Bakanlık değerlendirmeyi kasım ayında tamamlamayı hedefliyor
Endonezya İnsan Gücü Bakanlığı, 2027 yılı için eyalet asgari ücretlerine ilişkin ilk değerlendirmesini kasım ayının son haftasında tamamlamayı hedeflerken sendikalar yüzde 9,5'e varan artışlar talep ediyor. Nihai ücretleri, ücret konseylerinin tavsiyelerini değerlendirdikten sonra eyalet valileri belirleyecek.
İçindekiler
- Bakanlık değerlendirmeyi kasım ayında tamamlamayı hedefliyor
- Yeni ücret oranlarına kim karar veriyor?
- Hesaplamanın dayandığı düzenleme
- İnsanca yaşam maliyetleri görüşmelerde neden yer alıyor?
- Sendikalar artıştan ne istiyor?
- Sektörel ücretler anlaşmazlığı büyütüyor
- Birbiriyle örtüşmesi gereken tarihler
- Hane harcamaları ve işletme maliyetleri
- Bölgesel protestolar bölgesel kararlara odaklanıyor
- Öne Çıkanlar
İnsan Gücü Bakanı Yassierli, hedefi 27 Ekim'de Cakarta'da açıkladı. Hükümet, çalışanların günlük giderlerini karşılamak için ihtiyaç duydukları tutarı gösteren insanca yaşam ihtiyaçlarını hâlâ hesaplıyor ve işverenlerle çalışan temsilcileriyle yapılacak görüşmelere hazırlanıyor.
Yassierli, kasım ayı hedefini bakanlığın en azından kendi değerlendirmesini tamamlamak istediği tarih olarak nitelendirdi:
Hedefimiz kasım ayının son haftası. Kesin tarihi hatırlayamıyorum ama kasım sonuna kadar olacak. O zamana kadar en azından bakanlık düzeyindeki değerlendirmeyi tamamlamayı amaçlıyoruz.
Hükümet, önerilen bir artış oranı ya da kesin bir tamamlanma tarihi açıklamadı. Ayrıca, eyalet asgari ücretlerinin olağan açıklanma tarihi olan 21 Kasım, bakanlığın ilk çalışmalarını tamamlamayı hedeflediği tarihten önceye denk geldiği için takvimin de netleştirilmesi gerekiyor.
Yeni ücret oranlarına kim karar veriyor?
Eyalet asgari ücreti, UMP olarak biliniyor ve her eyalet için bir ücret tabanı belirliyor. Endonezya'daki süreç, kurallar ve hesaplamalar üzerine ulusal görüşmeleri bölgesel tavsiye ve kararlarla bir araya getiriyor.
Ulusal Üçlü İşbirliği Kurumu (LKS Tripartit Nasional), hükümet, işverenler ve çalışanları ya da işçi sendikalarını bir araya getiriyor. Depernas olarak bilinen Ulusal Ücret Konseyi de ücret formülüne ilişkin görüşmelere katılıyor. Ardından bölgesel ücret konseyleri kendi bölgelerine ilişkin hesaplamaları ve tavsiyeleri ele alıyor.
Yassierli, görüşmelerde mevcut sürecin izleneceğini söyledi:
UMP konusunda, bir kez daha belirtmek gerekirse, zaten yürürlükte olan bir mekanizmamız var. Konu önce Ulusal Ücret Konseyi'nde görüşülecek, ardından bölgesel ücret konseylerinde aşamalı olarak ele alınacak.
Her eyaletin UMP'sini, eyalet ücret konseyinin tavsiyesini değerlendirdikten sonra vali belirliyor. Bu nedenle farklı eyaletlerdeki çalışanların asgari ücret artışları da farklı olabilir; ülke genelinde herkese aynı oranda artış yapılması söz konusu değil.
Hesaplamanın dayandığı düzenleme
İnsan Gücü Bakanlığı, 2027 yılı ücret belirleme sürecinde 2025 tarihli 49 sayılı Hükümet Yönetmeliği'ne uymayı sürdüreceğini belirtiyor. Bakanlığın endüstri ilişkileri ve ücret politikalarından sorumlu direktörü Dhatun Kuswandari, bu tutumu 21 Ekim'de doğruladı.
Dhatun, yetkililerin uygulamayı planladığı düzenlemeyi şöyle açıkladı:
Özellikle 2027 yılı asgari ücretinin belirlenmesinde 2025 tarihli 49 sayılı Hükümet Yönetmeliği esas alınmaya devam edilecek.
Hesaplamada enflasyon ve ekonomik büyüme başlıca ekonomik değişkenler olmayı sürdürüyor. Enflasyon, fiyatların ne ölçüde arttığını; ekonomik büyüme ise ekonomik faaliyetin ne kadar genişlediğini ölçüyor. Her ikisi de ücret görüşmelerinde önem taşıyor; çünkü çalışanlar değişen hane giderleriyle karşı karşıya kalırken işverenler de değişen iş koşullarında faaliyet gösteriyor.
Yönetmelik ayrıca emeğin ekonomik büyümeye katkısını yansıtan alfa adlı endeks için 0,5 ile 0,9 arasında bir aralık belirliyor. Alfa, ücretlerin ne kadar artacağını gösteren nihai oran değil, hesaplamada kullanılan bir katsayı. Bu aralık içinde yapılacak seçim, teknik görüşmelerin nihai sonucu etkilemesinin nedenlerinden biri.
İnsanca yaşam maliyetleri görüşmelerde neden yer alıyor?
Bakanlık, Endonezce kısaltması KHL olan tahmini insanca yaşam ihtiyaçlarını hesaplıyor. Bu hesaplama, görüşmeleri pratik bir hane sorusuna yaklaştırıyor: Bir çalışanın olağan yaşam giderlerini karşılamak için ne kadar paraya ihtiyacı var?
Yassierli, görüşmelerde KHL'ye ilişkin yasal gerekliliklerin ve asgari ücret sürecinde kullanılan anketlerin ele alınacağını söyledi. Bakanlık, ücret formülüyle birlikte bu konuları ulusal üçlü işbirliği kurumuna ve Ulusal Ücret Konseyi'ne taşıyacak.
Enflasyon ve KHL, hane giderlerine farklı açılardan yaklaşıyor. Enflasyon, fiyat artışlarının hızını anlatıyor. İnsanca yaşam ihtiyaçları tahmini ise bu ihtiyaçları karşılamanın maliyetini ele alıyor. Her ikisinin de değerlendirilmesi, görüşmelerde hem değişen fiyatların hem de çalışanların geçinmek için ihtiyaç duyduğu tutarın dikkate alınmasını sağlıyor.
Yassierli ayrıca yeni bir yasaya uyulmasından söz etti ve üçlü görüşmelerin ek düzenlemelere ihtiyaç olup olmadığını belirlemeye yardımcı olacağını söyledi. Mevcut hükümlerin içerik bakımından yeterli olduğunu düşündüğünü belirtti. Bakanlığın 2027 hesaplaması için açıkladığı çalışma dayanağı ise 2025 tarihli 49 sayılı Hükümet Yönetmeliği olmaya devam ediyor.
Sendikalar artıştan ne istiyor?
Değerlendirilen işçi talepleri yüzde 7 ile yüzde 9,5 arasında değişiyor. Endonezya İşçi Sendikaları Konfederasyonu (KSPI) ile İşçi Partisi, 2027 için özellikle yüzde 7,5 ile yüzde 9,5 arasında artış önerdi.
Hem KSPI'nin hem de İşçi Partisi'nin başkanı Said Iqbal, önerinin enflasyonu, ekonomik büyümeyi ve ücret formülünde izin verilen en yüksek endeksin kullanılmasını dikkate aldığını söyledi. Dolayısıyla talebi hem nihai artış oranını hem de hesaplama sırasında yapılacak tercihleri kapsıyor.
KSPI önerisinin alt ve üst sınırı arasında iki yüzde puanlık fark bulunuyor. Çalışanlar açısından sonuç, hane harcamaları için kullanılabilecek ek geliri etkileyecek. İşverenler açısından ise gelecek yılın ücret bütçelerini belirleyecek.
Yassierli, işçi taleplerinin görüşmelerde değerlendirileceğini söyledi. Önerilen yüzde 9,5'lik artış da dahil olmak üzere eyaletlerdeki artışlara valiler, eyalet ücret konseylerinden gelecek görüşleri dikkate alarak karar verecek.
Sendikalar kararın daha erken alınmasını da istiyor. Said Iqbal, eyalet asgari ücretleri ile eyalet sektörel asgari ücretlerinin bakanlığın ilk değerlendirmeyi tamamlama hedefinden birkaç hafta önce, 1 Kasım 2026'da belirlenmesi çağrısında bulundu.
Sektörel ücretler anlaşmazlığı büyütüyor
KSPI ve İşçi Partisi, sektörel asgari ücretlerin aynı bölgedeki genel asgari ücretten yüksek olmasını istiyor. Sektörel ücret belirli bir sanayi koluna uygulanırken genel eyalet ya da yerel asgari ücret daha geniş kapsamlı ücret tabanını oluşturuyor.
Talepler, eyalet sektörel asgari ücretlerini (UMSP) ve ilçe ya da şehir sektörel asgari ücretlerini (UMSK) kapsıyor. Dolayısıyla tartışma, UMP'deki manşet artış oranının yanı sıra kapsama alınan sanayi kollarına ve bu kollar için belirlenen ücret düzeylerine de uzanıyor.
Said Iqbal, valilerden sanayi kolları ve sektörel ücret tutarlarına ilişkin, ücret konseylerinde görüşülen naip ve belediye başkanı tavsiyelerine saygı göstermelerini istedi. Batı Cava'da bu tavsiyelerde yapılan değişiklikleri eleştirdi ve eyalet yönetimine sektörel ücret anlaşmazlığıyla ilgili mahkeme kararını uygulama çağrısı yaptı.
Bu talep, sendikaların kampanyasında bölgesel kararları merkeze taşıyor. Ulusal görüşmeler çerçeveyi oluştururken eyalet ve yerel düzeydeki görüşmeler, çalışanların kendi sanayi kollarında ve topluluklarında karşılaşacağı ücret düzenlemelerini şekillendiriyor.
Birbiriyle örtüşmesi gereken tarihler
Ücret tartışmalarında sendikaların talepleri, planlanan gösteriler, bakanlığın değerlendirme hedefi ve bölgesel açıklamalar için olağan takvim gibi farklı tarihler yer alıyor. Bu tarihleri birbirinden ayırmak, takvimin neden önemli olduğunu anlamaya yardımcı oluyor.
- 15-30 Ekim 2026: KSPI ile İşçi Partisi, farklı bölgelerde aşamalı gösteriler düzenlemeyi planladı.
- 21 Ekim: Dhatun, 2027 yılı ücret belirleme sürecinde 2025 tarihli 49 sayılı Hükümet Yönetmeliği'nin esas alınmayı sürdüreceğini söyledi.
- 27 Ekim: Yassierli, bakanlığın ilk değerlendirmesini kasım ayının son haftasında tamamlamayı hedeflediğini açıkladı.
- 1 Kasım: Said Iqbal'ın UMP ve eyalet sektörel asgari ücretlerinin belirlenmesi için talep ettiği tarih.
- 21 Kasım: Yılın sonuna doğru yapılabilecek düzenlemelere tabi olmak üzere eyalet asgari ücretlerinin olağan açıklanma tarihi.
- Kasım ayının son haftası: Bakanlığın ilk çalışmalarını tamamlamayı hedeflediği dönem.
- 30 Kasım: Eyalet kararlarının ardından, UMK olarak bilinen ilçe ve şehir asgari ücretlerinin olağan açıklanma tarihi.
- 1 Ocak 2027: Yeni ücret oranlarının yürürlüğe girmesinin planlandığı tarih.
Bakanlığın kasım sonu hedefi, eyalet asgari ücretlerinin olağan açıklanma tarihi olan 21 Kasım'dan sonraya ve yerel ücretler için olağan tarih olan 30 Kasım'a yakın bir zamana denk geliyor. Takvimin netleştirilmesi, valilere, ücret konseylerine, çalışanlara ve işverenlere kalan aşamaların nasıl ilerleyeceğini gösterecek.
Hane harcamaları ve işletme maliyetleri
Said Iqbal, ücret artışlarının alım gücünün yeniden kazanılmasına yardımcı olabileceğini savunuyor. Gerekçesi basit: Çalışanların harcayacak daha fazla parası olduğunda yaptıkları alışverişler mağazaları, hizmetleri ve diğer ekonomik faaliyetleri destekleyebilir.
Iqbal, yüksek asgari ücret taleplerinin fabrikaların kapanmasına ya da iş kayıplarına otomatik olarak yol açtığı görüşünü de reddediyor. Çok sayıda çalışan istihdam eden sanayi kollarının karşılaştığı baskıyı ihracat talebinin zayıflamasına, enerji ve üretim maliyetlerinin artmasına, yurt içi alım gücünün düşmesine ve ana şirketlerin üretimi başka yerlere taşıma kararlarına bağlıyor.
Bunlar, sendika liderinin işletmelerin karşılaştığı güçlükler için sunduğu açıklamalar. Önerdiği çözüm ücretlerin ötesine uzanıyor; lojistik maliyetlerinin düşürülmesini, gümrük hizmetlerinin iyileştirilmesini, vergi değişikliklerini, gelir vergisi muafiyet eşiğinin yükseltilmesini ve yasa dışı kesintilerle yolsuzluğa karşı adım atılmasını da kapsıyor.
İşverenlerin ise 2027 işletme maliyetlerini planlayabilmek için nihai bölgesel ücret oranlarını bilmesi gerekiyor. Çalışanlar da asgari ücretlerinin nasıl değişeceğini anlamak için aynı kararlara ihtiyaç duyuyor. Yeni ücretlerin 1 Ocak'ta yürürlüğe girmesi beklendiğinden, açıklamaların zamanlaması her iki grup için de önemli.
Bölgesel protestolar bölgesel kararlara odaklanıyor
KSPI ile İşçi Partisi, kampanyayı tek bir yerde yoğunlaştırmak yerine 15-30 Ekim tarihleri arasında aşamalı gösteriler düzenlemeyi planladı. Said Iqbal, asgari ücret kararları bulundukları bölgelerde alındığı için çalışanların kendi bölgelerinde eylem yapacağını söyledi. Cakarta'da hedeflenen yer valilik binasıydı.
Kampanya, daha yüksek artış için ulusal talebi eyalet ücretlerini belirleyecek yetkililere yönelik baskıyla birleştiriyor. Sektörel ücret taleplerini de aynı bölgesel görüşmelere taşıyor.
Uygulamadaki sonraki adımlar; bakanlığın insanca yaşam ihtiyaçları tahminlerini tamamlaması, ulusal kurumlarda yapılacak görüşmeler, bölgesel ücret konseylerinin tavsiyeleri ve valilerin kararları. Bu aşamalar, işverenlerin bütçelemesi gereken gerçek tutarları ve çalışanların 2027'de bekleyebileceği asgari ücretleri belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- Yassierli, bakanlığın ücretlere ilişkin ilk değerlendirmesini kasım ayının son haftasında tamamlamayı hedefliyor.
- Hükümet, 2027 için önerilen bir artış oranı açıklamadı.
- KSPI ile İşçi Partisi, yüzde 7,5 ile yüzde 9,5 arasında artış ve daha yüksek sektörel ücret tabanları istiyor.
- Bakanlık, hesaplamada enflasyon, ekonomik büyüme ve 0,5 ile 0,9 arasında değişen alfa endeksini kullanan 2025 tarihli 49 sayılı Hükümet Yönetmeliği'ni esas alacağını belirtiyor.
- Eyalet ücretlerini valiler, eyalet ücret konseylerinin tavsiyelerini değerlendirdikten sonra belirleyecek.
- Bakanlığın kasım sonu hedefinin olağan bölgesel açıklama takvimiyle nasıl örtüşeceği netleştirilmeli.
- Eyalet ve yerel düzeydeki yeni asgari ücretlerin 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor.






