Adı açıklanmayan müşterinin arkasındaki Singapur bağlantısı
15 Ekim’de duyurulan 18,8 milyon dolarlık Pentagon sözleşme değişikliği, özel olarak uyarlanan bir F-35 konfigürasyonu üzerindeki çalışmaları Aralık 2030’a kadar uzatıyor. Duyuruda yabancı müşterinin adı açıklanmadı; ancak ABD hükümetinin harcama kayıtları, 2026 sonuna kadar ilk F-35B’sini teslim almayı bekleyen Singapur’a işaret ediyor.
İçindekiler
- Adı açıklanmayan müşterinin arkasındaki Singapur bağlantısı
- Geliştirme finansmanı nasıl birikti?
- Grup A uçak için ne anlama geliyor?
- Singapur’un kabul ettiği mühendislik çalışmaları
- 2019’daki talepten karma filoya
- Singapur neden iki farklı model alıyor?
- İlk teslimat ve ABD’deki eğitim üssü
- Yirmi uçak, iki üs
- Yeni bir savaş uçağı gücüne giden birkaç takvim
- Öne Çıkanlar
Bağlantı, N0001922C0015 numaralı sözleşme. USAspending adlı federal veri tabanı sözleşmeyi “Singapur Program Ekibi Desteği” olarak tanımlıyor. Ağustos 2022’de verilen 53,4 milyon dolarlık sözleşme değişikliği ise “Singapur Grup A Entegrasyonu” açıklamasını taşıyor. Bu ifade, kimliği açıklanmayan bir Yabancı Askerî Satış müşterisi için yürütülen çalışmaya ilişkin Pentagon duyurusuyla örtüşüyor.
Aralık 2021’de başlayan ve kamuya açıklanan dört ihale yaklaşık 134,2 milyon dolara ulaşıyor. Bu ihaleler, Singapur’un 20 savaş uçağı satın alımının yanı sıra geliştirme ve entegrasyon çalışmalarını kapsıyor: kısa mesafede kalkış ve dikey iniş yapabilen 12 F-35B ile geleneksel pistleri kullanan sekiz F-35A.
Kayıtlar, Singapur Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri’nin F-35 kullanıcısı olmaya hazırlanırken yürütülen ek bir mühendislik programını gözler önüne seriyor. Singapur, uçakları satın alırken kendi özel gereksinimlerini karşılamak üzere yapılacak çalışmaları da finanse ediyor. Kamuya açık belgelerde, bu çalışmaların ekipman, kabiliyet ve iki uçak modeli arasındaki dağılımı açıklanmıyor.
Geliştirme finansmanı nasıl birikti?
Lockheed Martin, Aralık 2021’de ilk 49,1 milyon dolarlık sözleşmeyi aldı. Pentagon, sözleşmenin amacını kimliği belirtilmeyen bir Yabancı Askerî Satış müşterisine özel bir Müşterek Taarruz Uçağı varyantı tasarlamak ve geliştirmek olarak açıkladı. Müşterek Taarruz Uçağı, F-35 programının adıdır.
Yabancı Askerî Satışlar, kısaca FMS, ABD hükümetinin diğer ülkelere askerî ekipman satışlarını yönettiği düzenlemedir. Bu örnekte sözleşme numarası, Pentagon’un adını açıklamadığı müşteri ile federal harcama kayıtlarında yer alan Singapur tanımları arasındaki bağlantıyı ortaya koyuyor.
Kamuya açıklanan ihale dizisi, tek seferlik bir geliştirme ödemesinden ziyade çalışmanın birkaç aşamadan oluştuğunu gösteriyor:
- Aralık 2021: İlk tasarım ve geliştirme sözleşmesi için 49,1 milyon dolar.
- Ağustos 2022: USAspending’de Singapur Grup A Entegrasyonu olarak tanımlanan ek çalışmalar için 53,4 milyon dolar.
- Ağustos 2025: Lockheed Martin’e verilen 12,9 milyon dolarlık ek sözleşme.
- 15 Ekim: Sistem geliştirme, gösterim ve entegrasyon çalışmaları için 18,8 milyon dolar daha; çalışmalar Aralık 2030’a kadar uzatılıyor.
Son sözleşme, mühendislik çalışmalarının takvimini Singapur’un ilk uçağını teslim almasının beklendiği tarihten yaklaşık dört yıl sonrasına taşıyor. Dolayısıyla teslimat ile geliştirme çalışmalarının tamamlanması farklı takvimlerde ilerliyor: Hava kuvvetleri uçakları teslim almaya başlarken ek entegrasyon çalışmaları sürebilir.
Grup A uçak için ne anlama geliyor?
Singapur Grup A Entegrasyonu açıklaması, çalışmaların niteliğine dair önemli bir ipucu sunuyor. Uçak programlarında Grup A genellikle uçağın belirli ekipmanları veya kabiliyetleri barındırabilmesi için bünyesine eklenen hazırlıkları ifade ediyor.
Bu hazırlıklar montaj düzeneklerini, kablo bağlantılarını, bağlantı noktalarını veya başka destekleyici değişiklikleri içerebilir. Bunlar, sistemin kendisinden ziyade uçağın sistemi barındırmaya hazırlanmasıdır. F-35’in diğer tedarik belgelerinde de destekleyici donanım ve değişiklikler için Grup A donanım kitleri ve Grup A etkinleştirme düzenekleri gibi terimler kullanılıyor.
Singapur’un ilk ABD satış onayı geniş kapsamlı bir paketi içeriyordu: elektronik harp sistemleri, haberleşme ve tanımlama ekipmanları, silah kullanma kabiliyeti, F-35 yeniden programlama merkezine erişim ve yazılım geliştirme ile entegrasyon. Elektronik harp, düşman radarlarıyla ilişkili olanlar da dahil olmak üzere elektronik sinyallerin tespit edilmesini, yorumlanmasını veya etkisiz hâle getirilmesini kapsıyor.
Singapur’un gereksinimleri, savaş uçağının Singapur Silahlı Kuvvetleri’nin daha geniş yapısı içinde çalışmasını da kapsıyor. Bir savaş uçağının etkinliği; sensörlerinin, iletişim sistemlerinin ve silahlarının, sağladığı bilgileri kullanan askerî birimlerle ne ölçüde bağlantı kurabildiğine bağlı. Singapur’un değerlendirmesinde operasyonel entegrasyon açıkça önemli bir yer tuttu.
Singapur’un kabul ettiği mühendislik çalışmaları
Singapur Savunma Bakanlığı, 28 Şubat 2024 tarihli F-35B bilgi notunda kapsamlı bir değerlendirme sürecini anlatıyor. 2020’de Teklif ve Kabul Mektubu’nun imzalanmasının ardından hava kuvvetleri ve Savunma Bilim ve Teknoloji Ajansı personeli, F-35 kullanıcılarına ayrılmış bilgilere ve tesislere erişim sağladı.
Ortak ekip, F-35B’nin Singapur’un savaş sistemine nasıl uyum sağlayacağını belirlemek üzere Lockheed Martin ve diğer F-35 kullanıcılarıyla teknik ve mühendislik görüşmeleri yaptı. Personel ayrıca eğitimlere ve mesleki bilgi alışverişlerine katıldı, ayrıntılı uçuş simülatörlerini kullandı, konferanslara ve odaklı inceleme çalışmalarına iştirak etti.
Bu adımlar, sekiz F-35B daha satın alma kararı öncesinde ekibin hem uçağın kabiliyetlerini hem de Singapur kuvvetleriyle uyumunu değerlendirmesine yardımcı oldu. Bakanlığın açıklaması, uçağın performansının yanı sıra entegrasyonun da satın alma kararının merkezinde yer aldığını gösteriyor.
Sensörler bu değerlendirmede önemli bir unsur. Bakanlığa göre F-35B bilgi toplayıp birleştirebiliyor ve ardından bu bilgileri diğer dost kuvvetlerle paylaşabiliyor. Uygulamada uçak, yakındaki tehditlere ilişkin ortak bir tablo oluşturmaya yardımcı olacak ve diğer birliklere de kullanabilecekleri bilgiler sağlayacak.
2019’daki talepten karma filoya
Singapur’un F-35 programına katılımı, satın alımdan çok daha önce başladı. Lockheed Martin’in Singapur programı sayfasına göre ülke, 2003’te Güvenlik İşbirliği Katılımcısı oldu, 2019’da savaş uçağını seçti ve F-35B satışına ilişkin ABD hükümeti onayını 2020’de aldı.
Savunma Bakanlığı’nın 10 Ocak 2020 tarihli Kongre bildirimi yanıtında talep tarihi kesin olarak belirtiliyor: 5 Nisan 2019. Singapur dört F-35B istedi ve sekiz uçak daha alma opsiyonu talep etti. Bakanlık, Kongre’nin bildirime yanıt vermek için 30 günü olduğunu, ardından Teklif ve Kabul Mektubu aracılığıyla resmî satın alma koşullarının müzakere edilebileceğini açıkladı.
Bu zaman çizelgesi, 2019’daki ilk seçim ve talebi 2020’de imzalanan resmî kabulden ayırıyor. Singapur 2023’te sekiz F-35B daha alma opsiyonunu kullandı ve F-35B filosunu 12 uçağa çıkardı; 2024’te ise sekiz F-35A alacağını duyurdu.
Toplam 20 uçak, Singapur’un gelecekteki savaş uçağı gücünün bir parçası olacak ve F-15SG’lerin yanında görev yapacak. Savunma Bakanlığı, yaşlanan F-16’ların 2030’ların ortalarından itibaren kademeli olarak hizmet dışına çıkarılmaya başlanmasını bekliyor. Bu nedenle F-35 programı, uçak alımlarının yanı sıra mühendislik çalışmalarını, eğitimi ve mevcut filodaki değişiklikleri kapsayan bir geçiş süreci niteliği taşıyor.
Singapur neden iki farklı model alıyor?
Singapur’un sınırlı kara alanı, pist gereksinimlerini özellikle önemli kılıyor. F-35B kısa mesafede kalkış ve dikey iniş yapabiliyor; bu da hava kuvvetlerine uçak operasyonları için gereken alanda daha fazla esneklik sağlıyor. Ancak bu modelin kaldırma sistemi yer kaplıyor ve ağırlığı artırıyor.
F-35A geleneksel kalkış ve iniş yapıyor. B modelindeki kaldırma fanı bulunmadığından yakıt için daha fazla alanı ve daha yüksek taşıma kapasitesi var. Savunma Bakanlığı’nın 28 Şubat 2024 tarihli F-35A bilgi notu, iki modeli gelecekteki filonun birbirini tamamlayan parçaları olarak sunuyor.
Bakanlık, F-35A’nın dahili yakıt kapasitesini 8.278 kilogram, F-35B’ninkini ise 6.125 kilogram olarak veriyor. Buna göre A modelinin dahili yakıt kapasitesi 2.153 kilogram, yani yaklaşık yüzde 35 daha fazla. Açıklanan silah taşıma kapasitesi A modelinde 8.160 kilogram, B modelinde ise 6.800 kilogram; aradaki fark yüzde 20.
Açıklanan menzil değerleri F-35A için 2.200 kilometrenin, F-35B içinse 1.667 kilometrenin üzerinde. İki modelin de azami hızı Mach 1,6 olarak belirtiliyor. Dolayısıyla Singapur, daha hızlı ve daha yavaş bir savaş uçağı arasında seçim yapmak yerine pist esnekliği, görev süresi ve taşıma kapasitesinin farklı bileşimlerini tercih ediyor.
Her iki model de düşük görünürlük özelliklerini ve gelişmiş sensörleri paylaşıyor. Savunma Bakanlığı her ikisi için radar, kızılötesi algılama ve hedefleme ekipmanları ile elektronik harp sistemlerini listeliyor. Düşük görünürlük özellikleri uçağın düşman tespit sistemlerince fark edilmesini zorlaştırırken sensörler, mürettebatın çevredeki hava sahasını anlamasına yardımcı oluyor.
İlk teslimat ve ABD’deki eğitim üssü
Savunma Bakanı Chan Chun Sing, Singapur saatiyle 12 Eylül 2025’te Lockheed Martin’in Fort Worth üretim tesisini ziyaret etti ve üretimdeki ilk Singapur uçağının kanadını imzaladı. Savunma Bakanlığı’nın eylül ayındaki teslimat güncellemesi, 20 savaş uçağından ilkinin 2026 sonundaki teslimat takvimine uygun ilerlediğini doğruladı.
Hava Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Kelvin Fan’ın eşlik ettiği Chan’e program, uçakların kabiliyetleri ve üretim süreci hakkında brifing verildi. Ziyaret, uçağın üretimindeki ilerlemeyi personel ve tesislerin hazırlanması için gereken çalışmalarla bir araya getirdi.
Singapur savunma bakanı Chan, kabiliyetin hizmete alınmasına katkılarından dolayı Lockheed Martin’e, ABD hükümetindeki ortaklara, ABD Hava Kuvvetleri’ne ve Ebbing yerel topluluğuna teşekkür etti. Şöyle konuştu:
Bunu mümkün kılan hepinize derin takdirimi ifade etmek istiyorum. Özveriniz ve desteğiniz olmasaydı bugün burada olamazdık.
İlk uçaklar eğitim amacıyla ABD’de kalacak. Singapur, F-35 eğitim faaliyetlerini Arkansas eyaletinin Fort Smith kentindeki Ebbing Hava Ulusal Muhafız Üssü’nde yürütmeyi planlıyor. Böylece ABD’deki bu tesis yalnızca bir teslimat noktası değil, operasyonel hazırlık sürecinin de parçası olacak.
Yirmi uçak, iki üs
ABD Savaş Bakanlığı’nın bir tedarik raporunda, Singapur’un 20 F-35’i ve ilgili ekipmanları için toplam değer 4,06 milyar dolar, yaklaşık 5,17 milyar Singapur doları olarak veriliyor. Raporda, 12 F-35B’nin eğitim amacıyla Ebbing’de sürekli konuşlandırılması, sekiz F-35A’nın ise Singapur’daki Tengah Hava Üssü’nde konuşlandırılması öngörülüyor.
Bu dağılım, satın alınan uçakların yüzde 60’ını ABD’deki eğitim üssüne, yüzde 40’ını ise Tengah’a yerleştirecek. Böylece iki modelin hem teknik üstünlükleri hem de planlanan konuşlanma yerleri farklı olacak.
ABD raporunda yerel konuşlanma için 2029 öngörülüyor ve F-35A ana harekât üssünün ABD mali yılının 2029’daki dördüncü çeyreğinde faaliyete geçmesi bekleniyor. Bu çeyrek, Temmuz-Eylül 2029 dönemine denk geliyor. Savunma Bakanlığı, 9 Şubat’ta medyaya verdiği yanıtta, uçakların Singapur’a teslimatının ve yerel konuşlandırmanın proje takvimleri ile eğitim gereksinimlerine göre yapılacağını, ayrıntıların kesinleştiğinde paylaşılacağını belirtmişti.
Yeni bir savaş uçağı gücüne giden birkaç takvim
Singapur’un F-35’e geçişinde birkaç önemli aşama bulunuyor: 2026 sonundaki ilk teslimat, 2029’da planlanan yerel konuşlanma, Aralık 2030’a kadar sürecek özel geliştirme çalışmaları ve 2030’ların ortalarından itibaren F-16’ların kademeli olarak hizmet dışına çıkarılması.
Her aşama, kullanılabilir bir kuvvet oluşturmanın farklı bir yönünü kapsıyor. Uçakların üretilip teslim alınması, mürettebatın eğitilmesi, üslerin hazırlanması ve ekipmanların Singapur’un askerî sistemlerine bağlanması gerekiyor. Tedarik kayıtları, kamuya daha önce açıklanan üretim ve eğitim planlarına finansmanı sağlanmış bir mühendislik takvimi ekliyor.
Kamuya açıklanan 134,2 milyon dolarlık geliştirme ihaleleri, mühendislik çalışmalarının ölçülebilir boyutunu ortaya koyuyor. Savunma Bakanlığı’nın teknik değerlendirmelere ilişkin açıklamaları ve Singapur’un iki F-35 modelini kullanma kararıyla birlikte ele alındığında bu veriler, satın alımın üretim hattından uçak teslim almaktan ibaret olmadığını; filonun Singapur’un kendi operasyonel gereksinimlerini karşılayacak şekilde hazırlandığını gösteriyor.
Öne Çıkanlar
- USAspending kayıtları N0001922C0015 numaralı sözleşmeyi Singapur’la ilişkilendirirken Pentagon duyurularında yabancı müşterinin adı açıklanmıyor.
- Kamuya açıklanan dört ihale yaklaşık 134,2 milyon dolara ulaşıyor; son çalışmalar Aralık 2030’a kadar sürecek.
- Singapur Grup A Entegrasyonu kaydı, Singapur’un gereksinimlerine yönelik uçak hazırlıkları üzerinde çalışıldığını gösteriyor.
- Singapur 12 F-35B ve sekiz F-35A sipariş etti; ilk teslimatın 2026 sonunda yapılması bekleniyor.
- ABD’deki konuşlanma planına göre F-35B’ler Arkansas’taki Ebbing’de, F-35A’lar ise Tengah’da konuşlanacak; yerel operasyonların 2029’da başlaması planlanıyor.
- Singapur’un gelecekteki savaş uçağı filosu, F-16’ların 2030’ların ortalarından itibaren kademeli olarak hizmet dışına çıkarılmasıyla F-35A, F-35B ve F-15SG’lerden oluşacak.






