Yeni torpido iddiası deniz silahlarını gündeme taşıdı
Kuzey Kore, hedefleri tespit etmek ve onlara yönelmek için yapay zekâ kullanan Zam-2.0 adlı bir su altı silahını test ettiğini açıkladı. Cumartesi günü yapılan duyuru, perşembe günkü testin ardından geldi. Açıklamada, beş yıl boyunca gerçekleştirilen 180'den fazla ilgili testle geliştirilen tahrik teknolojisinden söz edildi.
İçindekiler
- Yeni torpido iddiası deniz silahlarını gündeme taşıdı
- Perşembe günkü testte neyin kontrol edilmesi amaçlandı?
- Tahrik sistemine odaklanan 180'den fazla test
- Zam-2.0 bir gaz kabarcığının içinde ilerleyebilir mi?
- Hedeflemede yapay zekâ ne anlama gelebilir?
- Füze ve deniz gücü gösterileri peş peşe geldi
- Denizaltılar ve muhripler deniz gücü hamlesini genişletiyor
- Güney Kore'nin su üstü gemileri neden hedefte?
- Öne çıkanlar
Kuzey Kore'nin devlet haber ajansı Kore Merkezi Haber Ajansı (KCNA), testin torpidoda başarılı bir teknik iyileştirme yapıldığını doğruladığını bildirdi. Silahın çok yüksek hıza ve hassas yönlendirmeye sahip olduğunu belirten ajans, iki zorlu görevin bir araya getirildiğini kaydetti: suda hızla ilerlemek ve bir hedefi takip ederken kontrolü korumak.
Duyuru, Kuzey Kore'nin son denizaltıdan füze fırlatma denemelerinden bir gün sonra geldi. Yakın zamanda hizmete alınan muhriplerle birlikte bu gösteriler, Pyongyang'ın silah geliştirme çalışmalarını yıllardır gündemin merkezinde olan balistik füzelerin ötesine taşıdığını ortaya koyuyor.
Kuzey Kore, Zam-2.0'ın ölçülmüş hızını, menzilini veya isabet oranını açıklamadı; yapay zekânın nasıl çalıştığına dair bilgi vermedi ve silahın ne zaman konuşlandırılacağını belirtmedi. Güney Kore ordusu duyuruya hemen bir yorum yapmadı.
Perşembe günkü testte neyin kontrol edilmesi amaçlandı?
KCNA, su altından yapılan atışın silahın teknik iyileştirmesini doğrulamak amacıyla gerçekleştirildiğini bildirdi. Ajansın açıklamasında iki geliştirme alanı öne çıktı: hedefleri bulup takip etmek için kullanılan yazılım ve torpidoyu hareket ettiren mekanizma.
KCNA, sistemde yapay zekânın rolünü şöyle anlattı:
Yeni tip süper hızlı ve hassas güdümlü torpidonun hedef tespiti ve yönlendirme işlevinde yapay zekâ teknolojisi kullanıldı.
Hedef tespiti, silahın saldırabileceği bir nesnenin belirlenmesi anlamına geliyor. Yönlendirme ise hedefe doğru nasıl ilerleyeceğine karar vermeyi ifade ediyor. Hareket hâlindeki bir gemiyi takip edebilmesi için torpidonun her iki işleve de ihtiyacı var. Ancak Kuzey Kore, yazılım ile insan operatörler arasındaki iş bölümünü açıklamadı.
Testi denetleyen üst düzey savunma yetkilileri sonuçtan övgüyle söz etti. KCNA, yetkililerin testin şu sonucu verdiğini değerlendirdiğini bildirdi:
Donanmanın fiilî gelişiminde önemli bir değişimin habercisi olan büyük bir başarıya imza attı.
Bu değerlendirme, Zam-2.0'ı Kuzey Kore'nin daha geniş kapsamlı deniz gücü genişlemesinin bir parçası olarak konumlandırıyor. Pratikte yanıt bekleyen sorular, silahın bir gemiyi ne kadar güvenilir biçimde bulabileceği, rotasını koruyabileceği ve kullanım koşullarında hedefe ulaşabileceği.
Tahrik sistemine odaklanan 180'den fazla test
Kuzey Kore'nin geliştirme sürecine ilişkin verdiği en somut bilgi, tahrik sistemiyle ilgiliydi. KCNA, önceki beş yıl içinde 180'den fazla ilgili test yapıldığını bildirdi. Bu sayı, silahın su altında nasıl hareket ettiğini iyileştirmeye yönelik uzun süreli bir çabaya işaret ediyor.
KCNA, son testte neyin kontrol edildiğini şöyle açıkladı:
Test, tahrik verimliliğini ve roket tahrik düzeneklerinin performansını artırmaya yönelik temel teknolojiyi kanıtladı.
Tahrik, bir silahı ileri iten kuvvettir. Verimliliğin artması, mevcut enerjinin daha etkili kullanılması anlamına gelir. Torpidoda tasarıma bağlı olarak bu iyileştirmeler hızı, dayanma süresini veya taşınabilecek donanım miktarını etkileyebilir.
Roket tahrikine yapılan atıf, çok yüksek hız iddiası açısından özellikle önemli. Su, harekete havadan çok daha fazla direnç gösterdiğinden bir torpidoyu hızlandırmak ciddi mühendislik sorunları doğuruyor. Daha güçlü tahrik sisteminin, bu kuvvetlere dayanabilecek bir gövde şekli ve kontrol sistemiyle birlikte çalışması gerekiyor.
Zam-2.0 bir gaz kabarcığının içinde ilerleyebilir mi?
Roket tahriki ile çok yüksek hız iddiasının bir arada bulunmasına yönelik olası açıklamalardan biri, süperkavitasyonlu torpido olarak bilinen tasarım. Kuzey Kore, Zam-2.0'ın bu tür bir silah olduğunu belirtmediği için torpidonun tasarımı belirsizliğini koruyor.
Süperkavitasyon, torpidonun gövdesinin çevresinde oluşan bir gaz boşluğunun, yani kabarcığın içinde büyük ölçüde ilerlemesini sağlar. Silahın çevresindeki suyla temas eden bölümü azaldıkça direnç düşer ve çok daha yüksek hızlara ulaşmak mümkün olur.
Yönlendirme ise önemli bir zorluk oluşturuyor. Kabarcığın içinde hızla ilerleyen bir silah, rotasını değiştirirken bu kabarcığı korumak zorunda. Su altında yüksek hızda etkili yönlendirme ve kontrol, başka ülkelerin de bu tür silahları operasyonel hizmete sokma çabalarını zorlaştırdı.
Bu nedenle Zam-2.0 için öne sürülen hız ve hassasiyet iddialarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Hız, savunmadaki bir geminin tepki süresini kısaltabilir; yönlendirme ise hareket eden ya da kaçmaya çalışan bir hedefe silahın ulaşmasını sağlar.
Hedeflemede yapay zekâ ne anlama gelebilir?
Kuzey Kore son dönemde birden fazla silah programı için yapay zekâ ifadesini kullandı. Kim Jong Un, eylül ayında ülkenin silah sistemlerinde yapay zekâ seviyesinin yükseltilmesi çağrısı yaptı. Kız kardeşi Kim Yo Jong ise 3 Ekim'de test edilen füzelerde de yapay zekâ teknolojisinin kullanıldığını söyledi.
Yapay zekâ, örüntüleri tanıma veya gelen bilgilere göre eylem seçme gibi görevleri yerine getiren yazılımlar için kullanılan geniş kapsamlı bir terim. Bir torpidoda sensör verilerinin işlenmesine, olası bir hedefin belirlenmesine veya hedefe doğru rotanın ayarlanmasına yardımcı olabilir.
Farklı görevler farklı düzeylerde özerklik gerektirir. Bir operatörün seçtiği hedefi takip etmeye yardımcı olan yazılımın görevi, hangi gemiye saldırılacağını seçen yazılımınkinden daha sınırlıdır. Kuzey Kore'nin duyurusunda tespit ve yönlendirme işlevlerinden söz edildi, ancak karar sürecinin nasıl işlediği açıklanmadı.
Performansı değerlendirmek için en yararlı ölçütler somut veriler olurdu: Silahın hedefini tutarlı biçimde tanıyıp tanımadığı, değişen bir rotayı ne kadar isabetli takip ettiği ve su altı koşulları zorlaştığında nasıl performans gösterdiği. Cumartesi günkü duyuruda bu ölçümlere yer verilmedi.
Füze ve deniz gücü gösterileri peş peşe geldi
Perşembe günkü torpido testi, son haftalarda gerçekleştirilen çeşitli silah gösterilerinin ardından geldi. Kuzey Kore, 20 Eylül ve 3 Ekim'de hipersonik füze sistemlerini test etti; çarşamba günü ise yeniden su altından füze fırlattı.
Bu sıra, yeni torpido duyurusunu Kuzey Kore kuvvetlerinin kullanabileceği silah çeşitliliğini artırmaya yönelik daha geniş çabayla ilişkilendiriyor:
- 20 Eylül: Kuzey Kore, füze savunmalarını aşmak üzere tasarlanan silahları geliştirme çalışmaları kapsamında hipersonik füze sistemlerini test etti.
- 3 Ekim: Bir başka hipersonik füze testi gerçekleştirildi. Kim Yo Jong, füzelerde yapay zekâ kullanıldığını söyledi.
- Çarşamba: Kuzey Kore, yaklaşık üç yıl aradan sonra ilk kez, görünüşe göre bir denizaltı kullanarak su altından füze fırlattı.
- Perşembe: Kuzey Kore, teknik iyileştirmeyi kontrol etmek amacıyla Zam-2.0'ı su altında test etti.
- Cumartesi: KCNA, torpido testini ve torpidonun yapay zekâ kullandığı iddia edilen işlevlerini duyurdu.
Hipersonik silahlar ses hızının en az beş katı hızla hareket ediyor. Kuzey Kore'nin son füze çalışmaları, Güney Kore ve Japonya'daki savunma sistemlerine meydan okumayı amaçlayan silahlara odaklandı. Torpido programı ise farklı bir alana, deniz altındaki askerî operasyonlara yönelik.
Çarşamba günkü fırlatmalar iki taktik seyir füzesiyle ilişkilendirilirken, başka bir açıklamada iki tür stratejik seyir füzesinden söz edildi. Her iki açıklamada da fırlatma platformunun, Doğu Denizi'nde (Japon Denizi olarak da biliniyor) yaklaşık 3.000 tonluk olduğu tahmin edilen bir denizaltı olduğu belirtildi.
Denizaltılar ve muhripler deniz gücü hamlesini genişletiyor
Kuzey Kore, geliştirmekte olduğu denizaltı kapasitesini nükleer silah fırlatmaya yönelik olarak tanımladı. Çarşamba günkü atış, yaklaşık üç yıl aradan sonra su altından füze fırlatılmasının ardından bu çalışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Denizaltı, su yüzeyinin altında gizli kalırken silah taşıyabilir. Torpido, seyir füzesinden farklı bir saldırı yöntemi sunuyor: Deniz hedeflerine doğru suyun içinde ilerlerken seyir füzesi havada uçuyor.
Kore Savunma ve Güvenlik Forumu Genel Sekreteri Shin Jong-woo, Kuzey Kore'nin denizaltı kapasitesini genişletirken yeni torpidolar geliştirdiği değerlendirmesinde bulundu. Bu çabanın amacını şöyle anlattı:
Güney Kore donanmasıyla askerî kapasite farkını kapatma girişimi.
Kuzey Kore, her biri yaklaşık 5.000 tonluk birer gemi olarak tanımlanan Choe Hyon ve Kang Kon adlı iki muhribi de yakın zamanda hizmete aldı. Bu gemiler sırasıyla Batı Denizi ve Doğu Denizi'nde hizmete girdi. Söz konusu su üstü gemileri, denizaltılar ve su altı silahlarının yanı sıra deniz gücünü genişletme çabalarının bir başka unsurunu oluşturuyor.
Güney Kore'nin su üstü gemileri neden hedefte?
Kyungnam Üniversitesi Uzak Doğu Araştırmaları Enstitüsü profesörü Lim Eul-chul, torpido gösterisini Güney Kore'nin daha büyük deniz araçlarına yöneltilmiş bir mesaj olarak yorumladı.
Test atışı, önceden tespit edilmesi ve kaçınılması zor, yapay zekâ destekli süper hızlı torpidosunu sergilemeyi ve Güney Kore donanmasının başlıca su üstü gemilerini hedef almayı amaçlamış görünüyor.
Daha hızlı yaklaşan bir silah, gemiye tehdidi tespit edip karşılık vermesi için daha az zaman bırakabilir. Güvenilir yönlendirme de gemi hareket ettikçe torpidonun rotasını ayarlamasına imkân vererek bu zorluğu artırır. Lim'in değerlendirmesi, Kuzey Kore'nin duyurusunda hız ve yapay zekâyı neden birlikte öne çıkardığını açıklıyor.
Güney Kore ordusu, Pyongyang'ı silah teknolojisini abartmakla sık sık suçluyor. Ordunun hemen bir açıklama yapmaması, perşembe günkü teste ilişkin Kuzey Kore duyurusunu kamuoyuna yansıyan başlıca açıklama hâline getiriyor.
Kim Jong Un, Güney Kore'yle diplomasi ve iş birliğini durdurdu ve ülkeyi kalıcı bir düşman olarak tanımladı. Washington'la nükleer müzakereler ise çıkmaza girmiş durumda. Bu siyasi ortamda son testler, silah geliştirme çalışmalarını Kuzey Kore'nin denizde büyüyen askerî hedeflerine ilişkin kamuoyuna yönelik bir mesajla bir araya getiriyor.
Öne çıkanlar
- Kuzey Kore, Zam-2.0 torpidosunu perşembe günü su altında test ettiğini, sonucu ise cumartesi günü duyurduğunu söylüyor.
- KCNA, hedef tespiti ve yönlendirmede yapay zekâ kullanıldığını bildirdi; teknolojinin nasıl çalıştığını veya ne ölçüde özerk olduğunu açıklamadı.
- Duyuruda, beş yıl içinde tahrik sistemiyle ilgili 180'den fazla test yapıldığı ve roket tahrik performansının iyileştirildiği öne sürüldü.
- Süperkavitasyonlu bir tasarım, hız iddiasını açıklayabilecek olasılıklardan biri; ancak silahın tasarımı belirtilmedi.
- Test, denizaltıdan füze fırlatılmasının ve Choe Hyon ile Kang Kon muhriplerinin hizmete alınmasının ardından geldi.
- Kuzey Kore ölçülmüş hız, menzil, isabet oranı veya konuşlandırma tarihi açıklamadı. Güney Kore ordusu hemen bir yorum yapmadı.






