Dev yatırım planı uygulamada sınanıyor
Kore Endüstri Ekonomisi ve Ticaret Enstitüsü (KIET), 15 Ekim 2026'da yayımladığı bir raporda, Güney Kore'nin gelecek on yılda planlanan yaklaşık 1.600 trilyon wonluk yatırımı, yalnızca daha fazla fabrika ve veri merkezi kurmak yerine birbirine bağlı bir sanayi ağına dönüştürmesi gerektiğini belirtti.
İçindekiler
- Dev yatırım planı uygulamada sınanıyor
- Kore neden yapay zekânın belirli darboğazlarını hedefliyor?
- Yatırım rakamları neleri kapsıyor?
- Çip üretimini büyütmek yeni fabrikalardan fazlasını gerektiriyor
- Veri merkezlerinin takvimi ve talep koşulu var
- Elektrik tahminleri mercek altında
- Çalışanların ve tedarikçilerin bölgeye taşınmaya istekli olması gerekiyor
- Fiziksel yapay zekâ yedi bölgesel büyüme planını birbirine bağlıyor
- Yerel topluluklar vaatlerin dayanağı olan bilgileri talep ediyor
- Önemli Noktalar
Mega Projelerin Stratejik Etkileri ve Sanayi Politikası Görevleri başlıklı raporda, küresel yapay zekâ büyümesinin tıkandığı üç alan sıralanıyor: ileri yarı iletken paketleme, veri merkezleri için elektrik ve ekipman ile robotların ihtiyaç duyduğu hassas bileşenler ve endüstriyel veriler. KIET, Güney Kore'nin yapay zekânın her alanında ABD ve Çin'le boy ölçüşmeye çalışmadan bu alanlarda vazgeçilmez bir tedarikçi olabileceğini savunuyor.
Hükümetin üç mega projesi yarı iletkenleri, fiziksel yapay zekâyı ve yapay zekâ veri merkezlerini kapsıyor. Hedefler arasında yüksek bant genişlikli bellek (HBM) ve DRAM üretim kapasitesini beş yıl içinde ikiye katlamak, bölgesel çip ve robotik merkezleri geliştirmek ve 2029'a kadar 8,4 gigavatlık yapay zekâ veri merkezi kapasitesi kurmak bulunuyor. İkinci aşamada veri merkezi hedefinin 2035'e kadar 18,4 gigavata çıkarılması öngörülüyor.
KIET'nin önerisi, Ulusal Meclis'te şirketlerin bu kadar elektriği gerçekten kullanıp kullanmayacağının ve bölgesel projelerin çalışan çekip çekemeyeceğinin ele alındığı görüşmeden bir gün sonra geldi. Sivil toplum grupları da yatırım planlarının dayanağını oluşturan ekonomik ve çevresel değerlendirmeleri talep etmişti.
Dolayısıyla temel zorluk yalnızca finansman bulmaktan ibaret değil. Güney Kore'nin fabrikaları, tedarikçileri, eğitimli çalışanları, müşterileri, suyu ve elektriği aynı anda hazır hâle getirmesi gerekiyor. Bu bağlantılardan birinin eksik kalması, pahalı tesislerin faaliyete geçmek için beklemesine yol açabilir.
Kore neden yapay zekânın belirli darboğazlarını hedefliyor?
Devlet Başkanı Lee Jae Myung, 29 Haziran'da Samsung ve SK Hynix yöneticileriyle birlikte projeleri duyurdu ve sanayinin büyümesini Seul dışındaki bölgelerin canlandırılmasına bağladı. Üç sektörü ülkenin bir sonraki ekonomik atılımının temeli olarak nitelendirdi.
Yapay zekânın temel unsurlarını diğer tüm ülkelerden daha hızlı güvence altına almalıyız," dedi Lee. "Yarı iletkenler, fiziksel yapay zekâ ve yapay zekâ veri merkezleri büyük bir atılımın üç temel eksenidir.
KIET, bellek yarı iletkenlerinden ileri paketlemeye, üretim verilerine ve fiziksel yapay zekâya uzanan bağlantılı bir yol öneriyor. Kurum bu yaklaşımı stratejik yapay zekâ koridoru olarak adlandırıyor. Amaç, Güney Kore'nin hâlihazırda önemli üretim deneyimine sahip olduğu sektörlerden güç alarak bunları yeni talep kaynaklarına bağlamak.
Bellek çipleri, yapay zekâ işlemcilerinin ihtiyaç duyduğu verilere hızlı erişim sağlar. Paketleme, çipleri çalışan sistemler hâlinde birleştirir. Veri merkezleri bu sistemleri barındırır, enerji ve soğutma sağlar. Fiziksel yapay zekâ ise makineleri yönlendirmek için iş yerlerinden gelen bilgi ve işlem gücünden yararlanır.
Samsung ve SK Group, Nvidia'nın da aralarında bulunduğu müşterilere şimdiden ürün sağlıyor. Harcama patlaması önemli boyutta: Google, Amazon ve Meta, ABD'li teknoloji şirketleri arasında, yıl içinde bu teknolojiye 650 milyar dolar harcayacaklarını açıklayanlar arasındaydı. Güney Kore'nin stratejisi, müşterilerin başka yerlerden kolayca temin edemeyeceği ürün ve altyapıyı sağlayarak bu büyümede kalıcı bir yer edinmeyi amaçlıyor.
KIET'nin önerisi ihracatın da ötesine uzanıyor. Enstitü, araştırma, demonstrasyon, yatırım ve üretimin ortak altyapı üzerinden birbirine bağlanmasını; böylece mevcut Kore sanayilerinin yapay zekâyı benimsemesini ve yeni teknolojileri ticari ürünlere dönüştürmesini istiyor.
Yatırım rakamları neleri kapsıyor?
KIET, on yılda yaklaşık 1.600 trilyon wonluk yatırım öngörüyor. Hükümetin haziran ayındaki duyurusunda 1.350 trilyon wonu aşan planlı kamu ve özel sektör yatırımından söz edilmiş, başka bir duyuruda ise toplamın 1.430 trilyon wonu aştığı belirtilmişti. Planlara ilişkin açıklamalarda bu toplamları uzlaştıran kapsamlı bir döküm yayımlanmadı.
Belirlenen en büyük kalemler, dört bellek üretim tesisi için yaklaşık 800 trilyon won ve yapay zekâ veri merkezlerinin ilk aşaması için yaklaşık 550 trilyon won. Samsung ve SK Hynix'in Jeonnam ve Gwangju bölgesinde ikişer bellek tesisi kurması öngörülüyor. Chungcheong'daki HBM paketleme tesisleri için de 81 trilyon won ayrılması planlanıyor.
Samsung Group ve SK Group ayrıca yarı iletken tesisleri ile veri merkezlerini de kapsayan, uzun vadeli yurtiçi yatırımlar için toplam 4.755 trilyon wonluk ayrı taahhütler açıkladı. Bu daha geniş kapsamlı şirket taahhütleri, ulusal stratejideki proje türleriyle örtüşüyor ancak farklı bir yatırım çerçevesine ait.
Hükümet; saha geliştirme, izin süreçleri ve inşaat çalışmalarına destek vereceğini söylüyor. Bölge halkı açısından pratik sorular arasında ne kadar kamu altyapısına ihtiyaç duyulacağı, şirketlerin kendi yatırımlarını ne zaman taahhüt edeceği ve kaç yerel işletmenin sürece katılabileceği yer alıyor.
Çip üretimini büyütmek yeni fabrikalardan fazlasını gerektiriyor
Yapay zekâ sistemleri, işlemci ve belleklerin daha güçlü biçimde bir araya getirilmesini gerektirdikçe ileri paketleme kritik bir darboğaza dönüşüyor. Paketleme, birden fazla çipi yüksek performanslı tek bir düzende birleştirerek bilgiyi hızla aktarabilmelerini sağlıyor. Bu bağlantı aşaması genişletilmeden çip üretimini artırmak, tedarik zincirinin başka bir bölümünün yetişmekte zorlanmasına yol açabilir.
KIET, Güney Kore'nin bellek alanındaki gücünü paketleme sektörüne taşıma fırsatı görüyor. Bölgesel plan, yeni yarı iletken fabrikalarını güneybatıya, ileri paketleme merkezini Chungcheong'a, malzeme, bileşen ve ekipman merkezini ise güneydoğuya yerleştiriyor.
Önerilen coğrafi dağılım, farklı bölgelere birbirini tamamlayan roller veriyor. Bununla birlikte koordinasyon gerektiriyor: Karmaşık üretim sürecini sürdürebilmek için çip üreticilerinin ekipmana, kimyasallara, yedek parçalara ve uzman hizmetlere yakın olması gerekiyor.
Sangmyung Üniversitesi'nde sistem yarı iletken mühendisliği profesörü olan Lee Jong-hwan, tedarikçilerin büyük üreticilerle birlikte faaliyet göstermesini sağlayacak teşviklere ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Önemli olan yarı iletken ekosistemidir," dedi. "Ekosistemin tamamlanması için çoğu küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşan yarı iletken malzemeleri, parçaları ve ekipmanları tedarikçilerinin de bölgede bulunması gerekiyor. İş ortağı şirketlere teşvik sağlamak da kritik bir görev.
Yongin'deki ve başkent çevresindeki diğer yerlerde bulunan mevcut üretim merkezleri de güçlendirilecek. Dolayısıyla bölgesel genişleme, şirketlerin mevcut operasyonlarını desteklerken başka bölgelerde yeni çalışan ve tedarikçi ağları kurmasını gerektiriyor.
Veri merkezlerinin takvimi ve talep koşulu var
Veri merkezi geliştirme çalışmalarının ilk 8,4 gigavatlık bölümüne toplamda yaklaşık 550 trilyon won yatırım yapması beklenen SK, GS ve Naver'ın öncülük etmesi öngörülüyor. SK 5 gigavat, GS 2,4 gigavat ve Naver 1 gigavat kapasite sağlayacak.
Gigavat, elektrik gücünü ölçen bir birimdir. Bu planlarda veri merkezi kapasitesinin ölçeğini ifade ediyor; dolayısıyla elektrik bağlantıları ve soğutma, projelerin hayata geçirilmesinde belirleyici önem taşıyor. KIET, çiplerin daha kolay temin edilebilir hâle gelmesi durumunda bile transformatörleri, elektrik arzını, soğutma ekipmanlarını ve şebeke erişimini giderek büyüyen kısıtlar olarak sıralıyor.
Ulusal duyuru öncesinde bazı projeler zaten geliştirme veya değerlendirme aşamasındaydı. Bunlar arasında Donghae ve Dangjin'de ayrı ayrı 1,2 gigavatlık GS tesisleri, Naver'ın planlanan 1 gigavatlık Sejong tesisi ve SK'nin Ulsan'daki 1 gigavatlık projesi bulunuyor. SK, Daegu-Gyeongbuk, Honam, Gangwon ve merkezi bölgede de saha seçeneklerini değerlendiriyor.
Uygulama takviminde öne çıkan tarihler şöyle:
- 29 Haziran 2026: Hükümet üç mega projeyi duyurdu.
- 12 Ekim 2026: Bir sivil toplum koalisyonu ekonomik, kaynak ve çevresel değerlendirmeleri talep etti.
- 14 Ekim 2026: Ulusal Meclis'te elektrik talebi ve bölgesel yatırım koşulları ele alındı.
- 15 Ekim 2026: KIET sanayi stratejisi raporunu yayımladı.
- 2028'in ilk yarısı: Veri merkezi projelerinin ilk aşamasında inşaatın başlaması planlanıyor.
- 2029: İlk aşama için 8,4 gigavatlık kapasite hedefi doğrultusunda kademeli işletmeye geçilmesi bekleniyor.
- 2035: İkinci aşamada planlanan kapasitenin 18,4 gigavata çıkarılması öngörülüyor.
SK, 2029-2035 döneminde ilk aşamanın sonuçlarına ve piyasa talebine bağlı olarak ilave 10 gigavattan sorumlu olacak. Bu koşul, sonraki genişleme kararında müşteri talebini açık bir ölçüt hâline getiriyor.
Gayrimenkul danışmanlık şirketi Savills, Güney Kore'nin veri merkezi kapasitesini Aralık 2024'te 1,9 gigavat olarak tahmin etti. Planlanan ilk aşamanın kapasitesi bu rakamın yaklaşık 4,4 katı; 18,4 gigavatlık programın tamamı ise yaklaşık 9,7 katı. Bu karşılaştırmalar, önerilen inşaat programının mevcut sektöre kıyasla büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Elektrik tahminleri mercek altında
Hükümetin altyapı planları, güneybatıdaki yarı iletken sanayisi için 6,3 gigavat elektrik arzı ve günde 650 bin ton suyu kapsıyor. 14 Ekim'deki görüşmede katılımcılar, bu tür sanayi taahhütlerinin ulusal elektrik tahminlerine nasıl yansıtıldığını ele aldı.
Energy Transition Forum uzmanı Seok Kwang-hoon, Elektrik Arz ve Talebine İlişkin 12. Temel Plan'ın gözden geçirilmiş talep görünümünde yarı iletkenler, veri merkezleri ve elektrifikasyondan kaynaklanan ilave 53,5 gigavatlık talebin yer aldığını söyledi. Planda 179,2 gigavatlık temel tahmin ve 186,4 gigavatlık yüksek tahmin sunulurken daha düşük bir senaryoya yer verilmedi.
Seok, yöntemin bazı talepleri iki kez hesaba katabileceğini ve yapay zekâ verimliliğindeki iyileşmelerin gelecekteki elektrik ihtiyacını azaltabileceğini savundu. Endişesi, santrallerin inşasının yıllar sürmesi ve beklenen müşterilerin geç gelmesi ya da daha az enerji kullanması hâlinde maliyetli taahhütlere dönüşebilmesiydi.
Green Energy Strategy Institute kıdemli araştırmacı yardımcısı Moon Hyo-dong, 2030 yılı için 11 bölgedeki elektrik üretimi ve tüketimini modelledi. Analizine göre sıvılaştırılmış doğal gazla çalışan üretim tesislerinin kullanım oranı, 11. elektrik planında yüzde 30,7 olurken, 12. plandaki veri merkezi talebinin yarısının gerçekleştiği senaryoda yüzde 40,6'ya, tamamının gerçekleştiği senaryoda ise yüzde 47,8'e çıkıyordu.
Modellemede incelenen veri merkezi talep senaryoları arasında yıllık net yakıt maliyetlerinin yaklaşık 3,9 trilyon won artacağı tahmin edildi. Ayrıca Gangwon'daki ilave talebin Seul ve Gyeonggi'deki gazla elektrik üretimini artırabileceği gösterildi. Bu durum, bölgesel projelerin birbirine bağlı ulusal şebekeden nasıl yararlandığını ortaya koyuyor.
Aynı veri merkezi talebi koşullarında yenilenebilir enerji kapasitesinin 100 gigavattan 120 gigavata çıkarılması, modelde fosil yakıtlardan elektrik üretimini 22,9 teravatsaat azalttı. Kullanılmayan yenilenebilir enerji üretimi ise 4,8 teravatsaat arttı. Bu bulgu, söz konusu elektriği kullanabilecek şebeke ve işletme düzenlemelerine ihtiyaç olduğunu gösteriyor.
Hanyang Üniversitesi'nin ERICA kampüsünde yardımcı profesör olan Lee Seung-hyun, 18,4 gigavatlık rakamın sözleşmeye bağlanmış talebi değil, şirketlerin istediği kapasitenin toplamını yansıttığını söyledi. Moon, projelerin elektrik ihtiyacının ne ölçüde kesinleştiğine göre sınıflandırılmasını ve 2026-2030 dönemine yönelik bir uygulama planı hazırlanmasını önerdi.
Çalışanların ve tedarikçilerin bölgeye taşınmaya istekli olması gerekiyor
Green Energy Strategy Institute kıdemli araştırmacı yardımcısı Lee Hyo-eun'un sunduğu anket, şirketlerin büyüme isteği ile bölgesel yatırım arasındaki farkı ortaya koydu. Şirketlerin yer seçimi, elektrik veya tesis yatırımlarından sorumlu 80 kişi arasında yüzde 83,8'i beş yıl içinde yeni tesis kurmayı ya da kapasite artırmayı değerlendiriyordu. Mevcut hükümet destek koşullarında bölgesel yatırım olasılığının yüksek olduğunu belirtenlerin oranı ise yalnızca yüzde 38,8'di.
Aradaki fark 45 yüzde puan. Bölgesel yer seçeneği değerlendirmesi sonuçsuz kalan katılımcıların yüzde 77,8'i çalışan bulmakta yaşanan güçlüğü, yüzde 22,2'si ise elektrik arzı ve şebeke bağlantılarına ilişkin belirsizliği gerekçe gösterdi.
Pohang Bilim ve Teknoloji Üniversitesi elektrik mühendisliği profesörü Lee Byung-hun, yeni fabrikaların başlangıçta başkent bölgesinden deneyimli mühendislere ihtiyaç duyacağını söyledi. Şirketlerin çalışanlar ve aileleri için taşınmayı cazip hâle getirmesi gerekecek.
Kore İleri Bilim ve Teknoloji Enstitüsü elektrik mühendisliği profesörü Yoo Hoi-jun, şirketlerin önceden planlaması gereken konular arasında ücretleri, konutları ve çocukların eğitimini saydı.
Sangmyung Üniversitesi'nden Lee Jong-hwan, kalıcı bir çözüm için bölgeden işe alım ve eğitimin de gerekli olduğunu söyledi.
"Bu sektör uzun vadeli bağlılık gerektiriyor ve bölge dışından işe alınan çalışanlar yalnızca birkaç yıl sonra ayrılabilir," dedi.
Lee, üretim işçileri, mühendisler ve araştırma personeli yetiştirmek için bölgedeki liseler, üniversiteler ve lisansüstü eğitim kurumlarıyla ortaklıklar kurulması çağrısında bulundu. Yeni sanayi istihdamı bekleyen yerleşimler için bölgesel eğitim, inşaat patlamasını bölge sakinlerinin gerçekten başvurabileceği işlere bağlıyor.
Fiziksel yapay zekâ yedi bölgesel büyüme planını birbirine bağlıyor
Fiziksel yapay zekâ, robotların ve diğer makinelerin gerçek dünyadaki görevleri yerine getirmek için yapay zekâ kullanması anlamına geliyor. Bir robotun, hesaplama sonucunu hassas bir harekete dönüştürmesi gerekiyor. KIET, güvenilir endüstriyel verilerin yanı sıra hareket üreten hassas aktüatörleri ve hızı ve torku kontrol eden redüktörleri kritik bileşenler olarak tanımlıyor.
Hükümet, Saemangeum ve Daegu-Gyeongbuk merkezli insansı robotların seri üretimini planlıyor. KIET, daha geniş yatırım programının, her biri farklı bir sanayi rolüne dayanan yedi bölgesel büyüme motoruna bağlanmasını istiyor:
- Merkezi bölge: Yapay zekânın temel bileşenleri ve ileri sanayiler.
- Gangwon: Bilgiyi kullanan cihaza yakın yerde işleyen uç yapay zekânın tıp ve biyoloji alanındaki uygulamaları.
- Jeonbuk: Robot üretimi ve tarımda fiziksel yapay zekâ.
- Daegu-Gyeongbuk: Fiziksel yapay zekâ bileşenleri ve robot tedarik zinciri.
- Güneydoğu: Gemi inşası, deniz taşımacılığı, uzay, havacılık ve savunma alanlarında üretim yapay zekâsı ve demonstrasyonlar.
- Güneybatı: Yapay zekâ hesaplama altyapısı ve enerji uygulamaları.
- Jeju: Yenilenebilir enerjiyle bağlantılı yapay zekâ sistemleri.
Üretim verileri, makineler ve üretim hatları çalışırken oluşan bilgilerdir. KIET'nin stratejisi bu bilgileri demonstrasyon ve ticari üretimle buluşturuyor; böylece araştırmaların fabrikalardaki kullanımdan kopuk kalması yerine sanayilerin gerçek görevler temelinde yapay zekâ geliştirmesi amaçlanıyor.
KIET Stratejik Sanayi Araştırma Merkezi Başkanı Lee Jun, projelerden doğan talep ve teknolojik sonuçların yedi bölgesel büyüme motoruna aktarılması gerektiğini söyledi. Önerisi, projeleri talep, teknoloji ve yatırım için ortak bir ulusal platform olarak ele alıyor; böylece yararların en büyük tesisleri kuran şirketlerin ötesine yayılmasını hedefliyor.
Yerel topluluklar vaatlerin dayanağı olan bilgileri talep ediyor
Yerel katılım ve özerklik alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarından oluşan bir koalisyon, 12 Ekim'de sanayi, iklim ve enerji, bilim ve teknoloji ile arazi ve altyapıdan sorumlu bakanlıklardan proje kayıtlarını talep etti.
Talepler arasında ekonomik fizibilite çalışmaları, elektrik ve su talebi tahminlerinin dayanağı ve doğrudan ve dolaylı sera gazı emisyonlarının tahminleri yer alıyor. Ayrıca yarı iletken üretimindeki çevresel zararı ve halk sağlığını korumaya yönelik önlemler ile yapay zekâ veri merkezlerinin yerel ekonomiler üzerindeki etkisine ilişkin değerlendirmeler de isteniyor.
Koalisyon, maliyetlerin ve faydaların nasıl paylaşılacağının incelenmesini istiyor. Endişesi, yatırım getirileri şirketlerde yoğunlaşırken altyapı ve toplumsal maliyetlerin yerel toplulukların ve halkın omuzlarına yüklenebilmesi.
KIET raporu ile parlamento görüşmesi aynı yatırım programına farklı açılardan yaklaşıyor. KIET, Kore sanayisinin hangi alanlarda iş kazanabileceğini ve teknolojiyi bölgesel ekonomilere nasıl yayabileceğini belirliyor. Görüşmede ise talebin; çalışanları, müşterileri ve karşılanabilir maliyetli altyapısı olan faal tesislere dönüşmesi için nelerin gerektiği ele alınıyor.
Bir sonraki inşaat kilometre taşı 2028'in ilk yarısı; veri merkezlerinin kademeli olarak işletmeye alınması ise 2029'dan itibaren planlanıyor. Duyuru ile işletmeye geçiş arasındaki dönemde yatırım taahhütleri, müşteri talebi, izinler, şebeke bağlantıları, tedarikçilerin katılımı ve işe alım somut sınavları oluşturuyor. Bunların tümünün birlikte hayata geçirilmesi, bölgesel stratejiye ihtiyaç duyduğu sanayi temelini kazandıracak.
Önemli Noktalar
- KIET, yarı iletken, veri merkezi ve robotik sanayilerini birbirine bağlamak için planlanan yaklaşık 1.600 trilyon wonluk yatırımın kullanılmasını öneriyor.
- Strateji; ileri paketlemeyi, enerji altyapısını, hassas robot bileşenlerini ve endüstriyel verileri hedefliyor.
- İlk veri merkezi planlarında SK'ye 5 gigavat, GS'ye 2,4 gigavat ve Naver'a 1 gigavat kapasite ayrılıyor.
- Kapasite hedefinin 2029'a kadar 8,4 gigavattan 2035'e kadar 18,4 gigavata çıkarılması planlanıyor; sonraki genişleme talebe ve ilk aşamanın sonuçlarına bağlı.
- Bölgesel işe alım, tedarikçi ağları, elektrik ve su, projelerin hayata geçirilmesindeki başlıca zorluklar arasında.
- Araştırmacılar ve sivil toplum grupları, talebin daha sıkı incelenmesini ve ekonomik ve çevresel değerlendirmelerin açıklanmasını istiyor.






