FICCI ve EY, Sağlık Odaklı Mücadele Çağrısı Yaparken Hava Kirliliği Hindistan’a GSYH’sinin Yüzde 9,5’ine Varan Maliyet Yüklüyor

9 dakikalık okuma
Air Pollution Costs India Up to 9.5% of GDP as FICCI and EY Urge a Health First Response

İki milyon ölüm, temiz havayı sağlık gündemine taşıyor

Hindistan Ticaret ve Sanayi Odaları Federasyonu (FICCI) ile EY’nin hazırladığı Clean Air, Healthy India başlıklı bilgi notuna göre hava kirliliği, 2023’te Hindistan’da iki milyondan fazla kişinin ölümüne yol açtı. 2022 verileriyle hesaplanan ekonomik kayıpların gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 9 ila 9,5’i düzeyinde olduğu tahmin ediliyor. Raporun temel önerisi, kirlilikle mücadelenin açıklanan önlem sayısına göre değil, insanların sağlığındaki iyileşmeye göre değerlendirilmesi.

İçindekiler
  1. İki milyon ölüm, temiz havayı sağlık gündemine taşıyor
  2. İnce partiküller neden daha yakından izlenmeli?
  3. Ekonomik tahminler neleri ölçüyor?
  4. Kirlilik sıcak noktaları başkentin ötesine uzanıyor
  5. NCAP ilerleme sağladı, ancak ölçüm alanında eksikler var
  6. Delhi’nin sınırlarının ötesinde önlem alınmalı
  7. İnşaat sahaları, fabrikalar ve çiftlikler için somut değişiklikler
  8. Küçük projeler yatırıma nasıl erişebilir?
  9. Hastaneler ve çalışanlar yıl boyunca hazırlıklı olmalı
  10. Öne Çıkanlar

Rapora göre 660 milyondan fazla kişi, ince partikül kirliliğine ilişkin Hindistan’ın yıllık ulusal sınır değerini aşan bölgelerde yaşıyor. Hava kirliliğinin ortalama yaşam süresini 3,5 yıl kısalttığı da tahmin ediliyor. Bu veriler, sorunun Delhi’deki kış sisinin çok ötesine geçerek Hindistan’ın kentsel ve kırsal bölgelerinde gündelik yaşamı etkilediğini gösteriyor.

İşletmelerin; verimlilik düşüşü, işe devamsızlık ve operasyonel verimsizlikler nedeniyle yıllık yaklaşık 95 milyar dolar, yani GSYH’nin yaklaşık yüzde 3’ü kadar kayıp yaşadığı tahmin ediliyor. Kirliliğe bağlı sağlık sorunlarının Hindistan’a her yıl 1,3 milyar iş günü kaybettirdiği hesaplanıyor. Aileler hastane masrafları ve gelir kaybıyla karşı karşıya kalırken işverenler çalışma süresi ve üretim kaybına uğruyor.

FICCI Sağlık Hizmetleri Komitesi Başkanı, Fortis Healthcare Genel Müdürü ve Üst Yöneticisi Ashutosh Raghuvanshi, ülkenin soruna yaklaşımını değiştirmesi gerektiğini söyledi:

Temiz hava, yalnızca çevresel bir hedef olarak görülmemeli; Hindistan’ın sağlık gündeminin merkezinde yer almalı. Sağlık kurumları, toplumun farkındalığını artırma, kirlilikle bağlantılı hastalıkları izleme ve hazırlık düzeyini iyileştirme konusunda önemli bir rol üstlenebilir.

Raporda hastanelere, hükümetlere ve sanayiye yıl boyunca birlikte çalışma çağrısı yapılıyor. Öneriler; daha temiz altyapıyı, güçlendirilmiş izleme sistemlerini ve hastalık takibini bir araya getirerek kirlilik acil kısıtlamaları gerektirecek düzeye ulaşmadan harekete geçilmesini amaçlıyor.

Reklam

İnce partiküller neden daha yakından izlenmeli?

PM2.5, çapı 2,5 mikrometre veya daha küçük olan havadaki partikülleri ifade ediyor. Küçük boyutları, akciğerlerin derinlerine ulaşmalarına ve kan dolaşımına karışmalarına imkân veriyor. Uzun süre maruz kalmak; solunum yolu hastalıkları, kalp hastalığı, felç ve bilişsel bozukluklarla ilişkilendiriliyor.

Hindistan’ın Ulusal Temiz Hava Programı (NCAP), ilerlemeyi öncelikle çapı 10 mikrometreye kadar olan partikülleri kapsayan PM10 üzerinden ölçüyor. Tozun azaltılması yararlı olsa da FICCI ve EY raporuna göre vücudun daha derinlerine ulaşabilen ince partiküllerle mücadele için açık PM2.5 hedefleri gerekiyor.

Raporda, atmosferde tepkimeye girerek partikül oluşturabilen öncü gazların kontrol edilmesi de öneriliyor. Bunun için yollardan ve inşaatlardan kaynaklanan görünür tozun yanı sıra araç, fabrika, enerji üretimi ve diğer kaynaklardan salınan emisyonlara da odaklanılması gerekiyor.

Hindistan’ın daha geniş sağlık yükünü ele alan önceki bir araştırmada, 2009-2019 dönemindeki ölüm oranları ve tahmini kirlilik maruziyeti incelenmişti. Araştırma, PM2.5 düzeyindeki metreküp başına her 10 mikrogramlık artışın yıllık ölüm oranında yüzde 8,6 yükselişle bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Bu bulgular, yeni raporun ilerlemenin değerlendirilmesinde sağlık sonuçlarının hava kalitesi ölçümleriyle birlikte ele alınması gerektiği görüşünü destekliyor.

Ekonomik tahminler neleri ölçüyor?

Raporda 2022 verileri kullanılarak hesaplanan, GSYH’nin yüzde 9 ila 9,5’ine denk gelen kayıp tahmini geniş kapsamlı bir ekonomik yükü ölçüyor. Yıllık yaklaşık 95 milyar dolarlık işletme kaybı tahmini ise verimlilik, işe devamsızlık ve operasyonlardaki aksamalara odaklanıyor. Bu rakamlar kısmen örtüşen maliyetleri ifade ediyor; birlikte değerlendirilmeliler ancak toplanmamalılar.

Bilim ve Çevre Merkezi’nde araştırma ve savunuculuk direktörü olan Anumita Roychowdhury, başka tahminlere dikkat çekiyor: Dünya Bankası’nın GSYH’nin yaklaşık yüzde 6’sı düzeyindeki tahmini ve danışmanlık şirketi Dalberg’in işletme kayıplarına ilişkin GSYH’nin yaklaşık yüzde 3’ü düzeyindeki tahmini. Farklı değerlendirmelerde sağlık, çalışma süresi ve ekonomik faaliyet kayıplarına farklı değerler biçiliyor.

Global Hastalık Yükü 2019 verilerini kullanan bir Lancet araştırması, hava kirliliğine bağlanabilecek 1,67 milyon ölüm olduğunu; bunun o yıl Hindistan’daki ölümlerin yaklaşık yüzde 18’ine karşılık geldiğini tahmin etti. Araştırmada erken ölümler ve hastalık nedeniyle üretim kaybı 36,8 milyar dolar, yani GSYH’nin yaklaşık yüzde 1,36’sı olarak hesaplandı. Üretim kaybı ölçümü, daha geniş kapsamlı ekonomik tahminlere kıyasla daha dar bir maliyet kümesini içeriyor.

Çalışanlar açısından etkiler hemen görülebiliyor. FICCI ve EY raporuna göre kirliliğin yüksek olduğu günlerde verimlilik yüzde 8 ila 10 düşebiliyor. Haneler acil tedavi, hastaneye yatış ve devam eden ilaç masraflarıyla da karşı karşıya kalabilir. Hastalık, eğitim ve mesleki eğitimi de sekteye uğratıyor.

Reklam

Kirlilik sıcak noktaları başkentin ötesine uzanıyor

Raporda 2025 ölçümlerinin değerlendirilmesinde Uttar Pradeş eyaletindeki Loni’de yıllık PM2.5 düzeyi metreküp başına 112,5 mikrogram olarak kaydedildi. Meghalaya-Assam sınırındaki Byrnihat’ta bu değer 101,1, Delhi’de ise 99,6 oldu. Hindistan’ın yıllık ulusal sınır değeri metreküp başına 40 mikrogram.

Loni’deki ölçüm ulusal sınır değerin yaklaşık 2,8 katına, Delhi’deki ise yaklaşık 2,5 katına ulaştı. Önceki haberde Delhi’nin 2025 ortalaması metreküp başına 96,4 mikrogram olarak verilmişti; yeni değerlendirmede 99,6 kullanılıyor. Her iki ölçüm de başkentteki düzeyin ulusal sınırın oldukça üzerinde olduğunu gösteriyor.

Batı Bengal eyaletindeki Ula, diğer adıyla Birnagar’da metreküp başına 86,8 mikrogram, Madhyamgram’da ise 83,3 mikrogram ölçüldü. Her iki yerleşimdeki değerler ulusal sınırın iki katından fazlaydı. Bu daha küçük yerleşimler, dikkat ve kaynakları büyük metropollere yoğunlaştırmanın başka bölgelerdeki önemli maruziyeti gözden kaçırdığını gösteriyor.

Küçük şehirlerde, kentlerin çeperlerinde ve kırsal bölgelerde izleme hâlâ yetersiz. Raporda PM2.5 ölçümlerinin yaygınlaştırılması ve şehir içindeki trafik güzergâhları, fabrikalar, inşaat sahaları ve atık yakılan noktaların yakınında sıcak noktaları tespit edebilecek izleme ağları kurulması öneriliyor. Daha ayrıntılı ölçümler, yetkililerin her bölgeye uygun önlemleri seçmesine yardımcı olabilir.

NCAP ilerleme sağladı, ancak ölçüm alanında eksikler var

NCAP kapsamında 130 şehrin 103’ünde, 2017-18 ile 2024-25 mali yılı arasında PM10 düzeyleri azaldı. Bu şehirlerin 64’ünde düşüş yüzde 20’yi aştı. Oransal olarak 130 şehrin yaklaşık yüzde 79’unda iyileşme görülürken yaklaşık yüzde 49’u PM10’u beşte birden fazla azalttı.

FICCI ve EY raporu; NCAP, Aşamalı Müdahale Eylem Planı (GRAP), Bharat Stage VI araç emisyon standartları ve Pradhan Mantri Ujjwala Yojana yemek pişirme yakıtı programı kapsamındaki ilerlemeyi takdir ediyor. Bununla birlikte, uygulamanın bölgelere göre farklılık göstermesine, denetim kapasitesindeki eşitsizliklere ve izleme eksiklerine dikkat çekiyor.

EY Hindistan’da Strateji ve İşlemler ortağı Amit Goyal, performans değerlendirmesinde gereken değişikliği şöyle açıkladı:

İlerleme, uygulanan müdahalelerin sayısına göre değil, insanların hava kirliliğine maruz kalma düzeyindeki kalıcı azalmaya göre ölçülmeli.

Rapordaki sağlık, ekonomi ve program verilerinin dayandığı başlıca tarihler şöyle:

  • 2017-18: NCAP kapsamında PM10 düşüşlerinin karşılaştırıldığı dönemin başlangıcı.
  • 2019: Lancet’in 1,67 milyon ölüm ve 36,8 milyar dolarlık üretim kaybı tahmininin kapsadığı yıl.
  • 2022: Rapordaki GSYH’nin yüzde 9 ila 9,5’i düzeyindeki ekonomik kayıp tahmininin referans yılı.
  • 2023: Raporda hava kirliliğine bağlı iki milyondan fazla ölümün kaydedildiği yıl.
  • 2024-25 ve 2025: NCAP ilerleme karşılaştırmasının bitiş dönemi ve belirtilen yıllık PM2.5 ölçümlerinin yapıldığı yıl.
Reklam

Delhi’nin sınırlarının ötesinde önlem alınmalı

Raporda atıfta bulunulan kaynak değerlendirmesine göre Delhi’deki kaynaklar, kışın PM2.5 kirliliğinin yaklaşık yüzde 36’sına, yazın ise yüzde 26’sına neden oldu. Delhi dışındaki kaynakların payı ise sırasıyla yaklaşık yüzde 64 ve yüzde 74 olarak hesaplandı.

Hava havzası, hava ve kirliliğin hareketiyle birbirine bağlanan bir bölgeyi ifade ediyor. Hava havzası ölçeğinde planlama, aynı havayı etkileyen kaynakların belediye veya eyalet sınırlarının ötesinde yer alması hâlinde bile komşu yönetimlerin birlikte hareket etmesini gerektiriyor.

Delhi’nin verileri bu yaklaşımın önemini somut biçimde ortaya koyuyor: Yerel önlemlerin, çevre bölgelerdeki emisyonların azaltılmasıyla birlikte yürütülmesi gerekiyor. Roychowdhury de daha geniş bölge yoğun biçimde kirliyken başkentin tek başına temiz havaya ulaşmasını beklemek yerine, Hint-Ganj Ovası genelinde eşgüdümlü adımlar atılması çağrısında bulunuyor.

Raporda araç ve sanayi emisyonları, termik enerji üretimi, inşaat ve yol tozu, anız yakma, atık yakma ve kirletici ev yakıtları başlıca kaynaklar arasında sayılıyor. Bu kaynakların etkisi bölgeye ve mevsime göre değiştiğinden ortak bir bölgesel strateji içinde yerel planlar uygulanması gerekiyor.

İnşaat sahaları, fabrikalar ve çiftlikler için somut değişiklikler

Raporda kentsel emisyonlar, sanayi, tarım, atık, finans ve sağlık hizmetlerinin hazırlık düzeyini kapsayan 10 somut çözüm sıralanıyor. Büyük inşaat sahalarında; bariyerler, üzeri örtülü malzemeler ve tekerlek yıkama dâhil kapalı devre toz yönetimi uygulanarak tozun kontrol altına alınması ve çevre yollara taşınmasının önlenmesi öneriliyor.

Akıllı trafik sinyalleri, sıkışıklığı, motorların rölantide çalışmasını ve araçların tekrar tekrar durup kalkmasını azaltabilir. Şehir içi izleme, trafik veya başka faaliyetlerin hangi bölgelerde yoğun maruziyete yol açtığını belirlemeye ve müdahalelerin ölçüm değerlerini düşürüp düşürmediğini değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Sanayiye yönelik öneriler arasında bacalardan çıkan emisyonların sürekli ölçülmesi, mevzuata uyumun daha sıkı izlenmesi ve güvenilir ölçümlere dayalı kirlilik piyasaları yer alıyor. Baca izleme, sanayi bacalarından çıkan kirleticileri ölçüyor. Önerilen piyasalar ise kirlilikle mücadeleyi desteklemek için doğrulanmış emisyon verilerinden yararlanacak.

Geleneksel tuğla fırınlarında, yanmayı iyileştirmek için fırının içindeki hava ve ısı akışını değiştiren zikzaklı pişirme teknolojisine geçilmesi öneriliyor. Uygun olan yerlerde, güvenilir yedek elektriğe ihtiyaç duyan tesisler de dâhil olmak üzere, dizel jeneratörlerin yerini batarya ve hibrit sistemler alabilir.

Çiftçilerin anız yakmak yerine ürün artıklarını yakıt veya satılabilir başka ürünlere dönüştürebilmesi için toplama sistemlerine ve garantili alıcılara ihtiyaç var. Raporda geri kazanılmış plastik, sanayi artığı ve inşaat atıklarının yapı malzemelerinde ve altyapıda kullanılması da öneriliyor. Bu önlemler, kirliliğin azaltılmasını işleyen tedarik zincirleri ve geri kazanılmış malzemelere yönelik taleple ilişkilendiriyor.

Reklam

Küçük projeler yatırıma nasıl erişebilir?

Dizel jeneratörünü değiştiren bir hastanenin veya ekipmanını yenileyen bir tuğla fırınının görece küçük bir krediye ihtiyacı olabilir. Rapora göre benzer projeleri tek bir finansman paketi içinde birleştirmek, bunları bankalar ve banka dışı finans kuruluşları açısından daha cazip hâle getirebilir.

Hükümet desteği ilk yatırımın riskinin bir bölümünü karşılayabilir. Finansal destek ise bağımsız olarak doğrulanmış sonuçlara bağlanabilir. Önerilen ölçütler arasında tasarruf edilen dizel, işlenen anız, geri dönüştürülen atık ve azaltılan sanayi emisyonları bulunuyor.

Raporda, elektrikli otobüs tedarikini ve finansmanını desteklemek için farklı şehirlerdeki talebi bir araya getiren PM-eBus Sewa örnek gösteriliyor. Benzer bir yaklaşım, çok sayıda küçük ölçekli temiz hava yatırımını daha büyük ölçekte finansman sağlayabilecek kuruluşlarla buluşturabilir.

Öngörülebilir standartlar ve düzenlemeler, işletmelerin yatırım planlamasını kolaylaştırabilir. Raporda temiz hava harcamaları üretken altyapı yatırımı olarak ele alınıyor: Daha sağlıklı çalışanlar, daha az kesinti ve daha verimli ekipman, kirliliğin azalmasının yanı sıra ekonomik fayda sağlayabilir.

Hastaneler ve çalışanlar yıl boyunca hazırlıklı olmalı

GRAP, kirliliğin tehlikeli düzeye ulaşması hâlinde inşaat, kamyon girişleri ve belirli sanayi faaliyetlerine getirilen kısıtlamalar dâhil acil önlemleri devreye sokuyor. Roychowdhury, bu kısıtlamaların gündelik ücretle çalışanları, kayıt dışı istihdamı, ticari faaliyetleri ve mağaza ziyaretlerini de sekteye uğrattığını belirtiyor.

Şiddetli kirlilik dönemlerinin daha seyrek yaşanması için ulaşım, enerji, atık yönetimi ve sanayide kalıcı değişiklikler yapılması gerektiğini savunuyor. Acil önlemler uygulandığında çalışanlar, hem kirliliğe daha az maruz kalmaktan hem de gelirlerinin daha az kesintiye uğramasından fayda sağlayabilir.

FICCI Hava Kirliliği Çalışma Grubu Başkanı (Sağlık Hizmetleri Perspektifi) Arun Agarwal, kirlilik ölçümlerinin hastalık takibiyle ilişkilendirilmesi ve önleyici adımların yerel kaynaklara göre uyarlanması çağrısında bulundu. Hastaneler bu bağlantıdan hazırlıklarını ve kamuoyuna yönelik duyurularını iyileştirmek için yararlanabilir; okullar ve topluluklar da kirliliğin zirve yaptığı dönemler başlamadan güvenilir bilgiye erişebilir.

Raporda PM2.5 hedeflerinin güçlendirilmesi ve izleme, finansman ve koordinasyon alanlarında değişiklik yapılması öneriliyor; ancak uygulamaya geçiş tarihi veya son tarih belirtilmiyor. Gelecekteki çalışmalar için ortaya koyduğu ölçüt somut: Maruziyetin kalıcı biçimde azalması ve sağlık sonuçlarının iyileşmesi.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • FICCI ve EY, 2023’te Hindistan’da hava kirliliğine bağlı iki milyondan fazla ölüm yaşandığını belirtiyor.
  • Rapora göre 2022 verileriyle hesaplanan ekonomik kayıplar GSYH’nin yüzde 9 ila 9,5’i düzeyinde; yıllık işletme kayıpları ise yaklaşık 95 milyar dolar.
  • Hindistan’da 660 milyondan fazla kişinin yıllık PM2.5 sınır değerinin aşıldığı bölgelerde yaşadığı tahmin ediliyor.
  • NCAP kapsamında 2017-18 ile 2024-25 arasında 130 şehrin 103’ünde PM10 düzeyleri azaldı. Raporda açık PM2.5 hedefleri ve sağlık ölçütleri çağrısı yapılıyor.
  • Atıfta bulunulan değerlendirmeye göre Delhi’de PM2.5 kirliliğinin yaklaşık yüzde 36’sı kışın, yüzde 26’sı yazın yerel kaynaklardan geliyor; bu da bölgesel eşgüdümlü adımları gerekli kılıyor.
  • Öneriler arasında daha temiz sanayi ekipmanları, inşaat tozunu kontrol önlemleri, anız için pazarlar, ortak finansman ve hastanelerde daha güçlü hastalık takibi bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir