Oybirliğiyle Alınan Karar, Israrlı Tacize Karşı Yeni Bir Yol Açıyor
Japonya'nın Mie Eyalet Meclisi, 16 Ekim'de ülkenin cezai yaptırımlar içeren ilk müşteri tacizini önleme yönetmeliğini oybirliğiyle kabul etti. 1 Nisan 2027'de yürürlüğe girecek yönetmelik, valinin durmasını emretmesinin ardından çalışanlara yönelik ağır tacizini sürdüren kişiler hakkında işlem yapılmasına ve en fazla 500 bin yen para cezası verilmesine olanak tanıyacak.
İçindekiler
- Oybirliğiyle Alınan Karar, Israrlı Tacize Karşı Yeni Bir Yol Açıyor
- Yönetmelik Hangi Davranışları Kapsıyor?
- Şikâyet Mahkemeye Nasıl Ulaşabilir?
- Şikâyet Hakkını Korurken Çalışanları Korumak
- Mie Genelinde Kimler Kapsamda?
- Mie'nin Diğer Eyaletlerden Farkı
- 2024'teki Görüşmelerden 2027'deki Uygulamaya
- Öne Çıkanlar
Yönetmelik, özel şirketler, şahıs işletmeleri, yerel yönetimler ve okullar dâhil olmak üzere Mie genelindeki işletmeleri ve kamu kurumlarını kapsıyor. Müşterilerin ve iş ortaklarının makul olmayan davranışlarını ele alarak korumayı, müşteri şikâyetleriyle en çok ilişkilendirilen mağaza tezgâhları ve hizmet masalarının ötesine taşıyor.
Yönetmeliğin temel özelliği, birbirini izleyen bir karar süreci öngörmesi: Bir kuruluş işlem yapılmasını talep ediyor, uzman bir kurul inceleme yürütüyor, vali yasaklama emri vermeyi değerlendiriyor ve emre uyulmaması ceza şikâyetine yol açabiliyor. Ceza uygulanabilmesi için mahkemenin kişiyi suçlu bulması gerekiyor.
Vali Katsuyuki Ichimi, cezaların caydırıcı etkisinin güçlü olacağını söyledi ve eyalette müşteri tacizinin azalmasını umduğunu belirtti. Meclis üyeleri, yetkililerin taciz içeren taleplerle meşru şikâyetleri nasıl ayırt edeceğine dair kaygılarını da dile getirdi. Bu nedenle uygulamanın ayrıntıları özellikle önem taşıyor.
Yönetmelik Hangi Davranışları Kapsıyor?
Mie, müşteri tacizini toplumun genel olarak makul kabul ettiği sınırları aşan ve çalışanın çalışma ortamına zarar veren, ciddi ölçüde rahatsız edici davranışlar olarak tanımlıyor. Basitçe ifade etmek gerekirse odak noktası, kabul edilebilir sınırı aşarak bir kişinin işini yapmasını zorlaştıran davranışlar.
Ayrı olarak, 8 Ekim 2026 tarihli Mie'nin resmî önleme sayfası, değiştirilmiş ulusal İşçi Tedbirleri Kapsamlı Teşvik Yasası'ndaki tanımı açıklıyor. Tanım; müşterilerin, iş ortaklarının, tesis kullanıcılarının veya işverenin faaliyetleriyle bağlantılı diğer kişilerin, çalışanın işinin niteliği ve diğer koşullar dikkate alındığında toplumsal açıdan kabul edilebilir sınırları aşan ve çalışanın çalışma ortamına zarar veren işyeri davranışlarını kapsıyor. Sayfada eyalet yönetmeliğinin nihai taslağına bağlantı veriliyor; ancak sağlanan materyalde yönetmeliğin tanımlara, prosedürlere veya cezalara ilişkin hükümleri yer almıyor.
Yönetmelik, özellikle ağır nitelikteki bir davranış kategorisini “belirli müşteri tacizi” olarak tanımlıyor. Bu kategori; sağlanması son derece güç olan para, mal, özür, görüşme veya yanıt taleplerinin uzun süre devam etmesini ya da tekrarlanmasını ve bunlara bağırma veya talepleri ısrarla yineleme gibi davranışların eşlik etmesini kapsıyor.
Çalışanları uzun süre boyunca tekrar tekrar takip etmek de tanımlanan davranışlar arasında. Ele alınan taciz türleri arasında ciddi sıkıntıya yol açan bağırma, asılsız suçlamalar, cinsel açıdan uygunsuz davranışlar ve ısrarlı takip de bulunuyor.
Değerlendirmede davranışın süresi ve tekrarlanması, talebin niteliği ve kişinin tutumu önem taşıyor. Örneğin özür talebi, yönetmelikte tanımlanan uzun süreli veya taciz içeren davranışlarla meşru bir neden olmaksızın ısrarla sürdürüldüğünde ağır kategoriye giriyor.
Özel kategori, Ceza Kanunu dâhil mevcut yasalarla ele alınması zor olabilen ağır vakaları hedefliyor. Eyalete, davranış örüntüsünü inceleme ve itaatsizliğe ilişkin ceza sürecini başlatmadan önce davranışın durdurulmasını emretme olanağı sağlıyor.
Şikâyet Mahkemeye Nasıl Ulaşabilir?
Bir işletmeci veya kapsama giren başka bir kuruluş, önce taciz yaşandığını ileri sürerek eyalet yönetimine başvurmalı. Dolayısıyla süreç, etkilenen kuruluşun resmî talebiyle başlıyor ve ardından davranış inceleniyor.
Müşteri Tacizini Önleme Tedbirleri İnceleme Kurulu adlı uzman kurul soruşturma yürütecek. Ne yaşandığını ortaya koymaya ve davranışın yönetmelik kapsamına girip girmediğini değerlendirmeye yardımcı olması için video görüntüleri veya ses kayıtları gibi kanıtlar talep edebilecek.
Vali, yasaklama emri verip vermemeye karar verirken kurulun bulgularını ve görüşlerini değerlendirecek. Bu emir, kişiye belirtilen davranışı durdurmasını zorunlu kılan resmî talimat niteliğinde.
Kişi emre uymazsa eyalet yönetimi soruşturma makamlarına ceza şikâyetinde bulunabilir. Dava daha sonra ceza yargılaması sürecine taşınabilir; suçluluk ve uygulanacak cezaya mahkeme karar verir.
Olası cezalar, 500 bin yene kadar para cezası, cezai gözaltı veya kabahat para cezası. En yüksek para cezası bir üst sınır niteliğinde; gözaltı ve kabahat para cezası ise yönetmelikte sıralanan alternatif ceza türleri. Yasaklama emrini vali veriyor; mahkûmiyet kararı sonrasında cezai yaptırımı mahkeme uyguluyor.
Şikâyet Hakkını Korurken Çalışanları Korumak
Bazı meclis üyeleri, uygulamanın makul olmayan davranışları müşterinin meşru taleplerinden nasıl ayıracağını sorguladı. Bu kaygı, düzenlemenin temelindeki dengeyi ortaya koyuyor: Çalışanların tacize karşı korunması, müşterilerin ise hizmetler, ürünler veya kararlar hakkındaki gerçek sorunları dile getirebilmesi gerekiyor.
Mie, yasaklanan davranışlara ilişkin somut örnekler içeren kılavuzlar yayımlamayı planlıyor. Bu örnekler, çalışanların ne zaman yardım isteyeceğine, yöneticilerin resmî başvuruyu değerlendirirken nelere dikkat edeceğine ve müşterilerin davranışlarına getirilen sınırları anlamasına yardımcı olacak.
Yönetmelikteki tanım, davranışın toplumsal açıdan kabul edilebilir sınırları aşıp aşmadığı ve çalışma ortamına zarar verip vermediği gibi unsurların yetkililerce incelenmesini öngörüyor. Daha ağır kategori ise taleplere, ısrara ve kişinin çalışanlara yaklaşım biçimine odaklanıyor.
Uzman incelemesi ve valinin kararı, kuruluşun iddiasıyla yasaklama emri arasına bir değerlendirme aşaması koyuyor. Video ve ses kayıtları, kurulun kullanılan sözleri, karşılaşmanın süresini ve davranışın tekrar edip etmediğini incelemesine yardımcı olabilir.
Önlemle ilgili duyurulan bilgilerde, planlanan kılavuzların ayrıntılı örnekleri henüz yayımlanmadı. Bu örnekler, uygulama başlamadan önce hukuki ifadelerin gündelik karşılaşmalarda nasıl yorumlanacağını açıklamaya yardımcı olacak.
Mie Genelinde Kimler Kapsamda?
Özel işverenler, kendi hesabına çalışan işletme sahipleri, yerel yönetimler ve okullar yönetmeliğin kapsamına giriyor. Bu kapsam, mal veya hizmet almak ya da bir kurumdan yanıt beklemek için başvuran kişilerle çalışanların muhatap olduğu her yerde makul olmayan taleplerin ortaya çıkabileceğini yansıtıyor.
Müşterilerin yanı sıra iş ortakları da kapsamda. Böylece önlem, çalışanların bir alışveriş yapan kişi yerine ticari ilişki içindeki birinden ısrarlı taleplerle karşılaşabileceği kuruluşlar arası ilişkileri de içeriyor.
Çalışanlar açısından uygulamadaki değişiklik, kuruluşları aracılığıyla eyalet incelemesine ve ağır vakalarda davranışı durdurma emrine başvurabilmeleri. İşverenler ve kurumlar açısından ise bu sürece giriş noktası, resmî başvuruda bulunmak.
Bu önlem, Japonya'da aşırı ve makul olmayan müşteri davranışları nedeniyle işinden ayrılan veya hastalanan çalışanlara ilişkin vakaların yaşandığı bir dönemde geliyor. Mie'nin yaklaşımı, ısrarlı tacizi uygulanabilir bir durdurma emriyle kesmeyi; bu emre uyulmaması hâlinde ise ceza yaptırımlarını devreye sokmayı amaçlıyor.
Mie'nin Diğer Eyaletlerden Farkı
Hokkaido, Gunma, Tokyo ve Aichi de müşteri tacizini ele alan yönetmelikler kabul etti, ancak bu düzenlemelerde ceza bulunmuyor. Mie'nin Japonya'da bir ilk olmasının nedeni, müşteri tacizini önleme yönetmeliğine yaptırım eklemesi.
Fark somut: Mie'de, vali emrinin ardından yasaklanan davranışı sürdürmek ceza şikâyetine ve mahkemenin vereceği cezaya yol açabiliyor. Yönetmelik, önleme tedbirlerini eyalet yönetimi, uzman kurul, soruşturma makamları ve mahkemelerin yer aldığı bir uygulama sürecine bağlıyor.
Ichimi'nin caydırıcı etki beklentisi, eklenen bu yaptırıma dayanıyor. Durması emredilen kişi davranışını sürdürmesi hâlinde cezalandırılma olasılığıyla karşı karşıya kalırken, kuruluşların eyalet müdahalesi talep edebilmesi için belirlenmiş bir prosedür bulunacak.
Oybirliğiyle alınan karar, oylamaya katılan tüm meclis üyelerinin kabul yönünde oy kullandığını gösteriyor. Görüşmeler sırasında dile getirilen kaygılar, nisan ayından önce eyalet yönetiminin önünde pratik bir görev bırakıyor: Israrcı ancak meşru şikâyetlerle yönetmeliğin ele aldığı taciz edici davranışlar arasındaki sınırı açıklamak.
2024'teki Görüşmelerden 2027'deki Uygulamaya
Mie, işçi kuruluşları ve diğer gruplardan gelen taleplerin ardından 2024'te bir çalışma panelinde yönetmeliği ele almaya başladı. Meclisin onayıyla eyalet, taslağı hazırlama aşamasından uygulamaya hazırlanma aşamasına geçti.
Eyaletin resmî sayfasında, 19 Ağustos ve 5 Kasım 2024'te, ayrıca 7 Şubat 2025'te düzenlenen üç Müşteri Tacizini Önleme Çalışma Yuvarlak Masa Toplantısı'na ilişkin materyal ve özetler yer alıyor. Sayfada ayrıca yerel koşulları belirlemek ve önleme tedbirlerine yön vermek amacıyla Mayıs-Temmuz 2024'te yapılan bir anket de kayıtlı. Mart-Nisan 2025'te yürütülen bir başka ankette, tacizin yol açabileceği zararlar sınıflandırılarak etkili önlemlerin değerlendirilmesine yardımcı olmak üzere önceki anketten ve yuvarlak masa görüşmelerinden yararlanıldı. Eyalet yönetimi, yerel koşulları değerlendirmek ve önleme tedbirlerini ele almak için ayrıca kurum içi Müşteri Tacizini Önleme Teşvik Merkezi'ni kurdu. Bu kayıtlar, uygulamaya dönük inceleme kurulunun kanıt toplama usullerini veya değerlendirme ölçütlerini değil, politika geliştirme sürecini anlatıyor.
Başlıca aşamalar şöyle:
- 2024: Mie, işçi kuruluşları ve diğer gruplardan gelen taleplerin ardından çalışma panelindeki görüşmelere başladı.
- 16 Ekim 2026: Eyalet meclisi, yasaklama emirlerinin ihlaline ilişkin cezalar dâhil olmak üzere yönetmeliği oybirliğiyle kabul etti.
- Uygulama öncesi: Eyalet yönetimi, yasaklanan davranışlara ilişkin somut örnekler içeren kılavuzlar hazırlamayı planlıyor.
- 1 Nisan 2027: Yönetmelik yürürlüğe girecek.
Hazırlık dönemi, Mie'ye hem kapsamdaki davranışları hem de işlem başvurusu için gerekli adımları açıklama fırsatı veriyor. Çalışanların ve yöneticilerin başvuru sürecini, halkın ise kuralların nasıl uygulanacağını gösteren açık örnekleri anlaması gerekecek.
Önlemin temel vaadi açık: Ağır ve ısrarlı taciz, resmî bir durdurma emrine yol açabilir; bu emre uymamak ise cezai sonuçlar doğurabilir. Uygulama, dikkatli bir incelemeye ve yönetmelikteki tanımların her vakanın somut koşullarına göre değerlendirilmesine bağlı olacak.
Öne Çıkanlar
- Mie, 16 Ekim'de Japonya'nın cezai yaptırımlar içeren ilk müşteri tacizini önleme yönetmeliğini oybirliğiyle kabul etti.
- Yönetmelik 1 Nisan 2027'de yürürlüğe girecek; özel işletmeleri, şahıs işletmelerini, yerel yönetimleri ve okulları kapsıyor.
- Ağır davranışlar arasında uzun süren veya tekrarlanan makul olmayan talepler, taciz edici biçimde bağırma ve çalışanları ısrarla takip etme bulunuyor.
- Bir kuruluş işlem yapılmasını talep ediyor, uzman bir kurul inceleme yürütüyor ve yasaklama emri verilip verilmeyeceğine vali karar veriyor.
- Emrin ihlali ceza şikâyetine; mahkûmiyet hâlinde ise 500 bin yene kadar para cezasına, cezai gözaltına veya kabahat para cezasına yol açabiliyor.
- Mie, tacizi meşru şikâyetlerden ayırt etmeye hazırlanırken somut örnekler içeren kılavuzlar yayımlamayı planlıyor.






