Bangladeş’te dış kaynak kullanımındaki reform yaklaşık 100 bin kamu pozisyonunu beklemeye aldı

9 dakikalık okuma
Bangladesh's Outsourcing Overhaul Leaves About 100,000 Government Jobs on Hold

İşe alım reformu hastanelerde ve kamu binalarında personel alımını durdurdu

Bangladeş’te kamu kurumlarında açılması önerilen yaklaşık 100 bin geçici pozisyon beklemede. Revize edilen dış kaynak kullanımı politikası, kurumların çalışanlarla doğrudan sözleşme yapmasına izin verirken kamu alımlarına ilişkin mevzuatta buna uygun bir yöntem bulunmuyor. Bekleyen teklifler arasında sağlık kurumlarında görevlendirilmek üzere yaklaşık 20 bin hizmet personeli ile Kamu Yapıları Dairesine bağlı binalar ve kamu ofisleri için 5 bin çalışan yer alıyor.

İçindekiler
  1. İşe alım reformu hastanelerde ve kamu binalarında personel alımını durdurdu
  2. Revize edilen politika neyi değiştiriyor?
  3. Kurumlar yeni yöntemi neden kullanamıyor?
  4. İşe alım birikiminin yoğunlaştığı alanlar
  5. Politika bu noktaya nasıl geldi?
  6. Kamu alımları kurumu neden kaygılı?
  7. Özel sektörün katılımı ve IIFC seçeneği
  8. Çalışanlar ve tedarikçiler farklı risklere dikkat çekiyor
  9. İşe alım başlamadan önce hangi kararlar alınmalı?
  10. Önemli Noktalar

Pozisyonlar, hastane temizliği, laboratuvar yardımcılığı, hasta taşıma sedyelerinin götürülüp getirilmesi ve kamu binalarının bakımını kapsayan destek işlerinde 16. ve 20. derece arasındaki kadroları içeriyor. Bakanlıkların personel ihtiyacı var, ancak yetkililer ne özel tedarikçilerle yürütülen önceki düzenleme üzerinden ne de bireysel çalışanlarla sözleşme yapılmasını öngören yeni yöntemle ilerleyebildiklerini söylüyor.

Maliye Bölümü, gerekli yasal değişikliklerin yapılması için 21 Eylül’de Bangladeş Kamu Alımları Kurumundan (BPPA) talepte bulundu. Kamu alımları kurumu, 14 Ekim’de verdiği yanıtta bireylerle doğrudan sözleşme yapılmasının dış kaynak kullanımının temel yapısını değiştireceği ve mali, idari ve sözleşmeye ilişkin sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Çıkmaza ilişkin bilgiler 21 Ekim 2026’da güncellenen bir haberde aktarıldı.

Anlaşmazlık, işe alım sürecinde birbiriyle yarışan iki kaygıyı bir araya getiriyor. Çalışanlar, özel tedarikçilere atfettikleri işe alım ödemelerinden ve maaş kesintilerinden kurtulmak istiyor. Kamu alımları yetkilileri ise çalışanların seçilmesi, sözleşmelerin uygulanması ve hizmetin aksaması durumunda sorumluluğun kime ait olacağının belirlenmesi için işler bir sistem talep ediyor.

Hastalar ve kamu kurumlarından hizmet alanlar açısından acil mesele daha somut: Kurumlar, ihtiyaç duyduklarını söyledikleri temizlik görevlilerini, yardımcı personeli ve diğer destek çalışanlarını işe alamıyor. Sağlık kurumları ile Kamu Yapıları Dairesi, önerilen 100 bin pozisyonun yaklaşık 25 binini, yani dörtte birini oluşturuyor.

Reklam

Revize edilen politika neyi değiştiriyor?

Maliye Bakanlığının 2025 dış kaynak kullanımı politikası duyurusu, resmî yayın tarihini 16 Nisan 2025 olarak kaydediyor. 21 Eylül tarihli revizyon ve yazışmalar, kurumların bu politika kapsamında hizmetleri nasıl temin edeceğine ilişkin sonraki değişikliklerle ilgili.

Önceki düzende bir kamu kurumu, rekabetçi bir süreçle özel bir hizmet tedarikçisi seçiyordu. Kurum şirketle sözleşme imzalıyor, şirket de çalışanları temin ediyordu. Bu çalışanlar, tedarikçi şirketin personeli olarak kamu binalarında görev yapıyordu.

Revize edilen düzenleme, özel tedarikçileri bu işe alım yönteminden çıkarıyor. Bakanlıklar, bölümler ve daireler bunun yerine hizmetleri doğrudan bireylerden temin edecek. Ayrıca Maliye Bölümü tarafından onaylanmış uzman bir kuruluş olan IIFC’den de yararlanabilecekler.

Maliye Bölümü, hedefleri arasında kamu işlerinin hızlandırılması, hizmetlerin daha kısa sürede temin edilmesi, şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılması, kamu harcamalarının azaltılması ve hizmet kalitesinin yükseltilmesinin bulunduğunu belirtti. Önerilen yasal değişikliklerle doğrudan sözleşme yapılmasının kamu alımları sistemi içinde mümkün kılınması amaçlanıyor.

Kurumlar yeni yöntemi neden kullanamıyor?

2006 tarihli Kamu Alımları Yasası ve 2025 tarihli Kamu Alımları Kuralları, kamu alımlarının yasal çerçevesini oluşturuyor. Kamu alımı, kamu kurumlarının kamu kaynaklarıyla mal, iş veya hizmet satın almak için kullandığı süreci ifade ediyor.

Maliye Bölümünün 21 Eylül tarihli yazısında, dış kaynak kullanımının bu çerçevede fiziksel hizmet olarak yer aldığı belirtildi. Ancak mevzuat, söz konusu hizmetlerin doğrudan bireylerden temin edilmesi için önerilen yöntemi içermiyor. Bu nedenle kurumlar, 16. ve 20. dereceler arasındaki geçici pozisyonlar için gerekli karşılık gelen kamu alımı usulüne sahip değil.

Bir politika, bakanlığın ne yapmak istediğini açıklayabilir; kamu alımları mevzuatı ise bir kurumun parayı nasıl harcayabileceğini ve nasıl sözleşme yapabileceğini belirler. Bu durumda yeni politika ile satın alma usulleri birbiriyle uyumsuz hâle geldi. Yetkililer, bu boşluğun revize edilen düzenlemenin uygulamaya konmasını engellediğini söylüyor.

Bakanlıkların, özel tedarikçiler aracılığıyla çalışan temini için hâlihazırda devam eden ihalelere ilişkin de talimatlara ihtiyacı var. Revizyon, bu ihalelerin nasıl ele alınacağını netleştirmiyor. Birkaç daire açıklama talebiyle Maliye Bakanlığına yazı gönderdi; böylece daha geniş kapsamlı yasal anlaşmazlığa acil bir geçiş sorunu da eklendi.

Reklam

İşe alım birikiminin yoğunlaştığı alanlar

Maliye Bakanlığı yetkililerinin aktardığı bilgilere göre Sağlık Bakanlığına bağlı kurumlarda yaklaşık 20 bin hizmet personeli için teklif bulunuyor. Etkilenen görevler arasında hastane temizlik görevlileri, laboratuvar yardımcıları, sedye görevlileri ve diğer destek personeli yer alıyor.

Sağlık Eğitimi ve Aile Refahı Bölümünün ortak sekreteri Asib Ahsan, devam eden ihaleler konusunda ne yapılacağını öğrenmek için Maliye Bakanlığına başvurduklarını söyledi. Gündelik ücretle birkaç bin çalışanın görevlendirilmesi planlanıyordu, ancak politika net olmadığı için işe alım süreci ilerleyemedi.

Kamu Yapıları Dairesinin kamu lojmanlarında ve ofislerinde temizlik ve diğer hizmetleri sağlamak üzere yaklaşık 5 bin çalışan için teklifleri bulunuyor. Benzer işe alım sorunları demiryolları, sosyal refah ve tarımdan sorumlu bakanlıkları da etkiledi.

Toplam yaklaşık 100 bin kişilik birikim içinde önerilen 20 bin çalışanla sağlık kurumlarının payı beşte bir dolayında. Kamu Yapıları Dairesinin payı ise yüzde 5. Bu rakamlar, sorunun tek bir bakanlıkla sınırlı olmadığını; hem halka sunulan hizmetleri hem de kamu tesislerinin bakımını etkilediğini gösteriyor.

Politika bu noktaya nasıl geldi?

Maliye Bakanlığı yetkililerine göre Bangladeş ilk dış kaynak kullanımı politikasını 2008’de yürürlüğe koydu. Hükümet, bazı destek işleri için hizmet temin etme yöntemini değiştirerek maaş, ödenek ve emeklilik giderlerindeki artışı azaltmayı amaçladı.

2009’dan itibaren, o dönemde üçüncü ve dördüncü sınıf işler olarak tanımlanan kategorilerde doğrudan kamu işe alımının yerini geçici dış kaynak kullanımı düzenlemeleri aldı. Politika, tanınmış özel kuruluşlarla sözleşme yapılmasını şart koşuyor, bireysel çalışanlarla sözleşme yapılmasını ve bu düzenleme kapsamında bir kişinin adına atama mektubu çıkarılmasını yasaklıyordu.

  • 2008: Hükümet ilk dış kaynak kullanımı politikasını yürürlüğe koydu.
  • 2009: Etkilenen destek işlerinde doğrudan işe alımın yerini geçici dış kaynak kullanımı düzenlemeleri almaya başladı.
  • 2018: Politika revize edildi.
  • 16 Nisan 2025: Maliye Bakanlığı, 2025 dış kaynak kullanımı politikası duyurusunu yayımladı.
  • 21 Eylül: Maliye Bölümü sonraki revizyonu yayımladı ve kamu alımları yasası ile kurallarında değişiklik yapılmasını talep etti.
  • 14 Ekim: BPPA; doğrudan sözleşmeler, özel sektörün katılımı ve uygulama konularındaki kaygılarını iletti.
  • 21 Ekim 2026: İşe alımdaki birikimin, geçici olarak açılması önerilen yaklaşık 100 bin pozisyonu etkilediği bildirildi.

Son değişiklik, önceki modelin temel bir özelliğini tersine çeviriyor: Sözleşmenin kamu kurumu ile işi yapan her bir kişi arasında değil, kurum ile tedarikçi arasında yapılması. BPPA’nın itirazları büyük ölçüde bu değişikliğin sonuçlarına odaklanıyor.

Reklam

Kamu alımları kurumu neden kaygılı?

BPPA, dış kaynak kullanımının amaçlarından birinin kamu kurumları ile hizmet çalışanları arasında doğrudan sözleşme ilişkisi oluşmasını önlemek olduğunu söyledi. Bir diğer amaç ise bu çalışanları gelecekte kamu bütçesinden finanse edilen kadrolara alma taleplerinden kaynaklanabilecek mali ve idari sorunları sınırlamaktı.

Tedarikçi modelinde hükümet bir şirketten hizmet satın alıyor ve şirket kendi çalışanlarından sorumlu oluyor. Doğrudan sözleşmeler, kamu kurumu ile bireysel çalışan arasında farklı bir ilişki kuracak ve daha önce tedarikçinin üstlendiği sözleşme sorumluluklarını kamu kurumuna yükleyecek.

BPPA ayrıca bireysel hizmet çalışanlarının kamu alımları mevzuatında öngörülen sözleşmelere uyma ve bu sözleşmeleri uygulama becerisine sahip olup olmayacağını sorguladı. Kurumun kaygısı, işi kimin yapacağının seçilmesinin yanı sıra sözleşme yükümlülüklerinin yönetilmesine ilişkin pratik görevleri de kapsıyor.

Kurum, çalışan seçimi, sözleşme sorumluluğu ve özel sektörün katılımının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Sorumluluk, bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde kimin hesap vereceği de dahil olmak üzere sözleşmeden doğan yükümlülükleri ifade ediyor. Bu kararlar, bir kurumun güvenilir hizmet talep etme yöntemini ve çalışanın çalışma koşullarını nasıl anlayacağını belirliyor.

Özel sektörün katılımı ve IIFC seçeneği

BPPA, özel tedarikçilerin dışlanmasının mevcut hizmet sektörüne zarar verebileceği ve kamu alımlarında eşit katılıma ilişkin kaygıları artırabileceği uyarısında bulundu. Özel sektörün bir satın alma sürecinden men edilmesinin kamu alımları çerçevesiyle ve uluslararası uygulamalarla çelişebileceğini söyledi.

Kurum, devlete ait kuruluşlardan yapılacak alımlarla ilgili başka bir konuya da dikkat çekti. 2025 tarihli Kamu Alımları Kuralları’nın 99(1)(b) maddesine göre, doğrudan sözleşmeyle fiziksel hizmet sağlayan devlete ait bir kuruluş kendi personelini kullanmak zorunda.

Bu koşul, söz konusu türdeki bir kuruluş aracılığıyla ülke genelinde hizmet sunulmasına yönelik herhangi bir öneride personel kapasitesini önemli hâle getiriyor. BPPA, kuruluşun çalışan sayısı, kurumsal kapasitesi ve olası çıkar çatışmalarının değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Dolayısıyla IIFC seçeneği de tartışmaya kendi uygulama sorunlarını getiriyor. Bangladeş genelindeki kurumlara hizmet veren bir kuruluşun, sözleşmeli işleri yerine getirecek personele ve yönetim kapasitesine sahip olması gerekir. BPPA, Maliye Bölümünden ve diğer paydaşlardan bu gereklilikleri önerilen doğrudan işe alım yöntemiyle birlikte ele almalarını istedi.

Reklam

Çalışanlar ve tedarikçiler farklı risklere dikkat çekiyor

Özel şirketler aracılığıyla işe alınan çalışanlar, tedarikçilerin kendilerini kamu kurumlarında görevlendirmeden önce yüksek meblağlar talep ettiğini, ardından her ay ücretlerinin bir kısmını kestiğini öne sürüyor. Çalışanlar, kamu kurumlarının kendilerini doğrudan işe alması çağrısında bulundu.

Bu şikâyetler, tedarikçilerin aradan çıkarılmasının çalışanlara neden cazip geldiğini açıklıyor: Böyle bir değişiklik işe erişimi kimin kontrol ettiğini ve ödemeleri kimin yönettiğini değiştirebilir. Aktarılan şikâyetlerde iddia edilen işe alım ödemeleri ya da aylık kesintiler için herhangi bir rakam verilmiyor.

Özel tedarikçiler, sorun çıktığında eğitim, denetim ve çalışanlardan hesap sorma olanağı sağladıklarını savunuyor. Kamu kurumlarının geniş bir iş gücü için bu görevleri üstlenecek kapasiteden yoksun olduğunu ileri sürüyorlar.

Bangladeş Dış Kaynak Kullanımı İnsan Gücü Sağlayıcıları Derneği Başkanı Abu Taleb, özel şirketlerin kamu kurumlarına 500 binden fazla çalışan yerleştirdiğini söyledi. Doğrudan işe alımın kamu görevlileri arasında düzensizliği, usulsüzlükleri ve yolsuzluğu artırabileceği, kamu kurumlarının kapasitesini zorlayabileceği uyarısında bulundu. Çalışan sayısı ve öngörüleri, tedarikçi temsilcisinin iddialarıdır.

Bu iki yaklaşım, farklı sorumlulukları mercek altına alıyor. Çalışanlar işe girmek ve işlerini korumak için ödedikleri paraya odaklanıyor. Tedarikçiler ise personeli kimin eğiteceğini, denetleyeceğini ve disipline edeceğini vurguluyor. Yeni bir düzenlemenin, kurumlara yasal bir işe alım yöntemi sunarken bu sorumlulukları da belirlemesi gerekecek.

İşe alım başlamadan önce hangi kararlar alınmalı?

Maliye Bölümü, kurumların dış kaynak kullanımına dayalı hizmetleri doğrudan bireylerden temin edebilmesi için kamu alımları yasası ve kurallarında değişiklik yapılmasını talep etti. BPPA, sonraki adımlar belirlenmeden önce Maliye Bölümü, kurum ve ilgili paydaşların ortak görüşmeler yapmasını istedi.

Acil kararlar; devam eden ihalelerin nasıl ele alınacağı, bireylerin nasıl seçileceği, ne tür sözleşmeler imzalayacakları ve çalışmalarını hangi kurumun yöneteceğiyle ilgili. Daha geniş kapsamlı değerlendirme ise özel tedarikçilerin katılımını ve hizmet sağlamak için kullanılacak herhangi bir kamu kuruluşunun kapasitesini de içeriyor.

Nihai anlaşma, yasal değişiklikler ya da durmuş işe alım sürecinin yeniden başlaması için herhangi bir tarih verilmedi. Binlerce çalışan arayan kurumlar, bu nedenle yeni talimatları ve uygulayabilecekleri bir kamu alımı yöntemini bekliyor.

Temel sorun somut: Bangladeş, destek hizmetlerini temin etmek için yeni bir yöntem önerdi ancak bu yöntemi kullanmak için gereken yasal ve idari düzenlemeleri henüz tamamlamadı. Söz konusu düzenlemeler netleşene kadar, iş gücüne ihtiyaç duyan kurumlarda açılması önerilen yaklaşık 100 bin geçici pozisyon beklemede kalacak.

Reklam

Önemli Noktalar

  • Bangladeş’teki kamu kurumlarında 16. ve 20. dereceler arasında açılması önerilen yaklaşık 100 bin geçici pozisyon beklemede.
  • İşe alım birikimi, sağlık hizmetlerinde yaklaşık 20 bin çalışanı ve Kamu Yapıları Dairesinde 5 bin çalışanı kapsıyor.
  • Revize edilen politika çalışanlarla doğrudan sözleşme yapılmasına izin veriyor, ancak Maliye Bölümü kamu alımları mevzuatında buna karşılık gelen değişikliklerin gerektiğini söylüyor.
  • BPPA; sözleşmeler, gelecekteki personel giderleri, özel sektörün katılımı ve kurumsal kapasite konusunda kaygılarını dile getirdi.
  • Çalışanlar işe alım ücretleri ve maaş kesintileri olduğunu öne sürerken tedarikçiler eğitim ve denetimdeki rollerini savunuyor.
  • Kurumlar devam eden ihalelere ilişkin talimat bekliyor; işe alımın ne zaman yeniden başlayacağı açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir