Daha fazla yapay zekâ kullanımı, daha yüksek fiyatlar ve işe başlamak için daha uzun bekleme
Çin’de yapay zekâ tokenlarının günlük tüketimi, Çin Bilgi ve İletişim Teknolojileri Akademisi’ne (CAICT) göre Haziran 2026’da yaklaşık 500 trilyona ulaştı. Bu, Aralık 2025’te kaydedilen düzeyin neredeyse dört katı. Fiyatlar da taleple birlikte yükseldi: Karşılaştırma için ortak bir ölçüye uyarlanan yurt içi ortalama fiyat, 2025’in ikinci yarısındaki 6,8 yuandan 2026’da 13,46 yuana çıkarak yaklaşık yüzde 98 arttı.
İçindekiler
- Daha fazla yapay zekâ kullanımı, daha yüksek fiyatlar ve işe başlamak için daha uzun bekleme
- Çin bu ölçekte ne tüketiyor?
- İzleme neleri kapsadı?
- İki yıllık indirimlerin ardından fiyatlar yükseldi
- Üretim başladıktan sonra yanıtlar daha hızlı geliyor
- İlk yanıt neden daha uzun sürüyor?
- Modeller aynı anda çok daha fazla bilgiyi işleyebiliyor
- Aynı model farklı platformlarda farklı performans gösteriyor
- Değişiklikler müşteriler için ne anlama geliyor?
- Önemli Noktalar
23 Ekim’de yayımlanan CAICT Büyük Model Token Hizmeti Performans İzleme Raporu (2026), kullanıcıların doğrudan fark edebileceği bir değişimi de kaydediyor. Yurt içi modeller, ağustosta 2025 ortalamasına kıyasla yaklaşık iki kat daha hızlı metin üretti; ancak ilk tokenı üretmeleri daha uzun sürdü. Yanıt başladıktan sonra daha hızlı geldi, başlamadan önceyse bekleme süresi uzadı.
Bulgular; iki yıllık fiyat rekabetinin ardından toparlanan, tüketimin hızla arttığı ve çok daha büyük miktarda bilgiyi işleyebilen hizmetlerin bulunduğu bir pazara ışık tutuyor. Ayrıca yapay zekâ hizmeti seçerken modelin adına bakmanın neden yeterli olmadığını da gösteriyor: Aynı modeli çalıştıran farklı platformların sonuçları kayda değer ölçüde değişti.
Çin bu ölçekte ne tüketiyor?
Token, bir yapay zekâ modelinin işlediği veya ürettiği küçük bir bilgi birimidir. Metinde bir kelime, kelimenin bir bölümü ya da noktalama işareti olabilir. Tokenlar, bir modelin ne kadar iş yaptığını ölçmek için ortak bir yöntem sunar; ancak tokenların kelimelerle ilişkisi dillere ve sistemlere göre değişir.
Dolayısıyla CAICT’nin günde yaklaşık 500 trilyon tokenlık verisi, model faaliyetinin hacmini gösteriyor. Aralık 2025’ten bu yana yaşanan yaklaşık dört katlık artış, kabaca yüzde 300’lük büyümeye karşılık geliyor; haziran toplamı önceki düzeyin neredeyse dört katına çıkmış durumda.
Daha fazla sağlayıcı artık genellikle MaaS olarak kısaltılan hizmet olarak model platformları üzerinden erişim sunuyor. Müşteriler, bir yazılım parçasının başka bir yazılımdan bir görevi yerine getirmesini isteyen bağlantı olan genel bulut uygulama programlama arayüzü (API) üzerinden istek gönderiyor. İşletmeler bu yöntemle, temel modeli kendileri işletmeden ürünlerine yapay zekâ ekleyebiliyor.
İzleme neleri kapsadı?
CAICT Yapay Zekâ Araştırma Enstitüsü raporu; Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığının büyük model ve donanım-yazılım değerlendirmesine yönelik kilit laboratuvarı ile Yapay Zekâ Endüstrisi İttifakı’yla birlikte yayımladı. İzleme, Ocak-Ağustos 2026 dönemini kapsıyor.
Değerlendirmede isteklerin başarı oranları, çıktı hızı, çıktının başlamasından önceki bekleme süresi, kararlılık, fiyatlar ve bağlam pencereleri inceleniyor. DeepSeek, Qwen, GLM ve Kimi adlı dört açık kaynaklı model ailesini sunan üçüncü taraf hizmetler, modellerin resmî platformlarıyla karşılaştırılıyor.
CAICT, kullanıcıların token hizmetlerinin performansını değerlendirmekte ve sağlayıcı seçmekte çoğu zaman zorlandığını belirtiyor. Ölçümler, tek bir fiyat veya hız verisinin gizli bırakacağı hizmet özelliklerini ayrı ayrı ele alarak bu pratik soruna yanıt veriyor.
Başlıca tarihler, değişimlerin nasıl geliştiğini gösteriyor:
- Aralık 2025: Yurt içi günlük token tüketiminde sonradan görülen yaklaşık dört katlık artışın karşılaştırma noktası.
- Ocak-Ağustos 2026: Raporun izleme dönemi.
- Mayıs 2026: İzlemeye dört açık kaynaklı model ailesinin yeni sürümleri eklendi.
- Haziran 2026: Yurt içi günlük token tüketimi yaklaşık 500 trilyona ulaştı.
- Ağustos 2026: Yurt içi çıktı hızı saniyede ortalama 78,23 token oldu.
- 23 Ekim 2026: Rapor yayımlandı.
İki yıllık indirimlerin ardından fiyatlar yükseldi
Yurt içi model hizmetleri 2026’ya iki yıllık fiyat rekabetinin ardından girdi. 6,8 yuandan 13,46 yuana çıkan fiyat, CAICT’nin standartlaştırılmış fiyat ölçüsüne göre 6,66 yuanlık artışa karşılık geliyor; önceki ortalama neredeyse ikiye katlanmış durumda.
Standartlaştırma, farklı fiyatlandırma düzenlerini karşılaştırılabilmeleri için ortak bir ölçüye dönüştürmek anlamına geliyor. Ancak bu yuan tutarlarının hangi faturalandırma miktarına dayandığı belirtilmediğinden müşteriler rapordaki ortalamadan belirli bir isteğin maliyetine doğrudan ulaşamıyor.
Çin dışında 2026’da piyasaya çıkan tipik modeller, aynı standartlaştırılmış ölçüde ortalama yaklaşık 117,8 yuan tutarında. Bu, 13,46 yuanlık yurt içi ortalamanın yaklaşık 8,8 katı. Karşılaştırma, izlenen grupları yansıtıyor; müşterilerin karşılaştığı fiyatlarsa model ve platforma göre değişiyor.
Üretim başladıktan sonra yanıtlar daha hızlı geliyor
Yurt içi modeller ağustosta saniyede ortalama 78,23 token üretti; 2025 ortalaması saniyede 38,25 token düzeyindeydi. Yaklaşık yüzde 105’lik artış, çıktı hızının iki kattan biraz fazla yükseldiği anlamına geliyor.
Üretim hızı veya saniye başına token (TPS) olarak bilinen bu ölçü, hizmetin yanıtı ne kadar hızlı ürettiğini gösteriyor. Daha yüksek bir değer, üretim başladıktan sonra uzun bir yanıtın iletilmesi için gereken süreyi kısaltabilir.
Çin dışındaki tipik modeller ağustosta saniyede ortalama 112,82 token üretti; bu, yurt içi değerden yaklaşık yüzde 44 daha yüksek. Bu modellerin çıktı hızı da keskin biçimde arttı: Aralık 2025’te saniyede 51,35 token olan hız, yaklaşık yüzde 120 yükseldi.
Karşılaştırma dönemleri farklı: Yurt içi değer 2025 yılının tamamındaki ortalamayla, yurt dışı değeriyse aralık ayıyla karşılaştırılıyor. Her iki seri de çıktı hızında büyük bir iyileşme gösterirken, izlenen yurt dışı modeller ağustosta daha yüksek bir ortalamayı korudu.
İlk yanıt neden daha uzun sürüyor?
Yurt içi modellerin ağustosta ilk tokenı üretmesi ortalama 1,26 saniye sürdü; bu süre 2025’te 0,78 saniyeydi. 0,48 saniyelik artış, yaklaşık yüzde 62’ye karşılık geliyor.
Bu bekleme süresine ilk tokena kadar geçen süre (TTFT) deniyor. Sohbet robotu kullanan biri için bu, isteği göndermesiyle yanıtın görünmeye başlaması arasındaki duraklama. Üretim hızı bu duraklamadan sonrasındaki tempoyu ölçtüğünden, bir hizmet bir ölçütte iyileşirken diğerinde yavaşlayabilir.
Tipik yurt dışı modellerin yanıt vermeye başlaması ağustosta ortalama 2,08 saniye sürdü; nisan ayında bu süre 1,04 saniyeydi. Dolayısıyla yurt içi modeller ağustosta ortalama 0,82 saniye daha erken çıktı üretmeye başladı, ancak sonrasındaki üretim hızları daha düşüktü.
CAICT, ilk yanıt süresinin uzamasını aynı anda gerçekleşen çeşitli değişikliklere bağlıyor: Daha büyük modeller, daha uzun bağlamlar ve daha fazla istek. Büyük modeller daha fazla işlem gücü gerektiriyor; uzun bağlamlar işlenecek bilgi miktarını artırıyor; yoğun trafik de hizmet üzerindeki talebi yükseltiyor.
Modeller aynı anda çok daha fazla bilgiyi işleyebiliyor
İzlenen modellerin yüzde 47,8’i 1 milyon tokenlık bağlam pencerelerini destekliyordu. Çok daha büyük bir kesim, yüzde 95,7’si ise en az 200 bin tokenı işleyebiliyordu. Bu oran, 2025 sonuna kıyasla 76 puandan fazla yükseldi.
Bağlam penceresi, bir modelin bir istek sırasında üzerinde çalışabileceği bilgi miktarıdır. Talimatları, önceki konuşmaları ve analiz için gönderilen belgeleri içerebilir. Daha geniş bir pencere, kullanıcıların bilgiyi ayrı isteklere bölmek yerine tek seferde sunmasına olanak tanır.
Veriler, izlenen modeller arasında daha uzun bağlamların ne kadar hızlı yaygınlaştığını gösteriyor. Neredeyse yarısı 1 milyon tokenlık kapasite sunarken, yalnızca yüzde 4,3’ü 200 bin tokenın altında kalıyordu. En az 200 bin tokenı destekleyenlerin oranındaki 76 puanı aşan artış, bu payın 2025 sonunda yüzde 19,7’nin altında olduğu anlamına geliyor.
Uzun belgeleri işleyen bir işletme için kapasitedeki bu artış, tek bir göreve daha fazla bilgi sığdırılmasını sağlıyor. Ayrıca raporun kapasiteyi bekleme süresiyle birlikte incelemesinin nedenini de açıklamaya yardımcı oluyor: Model, ilk görünür yanıt gelmeden önce çok daha fazla bilgiyi işliyor olabilir.
Aynı model farklı platformlarda farklı performans gösteriyor
DeepSeek, Qwen, GLM ve Kimi hizmetlerinin üretim hızı, ilk yanıt süresi ve istek başarı oranları sağlayıcıya göre değişti. Aynı model için platformlar arasındaki çıktı hızı farkı iki kata yaklaştı.
Bazı üçüncü taraf hizmetler resmî platformlardan daha iyi performans gösterdi. CAICT, farklılıkları çıkarım hızlandırma, optimizasyon stratejileri ve maliyet kontrolündeki değişikliklere bağlıyor. Çıkarım, eğitilmiş bir modelin yanıt üretirken yürüttüğü hesaplama sürecidir; sağlayıcılar bu süreci farklı biçimlerde düzenleyip optimize edebilir.
Sürüm değişiklikleri de etkili oldu. DeepSeek-V4-Pro, ağustosta DeepSeek-V3.2’nin iki katı üretim hızına ulaştı. Mayıs ayındaki güncellemelerin ardından izlenen modellerde bekleme süresi genellikle önce arttı, sağlayıcıların optimizasyonları devreye almasıyla sonra düştü. Gecikmeler zamanla güncellemeler öncesindeki düzeylerine yaklaştı.
Dolayısıyla hizmet seçen müşterilerin birbiriyle ilişkili iki kararı var: Hangi modeli kullanacakları ve modeli hangi platformda çalıştıracakları. Raporun bulguları, sağlayıcı düzeyindeki performansı bu seçimin somut bir parçası hâline getiriyor.
Değişiklikler müşteriler için ne anlama geliyor?
Yapay zekâ hizmeti satın alan bir işletme, artık daha yüksek yurt içi ortalama fiyatlarla birlikte daha hızlı çıktılar ve çok daha geniş bağlam pencereleriyle karşı karşıya. En yararlı karşılaştırma, yapılacak işe bağlı: Etkileşimli bir sohbette hızlı yanıt vermeye başlamak önem taşırken uzun bir yanıt üretiminde sürdürülebilir çıktı hızı daha belirleyici oluyor.
Belge analizi hizmeti geniş bir bağlam penceresine ihtiyaç duyabilir; tekrarlanan müşteri isteklerini karşılayan bir uygulama ise başarılı çağrılara ve istikrarlı performansa da bağlıdır. CAICT, kullanıcı deneyiminin farklı yönlerini etkiledikleri için bu ölçümlerin tümüne yer veriyor.
Raporun ortaya koyduğu genel tablo, standartlaştırılmış fiyat ölçüsünde pahalılaşırken hacim ve kapasite bakımından büyüyen bir pazar. Yurt içi hizmetler, izlenen yurt dışı modellere kıyasla kayda değer fiyat avantajını korudu ve ağustosta ortalama olarak daha erken yanıt vermeye başladı. Yurt dışı modeller, üretim başladıktan sonra tokenları daha hızlı üretti. Her iki grupta da ilk token için bekleme süresinin uzaması, daha büyük modellerin ve artan kullanımın beraberinde getirdiği baskıyı gösteriyor.
Önemli Noktalar
- Çin’de yapay zekâ tokenlarının günlük tüketimi Haziran 2026’da yaklaşık 500 trilyona ulaştı; bu, Aralık 2025 düzeyinin neredeyse dört katı.
- Standartlaştırılmış yurt içi fiyatlar yaklaşık yüzde 98 artarak 6,8 yuandan 13,46 yuana çıktı.
- Yurt içi çıktı hızı ağustosta saniyede ortalama 78,23 token oldu; 2025 ortalamasının iki katından fazlaydı.
- Yurt içinde ilk token için bekleme süresi 0,78 saniyeden 1,26 saniyeye çıktı.
- İzlenen modellerin yüzde 95,7’si en az 200 bin tokenlık bağlam pencerelerini destekliyordu.
- Aynı modelin çıktı hızı platformlar arasında iki kata yakın farklılık gösterdi; bazı üçüncü taraf sağlayıcılar resmî hizmetlerden daha iyi performans sergiledi.






