Yeni kurallar kentlerdeki e-rickshaw’ları kayıt ve belirlenmiş bölgelerle sınırlandırıyor
Bangladeş, tüm belediye sınırları içinde aküyle çalışan rickshaw’lar için zorunlu kayıt şartı getirdi. Kayıt ücretleri 8.000 veya 10.000 taka olarak belirlenirken ulusal kara yollarında, otoyollarda ve ana otobüs güzergâhlarında kullanımları yasaklandı. Düzenlemeler ayrıca her aracın yalnızca onaylanmış bir işletme bölgesinde çalışmasına izin veriyor; bu da sürücülerin nerede geçimlerini sağlayabileceğini ve yolcuların nereden araç bulabileceğini değiştiriyor.
İçindekiler
- Yeni kurallar kentlerdeki e-rickshaw’ları kayıt ve belirlenmiş bölgelerle sınırlandırıyor
- E-rickshaw’ların kullanamayacağı yollar hangileri?
- Araç sahiplerinin ödemesi ve sunması gerekenler
- Kayıt için süre sınırları ve itiraz süreci var
- Daha düşük hız ve kesin yolcu sınırları
- Mevcut araçlar mühendislik denetiminden geçecek
- Şarj işlemleri onaylı tesislere taşınıyor
- Akü satıcıları kullanılmış aküleri toplamak zorunda
- Denetimler kazaları ve günlük geçim kaynaklarını da kapsıyor
- Öne çıkanlar
Yerel Yönetimler Dairesi, Belediye Sınırlarında Üç Tekerlekli Düşük Hızlı Akülü Rickshaw’ların (E-Rickshaw) Trafiğine İlişkin 2026 Kuralları’nı 29 Ekim 2026 Perşembe günü yayımlanan bir resmî gazete bildirimiyle yürürlüğe koydu. Kurallar derhâl yürürlüğe girdi ve 14 Aralık 2025’te yayımlanan düzenlemelerin yerini aldı.
Belediyeler, hükümetin önceden onayını almak ve trafik yetkililerine danışmak koşuluyla kendi sınırları içinde çalışabilecek e-rickshaw sayısını belirleyecek. Yerel makamlar ve trafik yetkilileri güzergâhları, işletme bölgelerini ve araç renklerini birlikte belirleyecek. Dolayısıyla kayıt, çalışma izninin yalnızca bir parçası olacak: Araçların belirlenen yollardan da çıkmaması gerekecek.
Düzenlemeler trafik yönetiminin ötesine uzanıyor. Yolcu sayısını sınırlandırıyor, araçların mühendislik ve güvenlik standartlarını karşılamasını şart koşuyor, akü şarjını onaylı yerlerle sınırlıyor ve perakendecilere eski aküleri geri dönüşüm için toplama sorumluluğu yüklüyor. Kazaya karışan sürücüler durmak, yaralılara yardım etmek ve polise haber vermek zorunda.
Araç sahiplerinin acil yükümlülükleri evrak işlemleri, ücretler ve araç muayenelerinden oluşuyor. Belediyelerin ise araç sayılarını belirlemesi, izin verilen güzergâhları işaretlemesi ve park yerleri düzenlemesi gerekiyor. Yolcuların en belirgin biçimde hissedeceği değişiklikler, e-rickshaw’ların gidebileceği yerler ve her aracın taşıyabileceği kişi sayısına getirilen sınırlar olacak.
E-rickshaw’ların kullanamayacağı yollar hangileri?
E-rickshaw’ların ulusal kara yollarında, otoyollarda, viyadük üzerindeki otoyollarda, ana otobüs güzergâhlarında, Hızlı Otobüs Taşımacılığı (BRT) koridorlarında ve kaldırımlarda kullanılması yasak. Yetkililerin kısıtlama getirdiği diğer yollarda da kullanılamayacaklar. BRT, otobüslerin yoğun kent bölgelerinde ilerlemesi için ayrılmış koridorlardan yararlanıyor.
Belediyeler kendi sınırlarını işletme bölgelerine ayıracak. Bir bölge için izin verilen araç, aynı belediye sınırları içinde olsa bile başka bir bölgeye giremeyecek. Bir belediyede kayıtlı araç, başka bir belediyede ticari amaçla da kullanılamayacak.
Bu nedenle, yolcusunu bölge sınırına doğru götüren bir sürücünün yolculuğu izin verilen alan içinde tutması gerekecek. Yolculuğu bu sınırı aşan yolcuların başka bir araca ya da farklı bir ulaşım türüne geçmesi gerekebilir. Bu düzenlemelerin ne kadar işe yarayacağı, izin verilen güzergâhların insanların ulaşması gereken yerlerle ne ölçüde bağlantı kurduğuna bağlı olacak.
Yetkililerin her mahallede veya uygun başka noktalarda belirlenmiş park yerleri düzenlemesi de gerekiyor. Açıklanan ayrıntılarda araç kotaları, bölge haritaları, yerel güzergâh listeleri ve park ile şarj tesislerinin uygulama takvimi yer almıyor. Ulusal kuralların tek tek sokaklarda nasıl işleyeceğini bu kararlar belirleyecek.
Araç sahiplerinin ödemesi ve sunması gerekenler
İki yolcu taşıyacak şekilde tasarlanan araçların kayıt ücreti 8.000 taka, yıllık yenileme ücreti ise 4.000 taka. Dört yolcu taşıyacak şekilde tasarlanan araçların kayıt ücreti 10.000 taka, yıllık yenileme ücreti 5.000 taka. Bu kapasitelere sürücü dâhil değil.
Dolayısıyla dört yolculu aracın kaydı 2.000 taka, yıllık yenilemesi ise 1.000 taka daha pahalı. İzin verilen yolcu kapasitesi iki katına çıkmasına rağmen her iki ücret de iki yolculu modele kıyasla yüzde 25 daha yüksek.
Yerel Yönetimler Dairesi bildiriminde araç uygunluk belgesi ücretinin 1.000 taka olarak belirlendiği belirtiliyor. Ancak 10.000 taka tutarında çelişkili bir rakam da yayımlandı. Başvuru sahipleri ödeme yapmadan önce bu ücreti belediyelerine teyit ettirmeli. Ücret 1.000 taka ise, yıllık yenileme ücretleri veya muayeneden geçmek için gereken işlemler hariç tutulduğunda, kayıt ve uygunluk belgesinin toplamı iki yolculu araç için 9.000, dört yolculu araç için 11.000 taka olacak.
Başvuru sahiplerinin ulusal kimlik kartlarının onaylı bir kopyasını, onaylı iki vesikalık fotoğrafını, kayıt ücretinin ödendiğine dair kanıtı ve gerekli uygunluk belgesini sunması gerekiyor. Onay, kopyanın veya fotoğrafın resmî olarak tasdik edilmesi anlamına geliyor.
Her kayıt beş yıl geçerli olacak, yenileme ücretleri ise yıllık ödenecek. Başvurusu kabul edilenlere, QR koduna bağlı benzersiz bir kayıt numarası, plaka ve araç bilgilerini içeren bir ruhsat defteri verilecek. Plakada belediyenin adı, bölge kodu ve araç numarası, öngörülen renkli zemin üzerinde beyaz harflerle yer almalı.
Kayıt için süre sınırları ve itiraz süreci var
Başvuru şartları karşılanıyorsa yetkililerin, evrak kontrolü ve aracın uygunluk incelemesinin ardından kaydı 30 iş günü içinde tamamlaması gerekiyor. İş günleri, ilgili kurumun kapalı olduğu günleri kapsamadığından bu süre 30 takvim gününden daha uzun.
Başvurusu reddedilen kişiye, ret gerekçeleri yedi iş günü içinde yazılı olarak bildirilmek zorunda. Başvuru sahibi 10 iş günü içinde üst makama itiraz edebilir. Yazılı gerekçeler, araç sahiplerinin başvurularının neden reddedildiğini anlamasına ve karara itiraz edip etmeyeceğine karar vermesine yardımcı olur.
Bir ulusal kimlik kartıyla, bir veya daha fazla belediyede toplam en fazla beş e-rickshaw kaydedilebilir. Sınır, araçların toplam sayısı için geçerlidir: Araçları farklı şehirlerde kaydettirmek, her şehir için ayrı bir beş araç hakkı sağlamaz.
Önemli tarihler ve süreler:
- 14 Aralık 2025: Önceki e-rickshaw düzenlemeleri yayımlandı.
- 29 Ekim 2026: Yeni kurallar derhâl yürürlüğe girdi ve 2025 düzenlemelerini yürürlükten kaldırdı.
- 30 iş günü: Başvuru şartları karşılandığında kaydın tamamlanması için tanınan süre.
- Yedi iş günü: Ret gerekçelerinin yazılı olarak bildirilmesi için tanınan süre.
- 10 iş günü: İtiraz başvurusu yapmak için tanınan süre.
Daha düşük hız ve kesin yolcu sınırları
Azami işletme hızı saatte 25 kilometre. Sürücülerin okulların, hastanelerin, ibadethanelerin yakınında ve kalabalık bölgelerde hızlarını saatte en fazla 15 kilometreye düşürmesi gerekiyor. Bu, saatte 10 kilometrelik, yani genel azami hızın yüzde 40’ı kadar bir düşüş anlamına geliyor.
Sürücüler sol şeridi kullanmalı, trafik işaretlerine uymalı, hatalı sollama yapmamalı ve kurallara aykırı şerit değiştirmemeli. Sürüş sırasında cep telefonu kullanmak yasak. Her araçta bir hız göstergesi veya kilometre sayacı bulunmalı. Hız göstergesi hızı, kilometre sayacı ise katedilen mesafeyi gösterir.
Yolcu kapasitesi, onaylanmış araç tasarımına göre sürücü hariç iki veya dört kişiyle sınırlı. Daha fazla yolcu taşımak suç sayılıyor. Yolcuların elde taşıyabileceği eşyalar dışında ticari yük taşınması yasak. Böylece bu araçlar yük teslimatı yerine yolcu taşımacılığı için ayrılıyor.
Korna sesi 40 desibeli aşmamalı. Desibel, ses düzeyini ölçmek için kullanılan birimdir. Sürücüler trafik yasaları, yol güvenliği, akü kullanımı ve araç bakımı konularında eğitim alacak. Bu şartlar hem sürücülere hem de aracın durumuna sorumluluk yüklüyor.
Mevcut araçlar mühendislik denetiminden geçecek
Araç tasarımı ve uygunluğu, Bangladeş Mühendislik ve Teknoloji Üniversitesi (BUET) tarafından belirlenen teknik ve güvenlik standartlarını karşılamalı. Kayıtsız araçlar ile mekanik veya güvenlik kusurları bulunan araçlar yollarda kullanılamaz.
Mevcut e-rickshaw’lar, gerekli yapısal değişiklikleri yaptırdıktan sonra uygunluk belgesi almaya hak kazanabilir. Araçların uygunluk muayenesinden geçmesi ve trafik dairesinin de imzaladığı bir belge alması gerekiyor. Bu nedenle araçlarında değişiklik yapılması gereken sahipleri, kayıt ücretlerine ek olarak muayene ve onarım masraflarıyla da karşılaşacak.
Kurallar üretimi de düzenliyor. Üreticilerin lisans alması gerekiyor; lisans onayı hükümetin şartlarına ve BUET standartlarına göre yapılacak değerlendirmeye bağlı. Yerel Yönetimler Dairesinin kentsel gelişimden sorumlu ek sekreterinin başkanlık edeceği komite, BUET, polis ve il yönetiminden temsilcilerin katılımıyla tavsiyelerde bulunacak.
Uygunluk belgesi almak için yapılacak onaylı değişikliklerin öngörülen standartlara uyması gerekecek. Aracın motorunda veya yapısında izinsiz değişiklik yapmak suçlar arasında sayılıyor. Yetkisiz akü kullanımı da yasak.
Her aracın ekonomik kullanım ömrü, kayıt tarihinden itibaren 12 yıl. Bu süre dolduğunda aracın kaydı ve plakası iptal edilmeli. Araç sahiplerinin takip etmesi gereken iki ayrı süre bulunuyor: Beş yıllık kayıt dönemi ve aracın izin verilen azami hizmet ömrü.
Şarj işlemleri onaylı tesislere taşınıyor
Akülerin yalnızca ilgili belediyenin ruhsat verdiği onaylı şarj noktalarında veya belirlenmiş garajlarda şarj edilmesine izin verilecek. Sürücülerin ve araç sahiplerinin, elektrik bağlantısı bulunan herhangi bir yerde şarj etmek yerine bu tesislere erişebilmesi gerekecek.
Şarj amacıyla elektriğin yasa dışı kullanılması, yürürlükteki yasalar kapsamında işlem yapılmasına yol açabilir. Kurallar ayrıca şarj istasyonlarında güneş enerjisi ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla kullanılmasını, net sayaç uygulamasının hayata geçirilmesine yönelik adımlar atılmasını öngörüyor.
Net sayaç uygulaması, çatı güneş panelleri gibi bir tesiste üretilen elektriğin, geçerli düzenleme kapsamında şebekeden çekilen elektriğe mahsup edilmesine olanak tanıyor. Bu uygulama, bir şarj tesisinin şebeke elektriğinin yanı sıra yerinde üretilen enerjiden de yararlanmasını sağlayabilir.
Şarj şartı, ulaşım düzenlemelerini elektrik yönetimiyle ilişkilendiriyor. Kayıtlı bir aracın yeniden çalışabilmesi için yasal bir şarj noktasına ihtiyacı var. Bu nedenle onaylı tesislerin konumu ve kapasitesi, sürücüler için izin verilen yolların konumu kadar önemli olacak.
Akü satıcıları kullanılmış aküleri toplamak zorunda
Perakendeciler yeni akü sattıklarında eskisini teslim almak ve kullanılmış akünün yetkili bir geri dönüşüm tesisine ulaşmasını sağlamak zorunda. Dolayısıyla sorumluluk, ömrünü tamamlamış aküyü teslim eden sürücüyle sınırlı değil; satıcı da akünün onaylı bir geri dönüşüm sürecine aktarılmasını sağlamalı.
Eski veya kullanılamaz durumdaki aküler açık alanlara, toprağa, su kaynaklarına ya da normal atıklara atılamaz ve yakılamaz. Akülerin sökülmesi veya eritilmesi için Çevre Dairesinden izin alınması gerekiyor.
Bu şartlar, aracın çalışma ömrünün kayıt veya yol denetiminden farklı bir aşamasını ele alıyor. Akülerin zamanla değiştirilmesi gerekir ve araçtan çıkarıldıktan sonra atılmaları risk oluşturur. Satıcıların toplama yükümlülüğü, akünün araçtan geri dönüşüm tesisine ulaşması için belirli bir yol sunuyor.
E-rickshaw düzenlemeleri üzerine yazan North South Üniversitesi öğrencisi Deba Nusrat Aurna, sürücülerin kurşun-asit akülerden lityum-iyon akülere geçmesine yardımcı olacak teşvikler çağrısında bulundu. Aurna ayrıca zayıf araç yapısını, yasa dışı şarj bağlantılarını ve elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı ele alınması gereken sorunlar arasında gösterdi. Akü alım teşvikleri, kurallarda açıklanan kayıt, şarj ve geri dönüşüm denetimlerine mali bir destek unsuru ekleyebilir.
Denetimler kazaları ve günlük geçim kaynaklarını da kapsıyor
Kazaya karışan sürücüler derhâl durmak, yaralılara yardım etmek ve polise haber vermek zorunda. Kaza yerinden kaçmak; kayıtsız araç kullanmak, aşırı hız yapmak, kapasitenin üzerinde yolcu taşımak, yasaklı yollara girmek, dikkatsiz araç kullanmak ve trafik işaretlerini ihlal etmekle birlikte suçlar arasında sayılıyor.
Yetkisiz akü kullanımı veya yasaklanan araç değişiklikleri de yasal işlemle sonuçlanabilir. Dolayısıyla denetimler, hem yoldaki davranışları hem de aracı çalıştırmak için kullanılan ekipmanları kapsayacak.
Aurna, sürücülerin, tamircilerin ve küçük işletmelerin sektöre bağlı olması nedeniyle resmî düzenlemelerin tümden yasaklamaktan daha uygun olduğunu savunuyor. Aurna, Hindistan’daki e-rickshaw kayıt ve güvenlik standartlarını ve Filipinler’de yerel üç tekerlekli araçları elektrikli alternatiflerle modernleştirme çabalarını, bu ulaşım türünü düzenlenmiş bir sisteme dâhil etme örnekleri olarak gösteriyor.
Bangladeş’in kuralları, e-rickshaw’ların belirlenen sınırlar içinde çalışmaya devam etmesine izin veriyor. Araç sahipleri kayıt sürecinden ve mevcut araçlarını değiştirerek onay alma yolundan yararlanabilecek; buna karşılık düzenli ücretler, muayeneler ve şarj yükümlülükleri üstlenecek. Sürücülerin çalışma alanı daralırken yolcuların alışık oldukları yolculuklar değişebilir.
Şimdi temel görev, bu şartları uygulanabilir yerel düzenlemelere dönüştürmek üzere belediyelere düşüyor. Pratikte başarının ölçütü, onaylı araçların, güzergâhların, park ve şarj tesislerinin günlük yolculukları destekleyecek ve bu yavaş araçları daha hızlı ya da büyük taşıtlara ayrılmış yollardan uzak tutacak şekilde birbiriyle uyumlu olup olmadığı olacak.
Öne çıkanlar
- Kurallar 29 Ekim 2026’da tüm belediye sınırlarında yürürlüğe girdi ve Aralık 2025 düzenlemelerinin yerini aldı.
- Kayıt ücreti iki yolculu araçlar için 8.000, dört yolculu araçlar için 10.000 taka; yıllık yenileme ücretleri sırasıyla 4.000 ve 5.000 taka.
- E-rickshaw’lar kara yollarını, otoyolları, ana otobüs güzergâhlarını, BRT koridorlarını, kaldırımları ve kısıtlama getirilen diğer yolları kullanamaz.
- Araçlar onaylı bölgelerinin sınırları içinde kalmalı ve başka bir belediyede ticari amaçla kullanılamaz.
- Azami hız saatte 25 kilometre; okul, hastane, ibadethane yakınlarında ve kalabalık bölgelerde bu sınır saatte 15 kilometreye düşüyor.
- Araçlar BUET standartlarını karşılamalı, onaylı şarj tesislerini kullanmalı ve kayıt tarihinden 12 yıl sonra hizmet dışı kalmalı.
- Akü satıcıları kullanılmış aküleri yetkili geri dönüşüme ulaştırmak üzere toplamalı; sürücüler kaza sonrası durup yardım etmeli.






