Büyüme milyonlarca kişinin yaşamını iyileştirirken gelir yoğunlaşmaya devam etti
Dünya Bankasının 24 Kasım 2022'de yayımladığı bir araştırmaya göre Filipinler, yoksulluk oranını 1985'teki %49,2'den 2018'de %16,7'ye düşürdü. Ancak en çok kazanan kesimdeki %1'lik grup ulusal gelirin %17'sini alırken, nüfusun en yoksul yarısına düşen pay %14'te kaldı.
İçindekiler
- Büyüme milyonlarca kişinin yaşamını iyileştirirken gelir yoğunlaşmaya devam etti
- Gelir rakamları ne anlama geliyor?
- Bölgesel karşılaştırmalar kalıcı bir uçuruma işaret ediyor
- İşler ve eğitim yoksulluğu nasıl azalttı?
- Üniversiteye ve iş hayatına girişte ilerleme neden yavaşladı?
- Pandemi özellikle bazı çalışanları ağır etkiledi
- Gıda fiyatları bugünün sıkıntılarını çocukların geleceğine bağlıyor
- Dünya Bankasının toparlanma için önerileri
- 2040 hedefi için gerekenler
- Öne Çıkanlar
Bulgular iki gerçeği ortaya koyuyor: Tarım dışındaki sektörlerde onlarca yıl süren büyüme ve istihdam milyonlarca kişinin yaşamını iyileştirmesine yardımcı oldu; ancak ekonomik faaliyetlerin getirileri büyük ölçüde belirli kesimlerde yoğunlaştı. 2018'e gelindiğinde orta sınıf yaklaşık 12 milyon kişiye ulaşmış, ekonomik açıdan güvende olduğu belirtilen nüfus ise 44 milyona çıkmıştı.
Dünya Bankasının yoksulluk ve eşitsizlik raporu, Filipinler'de Yoksulluk ve Eşitsizliğin Aşılması: Geçmiş, Bugün ve Geleceğe Bakış başlığıyla, bu kazanımlara rağmen fırsat eşitsizliğinin neden sürdüğünü inceliyor. Raporun yayın kayıt tarihi 23 Kasım 2022; kamuoyuna duyurulması ise bir gün sonra yapıldı.
Ardından pandemi ilerlemeyi sekteye uğrattı. Hükümet yardımlarına rağmen ulusal yoksulluk oranı 2021'de %18,1'e yükseldi. Raporun yayımlandığı sırada Dünya Bankası, ekonomik büyüme ve istihdam toparlanırken en yoksul hanelerin gelirlerini henüz tamamen geri kazanamadığını bildirdi.
O dönemde Dünya Bankasının Brunei, Malezya, Filipinler ve Tayland ülke direktörü olan Ndiamé Diop, bulguları ülkenin 2040 hedefiyle ilişkilendirdi:
Filipinler, 2040'a kadar yoksulluğun olmadığı bir orta sınıf toplumu olmayı hedefliyor. Ancak küresel deneyimlerden biliyoruz ki hiçbir ülke yüksek eşitsizlik düzeylerini korurken bu dönüşümü gerçekleştiremedi.
Gelir rakamları ne anlama geliyor?
En çok kazanan %1'lik kesimin ulusal gelirden aldığı pay, en alttaki %50'lik kesimin payından 3 yüzde puan daha fazlaydı; oysa ikinci grup 50 kat daha fazla kişiden oluşuyordu. Bu karşılaştırma, gelirin küçük bir grubun elinde ne ölçüde yoğunlaştığını gösteriyor.
Gelir; ücret, işletme kazancı veya yatırım getirisi gibi, belirli bir dönemde elde edilen paradır. Servet ise borçlar düşüldükten sonra insanların sahip olduğu arazi, konut ve birikim gibi varlıkların değeridir. Raporun öne çıkan rakamları, gelirin dağılımını ölçüyor.
Filipinler'in gelir Gini katsayısı, sıfırdan 100'e uzanan ölçekte 2018'de 42,3 olarak kaydedildi. Sıfır, herkesin aynı geliri aldığı tam eşitliği ifade ediyor. Değer yükseldikçe gelir dağılımındaki eşitsizlik de artıyor.
Araştırmayla birlikte sunulan karşılaştırmada ülke, 65 ülke arasında gelir eşitsizliğinde 15. sırada yer aldı. 2014-2019 dönemi için verisi bulunan Doğu Asya ve Pasifik ekonomileri arasında gelir eşitsizliği yalnızca Tayland'da daha yüksekti. Karşılaştırma, verisi mevcut olan ülke ve yılları kapsıyor.
Bölgesel karşılaştırmalar kalıcı bir uçuruma işaret ediyor
1980-2019 dönemini kapsayan Dünya Eşitsizlik Veritabanı rakamları da, en zengin %1'lik kesimin gelirden aldığı pay bakımından Filipinler'i bölgesel dağılımın üst sıralarına yerleştirdi. İncelenen ülkeler arasında bu kesimin daha yüksek pay aldığı tek ülke Tayland'dı. Filipinler, 2020'ye girerken bu ölçütte Çin, Malezya ve Endonezya'nın önündeydi.
Tüketim verileri, hanelerin yaşam standartlarına ilişkin farklı bir görünüm sundu. Tüketim; gıda, barınma ve ulaşım dâhil olmak üzere hanelerin kullandığı veya harcama yaptığı mal ve hizmetleri ölçüyor. Gelir ise hanelerin elde ettiği kazancı ifade ediyor.
Filipinler, tüketim eşitsizliğinde 72 ülke arasında 30. sırada yer aldı. Doğu Asya ve Pasifik karşılaştırmasında yalnızca Laos'taki düzey daha yüksekti. Gelir ve tüketim bulguları birlikte değerlendirildiğinde, büyük farklılıkların kazançlardan hanelerin gündelik yaşamlarında kullanabildikleri kaynaklara kadar uzandığı görülüyor.
İşler ve eğitim yoksulluğu nasıl azalttı?
Yoksulluk oranının 1985'teki %49,2'den 2018'de %16,7'ye gerilemesi 32,5 yüzde puanlık, yani başlangıç düzeyinin yaklaşık üçte ikisine karşılık gelen bir düşüş anlamına geliyor. Dünya Bankası bu ilerlemenin büyük bölümünü güçlü büyümeye ve çalışanların tarım dışındaki işlere yönelmesine bağladı.
Çalışanlar zamanla daha üretken faaliyetlere yöneldi ve ücret gelirlerine daha fazla dayanmaya başladı. Bir hane için daha iyi ücretli bir iş, gıda, ulaşım, eğitim giderleri ve sağlık hizmetleri için daha fazla kaynak anlamına gelebilir. Bu değişimler milyonlarca hanede yoksulluğun azalmasına katkı sağladı.
2000'lerin ortalarından itibaren ortaöğretime erişimin genişlemesi, temel hizmetler ve devletin sosyal yardımları da eşitsizliğin azalmasına yardımcı oldu. Eğitim, insanların daha iyi işler bulma olasılığını artırırken yardımlar kaynakları daha kısıtlı aileleri destekledi.
Başlıca tarihler, hem ilerlemenin boyutunu hem de pandeminin yarattığı gerilemeyi gösteriyor:
- 1985: Ulusal yoksulluk oranı %49,2 idi.
- 2000'lerin ortalarından itibaren: Ortaöğretime, daha iyi işlere, temel hizmetlere ve sosyal yardımlara erişimin genişlemesi eşitsizliğin azalmasına katkı sağladı.
- 2018: Yoksulluk oranı %16,7'ye gerilerken gelir Gini katsayısı 42,3 oldu.
- 2020: COVID-19 büyümeyi sekteye uğrattı ve işyerinde bulunmayı gerektiren işlerde ciddi istihdam kayıplarına yol açtı.
- 2021: Ulusal yoksulluk oranı %18,1'e yükseldi.
- Kasım 2022: Dünya Bankası değerlendirmesini yayımladı ve kamuoyuna duyurdu.
Üniversiteye ve iş hayatına girişte ilerleme neden yavaşladı?
Daha yoksul haneler yükseköğretime daha yavaş erişti. Bu da üniversite diploması gerektiren mesleklere yönelme olanaklarını sınırladı. Dünya Bankası, üniversite eğitiminin getirilerinin eşit dağılmadığına, yani diplomanın sağladığı maddi faydanın mezunlar arasında farklılık gösterdiğine de dikkat çekti.
Üniversiteye girebilmek ve iyi ücretli bir iş bulmak birbirinden ayrı iki aşama. Ailelerin eğitimi destekleyecek kaynaklara ihtiyacı var; mezunların da becerilerinin karşılığını alabilecekleri işlere erişmesi gerekiyor. Her iki aşamadaki fırsat eşitsizliği, daha fazla kişi eğitimini tamamlasa bile gelir farklarının sürmesine yol açabilir.
Kadınlar başka bir engelle daha karşılaştı: Toplumsal normlar, çocuk bakımının daha büyük bölümünü kadınlara yüklüyordu. Çocuklara bakmak için harcanan zaman, ücretli işte çalışmaya, eğitim almaya veya işletme yürütmeye ayrılabilecek süreyi kısıtlayabilir. Rapor, bu eşitsiz yükü gelir uçurumunun yavaş daralmasının nedenlerinden biri olarak gösterdi.
Bu nedenle Dünya Bankası eğitim politikalarını istihdam ve kadınların iş gücüne katılımıyla ilişkilendirdi. Önerileri arasında eğitime erişim ve eğitim kalitesini iyileştirmek, çalışanların yeni beceriler edinmesine yardımcı olmak, girişimciliği desteklemek ve daha fazla kadının ücretli işlerde çalışmasını sağlamak yer aldı.
Pandemi özellikle bazı çalışanları ağır etkiledi
Pandeminin başlangıcında en büyük istihdam kayıpları inşaat, konaklama ve ulaşım sektörlerinde yaşandı. Bu alanlardaki çalışanların çoğu işlerini yapmak için fiziksel olarak orada bulunmak zorunda: Bir inşaat işçisinin şantiyeye gitmesi gerekirken ulaşım ve konaklama faaliyetleri insanların hareket etmesine ve bir araya gelmesine bağlı.
İşleri bu sektörlerde yoğunlaşan hanelerin gelirleri 2020'nin ilk yarısında en fazla düşüş gösterdi. Şok, ailelerin yoksulluktan çıkmasına yardımcı olan istihdam kazanımlarını sekteye uğrattı.
Yoksulluk oranının 2018'deki %16,7'den 2021'de %18,1'e çıkması 1,4 yüzde puanlık bir artıştı. Hükümet yardımları kriz boyunca haneleri destekledi, ancak yoksulluk yine de arttı.
Dünya Bankasının Kasım 2022 tarihli açıklaması, farklı gelir gruplarının eşit olmayan biçimde toparlandığını belirtti. En yoksul hanelerin gelirlerini tamamen geri kazanamadığı yönündeki bulgu, açıklama için değerlendirilen koşullara ilişkindi.
Gıda fiyatları bugünün sıkıntılarını çocukların geleceğine bağlıyor
Yükselen gıda fiyatları, gelir kaybının ardından toparlanmaya çalışan ailelerin üzerindeki baskıyı artırdı. Bazı haneler daha az tüketmeye, hatta daha az yemeye başladı. Dünya Bankası, bu tür kararların çocukların sağlığı ve beslenmesi açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Daha az gıda alan bir aile, acil nakit sıkıntısını hafifletebilir; ancak bu durum bir çocuğun daha yetersiz beslenmesine yol açabilir. Böylece kısa süreli maddi sıkıntı, çocuğun büyüme, sağlıklı kalma ve öğrenme becerisiyle bağlantılı hâle gelir.
Rapor, fırsat eşitsizliğinin izini daha da geriye, hamilelik dönemindeki anne beslenmesi ve sağlığına kadar sürdü. Eşitsizlikler çocukluk boyunca sağlık hizmetlerine, besleyici gıdaya, temiz içme suyuna, sanitasyona ve kaliteli eğitime erişimle şekillenerek devam etti.
Araştırmaya öncülük eden ve Dünya Bankasının kıdemli ekonomisti olarak Doğu Asya Yoksulluk Küresel Uygulaması kapsamında Tayland ve Filipinler'i takip eden Nadia Belhaj Hassine Belghith, dezavantajların kuşaklar arasında nasıl aktarılabildiğini şöyle açıkladı:
Eşitsizlik, istihdam olanakları ve gelir gibi yaşamın ilerleyen dönemlerindeki sonuçları şekillendiriyor. Bunlar da yetişkin Filipinlilerin çocuklarına potansiyellerini en üst düzeyde gerçekleştirmeleri için ne kadar destek sağlayabileceklerini etkiliyor.
Dünya Bankasının toparlanma için önerileri
Dünya Bankası önerilerini üç başlık altında topladı: Pandeminin verdiği zararı gidermek ve dayanıklılığı artırmak, daha fazla kişiye ulaşan bir toparlanma sağlamak ve fırsat eşitliğini genişletmek.
Pandemiden toparlanma için aşı hatırlatma dozlarının daha yaygın uygulanmasını, COVID-19 sırasında yaşanan öğrenme kayıplarının giderilmesini, sosyal yardımların güçlendirilmesini, kayıt dışı sektördeki çalışanlara işsizlik sigortası sağlanmasını ve enflasyonu kontrol altına alacak önlemler alınmasını önerdi.
Kayıt dışı çalışanlar çoğu zaman düzenli istihdam ilişkilerinin dışında geçimini sağlıyor. Bu da işlerini kaybettiklerinde korumadan yoksun kalmalarına yol açabiliyor. İşsizlik sigortası, çalışılamayan dönemlerde gelir desteği sağlayarak pandeminin ortaya çıkardığı zayıflıklardan birini giderebilir.
Öğrenme kayıplarının telafisi de gelir farkları açısından önem taşıyordu. Eğitimde geride kalan çocukların açığı kapatabilmesi için desteklenmesi, sağlık krizinin yarattığı kesintinin ilerideki eğitim ve istihdam olanaklarına etkisini azaltabilirdi.
2040 hedefi için gerekenler
Dünya Bankasının istihdam gündemi, COVID-19 nedeniyle kaybedilen işlerin yeniden oluşturulmasının ötesine uzanıyordu. Banka; çalışanların eğitilmesi, girişimciliğin desteklenmesi, kadınların iş gücüne daha fazla katılması ve tarımsal verimliliğin artırılması çağrısında bulundu.
Tarımsal verimliliği artırmak, tarımsal kaynaklardan ve emekten daha fazla değer üretmek anlamına geliyor. Bu öneri, tarım dışındaki işlerin yoksulluğu azaltmaya yardımcı olduğu bulgusuyla birlikte değerlendirilmeli: Önerilen yaklaşım, başka alanlardaki fırsatları genişletirken tarımdaki geçim kaynaklarını da iyileştirmeyi amaçlıyor.
Sağlık hizmetleri, eğitim ve konut da gündemin diğer başlıkları arasındaydı. Dünya Bankası, geri kalan bölgeler ile doğdukları koşullar nedeniyle dezavantajlı durumda olan kişilere odaklanarak kaliteli hizmetlere erişimin iyileştirilmesi çağrısı yaptı.
Öneriler, hanelerin acil ihtiyaçlarını uzun vadeli fırsatlarla ilişkilendiriyordu. Gıda ve gelir desteği ailelerin bir şokun üstesinden gelmesine yardımcı olabilir; eğitim, sağlık hizmetleri ve daha iyi işler ise kazanç olanaklarını geliştirebilirdi. Kasım 2022'deki açıklama, paketin tamamının uygulanması için ayrıntılı bir takvim sunmadı. Açıklanan ulusal hedef, 2040'a kadar yoksulluğun olmadığı ve geniş bir orta sınıfa sahip bir toplum olmaya devam etti.
Öne Çıkanlar
- Filipinler'de yoksulluk oranı 1985'teki %49,2'den 2018'de %16,7'ye geriledi; 2021'de ise %18,1'e yükseldi.
- En zengin %1'lik kesim ulusal gelirin %17'sini alırken en yoksul yarısına düşen pay %14 oldu.
- 2018'e gelindiğinde orta sınıfta yaklaşık 12 milyon kişi vardı; ekonomik açıdan güvende olduğu belirtilenlerin sayısı 44 milyona ulaşmıştı.
- Tarım dışındaki işler, ortaöğretim, temel hizmetler ve sosyal yardımlar yoksulluk ile eşitsizliğin azaltılmasına yardımcı oldu.
- Üniversiteye erişimdeki eşitsizlik, üniversite sonrası kazanç farklılıkları ve kadınların çocuk bakımında daha ağır yük üstlenmesi ilerlemeyi yavaşlattı.
- Dünya Bankası; gelir korumasının güçlendirilmesini, öğrenme kayıplarının giderilmesini, daha iyi işler yaratılmasını ve sağlık hizmetleri, eğitim ile konuta erişimin genişletilmesini önerdi.






