Vietnam ve Japonya Yeşil İş Birliğini Genişletiyor, Meyve Pazarına Erişimi 2027 İçin Hedefliyor

10 dakikalık okuma
Vietnam and Japan Expand Green Cooperation, Target Fruit Market Access for 2027

Tokyo anlaşmaları temiz büyümeyi tarım ticaretiyle buluşturuyor

Vietnam ve Japonya; karbon kredileri, okyanus yönetimi ve tarım teknolojisi alanlarında iş birliğini genişletme, Vietnam pomelosu ile Japon üzümünün 2027 hasat sezonunda karşılıklı olarak diğer ülke pazarlarına girmesini sağlama konusunda anlaştı. Girişimler, Vietnam'da her yıl ortaya çıkan 61 milyon ton pirinç samanının değerlendirilmesi gibi önemli çevre sorunlarını; çiftçiler, teknoloji şirketleri ve ihracatçılar için somut fırsatlarla buluşturuyor.

İçindekiler
  1. Tokyo anlaşmaları temiz büyümeyi tarım ticaretiyle buluşturuyor
  2. Emisyonlardan elektronik atıklara sekiz çevre önceliği
  3. Karbon kredisi ortaklığı nasıl işleyecek?
  4. Pirinç samanı temiz teknoloji için somut bir sınama
  5. Okyanus iş birliği haritalama, koruma ve rüzgâr enerjisini buluşturuyor
  6. Bir sonraki ticari açılımın öncüsü pomelo ve üzüm
  7. Yamanashi üreticileri teknoloji ve alıcılarla buluşturuyor
  8. Japonya'nın payı ticari önemi gösteriyor
  9. Anlaşmalardan uygulamaya geçiş takvimi
  10. Öne Çıkanlar

Çevre ve deniz politikalarına ilişkin mutabakat zaptları, Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri ve Devlet Başkanı To Lam'ın 8-11 Kasım 2026 tarihlerindeki resmî Japonya ziyareti sırasında 9 Kasım'da Tokyo'da teati edilen anlaşmalar arasında yer aldı. Lam ile Japonya Başbakanı Takaichi Sanae, belgelerin teatisine tanıklık etti.

Vietnam Hükümetinin anlaşmalar listesinde teati edilen 11 anlaşma yer alıyor; törende imzalanan 11 belgeden dokuzunun sunulduğu da bildirildi. Paket kapsamında Vietnam Tarım ve Çevre Bakanlığı ile Japonya Çevre Bakanlığı arasında, ayrıca Vietnam bakanlığı ile Japonya Kabine Ofisi arasında deniz ve okyanus politikalarına ilişkin ayrı mutabakat zaptları bulunuyor.

Daha geniş kapsamlı paket; yapay zekâ araştırmaları, nükleer enerji, fikrî mülkiyet, kalkınma yardımları ve üniversiteler arası iş birliğini kapsıyor. Paket, Vietnam-Japonya Üniversitesine ve O Mon III termik santraline yönelik açıklanan 43,1 milyar yeni aşan üniversite ve enerji finansmanı taahhütlerine eşlik ediyor.

Çevre ve tarım girişimlerinde ilk aşamadaki çalışmalar; proje kurallarının geliştirilmesini, teknoloji alışverişini ve ithalat prosedürlerinin tamamlanmasını kapsıyor. 2027 meyve hedefi şirketlere bir planlama takvimi sunarken, denizcilik önerileri 2026-2030 döneminde yürütülecek bir iş birliğini öngörüyor.

Reklam

Emisyonlardan elektronik atıklara sekiz çevre önceliği

Çevre mutabakatı kapsamındaki teatiye Vietnam Tarım ve Çevre Bakanı Trinh Viet Hung ile Japonya Çevre Bakanı Sasagawa Hiroyoshi katıldı. Mutabakatın sekiz öncelikli alanı; emisyonların azaltılması, iklim değişikliğine uyum, daha temiz teknoloji, karbon piyasaları, atık yönetimi ve kirlilik kontrolünü kapsıyor.

Anlaşma ayrıca geri dönüşüm ve döngüsel ekonomi, izleme ve erken uyarı sistemleri, çevre planlaması, sürdürülebilir şehirler, biyolojik çeşitliliğin korunması ve doğal kaynak yönetimi konularını da içeriyor. Döngüsel ekonomi, malzemelerin onarım, yeniden kullanım ve geri dönüşüm yoluyla kullanımda kalmasını sağlayarak atığa dönüşen miktarı azaltıyor.

Hung, Sasagawa ile görüşmeler yaptı ve Japonya Çevre Bakan Yardımcısı Shogo Azemoto ile Vietnam-Japonya Çevre Politikası Diyaloğu'na eş başkanlık etti. Görüşmelerde sera gazı envanterleri, Ortak Kredilendirme Mekanizması, atık işleme, atıklardan elektrik üretimi ve kullanım dışı elektronik ekipmanların yönetimi alanlarındaki iş birliği değerlendirildi.

Bakanlıklar politika diyalogları, uzman değişimleri, eğitimler, fizibilite çalışmaları ve teknoloji transferi yürütmeyi planlıyor. Fizibilite çalışmaları, yatırım kararı verilmeden önce önerilen bir projenin teknik ve mali açıdan uygulanabilir olup olmadığını değerlendiriyor. Özellikle Vietnam'ın teknoloji ve yatırım sermayesine ihtiyaç duyduğu alanlarda şirketlerin ve araştırma enstitülerinin sürece katılması bekleniyor.

Görüşmelerde yapay zekâ ve uzaktan algılama da gündeme geldi. Uzaktan algılama, çevresel koşulları gözlemlemek için çoğu zaman uydular aracılığıyla uzaktan toplanan verilerden yararlanıyor. Bu araçlar birlikte kullanıldığında yetkililerin geniş alanlarda kirliliği ve kara ya da sulardaki değişimleri izlemesine yardımcı olabilir.

Karbon kredisi ortaklığı nasıl işleyecek?

Yenilenebilir enerji, atık işleme ve daha düşük emisyonlu tarım, Ortak Kredilendirme Mekanizması (JCM) kapsamındaki karbon kredisi projelerinin öncelikleri arasında yer alıyor. İki ülke, emisyon azaltımlarının uluslararası transferini düzenleyen Paris Anlaşması'nın 6.2'nci maddesi kapsamında mekanizmanın işleyişine ilişkin düzenlemeleri tamamlamak için çalışıyor.

Hükümetlerin 2 Mayıs 2026'da Hanoi'de imzaladığı düşük karbonlu mutabakat zaptı, ortaklığın yönetim yapısını belirliyor. Belgeyi Japonya Büyükelçisi Ito Naoki ile Hung imzaladı. Böylece 2013, 2017 ve 2021'deki mutabakatlarla başlatılan iş birliği sürdürüldü.

Reklam

Her iki hükümetin temsilcilerinden oluşan Ortak Komite; kuralları, emisyon azaltımlarını veya giderimlerini hesaplama yöntemlerini ve bağımsız doğrulama kuruluşlarına ilişkin gereklilikleri belirliyor. Başka bir deyişle, projelerin iklim faydasını ölçmek için üzerinde uzlaşılmış bir yönteme ve sonuçların bağımsız biçimde denetlenmesine ihtiyaç var.

Mutabakat, doğrulanmış azaltım veya giderimlerin ülkelerin Paris Anlaşması kapsamındaki ulusal iklim taahhütlerine, yani ulusal katkı beyanlarına dahil edilmesine izin veriyor. Şeffaf muhasebe ve çifte sayımın önlenmesine yönelik önlemler şart koşuluyor. Bunlar arasında JCM'ye kayıtlı projelerin başka bir uluslararası iklim mekanizması kapsamında kullanılmasının önlenmesi de bulunuyor.

Japonya, Vietnam'ı finansman, teknoloji ve eğitim yoluyla desteklemeyi taahhüt ediyor. Ortaklık 2030'a kadar yürürlükte olacak; hükümetlerden biri en az üç ay önceden yazılı fesih bildirimi yapmadığı sürece beşer yıllık dönemlerle otomatik olarak yenilenecek.

Pirinç samanı temiz teknoloji için somut bir sınama

Hung, hasat sonrasında pirinç samanının işlenmesine yönelik araştırma ve teknoloji transferi için Japonya'dan yardım istedi. Vietnam Tarım ve Çevre Bakanlığı, her yıl yaklaşık 61 milyon ton saman oluştuğunu ve bunun neredeyse yarısının Mekong Deltası'ndan kaynaklandığını belirtiyor.

Talep, tarlalarda yakıldığında hava kirliliğine yol açabilen büyük miktardaki tarımsal artığın değerlendirilmesini hedefliyor. Vietnam, samanın kül ve cüruf gibi yanma sonrası kalıntılarını yönetirken enerjinin geri kazanılmasını sağlayacak teknoloji arıyor. Bu kalıntıların ele alınması, samanın kendisine yararlı kullanım alanları bulmanın yanı sıra çözülmesi gereken konular arasında.

Yamanashi prefektörlüğüyle yapılan görüşmelerde de pirinç samanı iş birliği gündeme geldi. Vietnamlı yetkililer, Tokyo'daki çevre görüşmelerini tarım şirketlerinin önerdiği teknoloji alışverişleriyle ilişkilendirerek yerel tarım koşullarına uygun çözümler talep etti.

Olası fayda, anlaşmanın birden fazla alanına uzanıyor: tarımsal artıkların daha iyi değerlendirilmesi, kirliliğin azaltılması ve pirinç üretiminden daha fazla ekonomik değer elde edilmesi. Bu potansiyeli işler bir projeye dönüştürmek için uygun işleme teknolojisinin yanı sıra samanın üretildiği yerlerde nasıl uygulanacağının da değerlendirilmesi gerekiyor.

Okyanus iş birliği haritalama, koruma ve rüzgâr enerjisini buluşturuyor

Deniz politikası görüşmelerine Hung ile Japonya Okyanus Politikası Devlet Bakanı Furukawa Toshiharu başkanlık etti. Vietnam Komünist Partisi'nin bilgi portalında yayımlanan resmî denizcilik iş birliği duyurusuna göre, Vietnam Tarım ve Çevre Bakanlığı ile Japonya Kabine Ofisi arasındaki mutabakat zaptı beş iş birliği alanını kapsıyor.

Reklam

Okyanus yönetişimi ve planlaması; politika ve hukuk alanında bilgi alışverişini, dijital veri tabanları ve haritaları, yapay zekâyı ve çok disiplinli bir deniz alanı farkındalık sistemini kapsayacak. Böyle bir sistem, yetkililerin daha bilinçli kararlar alabilmesi için denizdeki koşullara ve faaliyetlere ilişkin bilgileri bir araya getiriyor.

Deniz bilimleri alanındaki iş birliği, derin suların ve deniz tabanının incelenmesini, mavi karbon araştırmalarını ve ekosistemlerin korunup iyileştirilmesini içeriyor. Mavi karbon, mangrovlar ve deniz çayırı alanları dahil kıyı ve deniz ekosistemlerinde depolanan karbon anlamına geliyor.

Deniz kirliliğine yönelik çalışmalar plastik atıkları ve petrol sızıntılarını kapsıyor. Açık deniz rüzgâr enerjisi geliştirme de dahil olmak üzere deniz alanları ve kaynaklarının kullanımına ilişkin iş birliği, karşılıklı ilgi alanlarını içeriyor. Vietnam'ın 2026-2030 dönemi için sunduğu öneriler; okyanus veri tabanları, dijital haritalar, kaynak araştırmaları, atık kontrolü ve petrol sızıntılarına müdahale başlıklarını bir araya getiriyor.

Açık deniz yenilenebilir enerji araştırmaları ve rüzgâr enerjisi şirketleri arasındaki bağlantılar da odak noktaları arasında. Japonya teknoloji ve yönetim deneyimi sunarken, Vietnam ekonomik büyüme ve enerji dönüşümü için yeni elektrik kaynakları arıyor. Uygulamayı desteklemek amacıyla yıllık deniz politikası diyalogları, çalıştaylar ve yetkililerle teknik uzmanların katıldığı değişim programları düzenlenecek.

Bir sonraki ticari açılımın öncüsü pomelo ve üzüm

Tarım ürünlerinde pazara erişim görüşmeleri, liderlerin ziyaretinden önce başladı. Hung, 6 Kasım'da Japonya Tarım, Orman ve Balıkçılık Bakanı Takebe Arata ile ticaret prosedürlerini, teknoloji transferini ve sürdürülebilir üretim ve tedarik zincirlerini görüştü.

İki bakan, Vietnam pomelosu ve Japon üzümünün karşılıklı olarak diğer ülke pazarlarında satışa sunulmasını hedefleyerek prosedürlerin tamamlanmasına öncelik verdi; hedef tarih 2027 hasat sezonu. Sırada Vietnam çarkıfelek meyvesi ile Japon şeftalisi bulunuyor. Bitki sağlığı prosedürleri meyve ticaretinde belirleyici önem taşıyor; ithalatçı ülkeler zararlı ve hastalık risklerini yönetmek için çeşitli şartlar getiriyor.

Görüşmelerde ayrıca kanatlı eti içeren Vietnam menşeli evcil hayvan mamaları, Japon balon balığı ve Japonya'nın domuz, sığır ve tavuk etiyle ilgili önerileri ele alındı. Hung, Japonya'nın önerilerini karşılıklılık temelinde değerlendirmeyi, her ürünü ayrı ayrı incelemeyi kabul etti.

Japonya ayrıca Vietnam pazarına girmek isteyen Japon deniz ürünü ihracatçılarının kayıt başvurularının daha hızlı değerlendirilmesini talep etti. Hung, ilgili kurumlara incelemeleri hızlandırmaları ve çözüm bekleyen konuları ele almak için bilgi alışverişini güçlendirmeleri talimatını vereceğini söyledi.

Vietnam Meyve ve Sebze Birliği Başkan Yardımcısı Nguyen Dinh Tung, ihracatçıların pazara erişimi satışa dönüştürmek için neler yapması gerektiğini şöyle anlattı:

"Japonya pazarının standartlarını karşılamak için şirketlerin kalite kontrolüne, gıda güvenliğine, izlenebilirliğe ve istikrarlı üretim alanları geliştirmeye odaklanması gerekiyor," dedi Tung.

Reklam

Yamanashi üreticileri teknoloji ve alıcılarla buluşturuyor

7 Kasım'da düzenlenen Vietnam-Yamanashi tarım, ormancılık ve balıkçılık ticaret konferansına düzenleyici kurumlardan ve şirketlerden yaklaşık 60 temsilci katıldı. Yaklaşık 30 Vietnamlı şirket Japonya ile ticari iş birliğine ilgi gösterdi.

Yamanashi Valisi Nagasaki Kotaro, iş eşleştirme programının Hung'ın Mayıs 2026'da prefektörlüğe yaptığı ziyaret sırasında sunduğu öneriyle geliştiğini söyledi. Yamanashi, Japonya'da en fazla üzüm üreten bölge ve üzümlerinin Vietnam'a resmî olarak ihraç edilebilmesi için bitki karantinası müzakerelerinin tamamlanmasını istiyor.

Hung ile Nagasaki tarım ticaretini, bitki çeşitleri araştırmalarını, teknoloji transferini ve eğitimi güçlendirme konusunda anlaştı. Şirketler üzüm, şeftali, yeşil kabuklu pomelo, çarkıfelek meyvesi, kahve, pirinç, matcha ve katma değeri daha yüksek diğer tarım ürünlerini görüştü.

Vietnam ayrıca gelişmiş seralar, eğimli arazilerde ve asit sülfatlı topraklarda yetiştiricilik, işleme, muhafaza, su havzalarındaki ormanların yönetimi ve afet önleme konularında uzmanlık aradı. Asit sülfatlı topraklar belirli koşullarda yüksek derecede asidik hale gelebiliyor; bu nedenle tarımda uygun su ve toprak yönetimi önem taşıyor.

Diğer öneriler arasında ürünlerin hasat ve tasnifine yardımcı olacak robotik kollar, Japon standartlarını karşılayan üretim modelleri ve soğuk zincir lojistiği yer aldı. Soğuk zincir, depolama ve taşıma sırasında ürünleri kontrollü sıcaklıklarda tutarak taze ürünlerin çiftlikten alıcıya ulaşana kadar kalitesini korumasına yardımcı oluyor.

Japonya'nın payı ticari önemi gösteriyor

Vietnam Tarım ve Çevre Bakanlığı, 2026'nın ilk 10 ayında tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri ihracatının yaklaşık 63,02 milyar dolara ulaştığını, bunun bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8 artış anlamına geldiğini bildirdi. Japonya, söz konusu ihracat pazarının yüzde 7,3'ünü oluştururken bu ülkeye ihracat yüzde 4,8 yükseldi.

Japonya'nın açıklanan payı toplam ihracat değerine uygulandığında yaklaşık 4,60 milyar dolarlık bir tutar ortaya çıkıyor. Japonya'ya satışlardaki artış, sektörün ihracatındaki yüzde 8'lik yükselişin 3,2 puan gerisinde kaldı. Bu da Japonya ile ticaretin, genel ihracat faaliyetlerinden daha yavaş büyüdüğünü gösteriyor.

Vietnam'ın Japonya'ya kahve ihracatı 2025'te yaklaşık 600 milyon dolara ulaştı; meyve ve sebze ihracatı ise yaklaşık 237 milyon dolar oldu. Kahve satışlarının değeri meyve ve sebze ihracatının yaklaşık iki buçuk katına çıktı. Bu durum, yeni meyve pazarı erişiminin mevcut ticari ilişkiler içinde yaratabileceği fırsatı gösteriyor.

Reklam

Ürünlere göre performans farklılık gösterdi. Mango, maş fasulyesi, acerola kirazı, ananas, liçi ve hindistan cevizi ihracatında artış kaydedilirken yam, patates, mısır, biber, ejder meyvesi ve zencefil geriledi. Muhafaza, işleme ve istikrarlı üretim alanları konularındaki iş birliği önerileri, talepkâr bir pazara düzenli tedarik sağlamanın pratik gerekliliklerine yanıt veriyor.

Anlaşmalardan uygulamaya geçiş takvimi

Çevre, denizcilik ve tarım girişimleri, geçmişteki çeşitli iş birliği turlarının üzerine inşa ediliyor. Tarım çalışmaları, Eylül 2025'te imzalanan 2025-2030 Vietnam-Japonya Orta ve Uzun Vadeli Tarımsal İş Birliği Vizyonu kapsamında yürütülüyor.

Başlıca kilometre taşları şöyle:

  • Eylül 2025: Ülkeler 2025-2030 tarımsal iş birliği vizyonunu imzaladı.
  • 2 Mayıs 2026: Hükümetler yenilenen JCM mutabakat zaptını Hanoi'de imzaladı.
  • 6 Kasım 2026: Tarım bakanları pazara erişimi görüştü ve pomelo ile üzüme öncelik verdi.
  • 7 Kasım 2026: Yamanashi ticaret konferansı yaklaşık 60 temsilciyi bir araya getirdi.
  • 9 Kasım 2026: Çevre ve denizcilik mutabakatları Tokyo'daki anlaşma paketinde yer aldı.
  • 2027 hasat sezonu: Vietnam pomelosu ile Japon üzümünün karşılıklı olarak diğer ülke pazarlarına girmesi hedefleniyor.
  • 2030: Mevcut JCM ortaklığı dönemi sona eriyor; otomatik yenileme hükümleri yürürlükte olacak.

Meyvelerin pazara erişimi, gerekli prosedürlerin tamamlanmasına bağlı. Yeni çevre ve denizcilik girişimleri için toplam finansman, proje başlangıç tarihleri ve sayısal emisyon azaltım hedefleri açıklanmadı. Bundan sonraki çalışmalar; anlaşmaları işleyen projelere ve ihracat siparişlerine dönüştürebilecek teknik kurallara, araştırmalara, eğitime ve ticari düzenlemelere odaklanıyor.

Öne Çıkanlar

  • Vietnam ve Japonya, 9 Kasım 2026'da Tokyo'da teati edilen mutabakat zaptlarıyla çevre ve denizcilik alanlarındaki iş birliğini genişletti.
  • Karbon kredisi öncelikleri arasında yenilenebilir enerji, atık işleme ve daha düşük emisyonlu tarım bulunuyor.
  • Vietnam, pirinç samanını değerlendirmek ve enerji geri kazanımından kalan atıkları yönetmek için Japon teknolojisi arıyor.
  • Denizcilik iş birliği dijital haritalama, derin deniz araştırmaları, mavi karbon, plastik atıklar, petrol sızıntıları ve açık deniz rüzgâr enerjisini kapsıyor.
  • Prosedürlerin tamamlanması şartıyla Vietnam pomelosu ve Japon üzümünün 2027 hasat sezonunda pazara girmesi hedefleniyor.
  • Yamanashi iş birliği meyve ticaretini muhafaza, robotik, eğitim ve soğuk zincir lojistiğiyle buluşturuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir