Eylül yakıt maliyetleri kasım elektrik faturalarını baskı altına alıyor
Pakistan Merkezi Elektrik Satın Alma Ajansı (CPPA), eylül ayı için birim başına 2,56 rupi tutarında elektrik yakıt maliyeti düzenlemesi talep etti. Enerji Dairesi, bu artışın tüketicilerin kasım 2026 faturalarına 32,7 milyar rupi ek yük getireceğini öngörüyor. Ulusal Elektrik Enerjisi Düzenleme Kurumu (NEPRA), başvuruyla ilgili duruşmayı 29 Ekim'de yapacak.
İçindekiler
- Eylül yakıt maliyetleri kasım elektrik faturalarını baskı altına alıyor
- 2,56 rupilik düzenleme nasıl hesaplanıyor?
- Eylül ayında yakıta harcanan para
- Hükümet elektrik kesintilerine neden başvurdu?
- İthal gaz fiyatlandırması da yükü hafifletti
- Petrol fiyatları ve arz kesintileri baskı yarattı
- Eylül ücreti ağustos ayındakinden yüksek
- Duruşmalar sürerken sanayi tüketim paketine itiraz ediyor
- Öne Çıkanlar
Başvuruda eylül ayı ortalama yakıt maliyeti birim başına 10,02 rupi olarak hesaplanırken, tarifeye dahil edilen tutar 7,46 rupi olarak belirtildi. Aradaki 2,56 rupilik fark, CPPA'nın aylık yakıt maliyeti düzenlemesiyle tahsil etmek istediği tutar. Elektrik birimi, bir kilovat saat demektir; 1.000 watt tüketen bir cihazın bir saat boyunca kullandığı enerjidir.
Enerji Dairesi, 15 Ekim'de yayımladığı açıklamada, planlı elektrik kesintileri ve ithal gazın yerli gaz fiyatları üzerinden sağlanmasıyla öngörülen düzenlemenin sınırlandığını bildirdi. Daire, bu önlemler olmasaydı düzenlemenin birim başına 5 ila 6 rupiye ulaşabileceğini belirtti.
Tüketiciler birbiriyle bağlantılı iki maliyetle karşı karşıya: Daha yüksek elektrik bedeli ve hükümetin, pahalı santralleri çalıştırma ihtiyacını azalttığını söylediği kesintiler. Nihai düzenlemenin tutarı, bunu ödemesi gereken tüketici grupları ve faturalandırma yöntemi NEPRA'nın düzenleyici kararına bağlı.
2,56 rupilik düzenleme nasıl hesaplanıyor?
CPPA'nın başvurusu, elektrik ücretlerine önceden yansıtılan yakıt payıyla eylül ayında gerçekleşen yakıt giderini karşılaştırıyor. Gerçek gider bu payı aştığında kurum, yakıt maliyeti düzenlemesi olarak da adlandırılan yakıt fiyatı düzenlemesi aracılığıyla ek tahsilat talep ediyor.
Yakıt maliyetinin 7,46 rupiden 10,02 rupiye çıkması, yakıt payına göre yaklaşık yüzde 34,3'lük bir artış anlamına geliyor. Bu karşılaştırma yalnızca elektrik maliyetlerinin yakıt bileşenini kapsıyor. Tüketicinin toplam faturasında başka kalemler de bulunduğundan, nihai faturadaki değişim hesabın tamamına bağlı olacak.
Önerilen düzenlemenin uygulandığı 300 birim elektrik tüketen bir müşteri, 768 rupi ek yakıt bedeli ödeyecek. Düzenlemeye tabi 500 birim tüketimde bu bedel 1.280 rupi olacak. Bu örnekler yalnızca önerilen 2,56 rupilik oran üzerinden hesaplandı; vergiler ve diğer ücretler, onaylanan faturalandırma yöntemine göre belirlenecek.
CPPA, dağıtım şirketlerinin eylül ayında 12,76 milyar birim elektrik sattığını belirtiyor. Bu miktar 2,56 rupilik oranla çarpıldığında yaklaşık 32,67 milyar rupi elde ediliyor; bu tutar, Enerji Dairesinin 32,7 milyar rupilik etki tahminiyle örtüşüyor. Bu rakamlar, önerilen oranla tüketicilerden tahsil edilmesi beklenen toplam tutar arasındaki ilişkiyi gösteriyor.
Eylül ayında yakıta harcanan para
CPPA, eylül ayındaki toplam elektrik üretim yakıt maliyetini 127,87 milyar rupi olarak hesapladı. İthal kömürün payı 37,14 milyar rupi, sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) payı ise 31,93 milyar rupi oldu. Bu iki kalemin toplam maliyeti 69,07 milyar rupiye, yani açıklanan toplamın yaklaşık yüzde 54'üne ulaştı.
Başvuruda yerli gaz için 13,89 milyar rupi, dizel için 13,26 milyar rupi, fuel oil için 11,81 milyar rupi ve yerli kömür için 7,95 milyar rupi de yer aldı. Dizel ve fuel oil giderleri toplam 25,07 milyar rupiye, yani toplam yakıt faturasının yaklaşık beşte birine karşılık geldi.
İthal kömüre yapılan harcama, yerli kömüre yapılan harcamanın yaklaşık 4,7 katıydı. Bunlar toplam harcama tutarlarıdır; her bir yakıtla birim elektrik üretmenin maliyetini hesaplamak için o yakıt türüne bağlı elektrik üretim miktarının da bilinmesi gerekir.
Listelenen altı kalemin toplamı 115,98 milyar rupi ediyor. Açıklanan toplamın 11,89 milyar rupilik bölümü, paylaşılan rakamlarda ayrıntılı biçimde döküm halinde sunulmadı. Hangi maliyetlerin tahsilata dahil edileceğine NEPRA'nın incelemesi karar verecek.
Toplam yakıt maliyeti ve satış miktarı, talep edilen oranı da açıklıyor: 127,87 milyar rupi 12,76 milyar birime bölündüğünde, başvuruda belirtilen ortalama olan birim başına yaklaşık 10,02 rupi elde ediliyor.
Hükümet elektrik kesintilerine neden başvurdu?
Enerji Dairesi, eylül boyunca yaklaşık iki ila iki buçuk saat süren hedefli yük yönetiminin fuel oil ve dizelle elektrik üretme ihtiyacını azalttığını bildirdi. Yük yönetimi, sistemin işletme kısıtları altında karşılayabileceği düzeyde talep tutmak için elektrik arzının bilinçli olarak sınırlandırılması anlamına geliyor.
Bakanlık, bu uygulamanın diğer önlemlerle birlikte birim başına 3,44 rupiye kadar ek düzenlemeyi önlediğini belirtti. Bakanlığın önlemler olmasaydı düzenlemenin 6 rupiye kadar çıkabileceği yönündeki tahmininde, söz konusu 3,44 rupilik tasarruf önerilen 2,56 rupiye ekleniyor.
Enerji Dairesi, açıklamasında sağlandığını ileri sürdüğü tasarrufu şöyle anlattı:
Hedefli yük yönetimi ve diğer önlemler, elektrik üretiminde kullanılan pahalı yakıtların etkisini sınırlamaya yardımcı oldu ve tüketicileri birim başına 3,44 rupiye kadar ek yükten kurtardı.
Hükümet yakıt harcamalarını sınırlamaya çalışırken haneler ve işletmeler elektrik kesintilerinden etkilendi. Bir hane için kesinti, cihazların şebeke elektriğiyle çalışamaması demek. İşletmelerde ise işler aksayabilir veya başka bir enerji kaynağına ihtiyaç duyulabilir. Bakanlığın açıkladığı tasarruf, önlenen elektrik tarifesi artışını ölçüyor; tüketiciler ayrıca elektriğin kesilmesinin pratik sonuçlarıyla da baş etmek zorunda.
İthal gaz fiyatlandırması da yükü hafifletti
Enerji Dairesi, ithal yeniden gazlaştırılmış sıvılaştırılmış doğal gazın (RLNG) elektrik üreticilerine yerli gaz fiyatları üzerinden verilmesinin, olası yükü birim başına 83 paisa daha azalttığını bildirdi. Bir rupide 100 paisa bulunduğundan, açıklanan bu indirim birim başına 0,83 rupiye denk geliyor.
LNG, gemiyle taşınabilmesi için soğutularak sıvı hale getirilen doğal gazdır. Boru hatlarında ve santrallerde kullanılmak üzere yeniden gaz haline getirildiğinde RLNG adını alır. Bakanlığın önlemi, ithal yakıt için elektrik üreticilerinden alınan fiyatı kapsıyordu.
Bakanlık, daha düşük gaz fiyatını eylül ayındaki düzenlemeyi sınırlayan adımlardan biri olarak sundu. Açıklamada, gaz fiyatlandırmasından sağlanan indirim için yük yönetimi ve diğer önlemlere atfedilen tasarruftan ayrı bir rakam verildi; ancak bu tahminlerin birbiriyle nasıl örtüştüğüne ilişkin ayrıntılı bir hesaplama paylaşılmadı.
Gaz arzı, hangi santrallerin çalıştırılması gerektiğini de etkiliyor. Enerji Dairesi, RLNG arzında daha fazla azalma olması halinde daha pahalı yakıtlara bağımlılığın artabileceği ve bunun elektrik ücretleri üzerinde ek baskı yaratabileceği uyarısında bulundu. Bu nedenle gaz arzının sürmesi hem elektrik üretimi hem de ortaya çıkacak yakıt faturası açısından önem taşıyor.
Petrol fiyatları ve arz kesintileri baskı yarattı
Enerji Dairesi, uluslararası yakıt maliyetlerindeki artışı bölgesel çatışmalara ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından tedarik zincirinde yaşanan aksamalara bağladı. Brent ham petrolünün varil fiyatının 120 doları aştığını; Pakistan'da temel elektrik tarifesi belirlenirken esas alınan seviyenin ise yaklaşık 70 dolar olduğunu bildirdi.
Bu rakamlar varil başına 50 dolardan fazla, başka bir deyişle esas alınan seviyenin yüzde 71'inden fazla bir artışa işaret ediyor. Aradaki fark, elektrik üreticileri yakıtı piyasanın daha yüksek fiyatlarından almak zorunda kaldığında daha önce belirlenen payın neden yetersiz kalabileceğini açıklıyor.
Her ikisi de petrol ürünü olan fuel oil ve dizel, maliyet baskısında özellikle önemli. Eylülde bu iki kaleme toplam 25,07 milyar rupi harcanması, bakanlık kullanımlarını kesintilerin azalttığını belirtmiş olsa da açıklanan yakıt faturasındaki paylarının büyüklüğünü gösteriyor.
Enerji Dairesi, Katar'ın mücbir sebep ilanına da dikkat çekti. Tedarik sözleşmelerinde bu terim, koşulların sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmesini engellediği olağanüstü bir duruma işaret eder. Bakanlık, Pakistan'ın mevcut sözleşmeli tedarikler ve gerektiğinde ek spot yükler üzerinden RLNG temin etmeyi sürdürdüğünü bildirdi.
Spot yükler, düzenli sözleşmeli teslimatlar dışında yapılan tek seferlik alımlardır. Beklenen sevkiyatlar aksadığında bu yüklerin bulunabilirliği ve fiyatı daha önemli hale gelir. Bakanlık, elektrik tüketicileri üzerindeki etkiyi sınırlamaya çalışırken yakıt piyasalarını ve tedarik zincirlerini izlediğini belirtti.
Eylül ücreti ağustos ayındakinden yüksek
Eylül için önerilen 2,56 rupilik düzenleme, ağustos ayındaki 1,11 rupilik düzenlemeden birim başına 1,45 rupi daha yüksek. Ücrete tabi 300 birim elektrik için iki oran arasındaki fark 435 rupi olur. Düzenlemeye tabi 500 birim tüketimde ise fark 725 rupi eder.
Enerji Dairesi ayrıca, ocak-ağustos 2026 dönemindeki yakıt düzenlemeleri ile üç aylık tarife düzenlemelerinin toplam etkisinin birim başına 65 paisa, yani temel tarifenin yüzde 1,9'u düzeyinde tutulduğunu bildirdi. Yakıt düzenlemeleri yakıt giderlerindeki değişimleri karşılıyor; üç aylık düzenlemeler ise elektrik sektöründeki uygun diğer maliyetleri ayrı bir düzenleyici süreçle ele alıyor.
Bakanlık bu sonucu kısmen tarife düzenlemelerindeki değişikliklere ve sanayi ile tarım kullanıcılarına yönelik elektrik tüketim paketine bağladı. Paketin bu tüketicileri ulusal şebekeden daha fazla elektrik kullanmaya teşvik ettiğini belirtti.
Eylül önerisi, önceki dönemin ardından daha yüksek bir aylık yakıt bedeli getiriyor. Harcamalarını planlayan tüketiciler açısından öne çıkan rakamlar, önerilen 2,56 rupilik oran, bu oranın uygulanacağı eylül ayı tüketim miktarı ve NEPRA'nın nihai faturalandırma kararı.
Duruşmalar sürerken sanayi tüketim paketine itiraz ediyor
Sanayi tüketicileri, hükümetin tüketim paketinin faydalarına ilişkin değerlendirmesine itiraz ediyor. Tüketiciler, birim başına 22,96 rupilik marjinal tarifenin sınırlı bir gruba yarar sağladığını, gerçek marjinal maliyetin ise yaklaşık 34 rupi olduğunu savunuyor. Marjinal maliyet, ek bir birim elektrik sağlamanın maliyetidir.
Bu rakamlar arasındaki fark birim başına 11,04 rupi. Sanayi tüketicileri, yaklaşık 11 rupinin ortalama tüketici tarifesine yansıtılarak diğer kullanıcılar arasında paylaştırıldığını ileri sürüyor. Enerji Dairesi ise paketin sanayi ve tarım müşterilerini şebekeden daha fazla elektrik kullanmaya teşvik ettiğini savunuyor.
NEPRA, paketin değiştirilmesi veya askıya alınması konusunda bir kamuya açık duruşma yaptı; karar henüz verilmedi. Paket incelemesi ek tüketimin fiyatlandırılmasıyla ilgiliyken, CPPA'nın eylül başvurusu aylık yakıt maliyetindeki farkın tahsil edilmesini talep ediyor.
Yakın takvim; tüketilmiş elektriği, önerilen tahsilatı ve düzenleyicinin sıradaki duruşmasını bir araya getiriyor:
- Ocak-ağustos 2026: Enerji Dairesi, yakıt ve üç aylık tarife düzenlemelerinin toplamda birim başına 65 paisa eklediğini belirtiyor.
- Eylül 2026: CPPA, ortalama yakıt maliyetini birim başına 10,02 rupi, tarifeye dahil edilen tutarı ise 7,46 rupi olarak hesaplıyor.
- 15 Ekim: Enerji Dairesi, 2,56 rupilik düzenleme ve kasım faturalarında 32,7 milyar rupilik etki öngörüyor.
- 29 Ekim: NEPRA'nın CPPA'nın eylül ayı yakıt maliyeti düzenlemesi başvurusuyla ilgili duruşma yapması planlanıyor.
- Kasım 2026: Enerji Dairesi, onaylanan eylül düzenlemesinin faturalara yansıtılmasını bekliyor.
Öne Çıkanlar
- CPPA, eylül ayı için birim başına 2,56 rupilik yakıt maliyeti düzenlemesi talep etti; NEPRA'nın duruşması 29 Ekim'de yapılacak.
- Enerji Dairesi, bu düzenlemenin kasım 2026 elektrik faturalarına 32,7 milyar rupi yansıyacağını öngörüyor.
- CPPA'ya göre eylül ayı ortalama yakıt maliyeti birim başına 10,02 rupi, tarifeye dahil edilen tutar ise 7,46 rupiydi.
- Toplam yakıt harcaması 127,87 milyar rupiye ulaştı; ithal kömür ve LNG bunun yaklaşık yüzde 54'ünü oluşturdu.
- Hükümet, hedefli elektrik kesintilerinin ve ithal gazın fiyatlandırılmasının olası artışı sınırladığını belirtiyor.
- Sanayi tüketicileri, düzenleyici incelemede olan ek tüketim paketinin faydalarına itiraz ediyor.
- Nihai düzenlemenin tutarı ve faturalandırma yöntemi NEPRA'nın kararına bağlı.






