Güvenlik talebiyle kutlanan özgürlük
Devlet Başkanı Lai Ching-te, 31 Ekim 2026'da Taipei'de düzenlenen 24. Onur Yürüyüşü'nde onur, mahremiyet ve eşit muamele çağrısı yaptı. Yürüyüşten haftalar önce polis, eşcinsel bir bardan 51 kişiyi karakola götürmüştü. Commander D'ye düzenlenen baskın, kamu görevlilerinin tutumunu Asya'nın en büyük LGBTQ+ etkinliklerinden birinin başlıca gündem maddelerinden biri hâline getirdi.
İçindekiler
- Güvenlik talebiyle kutlanan özgürlük
- Lai, eşitliğin merkezine dinlemeyi koydu
- Commander D'de ne yaşandı?
- Disiplin cezaları, özür ve bağlayıcı kurallar talebi
- Baskın eski korkuları neden yeniden gündeme getirdi?
- Eşit evlilik hayatları değiştirdi, ancak kabul düzeyi farklılık gösteriyor
- Trans katılımcılar iki kategorinin ötesinde tanınma istiyor
- Taipei'nin görünürlüğü sınırların ötesinden insanları çekiyor
- Siyasi vaatler somut bir sınavla karşı karşıya
- Öne çıkanlar
Tayvan Gökkuşağı Sivil Eylem Derneği katılımcı sayısını 170 binin üzerinde açıklarken, diğer tahminlerde kalabalığın yaklaşık 150 bin kişi olduğu belirtildi. Etkinliğe 180'den fazla grup kayıt yaptırdı. Katılımcılar Taipei Belediye Binası'ndan başlayıp aynı noktaya dönen iki güzergâhta yürüdü.
Our Voices, Our Journey (Seslerimiz, Yolculuğumuz) teması altında gökkuşağı bayrakları, Cadılar Bayramı kostümleri ve uluslararası ziyaretçiler sokakları doldurdu. Kutlamaların arkasında somut bir talep vardı: 2019'da kazanılan evlilik özgürlüğünün barlarda, aile evlerinde ve polisle karşılaşmalarda saygılı muameleyle tamamlanması.
Lai, yürüyüş öncesinde Facebook'ta yayımladığı mesajda hükümetin cinsiyet, cinsel yönelim veya cinsiyet kimliği fark etmeksizin herkesin onurunu koruması gerektiğini söyledi. Bu sorumluluğu doğrudan kolluk kuvvetlerine bağlayan Lai, görevlilerin yasalara uyması, mahremiyete saygı göstermesi ve hiç kimsenin kimliği nedeniyle korku ya da hedef alınma endişesi yaşamamasını sağlaması gerektiğini belirtti.
Lai, eşitliğin merkezine dinlemeyi koydu
Lai, özgürlüğün hem söz söyleme fırsatını hem de başkalarının deneyimlerini dinleme isteğini gerektirdiğini ifade etti. Birçok LGBTQ+ bireyin büyürken maruz kaldığı önyargı ve tacizi kabul eden Lai, polis uygulamalarına ilişkin son tartışmaların yıllar süren savunuculukla oluşan anlayışa zarar verebileceğinden duyduğu kaygıyı dile getirdi.
Devlet başkanı, evlilik eşitliğini sağlayan kampanyayı hatırlatarak çalışmaların gündelik yaşamda da sürmesi gerektiğini söyledi.
Yedi yıl önce Tayvan, Asya'da eşcinsel evliliği yasallaştıran ilk yer oldu. Yıllar süren savunuculuk sonucunda birbirini seven çiftler evlenme ve aile kurma hakkını elde etti.
Lai, eşit fırsatları ve insanların mutluluğun peşinden gitme özgürlüğünü korumanın hükümetin görevi olduğunu söyledi. Mesajında, kamu görevlilerinin bireylere yönelik muamelesini, bu kişilerin ilişkilerinin yasal olarak tanınmasıyla birlikte ele aldı.
Tayvan Gökkuşağı Sivil Eylem Derneği sözcüsü Charlie Wu, yürüyüşün temasını farklı yaşam deneyimlerine sahip kişileri dinleyerek öğrenmeye yönelik bir davet olarak açıkladı. Organizatörler bu mesajı siyasi kutuplaşmayla ve kurumları daha erişilebilir ve adil kılmayı amaçlayan çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık politikalarına uluslararası düzeyde gösterilen karşıtlıkla da ilişkilendirdi.
Commander D'de ne yaşandı?
Polis, 3 Ekim'de Taipei'nin Ximending bölgesinde bulunan eşcinsel BDSM barı Commander D'de arama yaptı. BDSM; rızaya dayalı olarak bağlama, disiplin, baskınlık, itaat veya kontrollü acı içeren uygulamaları ifade eder. Polis, ifade almak üzere 51 kişiyi karakola götürdü; Çince bir haberde ise bu sayı 58 olarak verildi.
Müşteriler daha sonra serbest bırakıldı. Mekândan sorumlu kişi, kamuya açık ahlaka aykırı davranış şüphesiyle savcılığa sevk edildi. Emniyet Müdürü Lin Yen-tien, görevlilerin mahkemenin, kamu ahlakına karşı suç işlendiği şüphesine ilişkin şikâyetler üzerine çıkardığı arama kararı doğrultusunda ve yasalara uygun hareket ettiğini söyledi.
LGBTQIA+ ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışan 10 kuruluş, aramanın yürütülüş biçimine itiraz etti. Ortak açıklamalarında, tanıkların polislerin müşterilere çömelmelerini söylediğini, konuşmalarını veya telefonlarını kullanmalarını engellediğini ve arama yapılan kişilere arama kararını göstermeyi reddettiğini aktardılar.
Kuruluşlar, engelli kişilere aşağılayıcı muamelede bulunulduğunu da ileri sürdü. İnternette yayılan bir videoda, bir polisin tekerlekli sandalye kullanan bir müşteriye engelli kişilerin nasıl seks yaptığına ilişkin mahrem bir soru sorduğu görülüyordu. Tanıklar, aşırı güç kullanıldığını ve usule ilişkin başka ihlaller yaşandığını öne sürdü.
Şikâyetler operasyon sırasında insanlara nasıl davranıldığına odaklandı: polislerin onlarla nasıl konuştuğu, hareketlerini nasıl kısıtladığı ve mahremiyetlerini nasıl ele aldığı. Cinsel yönelimini akrabalarına veya işverenlerine açıklamamış müşteriler için eşcinsel bir mekânda bulunduklarının ortaya çıkması kişisel sonuçlar da doğurabilirdi.
Disiplin cezaları, özür ve bağlayıcı kurallar talebi
Taipei polisi, görevlilerin davranışlarını inceledikten sonra altı polis memuruna disiplin cezası verdi. Dört memura uygunsuz ifadeleri nedeniyle kınama cezası verildi. Soruşturmayı yöneten memur ile karakol amiri ise müdahale etmedikleri veya denetim görevlerini yerine getirmedikleri gerekçesiyle cezalandırıldı.
Belediye Başkanı Chiang Wan-an, etkilenenlerden özür diledi. Belediye yeni yönergeler ve çeşitlilik ile kültürel farkındalık eğitimleri sözü verdi; kuralların toplulukların katkısıyla hazırlanacağını açıkladı. Belediye yönetimine göre savcılar olayı soruşturuyordu; soruşturmanın tamamlanması için bir tarih veya nihai savcılık kararı açıklanmadı.
Chiang, Onur Yürüyüşü'nün sonlarına doğru alana geldiğinde "eşcinsel barlara baskın yapmayın" sloganlarıyla karşılandı. Belediye başkanı tartışmaya ilişkin açıklamasında soruşturma ve disiplin işlemleri sözü verdi.
Bunu daha önce de söyledim: Etkilenenler üzerindeki sonuçları için özür dilerim," dedi Chiang. "Bu konuda kapsamlı bir soruşturma yürütecek ve derhâl disiplin işlemi uygulayacağız.
Derneğin başkanı Tai Yu-hsun, diğer adıyla Simon Tai, şeffaf bir soruşturma ve bağlayıcı polis yönergeleri çağrısı yaptı. Bu ayrım uygulamada önem taşıyor: eğitim, polislere nasıl davranmaları gerektiğini öğretirken bağlayıcı kurallar, davranışlarının hangi ölçütlere göre değerlendirileceğini belirliyor.
10 kuruluşun oluşturduğu koalisyon, bağımsız soruşturma yürütülmesini, polis kayıtlarının korunmasını ve yasaların izin verdiği ölçüde açıklanmasını istedi. Koalisyon ayrıca polisin LGBTQ+ mekânlarına girişini düzenleyen özel kurallar getirilmesi, emniyetin hesap verebilirlik süreçlerinde ötekileştirilmiş kişilere yönelik güvencelerin güçlendirilmesi ve kuir mekânlarla cinselliğin damgalayıcı biçimde sunulmasına son verilmesi çağrısında bulundu.
Baskın eski korkuları neden yeniden gündeme getirdi?
Tai, 3 Ekim'deki aramanın LGBTQ+ mekânlarına yönelik devlet baskısını hatırlattığını söyledi. Nisan ayında bir eşcinsel hamamının polis baskınları ve denetimlerinin ardından kapanmasıyla endişeler zaten artmıştı.
Tartışmalar, 2004'te Taipei'nin Nong'an Caddesi'ndeki özel bir buluşmaya düzenlenen polis baskınına kadar uzandı. Olayda yaklaşık 92 eşcinsel erkek gözaltına alınmıştı. Anlatımlara göre katılımcılara kan testi yapılmış ve HIV ile yaşayan 28 kişi, virüsü kasten bulaştırma şüphesiyle savcılığa sevk edilmişti. Bu dosyalar daha sonra yeterli delil bulunmadığı için düşürüldü.
Bugünkü eleştiriler, farklı hukuki yetkilere odaklanıyor: Cinsel eylemler için yer sağlama veya ayarlamadan kazanç elde etmeyi düzenleyen Ceza Kanunu'nun 231. maddesi; halka açık yerlerdeki belirli davranışları düzenleyen Kamu Düzeni Koruma Kanunu'nun 83. maddesi ve reşit olmayanların cinsel içerikli mekânlara girmesini kısıtlayan çocuk koruma kuralları. Tartışma, hangi yetkilerin işletmeciye, hangilerinin müşterilere uygulandığı ve polisin bunları nasıl kullandığıyla ilgili.
Onur Yürüyüşü öncesindeki gelişmeler, bu soruları büyük bir kamusal kutlamayla yan yana getirdi:
- Nisan 2026: Bir eşcinsel hamamı polis baskınları ve denetimlerinin ardından kapandı.
- 3 Ekim: Polis Commander D'de arama yaptı ve müşterileri karakola götürdü.
- Baskının ardından: Protestolar düzenlendi, altı polis memuruna disiplin cezası verildi ve belediye özür diledi.
- 30 Ekim: Tayvan'ın sekizinci Trans Yürüyüşü'ne tahminen 3 bin 800 kişi katıldı.
- 31 Ekim: Tayvan Onur Yürüyüşü, Taipei'nin merkezinde büyük bir kalabalığı bir araya getirdi.
- 28 Kasım: Tayvan'da yerel seçimlerin yapılması planlanıyor.
Eşit evlilik hayatları değiştirdi, ancak kabul düzeyi farklılık gösteriyor
Tayvan, yıllar süren kampanyaların ve kamuoyu tartışmalarının ardından, eşcinsel çiftlerin evlenme hakkının yasal olarak korunmasını öngören 2017 tarihli anayasa mahkemesi kararının ardından 2019'da eşcinsel evliliği yasallaştırdı. Nepal ve Tayland da sırasıyla 2023 ve 2025'te evliliği tanıdı.
Onur Yürüyüşü haberlerinde aktarılan bir ankette, evlilik eşitliğine destek yüzde 54 olarak ölçüldü. Yasa çıktığı sırada bu oran yaklaşık yüzde 42'ydi. Bu, 12 yüzde puanlık bir artış anlamına geliyor. Veriler kabulün arttığına işaret ederken katılımcıların deneyimleri, bu kabulün her ailenin içinde ne kadar farklı gelişebildiğini gösteriyor.
Yürüyüşe katılan öğrenci Billie Chang, yedi yıl önce ailesine açıldığını ancak hâlâ anne babasının desteğini görmediğini söyledi.
Anne babam hâlâ desteklemiyor. Bu konuda konuşmak istemiyorlar.
Chang, anne babasının artık özel hayatına müdahale etmemeyi öğrendiğini ancak evde gökkuşağı bayrağı sergilemekten kaçındığını söyledi. Onur Yürüyüşü'nde ise bayrağı omuzlarına aldı.
29 yaşındaki, soyadını Jian olarak veren bir katılımcı farklı bir aile deneyimi anlattı. Art arda 10 yıl yürüyüşe katıldıktan sonra bu kez ilk defa annesiyle birlikte geldi. Annesine çıktığı yolculuğu ve kendisini destekleyen insanları göstermek istediğini söyledi.
Dernek başkanı Tai, evlilik eşitliğinin gündelik önyargıları ortadan kaldırmadığını belirtti. İnsanları etiketlere indirgemek yerine farklılıkları dinlemeye çağıran Tai, yürüyüşün temasını Chang ve Jian gibi kişilerin deneyimleriyle ilişkilendirdi.
Trans katılımcılar iki kategorinin ötesinde tanınma istiyor
Tayvan'ın sekizinci Trans Yürüyüşü, 30 Ekim Cuma akşamı düzenlendi ve tahminen 3 bin 800 kişiyi bir araya getirdi. Tayvan Tongzhi Yardım Hattı Derneği tarafından düzenlenen yürüyüşün teması Sınırları Aşmak, Birlikte Durmaktı.
Yürüyüş, herkesin kadın veya erkek rollerine katı biçimde uyması gerektiği yönündeki beklentilerin aşılması çağrısı yaptı. Trans bireylerle toplumun geneli arasında daha güçlü bir anlayış geliştirilmesini de hedefledi. Cinsiyet kimliği, kişinin kendi cinsiyetine ilişkin algısıdır ve doğumda kaydedilen cinsiyetten farklı olabilir.
Jeff takma adını kullanan bir Onur Yürüyüşü katılımcısı, cinsiyetini farklı biçimlerde ifade eden kişilerin, özellikle trans bireylerin ve başka bir cinsiyetle ilişkilendirilen kıyafetleri giyenlerin hâlâ tuhaf bakışlarla karşılaştığını söyledi. Jeff, yürüyüşü kimliğini özgürce ifade edebildiği bir yer olarak tanımladı.
Arka arkaya düzenlenen yürüyüşler trans katılımcılara hem kendilerine özel bir buluşma hem de daha büyük Onur etkinliğinin parçası olma fırsatı sundu. Talepleri, eşitlik ve polisin saygılı davranmasına yönelik daha geniş çağrıların yanı sıra gündelik hayatta görünürlük ve muameleyle de ilgiliydi.
Taipei'nin görünürlüğü sınırların ötesinden insanları çekiyor
Tayvan'da çalışan Filipinli Jonel Malinao, Taipei'deki ilk Onur Yürüyüşü'ne katıldı. Deneyimi, etkinliğin hem Tayvan'da yaşayanlar hem de Asya'nın başka yerlerinden ve ötesinden gelen ziyaretçiler için bir buluşma noktası olduğunu gösteriyordu.
Böyle bir yürüyüşe katıldığım için mutluyum; özellikle de burada, Tayvan'ın Taipei kentinde," dedi Malinao. "Bu benim ilk Onur Yürüyüşü'm. Kim olduğumuzu ve ne olduğumuzu kutluyoruz.
Biseksüel katılımcı Romee, teyzesiyle birlikte Hollanda'dan geldi. Ülkesinde muhafazakârlığın artmasından endişe duyduğunu belirterek Asya'daki Onur etkinliğinden bir şeyler öğrenmeyi umduğunu söyledi.
Avustralyalı ziyaretçi Daniel Witthaus, büyük bir uluslararası kentte yürüyüşe katılmanın duygusal bir deneyim olduğunu anlattı. Yaklaşık on yıldır yaptığı ziyaretlerde yerel kuir bireylerin kamusal alanda el ele yürüdüğünü gördüğünü de hatırlattı. Taipei'de yaşayan arkadaşı Andrew Stewart ise kentin kuir topluluğunun görünürlüğünü, bölgenin dört bir yanından insanları buraya çeken nedenlerden biri olarak gösterdi.
Witthaus, yürüyüş sırasında polisin işbirliği içinde davrandığını söyledi. Stewart, Commander D baskınını olağandışı bulduğunu belirtirken daha varlıklı sakinlerin mahallelere taşınmasıyla kuir mekânlar üzerindeki baskının arttığını da anlattı. Bu gözlemler, kamusal görünürlüğün ve topluluk mekânlarıyla ilgili anlaşmazlıkların bir arada var olduğu bir kentte tartışmanın bağlamını ortaya koydu.
Belediye Binası meydanında, üçte birinden fazlasını Tayvanlı ve Asyalı sivil toplum kuruluşlarının oluşturduğu yaklaşık 100 pazar standı kuruldu. Öğrenci grupları, hayır kurumları, şirketler ve siyasi heyetler korteje katıldı. Böylece yürüyüşe katılanlar, sokaklarda gündeme gelen konular üzerinde çalışan kuruluşlarla tanışma fırsatı buldu.
Siyasi vaatler somut bir sınavla karşı karşıya
Devlet Başkan Yardımcısı Hsiao Bi-khim, Demokratik İlerleme Partisi heyetine başkanlık ederek hükümetin LGBTQ+ haklarına desteğini teyit etti. DPP milletvekili ve Taipei belediye başkan adayı Puma Shen de mitingin başka bir bölümüne katıldı.
En az yedi siyasi partinin temsilcileri etkinlikte yer aldı. Bunlar arasında Çin Milliyetçi Partisi'nin gençlik kolu, Tayvan Halk Partisi, Sosyal Demokrat Parti, Yeni Güç Partisi ve Tayvan Devlet İnşa Partisi vardı. Taipei Belediye Başkanı Chiang, Çin Milliyetçi Partisi üyesi.
Yürüyüş, 28 Kasım'da yapılması planlanan yerel seçimler öncesinde düzenlenen Taipei belediye başkanlığı tartışmasıyla aynı döneme denk geldi. Polis uygulamalarından kaygı duyan katılımcılar için seçim kampanyası, siyasetçileri belirli taahhütlere göre değerlendirme fırsatı sundu: şeffaf soruşturma, uygulanabilir kurallar ve topluluk mekânlarında saygılı muamele.
Drag sanatçısı Hana Booboo, bu sorumluluğu demokratik katılımla ilişkilendirdi. Oy vermek, seçim yapmak ve Onur Yürüyüşü'ne katılmak üzerine konuşan sanatçı, bu eylemlerin kamu görevlilerine "nasıl bir hayat yaşamak istediğimizi" göstermesi gerektiğini söyledi.
Lai'nin mesajıyla yürüyüşçülerin talepleri aynı somut noktada birleşti. Yasal eşitlik, çiftlere evlenme ve aile kurma haklarını veriyor. Gündelik hayattaki güvenlik ise kişinin bir topluluk mekânına girip giremeyeceğine, kimliğini ifade edip edemeyeceğine veya bir polis memuruyla aşağılanma ya da korku yaşamadan muhatap olup olamayacağına da bağlı.
Öne çıkanlar
- Devlet Başkanı Lai, 31 Ekim 2026'da düzenlenen Tayvan'ın 24. Onur Yürüyüşü'nde onur, mahremiyet ve eşit muamele çağrısı yaptı.
- Organizatör 170 binden fazla kişinin katıldığını bildirdi; diğer tahminlere göre katılım yaklaşık 150 bindi.
- 3 Ekim'de Commander D'de yapılan aramada 51 müşteri karakola götürüldü ve polis uygulamalarına yönelik protestolar başladı.
- Altı polis memuruna disiplin cezası verildi, Belediye Başkanı Chiang özür diledi ve belediye yönergelerle eğitim sözü verdi.
- Hak örgütleri bağımsız soruşturma, yasaların izin verdiği ölçüde polis kayıtlarına erişim ve LGBTQ+ mekânları için bağlayıcı güvenceler istiyor.
- Bir önceki akşam düzenlenen Tayvan Trans Yürüyüşü'ne yaklaşık 3 bin 800 kişi katıldı.
- Yerel seçimlerin 28 Kasım'da yapılması planlanıyor. Onur Yürüyüşü'nde dile getirilen kaygılar arasında polisin hesap verebilirliği de vardı.






