Onaylanan 31 projenin 23'ü ekonomik eşik değerin altında kaldı
Güney Kore, beklenen ekonomik faydalarının maliyetlerinden düşük olduğunu gösteren değerlendirmelere rağmen, tahmini toplam maliyetleri 28,576 trilyon won olan 23 büyük kamu projesini onayladı. Bütçe ve Planlama Bakanlığına atfedilen verilere göre bu projeler, Ocak 2025 ile Haziran 2026 arasında ön fizibilite çalışmalarını geçen 31 projenin yüzde 74,2'sini oluşturdu.
İçindekiler
- Onaylanan 31 projenin 23'ü ekonomik eşik değerin altında kaldı
- Fayda-maliyet oranı okura ne anlatır?
- İki ulaşım projesi ölçeği gözler önüne seriyor
- İnceleme kararı nasıl veriliyor?
- Bölgesel kalkınmaya daha fazla ağırlık veriliyor
- Onay oranları yükseldi, ardından geriledi
- Önceki araştırmalar incelemelerin sağladığı tasarrufu ortaya koyuyor
- Tahminlerdeki belirsizlik bütçeye ek risk getiriyor
- Daha geniş politika hedeflerinin maliyetini kim üstleniyor?
- Öne Çıkanlar
Beklenen faydaları maliyetlerinin yarısından az olan altı projeden beşi de onay aldı. Toplam maliyetleri 12,4915 trilyon won olan bu beş proje arasında Yeongwol–Samcheok Otoyolu ile Samcheok–Gangneung demir yolunun iyileştirilmesi de bulunuyor.
Onaylar, Güney Kore'nin başkent bölgesi dışındaki kalkınmaya daha fazla ağırlık verdiği bir dönemde geldi. Mayıs 2026'da değerlendirme yönergelerinde yapılan değişiklik, nüfusu azalan bölgelerdeki inşaat projelerinde ekonomik getirilerin önemini daha da azaltırken bölgesel büyümeye verilen ağırlığı artırdı.
Temel tercih, ölçülen ekonomik faydaları zayıf olan ancak daha geniş bölgesel hedeflere hizmet edebilecek projelere ne kadar kamu kaynağı ayrılacağı. Yollar ve demir yolları erişimi iyileştirip yerel kalkınmayı destekleyebilir. Ancak inşaat çalışmaları, başka kamu ihtiyaçları için kullanılabilecek kaynakları da bağlar.
Fayda-maliyet oranı okura ne anlatır?
Genellikle B/C olarak kısaltılan fayda-maliyet oranı, bir projenin tahmini ekonomik faydalarını tahmini maliyetleriyle karşılaştırır. Oranın 1 olması, ikisinin eşit olduğu anlamına gelir. Oranın 1'in altında olması ise değerlendirmede hesaba katılan faydaların maliyetlerden düşük olduğunu gösterir.
0,5 oranı, tahmini her 100 won ekonomik maliyete karşılık 50 won ölçülmüş fayda bulunduğu anlamına gelir. Bu faydalar, geçiş ücretleri ya da bilet satışlarından elde edilen gelir yerine, yolcuların zamandan tasarrufu gibi kazanımları içerebilir. Oran ekonomik değeri ölçer; işletmecinin gelir ve giderleri ayrı değerlendirilir.
Güney Kore'nin inceleme sistemi politika hedeflerini ve bölgesel kalkınmayı da dikkate alır. Bu nedenle bir proje, değerlendirmenin diğer bölümlerinden yeterli destek alması hâlinde B/C oranı 1'in altında olsa da onaylanabilir. Son onaylar, bu yolla ne ölçüde harcama yapılabildiğini gösteriyor.
İki ulaşım projesi ölçeği gözler önüne seriyor
Yeongwol–Samcheok Otoyolu'nun tahmini proje maliyeti 5,6167 trilyon won, B/C oranı ise 0,27. Basitçe ifade etmek gerekirse değerlendirme, her 100 won ekonomik maliyete karşılık ölçülen ekonomik faydanın 27 won olduğunu gösteriyor.
Samcheok–Gangneung demir yolu iyileştirme projesinin tahmini maliyeti 1,1507 trilyon won, B/C oranı ise 0,4. Bu, her 100 won ekonomik maliyet başına 40 won ölçülmüş faydaya karşılık geliyor.
İki projenin toplam maliyeti 6,7674 trilyon won. Bu tutar, oranı 0,5'in altında olan ve onaylanan beş projeye ayrılan 12,4915 trilyon wonun yaklaşık yüzde 54,2'sine denk geliyor. Bu beş proje de faydaları maliyetlerinden düşük olan ve onaylanan 23 projenin toplam harcamasının yaklaşık yüzde 43,7'sini oluşturuyor.
Ekonomik eşik değerin altında kalan diğer kategorilerdeki projeler de yaygın biçimde onaylandı. B/C oranı 0,5 ile 0,8 arasında olan projelerin onay oranı yüzde 66,7'ydi. Oranı 0,8 ile 1 arasında olanların onay oranı ise 0,5'in altındakilerle aynı şekilde yüzde 83,3 oldu.
İnceleme kararı nasıl veriliyor?
Kore Kamu Maliyesi Enstitüsü (KIPF), yayımladığı fizibilite çalışması kılavuzunda, büyük bütçe taahhütlerinden önce proje önerilerinin ön incelemeden geçirildiğini açıklıyor. Bu incelemelerin belirtilen amacı, israfı önlemek ve hükümetin yeni yatırımları adil ve şeffaf biçimde sıralamasına yardımcı olmak.
Kılavuzda açıklanan çerçeve kapsamında KIPF ve Kore Kalkınma Enstitüsü (KDI), Ekonomi ve Maliye Bakanının talebi üzerine çalışmalar yürütüyor. Araştırmacılar ekonomik getirileri, politika unsurlarını ve dengeli bölgesel kalkınmayı değerlendiriyor. Bir komite, farklı karar ölçütlerine ağırlık atamak için kullanılan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemiyle bu bulguları bir araya getiriyor.
Resmî uygunluk eşiği, toplam proje maliyetinin en az 50 milyar won, merkezi hükümet desteğinin ise en az 30 milyar won olması. Korece tutarlar sırasıyla 500 eok won ve 300 eok won olup bu rakamlara karşılık geliyor.
Çalışmalarda alternatifler, uygun proje ölçeği ve zamanlama da ele alınıyor. Mali Proje Değerlendirme Komitesinin görüşmesinin ardından maliye bakanı sonuçları, bütçe ve fon planlamasında kullanılmak üzere ilgili bakanlığa iletiyor.
Bölgesel kalkınmaya daha fazla ağırlık veriliyor
Güney Kore, Devlet Başkanı Moon Jae-in döneminde 2019'da değerlendirme dengesini değiştirdi. Başkent bölgesi dışındaki inşaat projelerinde ekonomik değerlendirmeye verilen ağırlık yüzde 35–50'den yüzde 30–45'e indirildi. Bölgesel kalkınmanın ağırlığı ise yüzde 25–35'ten yüzde 30–40'a çıkarıldı.
Hükümetin 2019 reformuna ilişkin açıklamasına göre yenilenen yönergeler o yıl 1 Mayıs'ta yürürlüğe girdi. Yönergeler, başkent bölgesi ile diğer bölgelerdeki değerlendirmeleri birbirinden ayırırken bölgesel geri kalmışlığın ele alınışını da prim ve kesinti sisteminden yalnızca prim uygulamasına dönüştürdü.
Reformla politika değerlendirmesinin kapsamı da istihdamı, yaşam koşullarını, çevresel etkileri ve güvenliği içerecek şekilde genişletildi. Kamu hizmetlerine erişim, sağlık ve günlük yaşam koşullarındaki iyileşmeler ile afetlere müdahale kapasitesi açık değerlendirme ölçütleri hâline geldi. Finansman riskleri ve işletme giderlerini karşılama güçlüğü de çerçeveye dâhil edildi.
Mayıs 2026'da yapılan yeni bir düzenlemeyle nüfusu azalan bölgelerdeki inşaat projelerinin ekonomik değerlendirme ağırlığı yüzde 30–45'ten yüzde 25–40'a düşürüldü. Bölgesel büyümenin ağırlığı ise yüzde 30–40'tan yüzde 35–45'e yükseltildi. Her iki aralığın alt ve üst sınırı da beşer puan değişti.
Revize edilen yaklaşım, bölgesel dezavantaj ve ekonomik etkilerin yanı sıra yerel tarihî, kültürel ve turistik kaynakları ve bunların uzun vadeli büyümeyi destekleme potansiyelini de değerlendiriyor. Böylece mevcut talebin sınırlı olduğu yerlerde değerlendiricilere, bölgenin gelecekteki kalkınma potansiyeline daha fazla değer verme imkânı tanıyor.
Onay oranları yükseldi, ardından geriledi
Bakanlık verilerine göre 2024'te B/C değerlendirmesine tabi tutulan 14 projeden 10'u geçti; onay oranı yüzde 71,4 oldu. 2025'te 30 projenin 25'i onaylandı ve oran yüzde 83,3'e yükseldi. Bu, 11,9 puanlık artış anlamına geliyor.
2026'nın ilk yarısında sekiz projenin altısı onay aldı. Yüzde 75 olan bu oran, 2025'tekinin altında ancak 2024 seviyesinin üzerinde kaldı. Ocak 2025-Haziran 2026 döneminin yıllık verileri toplamda, incelenen 38 projeden 31'inin onaylandığını gösteriyor.
Başlıca değişiklikler ve sonuçlar şu sırayla gerçekleşti:
- 1 Mayıs 2019: Revize edilen yönergeler yürürlüğe girdi ve başkent bölgesi dışında bölgesel kalkınmaya daha fazla ağırlık verildi.
- 2024: B/C değerlendirmesine tabi tutulan 14 projenin 10'u onaylandı.
- 2025: 30 projenin 25'i onaylandı.
- Mayıs 2026: Hükümet, nüfusu azalan bölgelerdeki inşaat projelerine ilişkin ağırlıkları revize etti.
- Ocak-Haziran 2026: Sekiz projenin altısı onaylandı; Ocak 2025'ten bu yana onaylanan proje sayısı 31'e ulaştı.
Önceki araştırmalar incelemelerin sağladığı tasarrufu ortaya koyuyor
Chung-Ang Üniversitesinden Chang Gyun Park, KDI'nin yayımladığı nicel performans değerlendirmesinde 1999-2013 yılları arasında incelenen 576 projeyi ele aldı. Bu projelerden 204'ü fizibilite açısından uygun bulunmadı.
Çalışmaya göre projelerin yüzde 45,6'sı ekonomik B/C testini, yüzde 64,6'sı ise daha kapsamlı fizibilite değerlendirmesini geçti. Araştırmada açıklanan çerçeveye göre AHP puanı en az 0,5 olan projeler birleşik değerlendirmeyi geçmiş sayıldı. Dolayısıyla en son yönerge değişikliklerinden çok önce de politika ve bölgesel unsurlar önemli rol oynuyordu.
Park, kullanılan hesaplama yöntemine bağlı olarak incelemelerin önerilen proje maliyetlerinde yüzde 38,8 ile yüzde 39,2 arasında tasarruf sağladığını tahmin etti. Tarihsel bulgular, sistemdeki değişikliklerin vergi mükellefleri açısından neden önemli olduğunu gösteriyor: Önerilerin reddedilmesi ya da ölçeğinin küçültülmesi, inşaat başlamadan önce büyük taahhütlerin önüne geçebilir.
Araştırmada, ekonomik testi geçemediği hâlde birleşik değerlendirmeyi geçen projeler de incelendi. Proje ve araştırma ekibinin özellikleri bu sonucu genel olarak pek açıklamazken, KDI'ye bağlı bir araştırma lideri, böyle bir sonucun ortaya çıkma olasılığının daha düşük olmasıyla ilişkilendirildi. Çalışmanın kapsadığı dönem ve proje bileşimi, yakın tarihli onay verilerinden farklı.
Tahminlerdeki belirsizlik bütçeye ek risk getiriyor
2024 tarihli belirsizlik araştırması farklı bir zayıflığa dikkat çekti: Ekonomik tahminler, dayandıkları verilerin haklı kıldığından daha kesin görünebilir. Çalışmada, sistemin 1999'da yürürlüğe girmesinden 2021'e kadar Güney Kore'de yürütülen 767 ön fizibilite incelemesi kayda geçirildi.
Araştırmacılar, trafik, fayda ve maliyetler için olası sonuç aralığını tahmin etmek üzere bir kara yolu projesi örnek olayını ve geçmiş tahminlerin doğruluğunu kullandı. Bu örnekte, faydaların tahmini aşma olasılığı yüzde 19,5'ti. Maliyetlerin tahminin yüzde 90'ının altına düşme olasılığı ise yüzde 25,6 olarak hesaplandı.
Projenin ilk B/C tahmini 1,0'dı. Belirsizlik hesaba katıldığında, oranın 1,0'ı aşma olasılığı yüzde 4,8 olarak tahmin edildi. Bu yüzdeler, söz konusu projenin modellenen sonuçlarını tanımlıyor.
Araştırmacılar tek bir tahmine dayanmak yerine geçmiş tahminlerin doğruluğuna ilişkin kanıtların kullanılmasını önerdi. Bütçe kararı verilirken olası sonuç aralığını görmek, bir projenin ekonomik gerekçesini güçlendirmek için farklı bir tasarıma, daha küçük ölçeğe ya da başka bir seçeneğe ihtiyaç duyup duymadığını ortaya koyabilir.
Daha geniş politika hedeflerinin maliyetini kim üstleniyor?
Kore Kamu Maliyesi Derneği Başkanı Kim Woo-cheol, politika değerlendirmelerine verilen ağırlığın artmasının ön fizibilite çalışmalarının sağladığı disiplini zayıflatabileceği uyarısında bulundu. İnceleme sisteminin rolünü şöyle anlattı:
Ön fizibilite çalışmaları, ekonomik getirisi düşük altyapı yatırımlarını elemek için temel bir sistemdir.
Kim, bölgesel ve siyasi unsurların rolünün sürekli artırılmasının etkileri konusunda da uyarıda bulundu:
Dengeli bölgesel kalkınma gibi siyasi değerlendirmelere verilen ağırlık artmaya devam ederse mali yatırımların verimliliği düşebilir ve ön fizibilite çalışmaları sisteminin kendisi işlevsiz hâle gelebilir.
Nüfusu azalan bölgelerin sakinleri, bölgesel değerlendirmelerde yüksek puan alan projeler sayesinde ulaşım erişimlerini iyileştirebilir ve yeni fırsatlar elde edebilir. İnşaat taahhütlerinin yükünü ulusal bütçe taşırken proje planlamacılarının finansman ve gelecekteki işletme ihtiyaçlarını da ele alması gerekiyor. Bölgesel hedeflere daha fazla ağırlık verilmesi, bu taahhütleri hangi faydaların gerekçelendirebileceğini değiştiriyor.
KIPF'nin çerçevesi, uygulama sırasında belirli koşulları karşılayan projeler için fizibilitenin yeniden değerlendirilmesini öngörüyor; amaç, gerekçesiz çalışmaları ya da gereksiz maliyet artışlarını durdurmak. Ön incelemeden muaf tutulan projeler bile finansman, gelecekteki mali ihtiyaçlar, maliyetler, faydalar ve verimli alternatifler dâhil planlarının gözden geçirildiği bir değerlendirmeden geçiyor.
Son veriler proje maliyetlerini ve ekonomik oranları gösteriyor ancak adı geçen iki ulaşım projesinin inşaat ya da tamamlanma tarihlerini içermiyor. Bütçeye ilişkin acil mesele, onaylanan taahhütlerin ölçeği: 18 aylık dönemde onaylanan projelerin yaklaşık dörtte üçünün ölçülmüş faydaları maliyetlerinden düşükken, değerlendirme kuralları artık nüfusu azalan bölgelerde bölgesel büyümeye daha fazla ağırlık veriyor.
Öne Çıkanlar
- Ocak 2025-Haziran 2026 arasında onaylanan 31 projenin 23'ünde beklenen ekonomik faydalar maliyetlerin altında kaldı.
- Bu 23 projenin tahmini toplam maliyeti 28,576 trilyon won.
- B/C oranı 0,5'in altında olan altı projeden beşi onaylandı; bu projelerin toplam maliyeti 12,4915 trilyon won.
- Yeongwol–Samcheok Otoyolu'nun B/C oranı 0,27; Samcheok–Gangneung demir yolu iyileştirme projesinin oranı 0,4.
- Mayıs 2026'da yapılan yönerge değişiklikleri, nüfusu azalan bölgelerdeki inşaat projelerinde ekonomik değerlendirme ağırlığını düşürüp bölgesel büyümenin ağırlığını artırdı.
- Geçmiş araştırmalar incelemelerin önemli ölçüde tasarruf sağladığını ortaya koyarken, 2024 tarihli bir çalışma tahmin belirsizliğinin hesaba katılmasını önerdi.






