Tayvan, Gelişmiş Yapay Zekâ Çiplerinin Çin’e Kaçak Gönderilmesine Ceza Getirmeyi Planlıyor

8 dakikalık okuma
Taiwan Plans Criminal Penalties for Smuggling Advanced AI Chips to China

Tayvan, savcılara doğrudan suçlama yöneltme olanağı tanımaya hazırlanıyor

Tayvan, gelişmiş yapay zekâ çipleri ve sunucularının izinsiz olarak Çin’e gönderilmesini Dış Ticaret Yasası kapsamında suç saymayı planlıyor. Böylece savcılar, donanımın başka yerlere yönlendirilmesiyle ilgili doğrudan işlem yapabilecek. Ekonomi Bakanı Kung Ming-hsin, hükümetin yapay zekâ sunucularını ve gelişmiş yarı iletkenleri kontrollü ürünler listesine ekleyeceğini söyledi.

İçindekiler
  1. Tayvan, savcılara doğrudan suçlama yöneltme olanağı tanımaya hazırlanıyor
  2. Belirli şirketlerden daha geniş bir alıcı grubuna
  3. Mevcut davalarda neden başka suçlamalara başvuruldu?
  4. Donanım başka ülkeler üzerinden Çin’e nasıl ulaştı?
  5. Kung, değişiklikleri ABD ile yapılan ticaret taahhütlerine bağlıyor
  6. Önerilen sıkılaştırmanın arka planı
  7. Tayvan, ABD’de daha fazla yapay zekâ üretimi de istiyor
  8. TSMC’nin genişlemesinde güçlü talep, görüşmelerde belirsizlik
  9. Çip üreticileri ve Çinli alıcılar için ne değişecek?
  10. Öne Çıkanlar

Önerilen değişiklikler, Huawei ve Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC) gibi adı belirlenmiş Çinli şirketleri hedef alan kısıtlamaların ötesine geçecek. Tayvan, Çin’deki ilgili tüm müşterileri kapsayacak kontrolleri değerlendiriyor. Böylece bir sevkiyatın izin gerektirip gerektirmediğini belirlemede ürünün gideceği yer ve donanımın türü temel ölçütler olacak.

Kung, politikayı 12 Ekim’de verdiği bir röportajda anlattı ve bunu Tayvan’ın ABD ile Karşılıklı Ticaret Anlaşması kapsamındaki taahhütleriyle ilişkilendirdi. Öneri iki değişiklik içeriyor: kontrol kapsamındaki donanımın belirlenmesi ve kısıtlı ekipmanın izinsiz olarak Çin’e gönderilmesine yönelik bir suçlama getirilmesi.

Tayvanlı üretici ve ihracatçılar açısından bu, gelişmiş çiplerin veya sunucuların izinsiz alıcılara ulaşması halinde daha büyük hukuki sorumluluk anlamına gelecek. Soruşturmacılar açısından ise değişiklik, şüpheli çip sevkiyatlarını incelerken dolandırıcılık veya sahtecilik suçlamalarına başvurmak zorunda kalınmasına yol açan bir boşluğu giderecek.

Belirli şirketlerden daha geniş bir alıcı grubuna

Tayvanlı şirketlerin Huawei ve SMIC gibi şirketlere kontrollü ürün satabilmek için izin alması gerekiyordu. Çin’deki diğer alıcılar, şirket adlarına dayalı olarak aynı kısıtlamalara tabi olmayabiliyordu. Planlanan çerçeve, bu yaklaşımı Çin genelindeki ilgili müşterileri kapsayacak biçimde genişletecek.

Kontrollü ürünler listesi, ihracat öncesinde hükümet izni gerektiren ürünleri belirliyor. Gelişmiş yapay zekâ çipleri ve sunucularının listeye eklenmesi, yaptırımların uygulanmasında ekipmanın kendisini; varış yeri ve alıcının yanı sıra daha belirgin bir başlangıç noktası haline getirecek.

Yapay zekâ sunucusu, yapay zekâ yazılımlarını geliştirmek veya çalıştırmak için kullanılan işlemciler, bellek ve diğer bileşenleri içeren bir bilgisayar sistemidir. Gelişmiş bir işlemci sınırı, daha büyük bir makinenin içine takılı halde geçebileceği için bütün sunucuların kontrol edilmesi önem taşıyor.

Kung, uygulama için bir tarih vermedi. Ürünlerin nihai tanımları, lisans koşulları, önerilen cezalar ve yasama takvimi de henüz açıklanmadı. Bu nedenle işletmeler, hangi işlemlerin onay gerektireceğini belirleyecek kuralları bekliyor.

Reklam

Mevcut davalarda neden başka suçlamalara başvuruldu?

Tayvan, bu yıl gelişmiş çiplerin başka yerlere yönlendirildiği iddialarını zaten soruşturdu. Mayıs ayında gözaltılar yapıldı; temmuz ayına gelindiğinde savcılar Tayvan’daki Super Micro yöneticilerine sahtecilik suçlamaları yöneltti. Bu davalar, yetkililerin yapay zekâ donanımının izinsiz ihracatını doğrudan hedefleyen bir yasa arayışındayken mevcut suçlara nasıl başvurduğunu gösteriyor.

Dolandırıcılık ve sahtecilik, aldatma veya sahte belge düzenleme gibi eylemleri kapsıyor. İhracata ilişkin bir suç hükmü ise savcıların doğrudan, kısıtlı ekipmanın gerekli izin alınmadan gönderilip gönderilmediğine odaklanmasını sağlayacak. Soruşturmacıların yine de her sevkiyatın koşullarını ve ilgili kişilerin sorumluluğunu ortaya koyması gerekecek.

ABD’li soruşturmacılar, Super Micro çalışanlarının da dahil olduğu bir kaçakçılık operasyonuyla en az 2,5 milyar dolar değerindeki Nvidia çipinin Çin’e gönderildiğini öne sürdü. Super Micro’nun kurucu ortaklarından Yih-Shyan Liaw, ABD’deki soruşturmayla bağlantılı olarak gözaltına alındı. Tayvan’daki Nvidia çalışanları da şüpheli bir kaçakçılık ağıyla ilişkilendirildi.

Bu davalarda kişiler hakkındaki iddialar inceleniyor. Tayvan’ın önerdiği yasa, gelecekteki soruşturmalara ihracat eyleminin kendisini incelemek için daha belirgin bir hukuki dayanak sağlayacak.

Donanım başka ülkeler üzerinden Çin’e nasıl ulaştı?

ABD kısıtlamalarına rağmen Nvidia işlemcilerinin Güneydoğu Asya genelinde faaliyet gösteren ağlar üzerinden Çinli alıcılara ulaşmayı sürdürdüğü öne sürülüyor. Soruşturmacılar, ekipmanın bir aracıya veya görünüşte izin verilen bir varış noktasına gönderildikten sonra kısıtlı bir müşteriye ulaştığı yönlendirme vakalarından endişe ediyor.

ABD, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e ihracatına yönelik kısıtlamaları ilk kez 2022’de getirdi. Washington, o tarihten bu yana ortaklarını kendi kontrollerini sıkılaştırmaya zorlarken Çinli alıcılar Nvidia ve Advanced Micro Devices (AMD) gibi şirketlerin güçlü işlemcilerine erişmeye çalışmayı sürdürüyor.

Yapay zekâ hızlandırıcıları, aynı anda çok sayıda hesaplama yapan özel çiplerdir. Büyük miktarda veriyi işleyerek yapay zekâ modellerinin eğitilmesine yardımcı olur ve bu modeller kullanıldığında onları çalıştırır. Hesaplama güçleri bu çipleri ticari açıdan değerli kılıyor ve ulusal güvenlik kontrollerinin odağına yerleştiriyor.

Tayvan bu çabada merkezi bir konumda; çünkü Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC), Nvidia ve diğer tasarım şirketleri için çip üretiyor. Sunucu montajcıları ve daha küçük bileşen tedarikçileri de Tayvan’ın teknoloji sektöründe faaliyet gösteriyor. Buradaki kontroller, üretilmiş bir çipin çalışır bir yapay zekâ sistemine dönüşene kadar geçtiği çeşitli aşamaları kapsıyor.

Reklam

Kung, değişiklikleri ABD ile yapılan ticaret taahhütlerine bağlıyor

Tayvan Ekonomi Bakanı Kung, planlanan ihracat önlemlerini Washington’la yürütülen ticaret görüşmelerinde verilen taahhütlerle açıkça ilişkilendirdi. Bazı Tayvan kontrollerinin ABD önlemleriyle nasıl örtüşeceğini anlattı.

"İleriye dönük olarak kontrollü ürünlere yönelik bazı önlemlerimiz ABD’ninkilerle örtüşecek; çünkü Karşılıklı Ticaret Anlaşması kapsamında önemli taahhütlerde bulunduk," dedi Kung.

Ticaret paketi, Tayvan menşeli ürünlerin çoğuna uygulanan ABD tarifelerini yüzde 20’den yüzde 15’e, yani 5 puan düşürdü. Tayvanlı şirketler ABD’deki yarı iletken, enerji ve yapay zekâ projeleri için 250 milyar dolar yatırım taahhüdünde bulunurken ayrıca 250 milyar dolarlık kredi garantisi verdi.

Kredi garantileri, borçlunun geri ödeme yapamaması durumunda belirli kayıpların karşılanacağını taahhüt ederek borçlanmayı destekliyor. Bu nedenle her iki tutar da 250 milyar dolar olsa da şirketlerin yatırım taahhütlerinden farklı bir işlev görüyor.

Tarife ve yatırım paketi ocak ayına tarihlenirken Karşılıklı Ticaret Anlaşması’nın şubatta imzalandığı da belirtiliyor. Kung’ın açıklaması, Tayvan’ın hangi kontrolleri uygulaması gerektiğini ayrıntılı biçimde sıralamadan ihracat önerisini anlaşmadaki taahhütlere bağlıyor.

Cumhurbaşkanı Lai Ching-te daha önce Tayvan’ın ABD’nin ihracat kontrollerine ilişkin kaygılarını gidereceğini söylemişti. Planlanan ceza hükmü bu vaade somut bir yön veriyor: Tayvan topraklarından çıkan gelişmiş donanımlar üzerindeki denetimin güçlendirilmesi.

Önerilen sıkılaştırmanın arka planı

Tayvan’ın önerisi, ABD kısıtlamaları, yerel soruşturmalar ve yatırım taahhütlerinden oluşan bir dizi gelişmenin ardından geldi. Öne çıkan olaylar, ticaret politikası ile yaptırımların giderek nasıl iç içe geçtiğini gösteriyor.

  • 2022: ABD, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e ihracatına yönelik kısıtlamaları ilk kez getirdi.
  • Bu yılın mayıs ayı: Tayvanlı yetkililer, şüpheli çip yönlendirme vakalarında gözaltılar yaptı.
  • Temmuz ayına kadar: Savcılar Tayvan’daki Super Micro yöneticilerine sahtecilik suçlamaları yöneltti.
  • Temmuz: TSMC, Arizona’ya 100 milyar dolar daha yatırım yapacağını açıkladı. Böylece ABD’deki planlanan yatırım tutarı 265 milyar dolara çıktı.
  • Eylül: Kung, TSMC’nin genişlemesinden ayrı olarak Tayvanlı şirketlerin ABD’de planladığı 20 milyar dolarlık ek yatırımı açıkladı.
  • 12 Ekim: Kung, yapay zekâ sunucularını ve gelişmiş yarı iletkenleri Tayvan’ın kontrollü ürünler listesine ekleme ve izinsiz sevkiyatlar için cezai sorumluluk getirme planlarını anlattı.

Önerilen çerçeve, Tayvan’ı şüpheli yönlendirme vakalarını başka suçlar üzerinden takip etmekten, ihracata yönelik özel bir denetim mekanizmasına taşıyacak. Kapsamı, kısıtlı çiplerin, sunucuların ve kapsama giren işlemlerin nihai tanımlarına bağlı olacak.

Reklam

Tayvan, ABD’de daha fazla yapay zekâ üretimi de istiyor

Kung, ABD’de milyarlarca dolarlık sanayi parkları kurma planlarından söz etti. İlk olarak Teksas’ta, maliyeti 4 milyar dolara ulaşabilecek bir tesis kurulması gündemde. Bu tesisler, daha küçük tedarikçilerin çip üreticileri ve sunucu montajcılarının yakınına yerleşmesine yardımcı olacak.

Girişim, Nvidia ve diğer yapay zekâ donanımı şirketleri için ABD’de bir tedarik zincirini desteklemeyi amaçlıyor. TSMC’ye ve Foxconn gibi sunucu üreticilerine hizmet veren tedarikçiler, sanayi parklarının bünyesine katmayı hedeflediği işletmeler arasında yer alacak.

Çok sayıda Tayvanlı şirketin önemli projeleri şimdiden hayata geçiyor. Quanta Computer, Tennessee’de sunucu ve çevre birimi montajı için 973 milyon dolar harcama onayı aldı. Wistron ise devre kartı montajı yapan ABD’deki bir iştiraki için 150 milyon dolar onay aldı ve Teksas’taki bir tesisi yenilemek üzere 146 milyon dolar daha harcamayı planlıyor.

Wistron’un iki tutarı toplam 296 milyon dolar ediyor. Quanta’nın onaylanan harcamasıyla Wistron’un onaylanan ve planlanan harcamaları bir arada 1,269 milyar dolara ulaşıyor. Bu projeler, üretimin başka yerlere kaymasının çip imalatının ötesine geçerek bileşenleri kullanılabilir sistemlere dönüştürmek için gereken montaj çalışmalarını da kapsadığını gösteriyor.

TSMC’nin ABD’deki 265 milyar dolarlık ayrı genişleme planı çok daha büyük. Sanayi parkları ise üretim ağının başka bir bölümüne, büyük fabrikaların ve montajcıların yakınında bulunması gereken küçük işletmelere ve destek faaliyetlerine odaklanacak.

TSMC’nin genişlemesinde güçlü talep, görüşmelerde belirsizlik

TSMC, üçüncü çeyrekte gelirinin yüzde 51 arttığını açıklamasının ardından cari çeyrekte satışlarının yüzde 61 büyümesini bekliyor. Bu tahmin, önceki çeyrekte bildirilen büyüme oranından 10 puan yüksek ve yatırım hamlesinin eşlik ettiği talebin boyutunu ortaya koyuyor.

Şirket, Elon Musk’ın Terafab projesinde olası bir rol üstlenmesini de görüşüyor. TSMC Üst Yöneticisi C.C. Wei analistlere görüşmelerin sürdüğünü söyledi ve planlanan çip fabrikasını işletmek için şartını açıkladı.

Görüşmelerimiz sürüyor, bunu söyleyebilirim," dedi Wei. "Ancak fabrikayı TSMC işletmeli.

Musk daha önce şirketlerinin tesisi kendilerinin kurup işleteceğini, TSMC’nin ise alanın bir bölümünü alt kiracı olarak kullanabileceğini söylemişti. İki tarafın açıklamaları, tesisin işletme kontrolünü görüşmelerin temel konularından biri haline getiriyor. TSMC, Teksas’ta fabrika kurmayı da değerlendirdiğini ayrıca doğruladı.

Olası Terafab ortaklığı görüşme aşamasında; buna karşılık açıklanan ABD genişleme planı, şimdiden büyük ölçekli üretim yatırımlarını gündeme getiriyor. Tayvan’ın ihracat önerisi, şirketler üretim yaptıkları yerleri genişletirken gelişmiş ekipmanlara erişimi denetleyerek bu yatırım hamlesine eşlik edecek.

Reklam

Çip üreticileri ve Çinli alıcılar için ne değişecek?

Nvidia ve AMD, Çinli müşterilere erişimin giderek hükümet iznine bağlı olduğu bir pazarda faaliyet gösteriyor. Her iki şirket de Çin’den önemli gelir elde etti. Tayvan kontrollerinin genişlemesi, gelişmiş ürünlerini etkileyen kısıtlamalara bir ülkenin daha denetim sistemini ekleyecek.

Tayvanlı ihracatçıların donanımı, müşteriyi ve varış noktasını nihai kurallara göre değerlendirmesi gerekecek. Şüpheli yönlendirme ağları ekipmanı Çin dışındaki ülkeler üzerinden taşıdığı için aracıların dahil olduğu işlemlerin özellikle dikkatle incelenmesi gerekecek.

Bu arada Çinli çip üreticileri, Nvidia’dan yapay zekâ çipi pazar payı kazanıyor. Alternatifler geliştiren şirketler arasında Huawei de var. Bu nedenle Çinli alıcılar yerli işlemcilere yönelirken bazıları kısıtlı yabancı donanımlara erişmeye çalışmayı sürdürüyor.

Pekin, ABD’nin çip kısıtlamalarına sert tepki gösterdi; Tayvan’ın bu politikalara daha fazla yaklaşması da yeni bir gerilim noktası yaratıyor. Ticari açıdan ilk etki, kontrollü ekipmanla çalışan şirketlerde görülecek: izinsiz sevkiyatlar, sorumluların Tayvan’da ihracat suçlamasıyla karşı karşıya kalmasına yol açabilecek.

Öne Çıkanlar

  • Tayvan, gelişmiş yapay zekâ çipleri ve sunucularını kontrollü ürünler listesine eklemeyi planlıyor.
  • Dış Ticaret Yasası’nda önerilen değişiklik, Çin’e yapılan izinsiz sevkiyatlar için doğrudan cezai kovuşturma olanağı sağlayacak.
  • Kontroller, Huawei ve SMIC gibi adı belirlenmiş şirketlerin ötesine geçerek Çin genelindeki ilgili alıcıları kapsayacak.
  • Kung Ming-hsin, öneriyi Tayvan’ın ABD ile ticaret taahhütlerine bağladı.
  • Soruşturmacılar, Güneydoğu Asya üzerinden geçen güzergâhlar da dahil olmak üzere aracı ağlar üzerinden önemli miktarda çipin başka yerlere yönlendirildiğini öne sürüyor.
  • Tayvanlı şirketler, TSMC’nin planlanan 265 milyar dolarlık yatırımı da dahil olmak üzere ABD’de üretim faaliyetlerini genişletiyor.
  • Hükümet, yeni ihracat çerçevesinin ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklamadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir