Tayland’ın Baraj Planı, Sanayiye Su Talebini Köyler ve Fillerin Yaşam Alanlarıyla Karşı Karşıya Getiriyor

9 dakikalık okuma
Thailand's Reservoir Plan Pits Industrial Water Demand Against Villages and Elephant Habitat

Susuz kalan ekonomi için, başkalarının yuvası dediği topraklarda bir baraj

Tayland’ın doğusundaki Chanthaburi eyaletinde önerilen bir baraj, 99,5 milyon metreküp su depolayacak. Ancak baraj havzasının gelecekteki alanında 334 hanede yaşayan 654 kişinin evleri ve yabani fillerin kullandığı koruma altındaki ormanlar bulunuyor. Khlong Wang Tanot projesi Bakanlar Kurulu onayı aldı, ancak Khao Sip Ha Chan’daki koruma altındaki arazilerin kullanımı için, Ulusal Parklar Komitesi’nin onayı da dahil olmak üzere, hâlâ izin gerekiyor.

İçindekiler
  1. Susuz kalan ekonomi için, başkalarının yuvası dediği topraklarda bir baraj
  2. Bakanlar Kurulu onayı, önlerinde başka bir karar bırakıyor
  3. Köylüler taşındıktan sonra da gelecek istiyor
  4. Çiftçilerin suya ihtiyacı var, ancak suya erişim de önemli
  5. Sanayinin su talebi daha hızlı artıyor
  6. Veri merkezleri de su kaynaklarına talebi artırıyor
  7. Filler hâlihazırda çiftliklerin ve köylerin yakınında yaşıyor
  8. Daha küçük bir baraj da tartışmanın parçası
  9. Protestocular mevcut barajların iyileştirilmesini öneriyor
  10. Öne Çıkanlar

İtirazlar, 24 Ekim 2026’da bölge sakinleri ve doğa koruma savunucularının inşaata karşı çıkmak için Chanthaburi Eyalet İdari Teşkilatı önünde toplanmasıyla yoğunlaştı. Talepleri somuttu: Ormanı korumak ve proje için açıklanan 7,2 milyar bahtlık bütçenin su havzasında hâlihazırda bulunan üç barajı iyileştirmek için kullanılmasını değerlendirmek.

Tayland’ın su planlamacıları farklı yönlerden baskı altında. Durian bahçelerinin güvenilir su kaynaklarına ihtiyacı var, haneler mevsimsel kıtlıklarla karşı karşıya ve doğu kıyısı boyunca sanayi büyüyor. Bilgisayarlarını soğutmak için yüksek miktarda su tüketebilen veri merkezleri de bu rekabete büyük bir müşteri daha ekliyor.

Kraliyet Sulama Dairesi, önceliğin yerel ihtiyaçlara verileceğini söylüyor. Daire ayrıca, yağışlı mevsimde oluşan fazla yüzey akışından yılda 70 milyon metreküpe kadar suyun, Doğu Ekonomik Koridoru’nun bir parçası olan komşu Rayong’a aktarılmasını öngörüyor. Taşınmak zorunda kalacak köylüler için mesele, altyapının ülkenin sanayi hedeflerine su sağlamanın yanı sıra geçim kaynaklarını da güvence altına alıp almayacağı.

Bakanlar Kurulu onayı, önlerinde başka bir karar bırakıyor

Yapımı yedi yıl sürecek baraj, Wang Tanot su havzasındaki dördüncü ve en büyük baraj olacak. Su havzası, yağışların birbirine bağlı dere ve nehirlere aktığı alanı ifade ediyor. Barajın amaçları arasında çiftliklere ve hanelere su sağlamak ve aşağı havzadaki su baskınlarını azaltmak bulunuyor.

Bakanlar Kurulu onayı ağustosta verildi. Koruma altındaki ormanı kullanma izni ise henüz alınmadı. Hükümet, bu süreç tamamlanmadan önce daha yeni çevresel bulguların hâlâ değerlendirilebileceğini belirtti. Geriye kalan onay veya inşaatın başlangıcı için henüz tarih verilmedi.

Reklam

Proje onlarca yıldır gündemde; bu süre içinde Tayland’ın doğusunda suya yönelik talepler de değişti:

  • 1990’larda Kraliyet Sulama Dairesi, kurak mevsimde yaşanan ciddi su kıtlığının ardından Wang Tanot su havzası üzerine incelemelere başladı.
  • Ağustosta Bakanlar Kurulu, yapımının yedi yıl sürmesi planlanan baraj önerisini onayladı.
  • 24 Ekim 2026’da Khon Rak Chan halk ağı, projeyi protesto etmek için Chanthaburi’de bir gösteri düzenledi.
  • 2037’ye gelindiğinde Doğu Ekonomik Koridoru’ndaki sanayi suyu tüketiminin 2024’e kıyasla yüzde 58 artacağı öngörülüyor.

Uzun planlama geçmişi, anlaşmazlığın nedenini açıklamaya yardımcı oluyor. Mevsimsel su kıtlığını çözmek için geliştirilen bir proje, çiftlikler, fabrikalar ve dijital işletmeler büyürken suyu kimin alacağına ilişkin çok daha geniş bir tartışmanın parçası hâline geldi.

Köylüler taşındıktan sonra da gelecek istiyor

Ban Klong Yang köyü muhtarı Seeda Saengkla, önerilen baraj alanında yaşıyor. Pek çok sakinin taşınmaya razı olduğunu, ancak tazminat ve taşınma desteğinin hayatlarını yeniden kurmalarına yetmeyeceğinden korktuklarını söylüyor.

Seeda, tanıdıkları evleri ve gelir kaynaklarını kaybettikten sonra ayakta kalabilmenin topluluk için taşıdığı kaygıyı şöyle anlattı:

İstedikleri, taşındıktan sonra hayatta kalabilmeleri için hükümetin ve ilgili kurumların onlara yardım etmesi. Başka bir yere taşınıp borca batmak istemiyorlar. Kendilerini terk edilmiş hissetmek istemiyorlar.

Köydeki 334 hane için taşınmak, başlarını sokacak başka bir yer bulmaktan fazlasını gerektiriyor. Sakinlerin, günlük yaşamlarının bağlı olduğu toprakları bıraktıktan sonra geçimlerini sağlayabilecekleri bir yola da ihtiyacı olacak. Barajı kabul etmeye istekli olmaları, bu geçişin karşılanabilir olup olmayacağına bağlı.

Seeda’nın anlattıkları, yerel görüşlerin destekleyenler ve karşı çıkanlar şeklinde basit bir ayrımdan ibaret olmadığını da gösteriyor. Bazı insanlar önerilen fedakârlığı kabul ediyor, ancak bunun maliyetlerine karşı daha güçlü koruma istiyor. Diğer sakinler ve doğa koruma savunucuları ise arazinin sular altında bırakılmasına bütünüyle karşı çıkıyor.

Çiftçilerin suya ihtiyacı var, ancak suya erişim de önemli

Kaeng Hang Maeo bölgesindeki durian çiftçisi Pornpimol Thongbo, güvenilir olmayan suyun bedelini zaten biliyor. Ailesinin ağaçları büyüdükçe daha fazla suya ihtiyaç duyuyor. Kurak dönemlerde çiftlik, bazen yağışın yetersiz kaldığı zamanlarda ek su satın alarak göletlere ve yeraltı suyuna bağımlı kalıyor.

Reklam

Bölgedeki kauçuk tarlalarının yerini giderek durian bahçeleri alıyor ve bu da su talebini artırıyor. Yetersiz su, çiftçinin tüm hasadını kaybetmesine yol açabilir. Daha şiddetli sağanaklar ve kuraklık dönemleri de yağış suyunun depolanmasını ve dağıtımını planlamayı zorlaştırıyor.

Pornpimol, birçok yerel çiftçi hâlihazırda inşa edilmiş üç barajdan suya erişemezken bir baraj daha yapmanın ne kadar yararlı olacağını sorguluyor. Şöyle dedi:

Şu anda, barajın inşasının yerel halka gerçekten yarar sağlayacağına onları ikna edecek hiçbir şey görmüş değiliz.

Kraliyet Sulama Dairesi’ne bağlı Eyalet Büyük Ölçekli Sulama İnşaat Ofisi’nin müdürü Thammanoon Innooch, barajın en çok suya ihtiyaç duyan çiftçilere ve hanelere yardımcı olacağını söylüyor. Bazı çiftçiler de bu nedenle projeyi destekliyor.

Suyu depolamak ve suya erişmek, uygulamada birbirinden ayrı iki ihtiyaç. Bir baraj, aylar sonra kullanılmak üzere yağmur suyunu tutabilir; ancak çiftliklerin de ekinlerinin ihtiyaç duyduğu zamanda bu suyu alabilmesi gerekir. Pornpimol’un kaygısı, depolanan suyun miktarının yanı sıra suyun dağıtımı ve kime öncelik verileceğiyle ilgili.

Sanayinin su talebi daha hızlı artıyor

Doğu Ekonomik Koridoru, Chachoengsao, Chonburi ve Rayong eyaletlerini kapsıyor. Tayland Ulusal Su Kaynakları Ofisi, buradaki sanayi suyu tüketiminin 2024-2037 arasında yüzde 58 artacağını öngörüyor.

Dünya Bankası, üç eyaletteki toplam yıllık su talebinin 2037’ye kadar 3,6 milyar metreküpe ulaşacağını tahmin ediyor. Planlanan su altyapısı yatırımlarına rağmen, ortalama koşullarda arzın talebi karşılayamama oranının yaklaşık yüzde 40’a, kurak yıllarda ise yüzde 72’ye kadar çıkabileceğini öngörüyor.

Bu oranlar, talebin hangi bölümünün mevcut kaynaklarla karşılanamayabileceğini gösteriyor. 3,6 milyar metreküpe uygulandığında, ortalama koşullarda yaklaşık 1,4 milyar metreküp, kurak yıllarda ise yaklaşık 2,6 milyar metreküp açık oluşabileceğine işaret ediyor. Bu rakamlar, yeni barajların ve diğer önlemlerin çözmeyi amaçladığı bölgesel sorunun boyutunu ortaya koyuyor.

Thammanoon, yerel ihtiyaçlar karşılandıktan sonra Wang Tanot su havzasındaki fazla yüzey akışından yılda 70 milyon metreküpe kadar suyun Rayong’a aktarılabileceğini söylüyor. Gerçek aktarım miktarı yağışa ve diğer koşullara bağlı olacak.

Bu yıllık azami aktarım, koridorun 3,6 milyar metreküplük öngörülen yıllık talebinin yaklaşık yüzde 1,9’una denk geliyor. Bu karşılaştırma projenin ölçeğini ortaya koyuyor: Yararlı bir ek su kaynağı sağlayabilir, ancak bölgenin öngörülen açığını kapatmak için başka çözümlere de ihtiyaç duyulacak.

Reklam

Veri merkezleri de su kaynaklarına talebi artırıyor

Koridorda üç büyük veri merkezi tesisi faaliyet gösteriyor veya kapasitelerini genişletiyor; dokuz tesis ise inşaat hâlinde. Hükümet verilerine göre koridorda 29 proje yatırım teşviki için başvuruda bulundu. Bu sayı, ülke genelindeki başvuruların yarısından fazlasını oluşturuyor.

Veri merkezleri, dijital bilgileri işleyen ve depolayan bilgisayarlara ev sahipliği yapıyor. Bu makineler ısı üretiyor ve çalışmaya devam edebilmeleri için soğutma sistemlerinin bu ısıyı uzaklaştırması gerekiyor. Su tüketimi kullanılan soğutma teknolojisine bağlı olsa da bazı tesisler yerel kaynaklara ağır bir yük bindiriyor.

WHA Utilities and Power, veri merkezlerinin geleneksel ticari müşterilerin 12 ila 16 katı kadar suya ihtiyaç duyabildiğini belirtiyor. East Water, mayıs ayında Chonburi’deki Bridge Data Centres’a su sağlamaya başladı ve güvenilir su hizmetini Tayland’ın dijital ekonomisi için bir avantaj olarak sundu.

Su kaynakları yönetiminde uzmanlaşmış inşaat mühendisi Kwankamol Chittrakul, Singapur ve Malezya gibi kaynakları daha kısıtlı pazarlardaki projeler başka yerlere yönelirken Tayland’ın yatırım ve nitelikli iş gücü çekme fırsatı gördüğünü söylüyor. Ayrıca, geliştiricilerin daha sıkı çevre düzenlemeleri yürürlüğe girmeden harekete geçtiğini belirtiyor.

Hükümet, veri merkezlerinin su ve elektrik kullanımını, çevresel etkilerini ve konumlarını daha sıkı denetleyecek kurallar hazırlıyor. Bu kararlar, kurumlar doğu bölgesinin ne kadar ek su sağlayabileceğini tartışırken talebi de şekillendirecek.

Filler hâlihazırda çiftliklerin ve köylerin yakınında yaşıyor

100’den fazla fil, yiyecek ve su aramak için mevsimsel olarak hareket ederek Khao Sip Ha Chan Ulusal Parkı’nı ve çevresindeki ormanları kullanıyor. Doğa koruma yetkilileri, beslenme alanlarının ve alışıldık güzergâhların sular altında kalmasının daha fazla hayvanı tarım arazilerine yöneltebileceği uyarısında bulunuyor.

Yaban hayatı koridoru, hayvanların beslendiği, su içtiği ve barındığı yerleri birbirine bağlayan güzergâhtır. Bu bağlantının bir bölümünü kaybetmek, fillerin nerelerde hareket edebileceğini değiştirir. Wang Tanot çevresinde kaygı, yerlerinden edilen hayvanların, insanların ekinlerini ve evlerini korumaya çalıştığı yerlere girmesi.

SEA Junction’ın Kırılgan Bir Birliktelik sergisine ilişkin anlatımı, Tayland’ın doğusundaki daha geniş baskıları belgeliyor. 2012-2023 dönemi için ihtiyatlı tahminlerle filler yüzünden 105 kişinin öldüğünü, 133 kişinin yaralandığını; 92 filin de öldüğünü ve 46’sının yaralandığını aktarıyor. İnsan ölümlerinin 15’i 2023’te meydana geldi.

Reklam

Kurum, Khao Ang Rue Nai Yaban Hayatı Koruma Alanı çevresinde tahminen 600 yabani fil bulunduğunu ve bunların yarısından fazlasının alan sınırları dışında kalıcı olarak yaşadığını belirtiyor. Ayrıca Taylandlı araştırmacıların yerel fil nüfusunda yıllık doğum oranının yüzde 8 olduğu yönündeki tahminini aktarıyor.

SEA Junction’ın daha geniş bölgesel verileri, barajın yakınındaki yaban hayatı koridorundan daha büyük bir alanı kapsıyor. Bu veriler, gönüllü grupların ve ormancılık yetkililerinin filleri ekinlerden uzaklaştırmak için geceleri çalıştığı yakındaki toplulukların zaten karşı karşıya olduğu yükü gösteriyor. Daha fazla yaşam alanının sular altında bırakılması, tehlikeli karşılaşmaların günlük yaşamın bir parçası hâline geldiği bölgede baskıyı artıracak.

Daha küçük bir baraj da tartışmanın parçası

Ulusal Parklar Dairesi, ulusal parkın yaklaşık 112 hektarını sular altında bırakacak daha küçük bir proje önerdi. Bu yaklaşım, barajı başka yerlerdeki daha küçük barajlarla, mevcut barajlarda ek depolama alanlarıyla ve daha verimli su yönetimiyle birleştirecek.

Kraliyet Sulama Dairesi, bu önlemlerin beklenen talebi karşılamaya yetmeyeceğini düşünüyor. Thammanoon, daha büyük projenin koruma altındaki arazi kullanımını sınırlamak üzere tasarlandığını söylüyor:

"ulusal park içindeki arazinin yalnızca gerektiği kadarını kullanmak".

Dolayısıyla anlaşmazlık, güvenilir bir su sisteminin nasıl kurulacağıyla da ilgili. Ulusal Parklar Dairesi, sular altında kalacak ulusal park alanını azaltırken yükü çeşitli önlemler arasında paylaştırmayı öneriyor. Sulama dairesi ise daha büyük projenin depolama kapasitesine daha fazla önem veriyor.

112 hektar, özellikle daha küçük proje kapsamında sular altında kalacak ulusal park arazisini ifade ediyor. Daha kapsamlı proje toplulukların kullandığı arazileri ve diğer yaşam alanlarını da etkiliyor. Bu nedenle nihai sınırlar, hem taşınma hem de yaban hayatının korunması açısından önem taşıyor.

Protestocular mevcut barajların iyileştirilmesini öneriyor

24 Ekim’deki protestoda Khon Rak Chan ağı ve orman koruma grupları, Khao Sip Ha Chan’ın, yaban hayatının ve doğal kaynakların korunması çağrısında bulundu. Katılımcılar baraja karşı olduklarını imzayla beyan etti; yaşam alanlarının kaybı, ekosisteme zarar ve bölge sakinlerinin yaşayacağı zorluklara ilişkin kaygılarını dile getirdi.

Topluluk lideri Pacharadnai Chai-thiang, açıklanan 7,2 milyar bahtlık bütçenin mevcut üç barajın geliştirilmesi ve yönetilmesi için kullanılmasını önerdi. Bu talep, tartışmayı hâlihazırda mevcut altyapıya ve bu altyapının topluluklara daha etkili biçimde hizmet edip edemeyeceğine geri döndürüyor.

Tayland birbiriyle bağlantılı birkaç kararla karşı karşıya: Ne kadar ormanın sular altında bırakılacağı, taşınmak zorunda kalan hanelerin nasıl destekleneceği, fillerin hareket güzergâhlarının nasıl korunacağı ve kıtlık sırasında suyun nasıl paylaştırılacağı. Koruma altındaki arazinin kullanımı için gereken son izin, daha büyük barajın yapılıp yapılamayacağını belirleyecek; bu sırada sanayinin büyümesi su kaynakları üzerindeki baskıyı artırmayı sürdürüyor.

Öne Çıkanlar

  • Önerilen Khlong Wang Tanot barajı 99,5 milyon metreküp su tutacak ve yapımı yedi yıl sürecek.
  • Bakanlar Kurulu onayı verildi, ancak koruma altındaki ormanı kullanma izni henüz alınmadı.
  • Barajın önerildiği alandaki Ban Klong Yang’da 334 hanede 654 kişi yaşıyor.
  • Yaşam alanlarının kaybı tehdidi altındaki ulusal parkı ve bitişik ormanları 100’den fazla fil kullanıyor.
  • Doğu Ekonomik Koridoru’ndaki sanayi suyu talebinin 2024-2037 arasında yüzde 58 artacağı öngörülüyor.
  • Ulusal Parklar Dairesi daha küçük bir barajı ve başka su önlemlerini öneriyor; protestocular ise mevcut barajlara yatırım yapılmasını istiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir