Filipinler, Orta Doğu Krizine Yönelik Yardımı Finanse Etmek İçin ADB’den 1,5 Milyar Dolarlık Kredi Aldı

9 dakikalık okuma
Philippines Signs $1.5 Billion ADB Loan to Fund Middle East Crisis Relief

Acil kredi ulaşım, hane giderleri ve ülkesine dönen işçileri hedefliyor

Filipinler, Orta Doğu’daki çatışmaya yönelik müdahalesini finanse etmeye yardımcı olması için Asya Kalkınma Bankası’ndan (ADB) 236,64 milyar Japon yeni, yani yaklaşık 1,5 milyar dolar veya 90,8 milyar peso değerinde kredi aldı. Kredi; ücret indirimleri ve yakıt sübvansiyonlarından nakit yardıma, ülkesine dönen Filipinli göçmen işçilere sağlanacak desteğe kadar çeşitli önlemleri finanse edecek.

İçindekiler
  1. Acil kredi ulaşım, hane giderleri ve ülkesine dönen işçileri hedefliyor
  2. Finansman neleri karşılayacak?
  3. Müdahale nasıl şekillendi?
  4. Yakıt ve gübre neden bu kadar önemli?
  5. Yardım hanelere şimdiden nasıl ulaştı?
  6. Şoförler yakıt sübvansiyonları hakkında ne söyledi?
  7. Yurt dışında çalışanlar neden paketin parçası?
  8. ADB müdahaleyi nasıl finanse ediyor?
  9. Yardım harcamalarının bir de borçlanma maliyeti var
  10. Öne Çıkanlar

Maliye Bakanı Frederick Go, ADB’nin 24 Eylül’deki onayının ardından anlaşmayı 6 Ekim 2026’da imzaladı. Maliye Bakanlığı, finansmanı 20 Ekim’de duyurarak 2026 yılı hükümet dış finansman programı kapsamına aldı.

Kredi, neredeyse tüm yakıtını ithal eden, gübre tedarikinde büyük ölçüde dışa bağımlı olan ve Orta Doğu’da çalışan Filipinlilerin gönderdiği milyarlarca dolarlık dövizi alan ülkede çatışmanın baskıyı artırdığı bir dönemde geliyor. ADB, artan enflasyon ve uzayan çatışmayı gerekçe göstererek Filipinler’in 2026 yılı büyüme tahminini temmuzda açıkladığı yüzde 3,8’den yüzde 3,3’e düşürdü.

Kredi, Büyük Dayanıklılık ve Yoksulluğun Azaltılması İçin Destek programını (AGAPAY) finanse ediyor. Program; çeşitli yardım önlemlerini tek bir müdahale kapsamında bir araya getiren Geçim Kaynakları, Sanayi, Gıda ve Ulaşım İçin Birleşik Paket’i (UPLIFT) destekleyecek.

Finansman neleri karşılayacak?

UPLIFT; yakıt ve elektrik arzını güvence altına almayı, kamu ve ticari ulaşımı uygun fiyatlı tutmayı ve kırılgan hanelere hedefli destek sağlamayı amaçlayan önlemleri kapsıyor. ADB, programın finanse edebileceği önlemler arasında ücret indirimleri, yakıt ve gübre sübvansiyonları, küçük elektrik kooperatiflerine destek, sağlık yardımı ve nakit yardımı olduğunu belirtti.

Toplu taşıma işletmecileri ve şoförleri, küçük ölçekli çiftçiler, balıkçılar ve düşük gelirli haneler yardımın hedeflediği kesimler arasında. Destek, artan enerji maliyetleri ekonominin geneline yayılırken gıda, ilaç, sağlık hizmetleri ve elektriğin erişilebilir kalmasını da amaçlıyor.

Maliye Bakanı Go, anlaşmayı duyururken AGAPAY’in amacını şöyle açıkladı:

AGAPAY, hükümetin Orta Doğu krizinin ekonomik etkilerine yönelik müdahalesini sürdürmesine ve kırılgan kesimleri destekleyen, geçim kaynaklarını koruyan, Filipinli ailelerin bu zorluklarla başa çıkmasına yardımcı olan önlemleri finanse etmesine katkı sağlayacak.

Reklam

Finansman, bütçe desteği sağlıyor. Başka bir deyişle, hükümetin tek bir inşaat projesini finanse etmek yerine ulusal bütçe üzerinden müdahale harcamalarını karşılamasına yardımcı oluyor. Duyuruda her bir önlem için ayrılacak tutarlar, ödeme takvimi, kredinin faiz oranı veya geri ödeme süresi belirtilmedi.

Müdahale nasıl şekillendi?

Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., mart ayında 110 sayılı Başkanlık Kararnamesi’yle bir yıl sürecek enerji acil durumu ilan etti. Kararnamede enerji arzının mevcudiyetine ve istikrarına yönelik tehditlere dikkat çekildi ve çeşitli sektörlerdeki kamu kurumlarını kapsayan bir müdahale olarak UPLIFT kabul edildi.

Kredi, aylar süren yardım artışlarının ve ADB ile yürütülen görüşmelerin ardından geldi. Başlıca adımlar şöyle:

  • Mart 2026: Marcos, 110 sayılı Başkanlık Kararnamesi’yle enerji acil durumu ilan etti ve UPLIFT’i kabul etti.
  • Mayıs 2026: ADB Başkanı Masato Kanda, Orta Doğu’daki gerilimin ekonomik etkileriyle mücadele için Marcos’a 1,75 milyar dolarlık ek destek teklif etti.
  • Temmuz 2026: Marcos, UPLIFT kapsamındaki nakit yardımını 7,5 milyon kırılgan aileyi kapsayacak şekilde genişletti.
  • 24 Eylül 2026: ADB, 1,5 milyar dolarlık kriz müdahale paketini onayladı.
  • 6 Ekim 2026: Go, finansman anlaşmasını imzaladı.
  • 20 Ekim 2026: Maliye Bakanlığı anlaşmayı duyurdu.

Bu süreç, müdahalenin acil önlemler ve genişletilen yardımlardan imzalanmış bir kredi anlaşmasına nasıl dönüştüğünü gösteriyor. Finansman düzenlemeleri tamamlanırken hükümet yardımları dağıtılmaya başlanmıştı.

Yakıt ve gübre neden bu kadar önemli?

ADB’ye göre Filipinler yakıtının neredeyse tamamını ithal ediyor ve gübre tedarikinde büyük ölçüde dışa bağımlı. Uluslararası fiyatlar yükseldiğinde veya sevkiyatlar aksadığında ülke, ulaşımda, elektrik üretiminde, tarımda ve balıkçılıkta kullanılan ürünleri temin etmek için daha fazla harcama yapmak zorunda kalıyor.

Yakıt faturası yükselen bir şoförün, günün seferlerinden elinde daha az para kalıyor. Gübreye daha fazla ödeme yapan çiftçinin üretim maliyetleri artıyor. Gıdanın çiftliklerden ve balıkçı limanlarından pazarlara taşınması da pahalılaşarak hem üreticiler hem de tüketiciler üzerindeki baskıyı artırabiliyor.

UPLIFT, bu zincirin çeşitli aşamalarına yönelik önlemler içeriyor. Yakıt sübvansiyonları uygun koşulları taşıyan çalışanların işletme giderlerini karşılamasına yardımcı olurken gübre desteği tarımsal üretimi destekliyor, ücret indirimleri yolcuların ulaşım maliyetlerini düşürüyor. Küçük elektrik kooperatiflerine yönelik yardım ise elektriğe erişimin sürmesini sağlayarak müdahalenin başka bir ayağını oluşturuyor.

Reklam

Filipinler, önceki gerilim dönemlerinde benzer ulaşım yardımları hazırlamıştı. Haziran 2025’te hükümet, o yılın bütçesi kapsamında 2,5 milyar pesoluk yakıt sübvansiyonu hazırlıyordu. 2024 bütçesinden de 617 milyon peso daha kullanılabilirdi. Yetkililer o dönemde yardımların devreye sokulması için küresel ham petrol fiyatının varil başına ortalama 80 doları aşmasını eşik olarak belirlemişti. 2026 anlaşması, hane yardımlarını, sağlık ihtiyaçlarını ve ülkesine dönen işçileri de kapsayan daha geniş bir paketi destekliyor.

Yardım hanelere şimdiden nasıl ulaştı?

Malacañang, artan yakıt fiyatlarından etkilenen 16 milyondan fazla Filipinlinin hükümet yardım programları kapsamında destek aldığını bildirdi. Cumhurbaşkanlığı İcra Sekreterliği daha ayrıntılı bir ilerleme verisi de paylaştı: 7 Ekim itibarıyla yardımın ilk aşaması 6,49 milyon Filipinliye ulaşmış, toplam 19,55 milyar peso dağıtılmıştı.

Daha yüksek olan sayı, hükümetin çeşitli programları kapsamındaki yardımları içeriyor. 6,49 milyonluk sayı ise kurumun açıkladığı ilk aşamadaki yardımdan yararlananları ifade ediyor. Temmuz ayında yapılan genişletmede kapsam ayrıca 7,5 milyon kırılgan aile olarak belirlenmişti. Bu rakamlar kişi, aile ve belirli bir ödeme dönemi gibi farklı ölçütlere dayanıyor.

Yardımlar, Sosyal Refah ve Kalkınma Bakanlığı’nın genişletilmiş Filipinli Ailelere Yardım Programı (genellikle 4Ps olarak anılıyor) ve Açlığa Son Programı aracılığıyla ulaştırıldı. UPLIFT ayrıca yakıt ve pirinç sübvansiyonlarını, kamu hizmeti aracı şoförleri ve işletmecilerine yönelik hizmet alımı sözleşmelerini de kapsıyor.

Hizmet alımı sözleşmesi kapsamında hükümet, ulaşım hizmeti sunmaları için işletmecilere veya şoförlere ödeme yapıyor. Doğrudan sübvansiyonların yanı sıra bu yöntem, hem ulaşım hizmetlerini hem de bu hizmetlerden yararlanan kişileri destekliyor. Yeni kredi, uygulaması ekim ayındaki duyurudan önce başlamış olan paketin sürdürülmesine yardımcı olacak.

Şoförler yakıt sübvansiyonları hakkında ne söyledi?

Avustralya hükümetinin Sosyal Koruma, Kapsayıcılık ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği programı (SPRING) tarafından yaptırılan bir anket, ulaşıma yönelik desteği daha yakından inceliyor. Yakıt sübvansiyonundan yararlanan 1.200 kişiyle yapılan ankette katılımcıların yüzde 96’sı, 5.000 pesoluk sübvansiyonun güzergâhlarında çalışmayı sürdürmelerine veya işe dönmelerine yardımcı olduğunu söyledi.

Katılımcılar için ödeme, geçimlerini sağlamak için karşılamaları gereken acil bir masrafa destek oldu. Araçların çalışır durumda tutulması; işe, okula, pazarlara ve sağlık tesislerine ulaşmak için düzenli hizmetlere ihtiyaç duyan yolcular açısından da önem taşıyor.

İcra Sekreteri Ralph G. Recto, hükümetin sonuçları yardımların çalışanlara ulaştırılma biçimini iyileştirmek için kullanacağını söyledi:

Bu anketten elde edilen bulguları, yardımların ulaştırılmasını iyileştirmek ve daha fazla çalışanı ihtiyaç dönemlerinde daha güçlü koruma sağlayan programlarla buluşturmak için kullanacağız.

Reklam

Anket, belirli bir yardımdan faydalanan kişilerin görüşlerini yetkililere aktarıyor. UPLIFT’in daha geniş kapsamlı uygulaması ise yakıt satın alan şoförlerden gıda alan ailelere ve yurt dışından dönen çalışanlara kadar farklı ihtiyaçlara sahip çeşitli kesimleri kapsıyor.

Yurt dışında çalışanlar neden paketin parçası?

ADB’ye göre 2025’te yaklaşık 1,1 milyon Filipinli işçi Orta Doğu’da çalışmak üzere gönderildi. Bölgeden gelen işçi dövizleri, o yıl Filipinler’e gönderilen toplam 35,6 milyar doların yaklaşık yüzde 18’ini oluşturdu.

Bankanın paylaştığı veriler üzerinden yapılan hesaplamaya göre bu pay yaklaşık 6,4 milyar dolara karşılık geliyor. Bu büyüklük, hükümetin müdahale kapsamında hem etkilenen işçilerin ülkeye geri getirilmesini hem de Filipinler’deki yaşama ve işe yeniden uyum sağlamalarına yardımcı olunmasını neden içerdiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Çatışma nedeniyle ülkesine dönen bir işçinin acilen seyahat desteğine, sonrasında ise yeni bir gelir kaynağı bulmasına yardımcı olunması gerekebilir. Yurt dışından para alan bir aile de işçinin çalışmasının kesintiye uğraması ve ülkedeki gıda, ulaşım ve elektrik giderlerinin artması durumunda baskıyla karşı karşıya kalabilir.

Bu nedenle UPLIFT, yurt içindeki yardımları yurt dışında çalışan Filipinlilere yönelik destekle bir araya getiriyor. Programın açıklanan hedefleri arasında etkilenen işçilerin ülkeye dönüşünü desteklerken Filipinler’deki geçim kaynaklarını ve hane bütçelerini korumak da bulunuyor.

ADB müdahaleyi nasıl finanse ediyor?

ADB, 1,5 milyar dolarlık krediyi ülkelerin ekonomik krizlere müdahale etmesine yardımcı olan Konjonktür Karşıtı Destek Fonu aracılığıyla sağlıyor. Konjonktür karşıtı destek, ekonomik şok haneler, işletmeler ve kamu maliyesi üzerinde baskı oluşturduğunda harcamaları sürdürmek için kaynak sağlanması anlamına geliyor.

ADB Başkanı Kanda, finansmanı değerlendirirken kaynakları sınırlı kişilerin yaşadığı baskıyı şöyle anlattı:

Bu kriz her hafta, elinde verecek pek bir şeyi kalmamış insanlardan daha fazlasını istiyor.

Bankanın, Filipinler hükümetinin halkı koruma çabalarını desteklediğini söyledi:

Kendilerine hizmet eden kurumların, yaşadıkları zorluklara aynı kararlılıkla karşılık vermesini bekleme hakları var. Bu finansmanla Filipinler’in halkını güvende tutma ve geleceğini kendi ellerinde bulundurma kararlılığını destekliyoruz.

Reklam

ADB, Evrensel Sağlık Hizmetleri Programı’nın 3. Alt Programı için sağladığı finansmanı da 250 milyon dolar artırarak toplam tutarı 750 milyon dolara çıkardı. Bu artış, çatışmanın hükümetin finansman ihtiyacını büyüttüğü dönemde yapıldı. Banka bölge genelinde ise önümüzdeki üç yıl içinde Güneydoğu Asya turizmine 3 milyar dolarlık ek finansman sağlayacağını duyurdu.

Yardım harcamalarının bir de borçlanma maliyeti var

Acil yardım paketi kredi olduğu için hükümetin, yardımların kısa vadeli faydalarının yanı sıra geri ödemeyi de hesaba katması gerekiyor. Merkezi hükümetin borcu ağustos sonunda 19,61 trilyon peso düzeyindeydi; bu, bir önceki aya göre yüzde 1,12 artış anlamına geliyor.

Hükümetin 2026 sonu için öngördüğü borç toplamı 19,77 trilyon peso. Bunun 13,23 trilyon pesoluk kısmı iç borçtan, 6,54 trilyon pesoluk kısmı ise dış borçtan oluşuyor. AGAPAY kredisi, hükümetin yıl için açıkladığı dış finansman programının bir parçası.

Büyüme tahmininin düşürülmesi, bütçeye ilişkin kararlar üzerindeki baskıyı artırıyor. ADB’nin tahminini yüzde 3,8’den yüzde 3,3’e çekmesi, 0,5 puanlık düşüş anlamına geliyor. Yüksek enflasyon günlük alışverişleri pahalılaştırırken, yavaşlayan büyüme hanelerin ve işletmelerin gelirlerini artırmasını zorlaştırıyor.

Maliye Bakanlığı, sıvılaştırılmış petrol gazı ve gazyağı üzerindeki özel tüketim vergisinin askıya alınmasını da destekledi; ancak bu öneri dizel ve benzini kapsamıyor. Özel tüketim vergisi, belirli ürünlerden alınan bir vergidir. Bu öneri, sübvansiyonlar ve doğrudan yardımların yanı sıra politika müdahalesinin başka bir parçasını oluşturuyor; destek tüm petrol ürünleri yerine belirli yakıtlara yöneliyor.

Öncelikli görev, bütçeye maliyetini yönetirken yardımları sürdürmek. Yolcular, şoförler, çiftçiler ve ülkesine dönen işçiler açısından somut sonuç, hangi yardımların kendilerine ulaştığına ve desteğin ne kadar düzenli verildiğine bağlı olacak.

Öne Çıkanlar

  • Filipinler, 6 Ekim 2026’da ADB ile 236,64 milyar yen, yani yaklaşık 1,5 milyar dolar veya 90,8 milyar peso değerinde kredi anlaşması imzaladı.
  • Finansman; ücret indirimleri, yakıt ve gübre sübvansiyonları, sağlık yardımı, nakit desteği ve yurt dışından dönen işçilere yardımı içeren UPLIFT önlemlerini destekliyor.
  • Cumhurbaşkanlığı İcra Sekreterliği, 7 Ekim’e kadar yardımın ilk aşamasında 6,49 milyon Filipinliye 19,55 milyar peso ulaştırıldığını bildirdi.
  • 2025’te yaklaşık 1,1 milyon Filipinli işçi Orta Doğu’da çalışmak üzere gönderildi. Bölge, o yıl Filipinler’e gönderilen işçi dövizlerinin yaklaşık yüzde 18’ini oluşturdu.
  • ADB, enflasyonu ve uzayan çatışmayı gerekçe göstererek Filipinler’in 2026 yılı büyüme tahminini yüzde 3,8’den yüzde 3,3’e düşürdü.
  • Hükümet, ağustos sonunda 19,61 trilyon peso düzeyinde olan ulusal borcuna ek borçlanma yoluyla yardım harcamalarını finanse ediyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir