En büyük tasarruf 400 kWh tüketimde, yoğun tüketenlere daha yüksek ücret
Ayda 400 kilovatsaat elektrik kullanan Vietnamlı bir hane, önerilen beş kademeli konut tarifesi kapsamında 38.500 dong tasarruf edecek; faturası 1.074.500 dongdan 1.036.000 donga düşecek. 1.000 kWh tüketen bir hane ise tam tersi bir durumla karşılaşacak: faturası 146.900 dong artarak 3.297.400 donga çıkacak.
İçindekiler
- En büyük tasarruf 400 kWh tüketimde, yoğun tüketenlere daha yüksek ücret
- Beş kademe nasıl işleyecek?
- En çok hangi haneler tasarruf edecek?
- 400 kWh’nin üzerinde tasarruf neden azalıyor?
- Yüzde 94 tahmini neden daha açık hesaplanmalı?
- Uygulama neden ertelendi?
- Daha geniş ilk kademe aileleri farklı etkiliyor
- İşletmelerde ücretlendirme saatleri için ayrı bir değişiklik gündemde
- Fabrikalar ve çiftlikler çalışma saatlerini değiştirmeyi değerlendiriyor
- Öne çıkan noktalar
Vietnam Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, yeni yapının ortalama perakende elektrik fiyatında yeni bir düzenleme beklenmeden mevcut altı kademenin yerini almasını sağlayacak değişiklikler için görüş topluyor. Bakanlığa göre ortalama fiyat, kWh başına yaklaşık 2.204,07 dong düzeyinde kalacak.
Dolayısıyla teklif, elektrik ücretlerinin müşteriler arasında nasıl paylaştırıldığını değiştiriyor. Düşük tüketim kademelerinde bir miktar indirim sağlanırken maliyetin daha büyük bölümü yüksek kademelere yükleniyor. Kilovatsaat (kWh), elektrik tüketimini ölçer: Bir saat boyunca sürekli bir kilovat çeken cihaz, bir kWh elektrik tüketir.
Bakanlık, konut müşterilerinin yaklaşık yüzde 94’ünün daha düşük fatura ödeyebileceğini tahmin ediyor. Ön değerlendirmesine göre tasarrufun ortadan kalktığı eşik ayda yaklaşık 778 kWh. Ancak teklife eşlik eden ayrıntılı fatura karşılaştırmaları, bu eşiği 710 ile 711 kWh arasına yerleştiriyor. Bu fark, söz konusu seviyelere yakın tüketimi olan haneler için önem taşıyor ve müşterilerin tasarruflarını güvenilir biçimde hesaplayabilmesi için açıklığa kavuşturulması gerekiyor.
Beş kademeli yapı, 29 Mayıs 2025 tarihli 14/2025/QD-TTg sayılı Karar’da zaten belirlenmişti. Geçiş hükmü, ortalama perakende fiyatında bir sonraki düzenleme yapılana kadar eski yapının uygulanmasını sürdürdü. Mevcut teklif bu koşulu kaldırmayı amaçlıyor.
Beş kademe nasıl işleyecek?
Taslak, hane halkı tüketimini beş kademeye ayırıyor ve her yeni kademede daha yüksek birim fiyat uyguluyor. Yüzdeler, her bir fiyatın belirlenmesinde referans alınan ortalama perakende tarifeye göre hesaplanıyor.
- İlk 100 kWh: Ortalama tarifenin yüzde 90’ı, yani kWh başına yaklaşık 1.984 dong.
- 101-200 kWh: Yüzde 108, yani kWh başına yaklaşık 2.380 dong.
- 201-400 kWh: Yüzde 136, yani kWh başına yaklaşık 2.998 dong.
- 401-700 kWh: Yüzde 162, yani kWh başına yaklaşık 3.571 dong.
- 700 kWh’nin üzeri: Yüzde 180, yani kWh başına yaklaşık 3.967 dong.
Kademeli tarife bir merdiven gibi işler. 401 kWh tüketen bir hane, ilk 100 kWh için ilk fiyatı, sonraki 100 kWh için ikinci fiyatı, izleyen 200 kWh için üçüncü fiyatı öder. Yalnızca son kWh dördüncü kademeye girer.
Bu nedenle 700 kWh’nin üzerine çıkıldığında ek tüketilen her birim daha pahalıya gelir; önceki birimler kendi kademelerindeki fiyatlardan ücretlendirilir. Bu yüzden bir hane en yüksek kademeye girdiğinde bile ilk 400 kWh’de biriken tasarrufun bir bölümünü koruyabilir.
En çok hangi haneler tasarruf edecek?
Ayrıntılı karşılaştırmaya göre 50 kWh tüketen bir hanenin faturası değişmiyor ve 99.200 dongda kalıyor. 100 kWh tüketimde fatura 201.700 dongdan 198.400 donga düşüyor; tasarruf 3.300 dong oluyor.
Aynı 3.300 dongluk tasarruf 200 ve 300 kWh tüketim seviyelerinde de görülüyor. Bu seviyelerde faturalar sırasıyla 439.700 dongdan 436.400 donga ve 739.500 dongdan 736.200 donga düşüyor. Bu hanelerin aylık giderlerinde büyük bir değişiklik değil, sınırlı bir düşüş görülüyor.
400 kWh tüketimde tasarruf 38.500 donga, yani yaklaşık yüzde 3,58’e ulaşıyor. Bu, 50 ile 700 kWh arasındaki tüketim seviyeleri içinde en büyük indirim. Bunun başlıca nedeni, 301-400 kWh arasındaki elektriğin eski tarifede birim başına 3.350 dongdan taslakta 2.998 donga düşmesi.
Her ay düzenli olarak 400 kWh tüketen bir hane, aylık 38.500 dongluk düşüş üzerinden hesaplandığında 12 ayda 462.000 dong tasarruf eder. Gerçek yıllık tasarruf, sıcak havalarda tüketimdeki olası artış da dahil olmak üzere, her ayki tüketime bağlı olur.
400 kWh’nin üzerinde tasarruf neden azalıyor?
401-700 kWh arasındaki birimler için önerilen fiyat 3.571 dong. Mevcut en yüksek fiyat olan 3.460 dongla karşılaştırıldığında bu aralıktaki her birim 111 dong daha pahalıya geliyor ve düşük tüketimde biriken tasarrufu aşamalı olarak azaltıyor.
500 kWh tüketimde hane hâlâ 27.400 dong tasarruf ediyor. 600 kWh’de tasarruf 16.300 donga, 700 kWh’de ise yalnızca 5.200 donga düşüyor. Bu aralıkta tüketilen her ek 100 kWh’lik bölüm tasarrufu 11.100 dong azaltıyor.
700 kWh’nin üzerinde önerilen birim fiyat 3.967 donga yükseliyor; bu, mevcut en yüksek fiyattan 507 dong daha fazla. 701 kWh tüketimde hane hâlâ 4.693 dong tasarruf ediyor. 710 kWh’de geriye yalnızca 130 dong tasarruf kalıyor; bir sonraki birim bunu 377 dongluk artışa dönüştürüyor.
800 kWh’de fatura 2.458.500 dongdan 2.504.000 donga yükseliyor; artış 45.500 dong, yani yaklaşık yüzde 1,85. 1.000 kWh’de artış yaklaşık yüzde 4,66’ya ulaşıyor. Bu hesaplamalar, eşik yakınındaki küçük bir tasarrufun tüketim arttıkça çok daha yüksek bir ek ücrete dönüşebileceğini gösteriyor.
Yüzde 94 tahmini neden daha açık hesaplanmalı?
Bakanlığın ön değerlendirmesine göre ayda yaklaşık 777 kWh’nin altında tüketim yapan haneler, konut müşterilerinin yaklaşık yüzde 94’ünü oluşturuyor ve konutlarda kullanılan elektriğin yaklaşık yüzde 73’ünü tüketiyor. Bakanlık, 778 kWh’de faturaların değişmeyeceğini tahmin ediyor. Oysa yukarıdaki ayrıntılı karşılaştırma, eşik seviyesini 710 ile 711 kWh arasına koyuyor.
Bakanlık ayrıca, ayda 1.182 kWh tüketen ve 700 kWh’nin üzerinde tüketim yapan hanelerin ortalamasını temsil eden bir hanenin yaklaşık 190.000 dong daha fazla ödeyebileceğini tahmin ediyor. Ayrıntılı karşılaştırmadaki fiyatlar ve başlangıç rakamları uygulandığında bu tüketim düzeyindeki artış yaklaşık 239.000 dong oluyor. Bu farkları açıklayan, uzlaştırılmış bir hesaplama sunulmadı.
Mevcut en düşük kademenin başlangıç fiyatının da açıklığa kavuşturulması gerekiyor. 9 Mayıs 2025 tarihli 1279/QD-BCT sayılı Karar’la ilişkilendirilen bir tarifede ilk 50 kWh için kWh başına 1.940 dong belirtilirken, örnek hesaplamada 1.984 dong kullanılıyor. Bu fark, yalnızca 50 kWh tüketen bir hanenin faturasının değişip değişmeyeceğini etkiliyor.
Müşteri payları, elektrik tüketiminin ne kadar eşitsiz dağıldığını da gösteriyor. Bakanlığın verilerine göre konut müşterilerinin geri kalan yüzde 6’sı, konutlarda kullanılan elektriğin yaklaşık yüzde 27’sini tüketiyor. Bu grubun tüketimdeki payı müşteri hesaplarındaki payından çok daha yüksek; dolayısıyla üst kademelerdeki değişiklikler onları özellikle yakından ilgilendiriyor.
Uygulama neden ertelendi?
14/2025/QD-TTg sayılı Karar yeni yapıyı belirledi, ancak uygulamaya geçişi ortalama perakende elektrik fiyatında yapılacak bir sonraki düzenlemeye bağladı. Bakanlığın aktardığı dönemde bu düzenleme yapılmadığı için müşteriler mevcut tarife sistemi üzerinden ücretlendirilmeye devam etti.
Bakanlık, geçiş hükmü olan 6. maddenin yürürlükten kaldırılmasını ve ortalama fiyat düzenlemesini bekleme şartının çıkarılmasını öneriyor. Ardından gözden geçirilmiş yapı kapsamındaki müşteri grupları için özel tarifeler belirleyecek.
- 9 Mayıs 2025: 1279/QD-BCT sayılı Karar, altı kademeli sistem kapsamındaki konut elektrik fiyatlarını belirledi.
- 29 Mayıs 2025: 14/2025/QD-TTg sayılı Karar, uygulamayı erteleyen bir koşulla beş kademeli yapıyı oluşturdu.
- 22 Nisan 2026: 963/QD-BCT sayılı Karar, ilgili iş yeri tarifesi değişiklikleri kapsamında yeni puant ve puant dışı saatleri belirledi.
- Mevcut istişare süreci: Bakanlık, yeni yapının değişiklik kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlayabilmesi için düzenleme değişiklikleri hakkında görüş topluyor.
Ulusal Meclis Daimi Komitesi’nin Halkın Dilek ve Şikâyetleri Komitesi ile Gözetim Komitesi, 1 Ekim tarihli 1496/BC-UBDNGS16 sayılı Rapor’da uygulamanın erkene alınmasını ve başlangıç tarihinin açıkça belirtilmesini istedi. Bakanlığın Elektrik Kurumu Başkan Yardımcısı Bui Quoc Hung da geçiş hükmünün kaldırılmasına yönelik teklifi anlattı. Kesin bir yürürlük tarihi veya istişare sürecinin son günü açıklanmadı.
Daha geniş ilk kademe aileleri farklı etkiliyor
Teklif, en düşük tüketim kademesini ilk 50 kWh’den ilk 100 kWh’ye çıkarıyor. Bakanlığın tasarım değerlendirmesine göre bu ilk kademeden yararlanacak haneler, konut hesaplarının yüzde 33,48’ini, yani yaklaşık her üç hesaptan birini oluşturuyor.
Finans Akademisi’nde kıdemli öğretim görevlisi Dinh Trong Thinh, 50 kWh’nin altındaki ayrı kademeye artık gerek olmadığını ve bu kademenin hesaplamaları karmaşıklaştırdığını savunuyor. Enerji uzmanı Ngo Duc Lam da görece az elektrik kullanan haneler için indirimli aralığın genişletilmesini destekliyor.
Lam, buna karşın maliyetin daha büyük bölümünün yüksek tüketimli hanelere yüklenmesi konusunda temkinli olunması gerektiğini vurguluyor. Küçük çocukları ve yaşlıları olan haneler de dahil olmak üzere, aşırı sıcaklarda klima kullanımının artmasına dikkat çekiyor. Bir ailenin elektrik tüketimi, soğutma ihtiyacı ve hane halkının koşulları nedeniyle yükselebiliyor.
Teklif, dengeyi somut hale getiriyor: Kademe sayısının azaltılması ve başlangıçtaki indirimli aralığın genişletilmesi çok sayıda müşteriye tasarruf sağlarken, daha yüksek marjinal fiyatlar daha fazla elektrik kullananları tüketimi azaltmaya teşvik ediyor. 700 kWh’nin üzerinde tüketim yapan bir hane, taslak fiyatlara göre kullanmaktan kaçındığı her birim için yaklaşık 3.967 dong daha az ödeyecek.
İşletmelerde ücretlendirme saatleri için ayrı bir değişiklik gündemde
Bakanlık, bazı işletme ve üretim müşterilerinin ücretlendirilmesinde kullanılan saatleri değiştirmeyi de değerlendiriyor. Bu değişiklikler elektriğin hangi saatlerde tüketildiğine göre uygulanırken hanelere yönelik teklif, aylık toplam tüketimi esas alıyor.
963/QD-BCT sayılı Karar, pazartesiden cumartesiye 17.30-22.30 saatleri arasında yeni bir puant dönemi, her gün gece yarısından sabah 06.00’ya kadar da puant dışı dönem belirliyor. Mevcut tarifede puant dönemleri 09.30-11.30 ve 17.00-20.00 saatleri arasında; puant dışı saatler ise 22.00-04.00 arasında uygulanıyor.
Değişiklik, puant dönemini akşam saatlerinde yoğunlaştırırken en ucuz dönemi gecenin ilerleyen saatlerine kaydırıyor. Bakanlık, gözden geçirilmiş saatleri ilk aşamada büyük elektrik tüketicilerine ve üretim müşterilerine uygulamayı, konut müşterilerini ise bu saat tarifesinin dışında tutmayı öneriyor.
Uygulama, 60/2025/TT-BCT sayılı Genelge’de önerilen değişiklikleri de kapsıyor. Vietnam Elektrik Kurumu (EVN), yeni perakende yapısının yalnızca turistik konaklama tesisleri ve elektrikli araç şarjıyla sınırlı tutulması yerine tüm müşteri gruplarına tutarlı biçimde uygulanmasını önerdi.
Fabrikalar ve çiftlikler çalışma saatlerini değiştirmeyi değerlendiriyor
Bakanlığın ön değerlendirmesine göre yeni saat düzenlemesinin ortalama elektrik faturalarına etkisi demir-çelik üretiminde yüzde 9’un, ejder meyvesi yetiştiriciliği ve turistik konaklama tesislerinde yüzde 6’nın altında; elektrikli araç şarj istasyonlarında ise yaklaşık yüzde 3 olacak.
Hanoi’nin Thach That bölgesinde ihracata yönelik hazır giyim işletmesi bulunan Nguyen Van Long, üretim vardiyalarını ayarlamanın işçi bulunabilirliğine ve işletme gereksinimlerine bağlı olacağını söylüyor. Vina Kyoei Steel Genel Müdürü Nguyen Ngoc Quang ise güçlü makinelerin kullanıldığı işleri gündüz saatlerine kaydırmayı ve elektrik depolama sistemlerine yatırım yapmayı değerlendirdiklerini belirtiyor.
Bakanlığa göre ejder meyvesi üreticileri aydınlatma saatlerini 19.00-05.00’ten 20.00-06.00’ya kaydırabilir. Her iki program da 10 saat sürüyor, ancak daha geç başlayan program önerilen altı saatlik puant dışı dönemin tamamını kapsıyor ve akşam puant döneminde daha az zaman bırakıyor.
Bakanlık, elektriğin çelik üretim maliyetlerinin yüzde 10’undan azını oluşturduğunu belirtiyor. Buna göre diğer harcamalar değişmediği takdirde elektrik faturasındaki yüzde 9’luk artış, toplam üretim maliyetlerinde yüzde 0,9’dan daha düşük bir artışa karşılık gelecek. Her işletme üzerindeki etki, kendi elektrik tüketimine ve çalışma saatlerini değiştirme olanağına bağlı olacak.
Öne çıkan noktalar
- Vietnam, ortalama perakende tarifeyi kWh başına yaklaşık 2.204,07 dong düzeyinde tutarken konutlarda kullanılan altı kademeli elektrik tarifesini beş kademeyle değiştirmeyi öneriyor.
- Ayrıntılı karşılaştırmaya göre en büyük tasarruf ayda 400 kWh tüketimde görülüyor: 38.500 dong, yani yaklaşık yüzde 3,58.
- Aynı karşılaştırmada 800 kWh’de 45.500 dong, 1.000 kWh’de ise 146.900 dong artış hesaplanıyor.
- Bakanlık, konut müşterilerinin yaklaşık yüzde 94’ünün tasarruf edebileceğini tahmin ediyor; ancak bu tahmindeki eşik, ayrıntılı fatura hesaplamalarından farklı.
- Bakanlık, uygulamayı erteleyen geçiş koşulunu kaldırmayı istiyor. Kesin bir başlangıç tarihi açıklanmadı.
- İşletmelerin ücretlendirildiği saatlere yönelik ayrı değişiklik teklifleri, çelik üreticileri, çiftlikler, konaklama işletmeleri ve şarj istasyonlarının elektrik giderlerini artırabilir.






