Hindistan’da Aşırı Yoksulluk Yüzde 2,6’ya Geriledi, Ancak Gelir Farkı Sürüyor

8 dakikalık okuma
India's Extreme Poverty Falls to 2.6%, but Wide Earnings Gaps Persist

Yoksulluktaki keskin düşüş, istihdam konusunda daha zorlu bir sınavı beraberinde getiriyor

Dünya Bankası’nın Ekim 2026 tarihli Yoksulluk ve Eşitlik Bilgilendirme Notu’na atfedilen verilere göre Hindistan’da aşırı yoksulluk oranı 2011’deki yüzde 27,1 seviyesinden 2023’te yüzde 2,6’ya geriledi. Ancak aynı değerlendirmede, en yüksek ücret alan yüzde 10’luk kesimdeki işçilerin ortanca kazançlarının en düşük ücret alan yüzde 10’luk kesimdekilerin yaklaşık 13 katı olduğu belirtiliyor.

İçindekiler
  1. Yoksulluktaki keskin düşüş, istihdam konusunda daha zorlu bir sınavı beraberinde getiriyor
  2. İki yoksulluk eşiği gerçekte neyi ölçüyor?
  3. Ne kadar değişti, bu değişim ne zaman yaşandı?
  4. Yoksulluk ile kazanç eşitsizliği neden farklı yönlerde değişebilir?
  5. İstihdam artışı hanehalklarına yardımcı oldu, ancak ücretler neredeyse değişmedi
  6. Kırsal kesimdeki genç kadınlar farklı bir istihdam tablosuyla karşı karşıya
  7. Kırsal yoksulluk daha hızlı geriledi, ancak yüksek kaldı
  8. Yaşam koşulları, günlük harcamaların ötesinde de iyileşti
  9. Yoksullukta daha fazla düşüş öngörülüyor, ancak ilerleme yavaşlayacak
  10. Öne Çıkanlar

Kişi başına günlük 4,20 dolarlık daha geniş yoksulluk eşiğine göre yoksulluk içinde yaşayan Hintlilerin oranı yüzde 57,7’den yüzde 16,1’e düştü. Bu dönemde tahminen 496 milyon kişi, yani 49,6 crore kişi, bu eşiğin üzerine çıktı. Düşüş 41,6 yüzde puan oldu; bu, başlangıçtaki yoksulluk oranının yaklaşık dörtte üçünün ortadan kalkmasına denk geliyor.

Dünya Bankası, iyileşmeyi başlıca hanehalkı tüketimindeki artışa, özellikle kadınlar arasında olmak üzere istihdamın genişlemesine ve gıda sübvansiyonları dahil sosyal yardımların artmasına bağlıyor. Kırsal bölgelerdeki daha hızlı ilerleme de kentlerle aradaki farkı daralttı.

Maliye Bakanı Nirmala Sitharaman, ilerlemeyi hükümetin sürdürdüğü politika çalışmalarına bağladı ve hükümetin üretken istihdam, hanehalkı gelirlerinin artırılması ve etkili kamu hizmetleri konusundaki kararlılığını koruduğunu söyledi.

Geriye kalan zorluk, daha az varlığa sahip, eğitim düzeyi daha düşük ve istikrarlı işlere erişimi kısıtlı hanehalklarında yoğunlaşıyor. Hindistan’daki yoksul nüfusun yaklaşık yüzde 57’si Uttar Pradeş’ten Batı Bengal’e uzanan, birbirine bağlı eyaletler kuşağında yaşıyor.

İki yoksulluk eşiği gerçekte neyi ölçüyor?

Dünya Bankası aşırı yoksulluğu ölçmek için kişi başına günlük 3 doları, alt orta gelir grubundaki ülkeler için yoksulluk ölçütü olaraksa günlük 4,20 doları kullanıyor. Her iki eşik de 2021 fiyatlarıyla satın alma gücü paritesine (SGP) dayanıyor.

SGP, ülkeler arasında parayla satın alınabilecekler konusundaki farklılıkları hesaba katıyor. Hindistan için 3 dolarlık eşik, 2021 fiyatlarıyla günde yaklaşık 58 rupiye denk geliyor. İlgili dönüşümde dolar alırken kullanılan döviz kuru değil, satın alma gücü esas alınıyor.

Reklam

Tahminler hanehalkı tüketimini, yani insanların kullandığı mal ve hizmetlerin kişi başına değerini ölçüyor. Bu nedenle bir hanenin yaşam standardı, herhangi bir kişinin ücretindeki değişimin yanı sıra gıda yardımıyla veya birkaç kişinin kazancıyla desteklenen harcamalarla da iyileşebilir.

İki eşik farklı yoksunluk düzeylerini gösteriyor. 2023’te nüfusun yüzde 2,6’sı aşırı yoksulluk içindeyken, yüzde 16,1’i daha geniş kapsamlı 4,20 dolarlık eşiğin altında yaşıyordu. Yüksek olan bu oran, aşırı yoksulluk eşiğinin üzerine çıkmalarına rağmen tüketimleri düşük kalmayı sürdüren milyonlarca kişiyi kapsıyor.

Ne kadar değişti, bu değişim ne zaman yaşandı?

Temel veriler 2011 ile 2023 arasındaki karşılaştırmayı ortaya koyuyor; daha ayrıntılı bir değerlendirmede araştırma dönemleri 2011–12 ve 2023–24 olarak belirtiliyor. Veriler dizisi, daha sonraki yılları kapsayan istihdam verileri ve projeksiyonları da içeriyor.

  • 2005–06: Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme Girişimi’nin ölçütüne göre çok boyutlu yoksulluk yüzde 53,8 düzeyindeydi.
  • 2011–12: Aşırı yoksulluk yüzde 27,1, 4,20 dolarlık eşikteki yoksulluk ise yüzde 57,7 düzeyindeydi.
  • 2017–2023: İstihdam yaklaşık 134 milyon kişi arttı.
  • 2019–21: Oxford girişiminin çok boyutlu yoksulluk ölçütü yüzde 16,4’e geriledi.
  • 2022–23: Dünya Bankası’nın kendi çok boyutlu yoksulluk ölçütü yüzde 15,5 düzeyindeydi.
  • 2023–24: Aşırı yoksulluk yüzde 2,6, daha geniş eşikteki yoksulluk ise yüzde 16,1 olarak tahmin edildi.
  • 2026–2028: Banka, 4,20 dolarlık eşikteki yoksulluğun yüzde 14,2’den yüzde 12,1’e gerileyeceğini öngörüyor.

Aşırı yoksulluk, başlangıç ve bitiş gözlemleri arasında 24,5 yüzde puan geriledi. Son oran başlangıç düzeyinin yaklaşık onda birine indi. Bu da yaklaşık 12 yılda yaşanan değişimin boyutunu gösteriyor.

Buna rağmen 2023–24’te yaklaşık 35 milyon kişi, yani 3,5 crore kişi, aşırı yoksulluk içinde kalmayı sürdürdü. Yaklaşık 232 milyon kişi, yani 23,2 crore kişi ise daha geniş eşiğin altında yaşamaya devam etti.

Yoksulluk ile kazanç eşitsizliği neden farklı yönlerde değişebilir?

Dünya Bankası, Hindistan’ın Gini endeksini 2023’te 23,0 olarak hesapladı. Bu endeks, dağılım genelindeki eşitsizliği özetliyor: Sıfır tam eşitliği, 100 ise mümkün olan en yüksek yoğunlaşmayı ifade ediyor.

Bankanın değerlendirmesinde, kazanç dağılımının iki ucundaki işçiler arasındaki farka da dikkat çekildi:

Bununla birlikte ücret farklılıkları belirginliğini koruyor. En yüksek ücret alan yüzde 10’luk kesimdeki işçilerin ortanca kazancı, 2023’te en düşük ücret alan yüzde 10’luk kesimdekilerin yaklaşık 13 katıydı.

Reklam

Ortanca değer, bir gruptaki kişiler en düşükten en yükseğe sıralandığında ortada kalan değerdir. Burada karşılaştırılan, en yüksek ücret alan onda birlik kesimde ortada kalan işçi ile en düşük ücret alan onda birlik kesimde ortada kalan işçinin kazancıdır.

Gini değeri, araştırmalarla ölçülen hanehalkı tüketim dağılımını gösterirken 13’e 1 oranı, iki belirli gruptaki işçilerin kazançlarını karşılaştırıyor. Tüketim ve ücretler farklı şeyleri ölçüyor: Hanehalkları kazançlarını paylaşabilir, sosyal yardım alabilir ve ücretli çalışmayan üyelerine destek olabilir.

Dünya Bankası, hanehalkı araştırmalarının daha varlıklı hanelerdeki tüketimin bir bölümünü gözden kaçırabileceği ve bunun ölçülen eşitsizliği daha düşük gösterebileceği uyarısında da bulunuyor. Üst gelir grubundaki harcamaların daha eksiksiz kaydedilmesi, yaşam standartlarının nasıl dağıldığına dair daha kapsamlı bir tablo sunar.

İstihdam artışı hanehalklarına yardımcı oldu, ancak ücretler neredeyse değişmedi

İstihdam 2017 ile 2023 arasında yaklaşık 134 milyon kişi arttı; bu, çalışma çağındaki nüfus artışının neredeyse iki katıydı. Artışın önemli bir bölümü, kırsal bölgelerdeki kadınların ücretli işlere girmesinden kaynaklandı.

Haneye eklenen bir çalışan, işçi başına ücret çok az değişse bile ailenin toplam kaynaklarını artırabilir. Bu, reel kazançlar genel olarak aynı kalırken hanehalkı tüketiminin ve yoksulluk göstergelerinin nasıl iyileştiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Reel kazanç, enflasyona göre düzeltilmiş ücret demektir. Ücretler fiyatlarla yaklaşık aynı hızda artarsa işçiler eskisi kadar mal ve hizmet satın alabilir. Böylece maaş zarfındaki rupi miktarı artsa da satın alma gücüne katkısı sınırlı kalır.

Dünya Bankası, istihdam artışının verimliliği görece düşük faaliyet alanlarında yoğunlaştığını belirtiyor. Verimlilik, bir işçinin ne kadar üretim yaptığını ifade ediyor. Değerlendirmeye göre, yoksulluğu azaltmanın bir sonraki aşamasında, özellikle yoksulluğun en yoğun olduğu eyaletlerde, daha iyi ücretli ve daha üretken işlerin artırılması merkezi önem taşıyor.

Kırsal kesimdeki genç kadınlar farklı bir istihdam tablosuyla karşı karşıya

Genç işsizliği, 2026 mali yılının ilk çeyreğindeki yüzde 14,6 düzeyinden 2027 mali yılının ilk çeyreğinde yüzde 15,9’a çıktı. Bu, 1,3 yüzde puanlık bir artışa işaret ederken kırsal kesimdeki genç kadınlar özellikle etkilendi.

Aynı dönemde işgücüne katılım ve istihdam oranları genel olarak istikrarlı kaldı. İşgücüne katılım, çalışan veya iş arayan kişilerin oranını; işsizlik ise işgücü içinde iş aradığı halde bulamayanların oranını ölçüyor.

Reklam

Veriler kadınların yaşadığı iki farklı durumu ortaya koyuyor. Kırsal kesimdeki kadınlar 2017–2023 dönemindeki istihdam artışına önemli katkıda bulunurken, daha sonraki karşılaştırmada kırsal kesimdeki genç kadınlar iş bulmakta daha fazla güçlük yaşadı.

Ek gelir için yeni işgücü piyasası katılımcılarına bel bağlayan hanehalkları açısından, iş bulabilmek alınacak ücret kadar önemli. İstikrarlı istihdam, hane bütçelerinin düzensiz işlere bağımlılığını da azaltır.

Kırsal yoksulluk daha hızlı geriledi, ancak yüksek kaldı

Kırsalda aşırı yoksulluk yüzde 31’den yüzde 3,1’e, kentlerde ise yüzde 17,4’ten yüzde 1,4’e düştü. Kırsaldaki gerileme 27,9 yüzde puan olurken, kentsel bölgelerde 16 yüzde puan olarak gerçekleşti.

Daha geniş kapsamlı 4,20 dolarlık eşikte kırsal yoksulluk 2023’te yüzde 19,3, kentsel yoksulluk ise yüzde 8,6 düzeyindeydi. Böylece kırsaldaki oran kentsel oranın iki katından fazla oldu; aradaki fark 10,7 yüzde puana ulaştı.

Kırsal hanehalkları artan istihdam ve tüketimden yararlandı, ancak birçoğu hâlâ düşük verimlilik ve tarım dışındaki daha iyi işlere sınırlı erişimle karşı karşıyaydı. İstihdam olanaklarının nerede bulunduğu önem taşıyor; çünkü ülke genelindeki iş artışı, belirli toplulukları az sayıda istikrarlı seçenekle baş başa bırakabilir.

Uttar Pradeş’ten Batı Bengal’e uzanan kuşakta Hindistan’daki yoksul nüfusun yaklaşık yüzde 57’si yaşıyor. Dünya Bankası, bu eyaletlerde üretken istihdamı daha fazla ilerleme için kilit unsur olarak görüyor. Her çalışan başına daha fazla bakmakla yükümlü kişisi olan hanehalkları da eve getirdikleri gelir üzerinde daha büyük baskıyla karşılaşıyor.

Yaşam koşulları, günlük harcamaların ötesinde de iyileşti

Parasal olmayan yoksulluk da azaldı. Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme Girişimi’nin Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi, 2005–06’da yüzde 53,8 olan oranın 2019–21’de yüzde 16,4’e gerilediğini kaydetti.

Çok boyutlu bir ölçüt; eğitim, sağlık ve temel yaşam koşullarındaki güçlükler gibi çeşitli yoksunluk biçimlerini birlikte inceliyor. Bu, yalnızca günlük tüketim eşiğine dayalı bir ölçüte kıyasla yoksulluğa dair daha geniş bir bakış sunuyor.

Dünya Bankası’nın kendi çok boyutlu yoksulluk ölçütü 2022–23’te yüzde 15,5 düzeyindeydi. Oxford girişiminin endeksi ile Banka’nın ölçütü kendi yöntemlerini kullandığından, her bir değer ilgili veri dizisi içinde değerlendirilmelidir.

Banka ayrıca tüketim yoksulluğundaki son kazanımların bir bölümünün refahtaki gerçek iyileşmelerin yanı sıra ölçüm yöntemlerinin iyileştirilmesini de yansıtabileceğini belirtiyor. Tahminlerin temelini hanehalkı araştırmaları oluşturduğundan, araştırma tasarımı ve tüketimin kaydedilme biçimi de sayılardaki değişimi açıklayan unsurlar arasında yer alıyor.

Reklam

Yoksullukta daha fazla düşüş öngörülüyor, ancak ilerleme yavaşlayacak

Dünya Bankası, 4,20 dolarlık eşikteki yoksulluğun 2026’daki yüzde 14,2 seviyesinden 2028’e kadar yüzde 12,1’e ineceğini öngörüyor. Bu, 2,1 yüzde puanlık bir düşüş demek. Bunlar, ekonomik ve işgücü piyasası varsayımlarını hanehalkı verilerine uygulayan mikro simülasyonlara dayalı gösterge niteliğinde tahminler. Varsayımlar değiştikçe veya yeni veriler geldikçe tahminler de güncellenebilir.

Banka, 2026’da dünya genelinde 837 milyon kişinin aşırı yoksulluk içinde yaşayacağını tahmin ediyor. Bu küresel projeksiyon, Hindistan’ın 2023–24 tahmininden daha sonraki bir yılı kapsıyor ve Hindistan’daki keskin düşüşü, dünya genelinde yoksulluğun sürmesiyle birlikte değerlendiriyor.

Hindistan’da yoksulluğu azaltmanın bir sonraki aşaması, giderek daha fazla kaynağı ve iş olanaklarına erişimi daha kısıtlı hanelere ulaşmaya bağlı. Artan istihdam, ailelerin tüketimlerini artırmasına şimdiden yardımcı oldu. Değerlendirmenin belirlediği somut öncelikler, verimliliğin ve reel kazançların artırılması ile yoksul bölgelerde istikrarlı iş olanaklarının oluşturulması.

Öne Çıkanlar

  • Aşırı yoksulluk 2011 ile 2023 arasında yüzde 27,1’den yüzde 2,6’ya geriledi.
  • Yaklaşık 496 milyon kişi, daha geniş kapsamlı 4,20 dolarlık yoksulluk eşiğinin üzerine çıktı.
  • En yüksek ücret alan onda birlik kesimdeki işçilerin ortanca kazancı, en düşük ücret alan onda birlik kesimdekilerin yaklaşık 13 katıydı.
  • İstihdam 2017–2023 arasında yaklaşık 134 milyon kişi arttı; artışın önemli bir bölümü kırsal kesimdeki kadınlardan kaynaklandı.
  • 4,20 dolarlık eşikte kırsal yoksulluk oranı, kentsel oranın iki katından fazla kaldı.
  • Hindistan’daki yoksul nüfusun yaklaşık yüzde 57’si Uttar Pradeş’ten Batı Bengal’e uzanan kuşakta yaşıyordu.
  • Banka, daha geniş eşikteki yoksulluğun 2028’e kadar yüzde 12,1’e ineceğini öngörüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir