Nepal’in Kamu Borcu 3 Trilyon Rupiyi Aştı; Borç Ödemeleri Yatırım Harcamalarını Geride Bıraktı

9 dakikalık okuma
Nepal's Public Debt Passes Rs 3 Trillion as Repayments Outpace Capital Spending

Borç ödemeleri üç ayda yaklaşık 99 milyar rupiye ulaştı

Kamu Borç Yönetim Ofisi’ne göre Nepal’in kamu borcu, Ekim 2026 ortası itibarıyla ilk kez 3 trilyon rupiyi aşarak 3.009,12 milyar rupiye ulaştı. 2026/27 mali yılının ilk çeyreğinde hükümet, borç servisi için 98,87 milyar rupi harcadı. Bu tutar, sermaye harcamalarına ayrılan 28,42 milyar rupinin yaklaşık 3,5 katıydı.

İçindekiler
  1. Borç ödemeleri üç ayda yaklaşık 99 milyar rupiye ulaştı
  2. Borç bakiyesi eşiği nasıl aştı?
  3. Yeni borçlanmada iç krediler ağırlıkta
  4. Borçlanma çeyrek boyunca hız kazandı
  5. Geri ödemeler sermaye yatırımlarını aşıyor
  6. Yükümlülüklerde on yıllık artış
  7. Düşük geri ödeme riski bütçe baskısıyla neden bir arada olabilir?
  8. Komisyon, kredilerin üretken projelere ayrılmasını istiyor
  9. Paranın nereye gittiğini izlemek
  10. Öne Çıkanlar

Borç ofisinin verilerine göre ödenmemiş borç, gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 45,59’una karşılık geliyor. GSYH, bir yılda ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ifade ediyor. Dış borç 1.598,81 milyar rupi, iç borç ise 1.410,31 milyar rupi oldu.

Hükümet çeyrek boyunca 123,33 milyar rupi yeni kredi aldı ve borç aldığı anaparanın 77,75 milyar rupisini geri ödedi. Döviz kurlarındaki lehte değişim, borcun rupi cinsinden değerini 18,16 milyar rupi daha düşürdü. Bu gelişmeler birlikte, ödenmemiş borç bakiyesini mali yılın başına kıyasla 27,41 milyar rupi artırdı.

Nepal’in denetim kurumları, borç alınan paranın nereye harcandığına odaklanıyor. Başdenetçi Ofisi, borçlanmanın yatırımın yanı sıra rutin giderleri de finanse ettiğini belirtiyor. Ulusal Doğal Kaynaklar ve Mali Komisyon ise iç kredilerin istihdam yaratan, üretken varlıklar oluşturan ve kalıcı faydalar sağlayan projelere ayrılmasını istiyor.

Asya Kalkınma Bankası, finansman ihtiyacı artsa da Nepal’in borç sıkıntısı riskinin düşük seviyede kaldığını belirterek geri ödeme riskine ilişkin daha az kaygı verici bir değerlendirme sunuyor. Buna rağmen bütçe üzerindeki yakın dönem baskısı açıkça görülüyor: mevcut kredilere ilişkin önemli ödemelerin vadesi gelirken yeni kamu varlıklarına yapılan harcamalar çok daha düşük kalıyor.

Borç bakiyesi eşiği nasıl aştı?

Nepal, 2026/27 mali yılına temmuz ortasında 2.981,70 milyar rupi ödenmemiş borçla başladı. İlk üç ayın sonunda bakiye yaklaşık yüzde 0,92 arttı.

Yeni borçlanma ile ödenmemiş borçtaki artış farklı ölçütlerdir. Yeni krediler bakiyeyi artırır, anapara geri ödemeleri azaltır ve döviz değerindeki değişimler dış borcun Nepal rupisi cinsinden değerini etkiler. Faiz ödemeleri ise ilk kredi tutarının geri ödenmesi değil, borçlanmanın maliyetidir.

Reklam

Çeyrek döneme ait veriler bu hesaplamayla örtüşüyor: 123,33 milyar rupi borçlanmadan 77,75 milyar rupilik anapara geri ödemeleri ve 18,16 milyar rupilik kur kazancı çıkarıldığında, net artış 27,41 milyar rupi oluyor.

Kur kazancı bu çeyrekte artışı sınırladı. Döviz kurları lehte değiştiğinde Nepal’in yabancı para cinsinden yükümlülükleri rupi cinsinden ucuzlayabiliyor; kurlar ters yönde hareket ettiğinde ise pahalılaşıyor. Başdenetçi, bu kur riskinin kamu borcunu dış para koşullarına duyarlı hâle getirdiği uyarısında bulundu.

Yeni borçlanmada iç krediler ağırlıkta

Nepal’in ödenmemiş kamu borcunun yüzde 53,13’ü dış alacaklılara, yüzde 46,87’si ise yurt içi alacaklılara ait. GSYH’ye oranla dış borç yüzde 24,22, iç borç yüzde 21,37 düzeyinde.

Çeyrek dönemindeki yeni borçlanma ise farklı bir dağılım gösterdi. Hükümet yurt içinden 100 milyar rupi borçlandı ve 23,33 milyar rupi dış kredi aldı. Böylece alınan paranın yüzde 81,09’u iç borçlanmadan, yüzde 18,91’i dış borçlanmadan sağlandı.

Nepal’in yıllık borçlanma hedefi 658,28 milyar rupi. Ekim ortası itibarıyla bu tutarın yüzde 18,73’ünü temin eden hükümetin, mali yılın kalanında yaklaşık 534,95 milyar rupi daha bulması gerekiyor.

İç borçlanma yıllık hedefin yaklaşık dörtte birine ulaştı: 410 milyar rupilik plan karşısında 100 milyar rupi, yani yüzde 24,39. Dış kredi tahsilatı ise 248,28 milyar rupilik hedefin yalnızca yüzde 9,39’una ulaştı. Veriler, dış finansmanın yıllık plana kıyasla çok daha yavaş geldiğini gösteriyor.

Borçlanma çeyrek boyunca hız kazandı

Aylık tahsilatlar ilk aydaki 23,84 milyar rupiden üçüncü ayda 61,38 milyar rupiye yükseldi. Son ayda alınan borç, ilk ay alınan miktarın yaklaşık 2,6 katına çıktı.

Dönem başı ve sonu borç bakiyeleriyle birlikte bu seyir, çeyreğin nasıl geçtiğini gösteriyor:

  • Temmuz 2026 ortası: Nepal mali yıla 2.981,70 milyar rupi borçla girdi.
  • Temmuz ortasından ağustos ortasına kadar: Hükümet 23,84 milyar rupi kredi aldı.
  • Ağustos ortasından eylül ortasına kadar: Kredi tahsilatı 38,11 milyar rupiye yükseldi.
  • Eylül ortasından ekim ortasına kadar: Tahsilat 61,38 milyar rupiye çıktı.
  • Ekim ortası: Geri ödemeler ve kur ayarlamalarının ardından ödenmemiş borç 3.009,12 milyar rupiye ulaştı.

Çeyreğin sonuna doğru artan tahsilatlar, toplam borçlanmayı 123,33 milyar rupiye taşıdı. Buna rağmen mali yılın dörtte biri tamamlanmışken tahsilatlar, yıllık borçlanma hedefinin dörtte birinin altında kaldı. İç ve dış borç verileri, açığın dış finansmanda yoğunlaştığını gösteriyor.

Reklam

Geri ödemeler sermaye yatırımlarını aşıyor

Borç ofisinin verilerine göre Nepal, çeyrek boyunca anapara ve faiz ödemelerine 98,8735 milyar rupi harcadı. Anapara geri ödemeleri 77,7478 milyar rupi, faiz ödemeleri ise 21,1257 milyar rupi oldu.

Ödemelerin büyük bölümünü iç borç oluşturdu. Hükümet, iç borç için 65,105 milyar rupi anapara ve 17,633 milyar rupi faiz ödedi; toplam ödeme 82,738 milyar rupiye ulaştı. Dış borcun anapara ve faiz ödemelerinin toplamı ise 16,1355 milyar rupi oldu.

Hükümet, mali yıl genelinde borç servisi için 417,887 milyar rupi ayırdı. Ekim ortasına kadar bu ödeneğin yüzde 23,66’sını harcadı. Çeyreklik borç servisi maliyetleri GSYH’nin yüzde 1,50’sine karşılık geldi; bunun yüzde 1,18’i anapara geri ödemelerinden, yüzde 0,32’si faizden oluştu.

Maliye Kontrolörlüğü Genel Ofisi, aynı dönemde yalnızca 28,42 milyar rupi sermaye harcaması kaydetti. Borç servisi bu tutarı yaklaşık 70,45 milyar rupi aştı. Tek başına faiz ödemeleri bile 21,13 milyar rupiye ulaşarak sermaye harcamalarının yaklaşık dörtte üçüne denk geldi.

Sermaye harcamaları, yıllarca fayda sağlayabilecek altyapı ve ekipman gibi varlıklara finansman sağlar. Borç ödemeleri ise geçmişte alınan kredilerden doğan yükümlülükleri karşılar. Başdenetçinin kaygısı, kamu kaynaklarının giderek daha büyük bir bölümünün yükümlülüklere ayrılırken borç alınan paranın üretim kapasitesini artırmaya yeterince katkı sağlamaması.

Yükümlülüklerde on yıllık artış

Borç ofisinin verilerine göre Nepal’in kamu borcu 2016/17 mali yılında 697,68 milyar rupi, yani GSYH’nin yüzde 26,84’ü düzeyindeydi. Son borç bakiyesi bu tutarın yaklaşık 4,3 katına çıkarken borç oranı 18,75 yüzde puan arttı.

Nepal, 2015 depremi sonrasında yeniden inşayı finanse ederken ve daha sonra COVID-19 salgınına yanıt verirken kamu borçlanmasını artırdı. Borç, 2018/19 mali yılında 1 trilyon rupiyi aştı.

Maliye Bakanlığı verilerine göre ödenmemiş borç, 2019/20 mali yılında GSYH’nin yüzde 38,05’ine denk gelen 1.433,40 milyar rupiydi. Bu seviyeye kıyasla son borç bakiyesi yaklaşık 2,1 katına çıktı ve borç oranı 7,54 yüzde puan arttı.

Artan harcamalar, dış hibelerin azalması ve gelir tahsilatının beklentilerin altında kalması borçlanma ihtiyacını yükseltti. Hibeler geri ödeme yükümlülüğü doğurmadan finansman sağlar; krediler ise ileride anapara ve faiz ödemelerini beraberinde getirir.

Son borç bakiyesinin Nepal nüfusuna bölünmesi, kişi başına düşen miktarın 100.000 rupiyi aştığını gösteriyor. Haneler üzerindeki pratik etkisi kamu maliyesi üzerinden ortaya çıkıyor: vergiler ve diğer kamu gelirleri, okullar, sağlık hizmetleri, altyapı ve diğer hizmetlerin yanı sıra borç ödemelerini de karşılamak zorunda.

Reklam

Düşük geri ödeme riski bütçe baskısıyla neden bir arada olabilir?

Asya Kalkınma Bankası, Nepal’in 26 Ağustos’taki sellerin ardından yeniden inşa ve toparlanmayı finanse etmesiyle 2026/27 mali yılında borcun daha da artmasını bekliyor. Eylül ayında yayımlanan Asya Kalkınma Görünümü 2026 raporunda banka, ülkenin bu yükümlülükleri yönetme kapasitesini de değerlendirdi.

Bankanın raporunda şu değerlendirme yer aldı:

Finansman ihtiyacı artmasına rağmen Nepal’in borç sıkıntısı riski düşük seviyede kalıyor,

Borç sıkıntısı, geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirmekte zorlanmak anlamına gelir. Bir ülke alacaklılarına ödeme yapabilecek durumda olsa bile kamu hizmetleri ve yatırımlar için ne kadar kaynak kalacağı konusunda zor tercihlerle karşı karşıya kalabilir.

Hükümetin 2024’te kurduğu Ekonomik Reform Tavsiye Komisyonu, borçlanmayla birlikte GSYH’nin ve gelirlerin de artması gerektiği uyarısında bulundu. Komisyon raporunda, artan anapara ve faiz yükümlülüklerinin eğitim, sağlık ve güvenlik için ayrılan kaynakları azaltabileceği belirtildi.

Komisyon, riski borç alınan fonların kullanım biçimiyle ilişkilendirdi:

Kamu borcu gerektiği gibi kullanılmaz ve getiri sağlamazsa ülkenin borç tuzağına düşme olasılığı artar,

İki değerlendirme farklı baskılara işaret ediyor. Asya Kalkınma Bankası Nepal’in geri ödeme sıkıntısı riskini düşük görürken komisyon, borçlanmanın büyümeyi ve gelirleri desteklememesi hâlinde uzun vadede bütçe üzerindeki baskının artacağına dikkat çekiyor.

Komisyon, kredilerin üretken projelere ayrılmasını istiyor

Ulusal Doğal Kaynaklar ve Mali Komisyon, federal iç borçlanmanın GSYH’nin yüzde 5,5’iyle sınırlandırılmasını tavsiye etti. Komisyon ayrıca iç kredilerin rutin hükümet harcamalarında kullanılmasına sıkı kısıtlamalar getirilmesini istedi.

Federal, eyalet ve yerel yönetimler için borçlanma sınırlarına ilişkin tavsiyelerinde komisyon şu ifadeleri kullandı:

İç borçlanma; istihdam olanakları yaratabilecek, uzun vadeli fayda sağlayabilecek ve sermaye oluşumuna katkıda bulunabilecek projelere ayrılmalıdır. Bu kaynakların cari ve idari harcamalarda kullanılması kesinlikle yasaklanmalıdır,

Sermaye oluşumu; ulaşım bağlantıları, tesisler ve ekipman gibi gelecekteki faaliyetleri destekleyen varlıkların oluşturulması veya iyileştirilmesi anlamına gelir. Cari harcamalar ise personel giderleri ve ofis faaliyetleri gibi süreklilik arz eden maliyetleri kapsar.

Komisyon, 2024/25 mali yılında net iç borçlanmanın GSYH’nin yalnızca yüzde 1,41’i olduğunu; bunun nedeninin yeni borçlanmanın büyük bölümünün mevcut borçların geri ödenmesine gitmesi olduğunu belirtti. Net borçlanma, anapara geri ödemeleri düşüldükten sonra kalan tutardır. Bu nedenle yüksek miktarda yeni kredi alınması, finansmana çok daha düşük bir net katkı sağlayabilir.

Komisyon, proje seçimi için maliyet-fayda analizleri, net bugünkü değer hesaplamaları ve iç kârlılık oranı değerlendirmeleri yapılmasını istiyor. Bu yöntemler, paranın harcanma ve tahsil edilme zamanını dikkate alarak gelecekte beklenen faydaları maliyetlerle karşılaştırıyor. Komisyon, finansman maliyetlerini aşan getiri sağlayan mali açıdan kârlı projelerin yanı sıra güçlü toplumsal faydalar sunan projelerin de tercih edilmesini öneriyor.

Reklam

Paranın nereye gittiğini izlemek

Hükümet, iç borçlanmanın hangi sektörlerde kullanıldığını gösteren açık bir dağılım yayımlamadı. Mali komisyon, bu eksikliğin kredi kullanımını ve tavsiyelerinin uygulanmasını değerlendirme imkânını sınırladığını belirtiyor.

Komisyon, hükümetin her üç kademesinin de bütçe finansman ayrıntılarında iç borçlanmayı açıkça belirtmesini istiyor. Ayrıca Borç Yönetim Ofisi üzerinden borç bilgileri, muhasebe ve raporlamayı bir araya getiren; komisyonun da erişebileceği entegre bir elektronik sistem kurulmasını önerdi.

Başdenetçinin 63. yıllık raporu, harcamalara ilişkin başka bir kaygıyı gündeme getiriyor. Raporda, borç alınan fonların sermaye oluşumuna yeterince yönlendirilmediği; personel giderleri, hizmet ve danışmanlık alımları ile ofis faaliyetlerinin finansmanında da kullanıldığı belirtiliyor.

Denetim ofisi, cari harcamaların sınırlandırılmasını, kredilerin getiri sağlayan projelere yatırılmasını ve kur riskini yönetmek için finansal araçların değerlendirilmesini tavsiye ediyor. Mali komisyon da borçlanma seferber edilmeden önce projelerin uygulamaya hazır olmasını ve beklenen getirilerin anapara ile faizi karşılamaya yetmesini istiyor.

Dolayısıyla Nepal’in yakın dönem sınavı, 3 trilyon rupi eşiğini aşmaktan ibaret değil. Ülkenin geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirmesi, gelir tahsilatını artırması ve yeni kredilerin ekonomiyi güçlendiren varlıklarla hizmetleri finanse etmesini sağlaması gerekiyor. İlk çeyrekte sermaye harcamalarının 28,42 milyar rupide kalmasına karşılık borç servisi faturasının yaklaşık 99 milyar rupiye ulaşması, bu görevin boyutunu ortaya koyuyor.

Öne Çıkanlar

  • Nepal’in kamu borcu Ekim 2026 ortasında 3.009,12 milyar rupiye, yani GSYH’nin yüzde 45,59’una ulaştı.
  • Hükümet çeyrek boyunca 123,33 milyar rupi borçlandı; bunun yüzde 81,09’u iç kredilerden sağlandı.
  • Anapara geri ödemeleri ve lehte kur ayarlaması, net borç artışını 27,41 milyar rupide tuttu.
  • Borç servisi 98,87 milyar rupiye ulaştı; bu, 28,42 milyar rupilik sermaye harcamalarının yaklaşık 3,5 katıydı.
  • Asya Kalkınma Bankası, artan finansman ihtiyacına rağmen Nepal’in borç sıkıntısı riskinin düşük seviyede kaldığını değerlendirdi.
  • Denetim kurumları, borçlanmanın üretken projelere yönlendirilmesini, rutin giderlerin daha sıkı denetlenmesini ve kredi kullanımının daha açık izlenmesini istiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir