Pakistan, Güney Asya’da yalnızca Afganistan’ın gerisinde
Pakistan, 2026 Küresel Açlık Endeksi’nde 122 ülke arasında 106. sırada yer alıyor. Nüfusunun %16,1’i yetersiz beslenirken beş yaşından küçük çocukların %33,6’sı bodur kalıyor. Ülkenin 25,5 puanlık skoru, hem Güney Asya ortalaması olan 23,5’in hem de dünya ortalaması olan 18,1’in üzerinde ve ciddi açlık kategorisinde.
İçindekiler
- Pakistan, Güney Asya’da yalnızca Afganistan’ın gerisinde
- Açlık puanı neyi ölçüyor?
- Eğilimin başlangıç yılına göre değişmesinin nedeni
- Kalori alamayanların sayısı artarken çocuk göstergeleri farklı yönlerde ilerliyor
- Seller ve kuraklık gıdaya ve gelire zarar veriyor
- Gıda bulunurken neden satın alınamıyor?
- Komşu ülkeler ne gösteriyor?
- Küresel baskı altındaki bölgesel kriz
- Pakistan hangi alanlarda adım atabilir?
- Önemli Noktalar
Bölgedeki en yüksek puan 28,6 ile Afganistan’ın. Böylece değerlendirilen Güney Asya ülkeleri arasında Pakistan, açlık durumunun en kötü olduğu ikinci ülke konumunda. Daha yüksek puan, daha fazla açlık anlamına geliyor. Pakistan’ın puanı, 2000’deki 36,2 seviyesinin önemli ölçüde altında kalmaya devam etse de 2018 için yeniden hesaplanan 24,0 puandan yükseldi.
2018’den bu yana yaşanan kötüleşmenin ardında iki gelişme var: Yeterli kalori alamayanların oranının ve bodurluğun yanı sıra, zayıflık yani boyuna göre düşük kilolu olma sorunu yaşayan küçük çocukların sayısının artması. Çocuk ölümleri ve bodurluk göstergelerinde iyileşme sürerken Pakistan bazı alanlarda ilerleme kaydetti, bazılarında ise geriledi.
Birleşmiş Milletler’in 18 Şubat 2026’da yayımladığı şubat ayı açlık güncellemesine göre Pakistan’da 7,5 milyon kişi; şiddetli muson selleri, uzun süreli kuraklık, yağışsız dönemler ve şiddet olaylarındaki artışın ardından yüksek düzeyde gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmeyle karşı karşıya kaldı.
Gıda fiyatları, tarım arazilerindeki hasar ve hane halklarının gelirlerindeki yetersizlik, ülke genelindeki bu göstergelerin günlük yaşama nasıl yansıdığını ortaya koyuyor. Gıda pazarlarda bulunsa bile satın alacak parası tükenen aileler açlıkla karşı karşıya kalabiliyor. Çocukların sağlıklı büyümesi için çeşitli besinlere, temiz suya ve sağlık hizmetlerine de ihtiyaç var.
Açlık puanı neyi ölçüyor?
Küresel Açlık Endeksi dört göstergeyi bir araya getiriyor: yetersiz beslenme, çocuklarda bodurluk, çocuklarda zayıflık ve beş yaşına ulaşmadan ölüm. Bu göstergeler birlikte, yeterli gıdaya erişimi ve küçük çocukların beslenmesini ve sağlığını etkileyen koşulları ortaya koyuyor.
Yetersiz beslenme, kişinin düzenli olarak çok az kalori alması demek. Bodurluk, çocuğun yaşına göre çok kısa boylu olması anlamına geliyor; uzun süreli yetersiz beslenme ve hastalıkların göstergesi. Zayıflık ise çocuğun boyuna göre çok düşük kilolu olması demek ve acil bir beslenme krizine işaret edebiliyor.
Pakistan’ın son verilerine göre beş yaşından küçük çocuklarda zayıflık oranı %9,8; beş yaşından önce ölüm oranı ise %5,6. Endeksin bodurluk tahmini %33,6; Dünya Gıda Programı ise ayrıca %40’lık bir tahmine atıfta bulunuyor. Bu iki tahmini uzlaştırmak için araştırma dönemleri ve ölçüm yöntemleri dikkate alınmalı.
2026 değerlendirmesi, 2021 ile 2025 arasındaki dönemlerde toplanan verilerden yararlanıyor. Dolayısıyla değerlendirme yılı, puanın hesaplanmasında kullanılan verilerin önemli bir bölümünden daha geç bir tarihe denk geliyor. 20 ile 34,9 arasındaki puanlar ciddi; 35 ile 49,9 arasındaki puanlar ise alarm verici kategoride sınıflandırılıyor.
Eğilimin başlangıç yılına göre değişmesinin nedeni
Pakistan’ın puanı 2000 ile 2026 arasında 36,2’den 25,5’e gerileyerek 10,7 puan düştü; bu yaklaşık %30’luk bir azalmaya karşılık geliyor. 2018’den bu yana geçen daha kısa dönemde ise 1,5 puan, yani yaklaşık %6,3 yükseldi. Her iki değişim de önemli: On yıllar süren iyileşmenin ardından daha yakın dönemde gerileme yaşandı.
2025 değerlendirmesinde Pakistan 123 ülke arasında 106. sırada, 26,0 puanla yer almıştı. Tarihsel bir veri serisinde 2024 için 27,9 puan kaydedilmişti. Son değerlendirmede zaman içindeki değişimi karşılaştırmak için ilgili ölçüt, 2018’in yeniden hesaplanan 24,0 puanlık skoru.
Bugünkü tablonun nasıl oluştuğunu anlamaya yardımcı olan bazı tarihler şöyle:
- 2000: Pakistan’ın açlık puanı alarm verici kategoride, 36,2 seviyesindeydi.
- 2018: Yeniden hesaplanan puan 24,0; yetersiz beslenme oranı %10,9’du.
- 2024’ün sonu ve 2025’in başı: Sellerden etkilenen bölgelerde yaklaşık 11 milyon kişinin gıda güvensizliğinde kriz düzeyleriyle karşılaşacağı öngörüldü.
- 2025: Muson yağmurları ve ani seller 6 milyondan fazla kişiyi etkiledi.
- 18 Şubat 2026: Birleşmiş Milletler, 7,5 milyon kişinin karşı karşıya olduğu yüksek düzeyde gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmeye dikkat çekti.
- 2026 değerlendirmesi: Pakistan’ın puanı 25,5’e, yetersiz beslenme oranı ise %16,1’e ulaştı.
Bu veriler farklı dönemleri ve nüfus gruplarını kapsıyor. Son acil durum tahmini, akut gıda kıtlığı yaşayan kişileri ele alırken ülke genelindeki endeks, beslenme ve çocuk sağlığına ilişkin çeşitli ölçümleri bir araya getiriyor.
Kalori alamayanların sayısı artarken çocuk göstergeleri farklı yönlerde ilerliyor
Pakistan’da yetersiz beslenme oranı 2018’deki %10,9’dan son değerlendirmede %16,1’e yükselerek 5,2 yüzde puan arttı. Başka bir deyişle, düzenli olarak çok az yemek yiyenlerin oranı yaklaşık dokuzda birden altıda bire çıktı.
Çocuklarda zayıflık oranı %7,1’den %9,8’e yükselerek 2,7 yüzde puan arttı. Buna karşılık bodurluk oranı %38,1’den %33,6’ya gerilerken beş yaşından önce ölüm oranı da %6,8’den %5,6’ya düştü.
Bu göstergeler farklı deneyimleri ölçüyor. Bodurluğun azalması, çocukların büyümesini etkileyen koşullarda birikimli iyileşmeye işaret ediyor. Zayıflığın artması ise yetersiz beslenme veya hastalık nedeniyle tehlikeli ölçüde zayıflayan çocukların çoğaldığını gösteriyor. Çocukların hayatta kalma oranı artarken ailelerin beslenmesi üzerindeki baskı da büyüyebiliyor.
Kadınlar ve küçük çocuklar özellikle risk altında. Hamile ve emziren kadınların besleyici gıdaya ve sağlık hizmetlerine ihtiyacı var. Düşük kilolu doğan bebekler de hayata daha fazla beslenme ihtiyacıyla başlayabiliyor. Pakistan’da beş yaşından küçük çocuk ölümlerinin neredeyse yarısı yetersiz beslenmeyle bağlantılı.
Bazı ilçelerde tedaviye erişim hâlâ zor. Şiddetli akut yetersiz beslenmenin tedavi kapsamı düşük. Yetersiz beslenen çocukların tedavisinde kullanılan, özel olarak formüle edilmiş gıdalar olan terapötik gıdalar bazen bulunamıyor ya da geçici bağışçı desteğine bağlı kalıyor. Beslenme acil durumuyla karşı karşıya olan ailelerin hem tanıya hem de güvenilir bir tedavi sürecine ihtiyacı var.
Seller ve kuraklık gıdaya ve gelire zarar veriyor
Pakistan’da son dönemde yaşanan hava olayları ürünleri, hayvanları, yolları ve hane halklarının gelirlerini vurdu. 2022 ve 2023’teki muson selleri Sindh, Belucistan ve güney Pencap’ta tarım arazilerine zarar verdi. 2025’teki şiddetli yağışlar ve ani seller 6 milyondan fazla kişiyi etkiledi; tarım arazileri ve altyapı hasar gördü.
Ürünün zarar görmesi, hem satışa sunulabilecek gıdayı hem de gıda satın almak için kullanılabilecek geliri azaltıyor. Tarım işçileri yevmiyelerini, hayvan sahipleri hayvanlarını kaybedebiliyor; hasarlı yollar da nakliye maliyetlerini artırabiliyor. Toparlanmak için tohum, onarım ve sonraki ekim dönemi için de para gerekiyor.
Dünya Gıda Programı, Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) kapsamında 7,5 milyon kişinin akut gıda güvensizliğinde kriz düzeyi veya daha kötü koşullarla karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Bu toplam içinde 1,25 milyon kişinin kritik durumda olduğunu, başka bir deyişle yaklaşık her altı kişiden birinin bu koşullarda bulunduğunu kaydediyor.
IPC değerlendirmeleri, insanların gıdaya erişmek ve geçim kaynaklarını korumak için ne kadar acil yardıma ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor. Birleşmiş Milletler’in şubat ayındaki güncellemesi, Pakistan’daki akut ihtiyaçları hem aşırı yağışlara hem de uzun süreli kuraklığa bağlıyor. Güvenlik sorunları da çalışmayı, seyahat etmeyi ve yardıma erişmeyi aksatabiliyor.
Gıda bulunurken neden satın alınamıyor?
Dünya Bankası’nın ekonomik değerlendirmede aktarılan tahminlerine göre Pakistan’da yoksulluk oranı 2018-19’daki yaklaşık %22’den 2024-25’te %29’a yükselerek yaklaşık 70 milyon kişiyi etkiledi. Kırsal kesimdeki yoksulluk oranı, kentlerdekinin iki katından fazla olmaya devam etti.
Un, bakliyat, süt ve yemeklik yağ satın alan hane halkları için temel mesele, gelirleriyle ne kadar gıda alabildikleri. Ücretlerin düşmesi veya market fiyatlarının yükselmesi, aileleri porsiyonları küçültmeye ya da çeşitli yemekler yerine daha ucuz temel gıdalara yönelmeye zorlayabiliyor.
Eylül ayına ilişkin FAO fiyat takibine göre izlenen pazarlarda buğday unu, bir yıl öncesine kıyasla %19 ila %37 daha pahalıydı. Uluslararası Para Fonu’nun Dünya Ekonomik Görünümü raporunda 2026-27 mali yılı için enflasyon %9,9, 2025-26 mali yılı içinse %7,1 olarak öngörüldü. Bu tahmin genel tüketici fiyatlarıyla ilgili; tek tek gıda ürünlerinin fiyatları farklı oranlarda artabiliyor.
Buğday üretimi de zayıfladı. 2024-25’te ekili alan %6,5 daralırken üretim %8,9 düştü; bu düşüşte hava koşulları etkili oldu. Devletin alım düzenlemelerindeki değişiklikler, çiftçilerin ne kadar ekim yapıp ne kadar harcama yapacağı konusunda belirsizlik yarattı.
Hükümet Ekim 2025’te 40 kilogram için 3.500 rupi alım fiyatı açıkladı. Kamu alımı, devletin belirlenen düzenlemeler kapsamında ürün satın alması demek. Çiftçilerin üretim maliyetlerini karşılayacak fiyatlara, tüketicilerin ise uygun fiyatlı gıdaya ihtiyacı var. Kırsal kesimdeki pek çok aile her iki konumda da bulunuyor: Tarımdan gelir elde ediyor, yediği gıdanın büyük bölümünü de satın alıyor.
Komşu ülkeler ne gösteriyor?
Güney Asya’nın son sıralamasında Sri Lanka 10,2 puanla 53., Nepal 14,5 puanla 72., Bangladeş 19,2 puanla 84., Hindistan 24,1 puanla 100., Pakistan 25,5 puanla 106. ve Afganistan 28,6 puanla 108. sırada. Sri Lanka, Nepal ve Bangladeş orta düzeyde; Hindistan, Pakistan ve Afganistan ise ciddi açlıkla karşı karşıya.
Göstergeleri Pakistan’ınkinden farklı yönlere işaret ettiği için Bangladeş yararlı bir karşılaştırma sunuyor. Bangladeş’te yetersiz beslenme oranı %8,2 ile Pakistan’daki %16,1’in; bodurluk oranı ise %24 ile Pakistan’daki %33,6’nın altında. Ancak Bangladeş’te zayıflık oranı %12,9 ile Pakistan’daki %9,8’den yüksek.
Bangladeş, bodurluk oranını 2000’deki %54,9’dan %24’e indirerek 30,9 yüzde puanlık düşüş sağladı. Ülkede zayıflığın hâlâ yaygın olması, hükümetlerin neden birden fazla beslenme göstergesini takip etmesi ve önemli ilerlemenin ardından da hizmetleri sürdürmesi gerektiğini gösteriyor.
Bangladeş’teki Politika Diyaloğu Merkezi’nin araştırma direktörü Dr. Khondaker Golam Moazzem, hane halklarının mali durumunun beslenmeyi nasıl etkilediğini şöyle anlattı:
Gıda fiyatlarının yükselmesi ve hane halklarının satın alma gücünün yerinde sayması, dar gelirli aileleri beslenme çeşitliliğinden ödün vermeye zorlayabilir. Bu da besleyici gıdaları giderek daha karşılanamaz hâle getirerek çocuklarda yetersiz beslenme riskini artırır.
FIVDB’de bölge teknik koordinatörü olan Dr. Mehbuba Nur Protha; anne ve çocuk beslenmesi hizmetlerinin güçlendirilmesi, uygun fiyatlı ve çeşitli beslenme, temiz su, sanitasyon ve sağlık hizmetleri çağrısında bulundu. Bu ihtiyaçlar, Pakistan’daki ailelerin karşı karşıya olduğu baskılarla yakından örtüşüyor.
Küresel baskı altındaki bölgesel kriz
Güney Asya’nın açlık puanı 2000’deki 37,5’ten 23,5’e düştü; ancak iyileşmenin büyük bölümü 2018’den önce gerçekleşti. Pakistan ve Afganistan, puanları o yıldan bu yana kötüleşen bölgedeki iki ülke.
Bölgedeki çocuklarda zayıflık oranı %15,8 ile dünyadaki en yüksek düzeyde; küçük çocukların %29,8’i bodurluktan etkileniyor. FAO tahminlerine göre 2023-2025 döneminde, bu hesaplamaya İran da dahil edildiğinde, Güney Asya’da 218 milyon kişi yetersiz beslendi. Bu sayı, dünya genelindeki toplamın yaklaşık üçte birine denk geliyor.
Dünya genelindeki açlık puanı 2018’deki 17,6’dan 2026’da 18,1’e yükseldi. 32 ülkede açlık arttı; 57 ülkenin ise 2030’a kadar açlığın en düşük düzeylerine bile ulaşamaması bekleniyor. 2025’te dünya genelinde tahminen 645 milyon kişi yetersiz beslendi.
Değerlendirme, gerilemeyi çatışmalar, ekonomik baskı ve aşırı hava olaylarıyla ilişkilendiriyor. İran’daki savaşı, Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı’ndaki aksamaları; yakıt, nakliye ve gübre maliyetlerini artıran etkenler arasında sıralıyor. Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı ve Karadeniz ihracatını etkileyen kısıtlamalar da buğdayın karşılanabilirliğini tehdit ediyor.
Bu maliyetler hane halklarına çeşitli yollarla yansıyor. Gübre fiyatlarının artması çiftçilik masraflarını yükseltiyor. Yakıt fiyatlarının yükselmesi sulama ve nakliye maliyetlerini artırıyor. Nakliyedeki aksamalar ithal buğdayı pahalılaştırabiliyor. Bu nedenle Pakistan’daki gıda krizi, ülke sınırlarının çok ötesindeki gelişmelere de bağlı.
Pakistan hangi alanlarda adım atabilir?
Pakistan’da Benazir Gelir Destek Programı ve bu programın Nashonuma adlı beslenme girişimi zaten yürürlükte. Daha yeterli ve öngörülebilir yardımlar, sel veya fiyat artışlarının bütçelerini altüst ettiği dönemlerde uygun ailelerin satın alma gücünü korumasına yardımcı olabilir.
Tarım politikasının ayrı bir görevi var: Tüm maliyetleri tüketicilere yüklemeden üretimin güvenilirliğini artırmak. 2018 tarihli Pencap Su Politikası’nın 7.4. bölümü, makul bir destek fiyatı yapısı oluşturulması ve kanalların başındaki ve sonundaki çiftçiler arasında suyun adil dağıtılması çağrısında bulunmuştu. Suyu geç veya düzensiz alan çiftçiler daha düşük verimle ve daha yüksek pompalama maliyetleriyle karşılaşabiliyor.
Beslenme hizmetleri temel gıda tedarikinin ötesine geçmeli. Çocukların proteine ve çeşitli besinlerden oluşan bir diyete ihtiyacı var. Anne sağlığı, aşılama, temiz su ve sanitasyon da vücudun tüketilen gıdalardan ne kadar yararlanabildiğini etkiliyor. Şiddetli yetersiz beslenme yaşayan çocukların tedavisi için güvenilir terapötik gıda tedariki de gerekli.
Uluslararası gıda güvenliği harcamaları 2016-2017’den bu yana görülmeyen düzeylere geriledi; bunun sonucunda yardım programlarında ve acil durum erzaklarında kesintiler yapıldı. Açlık değerlendirmesi, hükümetlere insani yardım ve veri toplama alanındaki kesintileri tersine çevirme çağrısı yapıyor. Daha iyi izleme, ailelerin gıdalarını, birikimlerini ve üretken varlıklarını tüketmesinden önce koşulların kötüleştiğini belirlemeye yardımcı olabilir.
Önemli Noktalar
- Pakistan, 2026 Küresel Açlık Endeksi’nde 122 ülke arasında 106. sırada; ciddi açlık puanı 25,5.
- Güney Asya’nın en yüksek puanı 28,6 ile Afganistan’da; Pakistan ise ikinci sırada.
- Pakistan’ın puanı 2000’deki 36,2’den iyileşse de 2018 için yeniden hesaplanan 24,0 puandan kötüleşti.
- Nüfusun %16,1’i yetersiz besleniyor; beş yaşından küçük çocukların %33,6’sı bodur, %9,8’i ise zayıf.
- Birleşmiş Milletler, Şubat 2026’da 7,5 milyon kişinin yüksek düzeyde gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmeyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekti.
- S seller, kuraklık, düşük gelirler, pahalı gıda ve beslenme tedavisindeki eksiklikler aileler üzerindeki temel baskılar arasında.
- Mevcut gelir desteği, güvenilir tarım düzenlemeleri ve erişilebilir beslenme hizmetleri somut adım atılabilecek alanlar.






