İstifa çağrısı cumhurbaşkanına iletildi
150 Endonezyalı profesörü temsil eden bir grup, 2024 cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki adaylığı için kullanılan eğitim belgelerine ilişkin soru işaretleri nedeniyle Cumhurbaşkanı Yardımcısı Gibran Rakabuming Raka’yı kendi isteğiyle istifa etmeye çağırdı. 19 Ekim 2026 tarihli açık mektup, Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto’ya ve Gibran’ın babası olan eski cumhurbaşkanı Joko Widodo’ya hitaben yazıldı.
İçindekiler
- İstifa çağrısı cumhurbaşkanına iletildi
- Profesörlere göre mahkeme neye hükmetti?
- Davanın merkezindeki eğitim şartı
- Başvurucular mahkemeden ne istedi?
- Uyuşmazlık nasıl gelişti?
- PDIP’den siyasi yanıt çağrısı
- Polis, denklik belgesiyle ilgili şikâyetçileri sorguladı
- Gelecekteki adaylık şartları için iki farklı öneri
- Çevrimiçi veriler ne gösteriyor?
- Öne Çıkanlar
Forum Guru Besar Indonesia (Endonezya Profesörler Forumu), çağrısını 6 Ekim’de kararı açıklanan Anayasa Mahkemesi’nin 01/PHPU.PRES-XXIV/2026 sayılı davasına dayandırdı. Profesörler, Gibran’ın adaylığının düşürülmemiş olmasına rağmen dava sırasında dile getirilen soru işaretlerinin etik sonuçları olduğunu savunuyor.
Hasanuddin Üniversitesi profesörü Idrus Paturusi, mektubu 13 akademisyenin hazırladığını ve profesörlerin daha geniş bir 150 kişilik grup adına imza attığını söyledi. Profesör Ryaas Rasyid de mektubun hazırlayıcılarından biri olarak gösterildi. İki isim de Güney Sulawesi’den.
Mektubun başlığı, Anayasanın Onurunu, Devlet Etiğini ve Ulusal Liderliğin Meşruiyetini Korumak anlamına geliyor. Temel talep, görevden kendi isteğiyle ayrılması. Idrus, çağrılarının Temsilciler Meclisi’nde (DPR) bir adım atılmasına yol açıp açmayacağını bilmediklerini söyledi. Herhangi bir azil girişimi, ayrı bir anayasal süreci izler.
Profesörlere göre mahkeme neye hükmetti?
Forumun savı, Anayasa Mahkemesi’nin gerekçesini nasıl yorumladığına dayanıyor. Mektuba göre mahkeme, Gibran aday olarak kaydolduğu sırada yabancı ülkelerde alınan ve Endonezya’daki lise düzeyine denk sayılan eğitim belgelerinin geçerliliğini ortaya koyan ikna edici kanıtlar bulmadı.
Profesörler, mahkemenin adaylığın düşürülmesine hükmetmediğini de kabul etti; bunu davacıların hukuki ehliyeti ve usule ilişkin sınırlamalarla açıkladı. Hukuki ehliyet, bir kişinin belirli bir davayı mahkemeye taşıma hakkı olup olmadığını ifade eder. Usule ilişkin sınırlamalar ise mahkemenin bir uyuşmazlığı nasıl ve ne zaman ele alabileceğini belirler.
Forum, bir dava görevden alma olmadan sonuçlansa bile yetkililerin dürüstlük, kamu sorumluluğu ve uygunluk konusundaki sorulara yanıt vermesi gerektiğini savunuyor. Bu nedenle çağrı, Gibran’dan zorunlu bir görevden alma sürecini beklemek yerine kişisel ve siyasi bir karar vermesini istiyor.
Mektubu hazırlayanlardan biri olan Hasanuddin Üniversitesi profesörü Idrus Paturusi, talebi doğrudan dile getirdi:
Kami menghimbau kepada Gibran supaya dengan sukarela mengundurkan diri,
Çağrısında Gibran’dan kendi isteğiyle istifa etmesini istedi. Profesörler bu talebi, özellikle kamu güveninin adayların sunduğu belgelerin doğruluğuna bağlı olduğu durumlarda, hükümetin en üst kademelerinde beklenen standartların sınanması olarak görüyor.
Davanın merkezindeki eğitim şartı
Eski hukuk ve insan hakları bakan yardımcısı Denny Indrayana ile 11 başvurucu, seçim uyuşmazlığına ilişkin davayı açtı. Davalı, Genel Seçim Komisyonu (KPU) oldu. Seçim Denetleme Kurumu (Bawaslu) ve Perkumpulan Militan Gibran 08 Nusantara ise ilgili taraflar olarak davaya katıldı.
Başvurucular, cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanı yardımcısı adayları için asgari eğitim şartını lise düzeyi veya dengi olarak belirleyen 2017 tarihli ve 7 sayılı Genel Seçimler Kanunu’nun 169(r) maddesine dayandı. Adayların bu şartı hem kayıt sırasında hem de aday çiftlerinin onaylanması aşamasında yasal olarak karşılaması gerektiğini savundular.
İtirazları, KPU’nun 2023 tarihli ve 19 sayılı yönetmeliğinin 18(3) maddesini de hedef aldı. İtiraz konusu hüküm, yükseköğretimi tamamladıklarına dair kanıt sunan adayların, yabancı ülkelerdeki lise veya dengi okullardan mezun olduklarını ayrıca belgelemeksizin sürece devam etmesine izin veriyor.
Eğitim denkliği kavramına aşina olmayan okurlar için mesele, yurt dışında alınan bir yeterliliğin Endonezya’nın eğitim sistemi içinde nasıl tanındığı. Okula devam edildiğini gösteren bir belge, mezuniyet belgesi ve eşdeğer eğitim düzeyini tanıyan resmî bir yazı, idari açıdan farklı sorulara yanıt verir. Başvurucular, Gibran’ın kaydı sırasında kabul edilen belgelerin yasal şartı karşılayıp karşılamadığını sorguladı.
Uyuşmazlıkta, Eğitim Bakanlığı’nın Gibran’ın Avustralya’daki UTS Insearch’teki öğrenimine ilişkin 2019 tarihli açıklamasına da atıfta bulunuluyor. Açıklamada, Gibran’ın 12. sınıfı tamamladığı ve Endonezya’daki meslek lisesi mezununa denk bilgiye sahip olduğu belirtilmişti. Eleştirmenler, bu denkliğin tanınmasında kullanılan dayanak belgeleri sorguladı.
Başvurucular mahkemeden ne istedi?
Denny ve diğer başvurucular, eğitim şartlarına ilişkin bir tespitin çok ötesine geçen taleplerde bulundu. Anayasa Mahkemesi’nden Gibran’ın adaylığını düşürmesini ve KPU’nun adaylığı ile seçimi düzenleyen kararlarını geçersiz kılmasını istediler.
İtiraz edilen kararlar arasında cumhurbaşkanı adayı çiftlerini onaylayan 2023 tarihli 1632 sayılı KPU kararı, aday çiftlerine oy pusulasındaki numaralarını veren 2023 tarihli 1644 sayılı karar, ulusal seçim sonuçlarını belirleyen 2024 tarihli 360 sayılı karar ve seçilen cumhurbaşkanı çiftini ilan eden 2024 tarihli 504 sayılı karar yer aldı. Başvurucuların talebi, bu kararların Gibran’a uygulandığı kısımlarla ilgiliydi.
Başvurucular ayrıca cumhurbaşkanı yardımcısı olarak yemin etmesinin iptal edilmesini istedi. Anayasa’nın 8(2) maddesine atıfta bulunarak, mahkemenin kararından sonraki 60 gün içinde cumhurbaşkanının önereceği iki aday arasından birinin Halk Danışma Meclisi (MPR) tarafından seçilmesini öngören bir karar talep ettiler.
60 günlük süre, başvurucuların talep ettiği çözümün bir parçasıydı. Gibran’ın adaylığı düşürülmediği için bu süre, yerine geçecek kişinin seçilmesi için bir takvime dönüşmedi. Profesörler daha sonra açık mektuplarıyla istifa çağrısı yapmayı tercih etti.
Uyuşmazlık nasıl gelişti?
Mahkeme süreci, çevrimiçi tartışmalar ve profesörlerin çağrısı birkaç haftaya yayıldı. Süreçteki sıralama önemli; çünkü bugün dolaşımda olan sosyal medya verileri 19 Ekim tarihli mektuptan önce toplandı.
- 21 Eylül 2026: Mahkeme, başvurucuların iddialarını ve taleplerini sunduğu ön duruşmayı yaptı.
- 6 Ekim: Anayasa Mahkemesi, Başkan Suhartoyo’nun başkanlığında Cakarta’da 01/PHPU.PRES-XXIV/2026 sayılı davanın kararını açıklamaya başladı.
- 6-13 Ekim: Drone Emprit, eğitim uyuşmazlığı ve Gibran’ın görevden alınması çağrıları hakkındaki çevrimiçi tartışmaları analiz etti.
- 19 Ekim: Profesörler, Gibran’ı kendi isteğiyle istifa etmeye çağıran açık mektuplarını bu tarihle yayımladı.
- 21 Ekim: PDIP Genel Sekreteri Hasto Kristiyanto, cumhurbaşkanını ve parlamentodaki partileri çağrıyı dinlemeye davet etti. Siyasi gözlemci Muhammad Asratillah da olası etkilerini değerlendirdi.
Bu sıralama, bir mahkeme uyuşmazlığının kamu göreviyle ilgili daha geniş bir tartışmaya nasıl dönüştüğünü gösteriyor. Profesörlerin mektubu, kararın ardından örgütlü bir akademik çağrı ortaya koyarken parti siyasetçileri ve sivil toplumdaki şikâyetçiler de kendi yollarından yanıt aradı.
PDIP’den siyasi yanıt çağrısı
Endonezya Mücadele Demokrat Partisi (PDIP), merkez yönetiminin profesörlerin mektubunu aldığını doğruladı. Genel Sekreter Hasto Kristiyanto, Prabowo’ya ve DPR’de temsil edilen siyasi partilere akademisyenlerin taleplerini dinleme çağrısı yaptı.
Hasto, 21 Ekim’de Güney Cakarta’daki Sekolah Rakyat PDIP’de konuştu. Gibran’ın adaylığına dahil olanları, asgari şartların siyasi gücün müdahalesiyle dayatıldığını savunarak, nezaketten, dürüstlükten ve örnek olma sorumluluğundan uzaklaşmakla suçladı.
Bu açıklamalar çağrıya parti siyaseti içinde bir muhatap kazandırdı, ancak Hasto sözlerinde parlamentoya ilişkin bir takvim açıklamadı. Idrus da akademisyenlerin girişiminin DPR’de bir sürece dönüşüp dönüşmeyeceğini söyleyemeyeceklerini belirtti.
Siyasi gözlemci Muhammad Asratillah, mektubu demokratik etik konusunda kaygılı aydınların müdahalesi olarak nitelendirdi. Etkisinin, savların niteliğine, olguların doğruluğuna ve taleplerin anayasal dayanağına bağlı olacağını söyledi.
Asratillah üç olası gelişme sıraladı: kamuoyunda daha geniş bir tartışma, hükümetten veya cumhurbaşkanı yardımcısından bir açıklama ya da başka tanınmış isimlerin ve sivil toplum gruplarının katılmasıyla artan siyasi baskı. Bir görevliye yönelik baskı ile görev süresini sona erdirmek için gereken resmî adımları birbirinden ayırdı.
Polis, denklik belgesiyle ilgili şikâyetçileri sorguladı
Endonezya Ulusal Polisi’nin kriminal soruşturma birimi Bareskrim, Gibran’ın eğitiminin Endonezya’daki bir yeterliliğe denk sayıldığını belirten yazının sahte olduğu iddiasıyla şikâyette bulunan kişileri de sorguladı. Bu yazı, Endonezcede “belge” veya “resmî yazı” anlamına gelen suket kısaltmasıyla anılıyor.
Soruşturmacılar şikâyetçi Syamsuddin’i, daha sonra da Riadi’yi sorguladı. Riadi, şikâyetinin içeriği, şikâyette bulunma nedenleri ve bu girişimi başka çıkarların yönlendirip yönlendirmediği hakkında yaklaşık 15 soruyla karşılaştığını söyledi.
Riadi, şikâyetinin arkasında siyasi çıkarlar olduğu iddiasını reddetti. Endonezya ve eğitim etiği için kaygı duyduğu için harekete geçtiğini belirterek polisten konuyu profesyonelce ele almasını istedi.
Anlatılan polis faaliyeti, bir iddiayla ilgili şikâyetçilerin sorgulanmasından ibaret. Bu anlatımlarda, sahtecilik iddiasıyla ilgili bir suçlama kararı veya tamamlanmış bir polis tespiti duyurulmadı. İlgililer açısından atılacak bir sonraki somut adım, soruşturmacıların nasıl ilerleyeceğine dair resmî bir karar olacak.
Gelecekteki adaylık şartları için iki farklı öneri
DPR’nin II. Komisyonunda görev yapan Golkar Partili siyasetçi Ahmad Doli Kurnia, milletvekilleri ile hükümete cumhurbaşkanlığı için eğitim şartlarını daha katı ve açık hâle getirme çağrısı yaptı. Seçim Kanunu’nda Endonezya’da ve yurt dışında alınan yeterliliklerin nasıl denetlenmesi gerektiğinin belirtilmesini istiyor.
Doli, eğitim şartlarının korunması ve hatta yükseltilmesi gerektiğini savunuyor. Ona göre daha ayrıntılı bir kanun, KPU’ya teknik kurallar hazırlamak ve aday belgelerini incelemek için daha sağlam bir dayanak sağlayarak şartların uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıkları azaltabilir.
Eski Anayasa Mahkemesi yargıcı Jimly Asshiddiqie ise farklı bir yaklaşım önerdi: diploma şartını kaldırmak ve her adayın eğitim geçmişine ilişkin bilgileri seçmenlere açıkça sunmak. Önerisine göre adayın göreve uygun olup olmadığına seçmenler karar verecek.
İki öneri, KPU’nun görevini farklı biçimlerde değiştirecek. Doli, aday olabilmek için daha sıkı bir yeterlilik denetiminden yana. Jimly ise seçmenlerin sandıkta karar verebilmesi için bilgilerin açıklanmasını savunuyor. Her iki öneri de gelecekteki seçim kurallarını ele alırken mevcut tartışma, 2024 seçimlerinde kabul edilen belgelerle ilgili.
Tartışmada, adayların yaş şartlarıyla ilgili Anayasa Mahkemesi’nin 90/PUU-XXI/2023 sayılı kararı da yeniden gündeme geldi. Bu karar, seçilmiş bölgesel görevlerde bulunmuş 40 yaş altındaki adayların seçime girmesinin önünü açtı. Gibran adaylığı sırasında 36 yaşındaydı. Eğitim davası ise uygunluk kurallarının başka bir bölümünü ilgilendiriyor.
Çevrimiçi veriler ne gösteriyor?
Drone Emprit, 6-13 Ekim tarihleri arasında X, Facebook, Instagram, YouTube, TikTok ve Threads’de 59.615 paylaşım ve yorumun yanı sıra çevrimiçi medyada 9.771 paylaşımı analiz etti. X’teki tartışmaların sınıflandırılması, Gibran’a yönelik itirazları destekleyenlerin karşı çıkanlardan fazla olduğunu gösterdi.
X verilerinde, Gibran’ın adaylığına yönelik itirazları veya görevden alınması çağrılarını olumlu yönde destekleyen 24.351, olumsuz yönde değerlendiren 5.706 ve tarafsız 4.400 paylaşım yer aldı. Belirtilen oranlar sırasıyla yüzde 70,7, yüzde 16,6 ve yüzde 12,8’di. 24.351 ve 5.706 sayıları esas alındığında destekleyici paylaşımların sayısı olumsuz paylaşımların yaklaşık 4,3 katıydı.
Olumlu kategoride kendi isteğiyle istifa çağrıları, Gibran’ın adaylığındaki iddia edilen aksaklıklara yönelik eleştiriler ve parlamentonun inceleme yapması talepleri yer aldı. Olumsuz kategoride ise bakanlığın denklik belgesini savunan görüşler ve uyuşmazlığın siyasi düşmanlıktan kaynaklandığı suçlamaları vardı.
Bu yüzdeler, veri toplama döneminde X’te sınıflandırılan paylaşımları ifade ediyor; Endonezyalı seçmenlerle yapılan bir anketin sonuçları değil. Veriler, profesörlerin mektuplarını tarihlediği günden altı gün önce toplandığı için mahkeme davası çevresindeki önceki tartışmayı yansıtıyor.
Gibran’ın önündeki siyasi sınav, profesörlerin kayıt belgeleriyle ilgili somut kaygılarına yanıt verip vermeyeceği. Yakından izlenecek gelişmeler arasında kendisinin veya cumhurbaşkanlığının açıklaması, parlamentoda tanımlanmış bir adım ya da polisten gelecek bir duyuru bulunuyor. Çağrıya ilişkin haberlerde bu adımlardan herhangi biri için tarih açıklanmadı.
Öne Çıkanlar
- 150 profesörü temsil eden bir forum, 19 Ekim 2026 tarihli mektupla Gibran’ı kendi isteğiyle istifa etmeye çağırdı.
- Çağrı, Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto’ya ve eski cumhurbaşkanı Joko Widodo’ya iletildi.
- Profesörler etik savlarını, eğitim şartlarıyla ilgili Anayasa Mahkemesi davasını yorumlama biçimlerine dayandırdı.
- Gibran’ın adaylığı düşürülmedi ve başvurucuların yerine geçecek kişinin seçilmesine ilişkin talep ettikleri takvim yürürlüğe girmedi.
- PDIP siyasi liderleri çağrıyı dinlemeye davet ederken polis, belge sahteciliği iddiasıyla şikâyetçileri sorguladı.
- Milletvekilleri ve eski bir anayasa yargıcı, gelecekteki eğitim şartları için birbiriyle çelişen öneriler sundu.
- Drone Emprit’in aktarılan X verileri, profesörlerin mektubundan önceki 6-13 Ekim dönemini kapsıyor.






