SDB Bank kredi anlaşmazlığı, özel bankaları bilgi edinme yasası kapsamına alıyor
Sri Lanka Bilgi Edinme Hakkı Komisyonu, Merkez Bankası Para Kurulu tarafından verilen lisansla faaliyet gösteren özel bir bankanın, 12 sayılı 2016 tarihli Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında kamu otoritesi tanımına girdiğine hükmetti. Karar, bir müşterinin SANASA Development Bank PLC'nin kredisine uygulanan faiz oranını nasıl gözden geçirdiğine ilişkin bilgi talebinden kaynaklandı.
İçindekiler
Komisyon, müşteri Udara Ranasinghe'nin başvurduğu RTC/Appeal/1005/2025 sayılı temyiz dosyasında kararını 21 Ekim 2026'da verdi. SDB Bank'ın, 7 sayılı 2007 tarihli Şirketler Yasası kapsamında kurulmuş olmasının bankayı bilgi edinme yasasının kapsamı dışında bıraktığı yönündeki savunmasını reddetti.
Karar, aksi hâlde uzak ve soyut görünebilecek bir hukuki tanıma borçluların dikkat etmesi için somut bir neden sunuyor. Bir bankanın kamu otoritesi statüsünde olup olmaması, vatandaşların yasadaki istisnalara tabi olarak, bankanın elindeki bilgileri Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında talep edip edemeyeceğini belirliyor.
Ranasinghe açısından mesele, kendi borçlanma maliyetiyle başladı. Talebi, kredisine uygulanan faiz oranının nasıl gözden geçirildiğiyle ilgiliydi. Temyiz başvurusu ise Komisyonu daha geniş bir soruyu ele almaya yöneltti: Bankacılık düzenleyicisinden lisans almış özel mülkiyetli bir banka, Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamındaki talepleri yanıtlamak zorunda mı?
Müşterinin talebi ve bankanın yanıtı
Ranasinghe, kredisine uygulanan faiz oranının gözden geçirilme süreci hakkında bilgi talep etti. SDB Bank, 9 Nisan 2025'te e-postayla yanıt verdi ancak Ranasinghe tatmin olmayarak Komisyona başvurdu.
Temyiz sürecinde banka, bilgileri dört ayrı kez e-postayla ilettiğini söyledi. Ayrıca 2007 tarihli Şirketler Yasası kapsamında tescil edilmiş bir şirket olmasına dayanarak Bilgi Edinme Hakkı Yasası'nın kendisine uygulanıp uygulanamayacağına itiraz etti.
Dolayısıyla anlaşmazlık hem müşterinin sunulan bilgilerden memnun kalmamasını hem de bankanın hukuki statüsünü kapsıyordu. Yanıt vermiş olmakla bilgi sunmaya yönelik yasal bir yükümlülüğe tabi olmak farklı konulardır. Komisyon, bankanın yasa kapsamındaki tanıma girdiğine hükmederek ikinci konuyu ele aldı.
Karara ilişkin açıklamalarda kredi tutarı, söz konusu faiz oranları, dört e-postanın ayrıntılı içeriği veya daha fazla bilginin açıklanmasına yönelik herhangi bir talimat belirtilmedi. Ranasinghe'nin bankanın yanıtlarını aldıktan sonra hâlâ tam olarak hangi bilgileri istediğini açıklığa kavuşturmak için bu ayrıntılar gerekli olurdu.
Bankacılık lisansı neden önemliydi?
SDB Bank itirazını şirket statüsüne dayandırdı. Şirketler Yasası kapsamında kurulduğu için Bilgi Edinme Hakkı Yasası uyarınca kamu otoritesi sayılamayacağını savundu.
Komisyon ise Merkez Bankası Para Kurulu tarafından verilen lisansla faaliyet gösteren özel bir bankanın yasal tanım kapsamına girdiğine hükmetti. Karara ilişkin açıklamalarda aktarıldığı üzere, Komisyon gerekçesinde bankacılık lisansı belirleyici oldu.
Basitçe ifade etmek gerekirse, bir şirket özel mülkiyetli olsa da bilgiye erişimi düzenleyen bir yasa kapsamında yükümlülükleri bulunabilir. Komisyon, şirket olarak kurulmuş olmasına rağmen SDB Bank'ın lisanslı bankacılık faaliyetini bu yasanın kapsamına girmesi için yeterli gördü.
Heyette Komisyon Başkanı Dayaratne Lankapura ile Komisyon Üyeleri Kishali Pinto Jayawardena ve A. Mohomed Nahiya yer aldı. Heyet, bankanın kapsam dışında tutulması yönündeki talebini reddederek belirtilen lisans kapsamında faaliyet gösteren özel mülkiyetli bir bankaya Bilgi Edinme Hakkı Yasası'nın uygulanacağını netleştirdi.
Bu davada bilgi edinme hakkı nasıl işliyor?
Bilgi Edinme Hakkı Yasası'nın 3(1). maddesi, 5. maddeye tabi olmak üzere her vatandaşa bir kamu otoritesinin elinde, gözetiminde veya kontrolünde bulunan bilgilere erişim hakkı tanıyor. Basitçe ifade etmek gerekirse bu hak, bir kurumun elinde bulunan veya kontrol ettiği bilgilere ilişkindir; hangi bilgilerin açıklanabileceğini ise yasal istisnalar belirler.
Bilgi Edinme Hakkı Yasası'nın 43. maddesi, hangi kurumların kamu otoritesi sayılacağını tanımlıyor. (e) bendi; Devletin, bir kamu kuruluşunun veya Devlet ile bir kamu kuruluşunun birlikte hisselerin en az yüzde 25'ine sahip olduğu ya da başka bir yolla kontrol gücünü elinde bulundurduğu, 7 sayılı 2007 tarihli Şirketler Yasası kapsamında kurulmuş şirketleri kapsıyor. Bu hüküm önemli; çünkü yasanın kapsamı yalnızca devlet mülkiyetiyle tanımlanan kurumlarla sınırlı değil.
(g) bendi ise hükümetten, hükümet kurumlarından veya yerel bir idareden alınan sözleşme, ortaklık, anlaşma ya da lisans kapsamında yasal veya kamusal bir işlev ya da hizmet yürüten özel kuruluşları ayrıca kapsıyor. Bu kapsam, söz konusu yasal veya kamusal işlev ya da hizmetle ilgili faaliyetlerle sınırlı.
Komisyon, yasal tanımı SDB Bank'a uygulayarak lisanslı özel bankanın kapsamda olduğuna hükmetti. Bilgi talebinde bulunan bir vatandaş için bu sınıflandırma başlangıç noktasıdır: Kurumun bilgi edinme yasası kapsamında yükümlülükleri bulunduğunu ortaya koyar.
Bu süreçte 5. madde de geçerliliğini koruyor. Bilgi taleplerinin, yasanın öngördüğü istisnalar dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekiyor. Dolayısıyla uygulamada, kapsamdaki bir bankadan bilgi talep etme hakkının ardından, istenen bilginin niteliği ve ilgili yasal hükümler değerlendirmeye alınıyor.
Borçlular açısından bu durum, talebin gerekçesini özellikle önemli kılıyor. Ranasinghe, genel olarak bankacılık bilgisi istemek yerine kendi kredisine uygulanan faiz oranının gözden geçirilme sürecini sordu ve anlaşmazlığın konusunu belirginleştirdi.
E-posta yanıtından karara uzanan süreç
Dava, bir müşteriyle bankası arasındaki yazışmadan Sri Lanka'nın bilgi edinme yasasının kapsamına ilişkin resmî bir temyiz başvurusuna dönüştü. Temel tarihler ve aşamalar şöyleydi:
- 9 Nisan 2025: SDB Bank, Ranasinghe'nin kredi faiz oranının gözden geçirilmesi hakkındaki talebine e-postayla yanıt verdi.
- Bu yanıtın ardından: Sunulan bilgilerden memnun kalmayan Ranasinghe, Bilgi Edinme Hakkı Komisyonuna başvurdu.
- Temyiz sürecinde: Banka, bilgileri dört ayrı kez e-postayla ilettiğini söyledi ve kamu otoritesi tanımının dışında kaldığını savundu.
- 21 Ekim 2026: Komisyon, RTC/Appeal/1005/2025 sayılı temyiz dosyasında bankanın statüsüne ilişkin savunmasını reddetti.
- 26 Ekim 2026: Kararın ayrıntıları kamuoyuna açıklandı.
Ranasinghe'yi Avukat Manoja Gunawardana, Himashi Kumaratunga ile birlikte temsil etti. SDB Bank'ı ise Avukat K.D. Premaratne, B.M.P. Nayanathara ile birlikte temsil etti.
Süreç, bir krediye ilişkin sıradan bir bilgi talebinin ulusal bir yasanın yorumunu etkileyen bir karara nasıl yol açabileceğini gösteriyor. Müşterinin memnuniyetsizliği konuyu Komisyonun önüne taşıdı; bankanın itirazı da bilgi edinme mevzuatının uygulanıp uygulanmadığına ilişkin bir karar verilmesini gerektirdi.
Borçlular ve bankalar açısından sonuçları
Faiz oranlarının nasıl gözden geçirildiğini anlamaya çalışan borçlular için Komisyonun kararı, lisanslı bir özel bankayı Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamına alıyor. Kararın pratik değeri, Ranasinghe'nin yaptığı gibi bilgi talep etmek ve yanıta itiraz etmek için yerleşik bir sürece erişim sağlanmasında yatıyor.
Faiz oranı, krediye uygulanacak faizi belirler. Bu oranın nasıl gözden geçirildiğini anlamak, müşterinin bankanın borçlanma maliyetlerine ilişkin açıklamasını takip etmesine ve açıklığa kavuşturulmasını istediği belirli kararı ya da hesaplamayı tespit etmesine yardımcı olabilir. Bu davada temyiz başvurusunu başlatan da açıklama ihtiyacıydı.
Komisyonun belirttiği lisans düzenlemesi kapsamında faaliyet gösteren özel bankaların, yasa uyarınca taşıdıkları sorumlulukları değerlendirirken kararı dikkate alması gerekiyor. SDB Bank'ın savunması şirket tesciline dayanıyordu; Komisyonun yanıtı ise yasal tanıma ve bankanın lisansına dayandı.
Kararın daha geniş önemi, müşterinin mali konudaki sorusuyla bilgi edinmeye yönelik yasal süreç arasında daha açık bir yol oluşturması. Karar, lisanslı özel bankacılığı bu sürecin kapsamına alırken talep edilen her bir kayda erişim, yasanın hükümlerine tabi olmaya devam ediyor.
Öne Çıkan Noktalar
- Bilgi Edinme Hakkı Komisyonu, Merkez Bankası Para Kurulunun verdiği lisansla faaliyet gösteren özel bir bankanın Bilgi Edinme Hakkı Yasası uyarınca kamu otoritesi sayılacağına hükmetti.
- Karar, Udara Ranasinghe'nin SDB Bank'tan aldığı kredinin faiz oranının gözden geçirilmesine ilişkin talebiyle ilgiliydi.
- SDB Bank, bilgileri dört e-postayla ilettiğini söyledi ve Şirketler Yasası kapsamında kurulmuş olmasının kendisini Bilgi Edinme Hakkı Yasası'nın kapsamı dışında bıraktığını savundu.
- Komisyon, RTC/Appeal/1005/2025 sayılı temyiz dosyasında bu savunmayı 21 Ekim 2026'da reddetti.
- Bilgiye erişim, yasanın 5. maddesindeki istisnalara tabi olmaya devam ediyor.






