklerine göre değişiklik yapmasına ve ikmali daha fazla yerli katılımla planlamasına imkân verebilir.
Uçakla entegrasyon özellikle önem taşıyor. Füzenin güdümüne, arayüzlerine ve gelecekteki yükseltmelerine ilişkin kararlar, bir savaş uçağının bu silahı nasıl kullanabileceğini etkiler. Bu kararlar üzerinde yerli kontrolün artması, hava kuvvetlerine filosunun bakımını yaparken ya da filosunda değişiklik gerçekleştirirken daha fazla seçenek sunabilir.
Program şimdi tasarımı operasyonel bir silaha dönüştürecek uygulamalı çalışmalardan geçiyor. Fa'az’ın ne ölçüde kullanılabileceğini ileri testler, uçakla yeterlilik çalışmaları, üretim ve destek düzenlemeleri belirleyecek. Kasım ayındaki fırlatma, Pakistan’ın farklı askeri görevler için füze geliştirmeye yönelik daha kapsamlı çabalarının yanı sıra bu süreçte atılmış son somut adım oldu.
Öne Çıkanlar
- Pakistan, yerli olarak geliştirdiği ilk havadan havaya füzesi Fa'az’ı 3 Kasım 2026’da başarıyla test ettiğini açıkladı.
- Yayımlanan görüntülerde füzenin JF-17 savaş uçağından fırlatıldığı görülüyor.
- ISPR, füzenin hava hedeflerini daha uzun menzillerde vurmak için gelişmiş terminal güdüm kullandığını bildirdi.
- Fa'az ailesinde pazarlaması yapılan radar ve görüntüleyici kızılötesi modeller bulunuyor; Fa'az-2’nin geliştirilmekte olduğu bildiriliyor.
- Analistler, test edilen füzenin yaklaşık 40 kilometre algılama menziline sahip olduğu bildirilen Fa'az-IIR olduğunu ihtiyatlı biçimde değerlendiriyor; modelin resmen doğrulanması bekleniyor.
- Yayımlanan teknik özelliklerde, önerilen Fa'az-RF için 100 kilometreyi aşan öngörülen menzil ve Mach 3,5 azami hız belirtiliyor; ordu test ölçümlerinin ayrıntılarını paylaşmadı.
- Fırlatma, Pakistan’ın 2026’da Taimoor, Fatah-4 ve Fatah-2 Uzatılmış Menzilli füzeleriyle gerçekleştirdiği testlerin ardından geldi.
- Geliştirme süreci ilerledikçe yerli üretim, Pakistan’a füze tedariki ve yükseltmeleri üzerinde daha fazla kontrol sağlayabilir.






