Polis 31 Ekim’deki konser için desteğini çekti
Andrea Bocelli’nin 31 Ekim 2026’da Orta Cava’nın Magelang kentindeki Borobudur tapınak kompleksinde vermesi planlanan konser, yerel polisin etkinlik için verdiği tavsiye desteğini çekmesinin ardından izin engeliyle karşı karşıya. Endonezya’nın nüfuzlu Müslüman din âlimleri konseyi de sanatçının 3 Kasım’da Cakarta’da vereceği konserin iptalini istiyor. Böylece anlaşmazlık, Romanza 30. Yıl Dönümü Dünya Turnesi’nin Endonezya’daki iki durağını da kapsıyor.
İçindekiler
- Polis 31 Ekim’deki konser için desteğini çekti
- Polisin kararı Borobudur için ne anlama geliyor?
- MUI neden iki konserin de iptalini istiyor?
- İtirazların ardındaki geçmiş etkinlikler
- Turizm Bakanlığından MUI’nin tutumuna destek mesajı
- Romanza yıl dönümü turnesinin iki konser tarihi
- Anlaşmazlık nasıl gelişti?
- Öne Çıkanlar
Magelang Emniyet Müdür Yardımcısı Bim Rekoaji, 13 Ekim’de Borobudur turizm biriminin ofisinde konser karşıtı gruplarla yapılan toplantıda tavsiye desteğinin geri çekildiğini doğruladı. İzin başvurusunun sunulduğunu, ancak polisin tavsiye kararını geri çektiğini söyledi. Geri çekme işleminin, Bim’in bunu doğruladığı toplantıdan bir gün sonra, 14 Ekim’de yapıldığı da bazı haberlerde belirtildi.
Endonezya Ulema Meclisi (MUI), Bocelli’nin geçmişte İsrail’e destek verdiğini öne sürerek buna itiraz ediyor. İtirazları, sanatçının 2010’da Los Angeles’ta İsrail ordusu yararına düzenlenen bir bağış etkinliğine katılmasına ve 2022’de Tel Aviv’de verdiği konsere odaklanıyor. Konsey, Bocelli’yi ağırlamanın Endonezya’nın Filistinlilere verdiği destekle bağdaşmayacağını savunuyor.
Bim, tavsiye kararının geri çekilmesinin ayrıntılı gerekçelerini açıklamadı. Açıklamalarda konserlerden herhangi birinin iptal edildiği kamuoyuna duyurulmadı ve nihai karar için bir tarih verilmedi. Bocelli ve organizatörler de iptal kampanyasına kamuoyu önünde yanıt vermedi.
Bu gelişmenin doğrudan sonucu, Endonezya’nın en önemli kültürel miras alanlarından birinde yapılması planlanan konserin akıbetinin belirsizleşmesi oldu. Anlaşmazlık artık yerel polisi, Borobudur turizm alanının yönetimini, ulusal turizm yetkililerini ve her iki konsere karşı adım atılmasını isteyen bir dinî konseyi kapsıyor.
Polisin kararı Borobudur için ne anlama geliyor?
Magelang polisi, Borobudur etkinliği için izin verilmesini destekleyen tavsiye kararını geri çekti. Tavsiye kararı, izin süreci kapsamında sunulan resmî bir destek beyanıdır. Bu desteğin geri çekilmesi, organizatörleri kamuoyu muhalefetinin yanı sıra idari bir engelle de karşı karşıya bırakıyor.
PT Taman Wisata Borobudur’un Ticari Grup Başkanı AY Suhartanto, turizm alanı yönetiminin merkez yönetimiyle koordinasyon kuracağını ve polis açıklamasını görüşeceğini söyledi. Bu nedenle sonraki adım, alan yönetimiyle konser organizatörlerinin yapacağı görüşmelere bağlı.
Çeşitli toplum ve İslam grupları konsere karşı çıkıyor. Bim ile yaptıkları toplantı, bu muhalefeti doğrudan polis ve turizm alanı yönetiminin önüne taşırken MUI konuyu ulusal hükûmet düzeyinde gündeme getirdi.
Polisin açıkladığı işlem Borobudur konseriyle ilgili. MUI’nin talebi ise hem Borobudur’u hem de Cakarta’yı kapsıyor. Bu nedenle gelişmeleri takip edenlerin, yerel izin sürecindeki gelişmeyle konseyin iki planlı konserin iptaline yönelik talebini birbirinden ayırması gerekiyor.
MUI neden iki konserin de iptalini istiyor?
MUI, karşıtlığını ilk kez 10 Ekim’de açıkladı. Endonezya’nın en yüksek ve en etkili İslam âlimleri kurumu olan konsey, konserlerin ülkenin insani sorumlulukları ve Filistin’in bağımsızlığına yönelik uzun süredir devam eden desteği çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
MUI Dış İlişkiler Başkanı Sudarnoto Abdul Hakim, konserlerin iptal edilmesi çağrısında bulundu. Hükûmetin Siyonizm destekçileriyle ilişki kurulmasına karşı çıkması gerektiğini söyleyen Sudarnoto, talebini Filistinlilerle dayanışma meselesi olarak çerçeveledi. Çağrısını şu sözlerle dile getirdi:
Gazze ve Filistin’deki katillere ortak finansman sağlayan hiç kimseye sahne vermeyin.
Daha sonraki bir haberde Sudarnoto’nun 10 Ekim’deki talebi Endonezce aslıyla da aktarıldı: “Kali ini kembali saya ingin menegaskan bahwa rencana konser Andrea Bocelli harus dibatalkan demi menjaga prinsip keberpihakan kita pada kemanusiaan.” Türkçesi: “Bu kez, insanlıktan yana olma ilkemizi korumak için Andrea Bocelli konseri planının iptal edilmesi gerektiğini bir kez daha vurgulamak istiyorum.”
Sudarnoto’nun suçlaması, MUI’nin anlaşmazlıktaki tutumunu yansıtıyor. Konsey, Bocelli’nin geçmişteki etkinliklere katılımını İsrail’in askerî eylemlerine yönelik muhalefetiyle ilişkilendiriyor ve sanatçıyı ağırlamanın sağlayabileceği ekonomik yararların Endonezya’nın insani ilkelerinden ve dış politika tutumundan daha ağır basmaması gerektiğini savunuyor.
MUI’nin daha sonra yayımladığı resmî açıklamada, Genel Sekreter Yardımcısı ve sanat-kültür sorumlusu Erick Yusuf bu tutumu yineledi: “Dari sebelum-sebelumnya, setiap ada orang atau lembaga yang berpihak kepada kezaliman, penjajahan, dan genosida, tentu MUI jelas-jelas menolak mereka yang pro terhadap hal tersebut.” Türkçesi: “Başından beri, zulmün, sömürgeciliğin ve soykırımın yanında yer alan kişi ya da kurumları MUI açıkça reddediyor.” Açıklamada, 2010’daki Los Angeles bağış etkinliğiyle 2022’deki Tel Aviv konserine değiniliyor ve karşıtlık, Filistin mücadelesine destek konulu 2023 tarihli 83 numaralı MUI fetvasına dayandırılıyor.
İtirazların ardındaki geçmiş etkinlikler
MUI’nin özellikle işaret ettiği iki etkinlik, 2010’daki Los Angeles bağış etkinliği ile 2022’deki Tel Aviv konseri. Konsey, ilk etkinliği İsrail’in askerî gücü İsrail Savunma Kuvvetleri için düzenlenen bir bağış etkinliği olarak tanımlıyor ve her iki katılımı da Bocelli’nin İsrail’e desteğinin göstergesi olarak değerlendiriyor.
MUI’nin yazılı açıklaması, bu etkinlikleri Endonezya’da yapılması planlanan konserlerle neden ilgili gördüğünü açıklıyor. Konsey şöyle dedi:
Gazze’de insani hak ihlalleriyle bağlantılı askerî eylemleri finanse etmiş veya desteklemiş bir kişiye sahne vermek, Endonezya halkının değerlerine ve MUI’nin dinî rehberliğine aykırıdır.
Bocelli’nin İsrail’le bağlantıları, Hamas’ın elindeki esaretten kurtulan kişilere yönelik kişisel jestleri de içeriyor. Miami’deki evinde eski rehine Segev Kaflon’u ağırlayan sanatçı, serbest bırakılan rehine Yaffa Adar’a da el yazısıyla bir mektup gönderdi. Adar, esaret altındayken Bocelli’nin müziğini zihninde söylemenin moralini korumasına yardımcı olduğunu belirtmişti.
Bu temaslar, şarkıcının İsrail’le ilişkisine dair daha geniş kamuoyu tartışmasının bir parçası. Ancak MUI’nin iptal gerekçesi olarak açıkladığı hususlar, askerî bağış etkinliğiyle Tel Aviv konserine odaklanıyor. Konsey, Endonezya makamlarından konserlere ev sahipliği yapma konusunda bu gerekçeler doğrultusunda karar vermelerini istiyor.
Turizm Bakanlığından MUI’nin tutumuna destek mesajı
MUI, 14 Ekim 2026 Çarşamba günü Turizm Bakanlığı yetkilileriyle bir araya gelerek konserlere karşı kampanyayı ulusal hükûmet gündemine taşıdı. Turizm Bakanlığı Sekreteri Bayu Aji, görüşmede konsey ile uzlaşma arandığını ve Endonezya’nın Filistin’e desteğinin yinelendiğini söyledi.
MUI’nin kendi açıklamasında ise toplantı tarihi 14 Ekim değil, 13 Ekim 2026 olarak veriliyor. Erick Yusuf, görüşmenin gerçekleri netleştirmek ve bakanlıklarla organizatörler arasında bilgi alışverişi yapmak amacıyla düzenlendiğini, bulguların daha sonra MUI yönetim toplantısına sunulacağını söyledi.
Aji, hükûmetin tutumunu ve MUI yönetimine yönelik planlanan yaklaşımı şöyle anlattı:
Hükûmetin tutumu net: Filistin’i destekliyoruz ve MUI yönetiminin bazı talimatları var; bunları daha ayrıntılı biçimde iletmeye çalışacağız.
Bakanlığın konseyin tutumuna nasıl yaklaşacağını da şu sözlerle açıkladı:
Ancak MUI bir açıklama yaptıysa, elbette MUI’nin kararıyla aynı doğrultuda hareket edeceğiz.
MUI’nin aktarımına göre Aji, bakanlık yönetiminin durumu hâlâ değerlendirmekte olması nedeniyle henüz resmî bir açıklama yapmadığını da söyledi. Yetkililerin Bocelli’nin menajerliğiyle iletişim kurmayı ve Filistin’in bağımsızlığını destekleyen bir açıklama almayı umduğunu belirtti. Konser izinlerinin Turizm Bakanlığının yetki alanında olmadığını vurgulayan Aji, turizmle ilgili değerlendirmelerin dinî ve toplumsal kaygılarla birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Bakanlığın açıklamaları, iptal kampanyasına ulusal siyasette daha fazla ağırlık kazandırıyor. Borobudur’da alan yönetimi, polisin desteğini çekmesini merkez yönetimiyle görüşüyor. Hükûmet düzeyinde ise turizm yetkilileri her iki konser konusunda MUI’nin tutumunu desteklediklerini ifade etti.
Endonezya, Müslümanların çoğunlukta olduğu ve dünyanın en kalabalık nüfusuna sahip ülkesi. Filistinlilere yönelik kamuoyu desteği yaygın; hükûmet uzun süredir bağımsız bir Filistin devletini destekliyor ve Endonezya’nın İsrail’le diplomatik ilişkisi bulunmuyor. Bu tutumlar, bir şarkıcının geçmişteki etkinlikleriyle ilgili anlaşmazlığın turizmden sorumlu yetkililere kadar ulaşmasını açıklıyor.
Romanza yıl dönümü turnesinin iki konser tarihi
Bocelli’nin Endonezya’daki konserleri arasında üç gün var: 31 Ekim’de Borobudur’da, 3 Kasım’da Cakarta’da. Her iki konser de İtalyan tenorun uluslararası üne kavuşmasını sağlayan albümün yıl dönümünü kutlayan Romanza 30. Yıl Dönümü Dünya Turnesi kapsamında düzenleniyor.
MUI’nin resmî açıklamasında da Cakarta konseri 3 Kasım 2026, Borobudur konseri ise 31 Ekim 2026 olarak listeleniyor.
Romanza albümünde Bocelli’nin imza şarkılarından biri olan Con Te Partirò yer alıyor. Tenor, görece yüksek erkek ses aralığına sahip şarkıcıdır. Turnenin müzikal odağında sanatçının kayıt kariyerini kutlamak var; Endonezya’daki anlaşmazma ise MUI’nin onu ağırlamaya yüklediği siyasi anlamla ilgili.
Borobudur’un statüsü ilk konsere ayrıca önem kazandırıyor. UNESCO tarafından tanınan tapınak, Endonezya’nın en bilinen tarihî alanlarından biri. Planlanan konser, uluslararası bir sanatçıyı önemli bir kültürel destinasyona taşıyor ve etkinliğin düzenlenip düzenlenemeyeceğine ilişkin kararda turizm alanı yönetimini doğrudan taraf hâline getiriyor.
Cakarta konseri de MUI’nin aynı iptal talebiyle karşı karşıya; ancak polisin tavsiye desteğini çekmesine ilişkin gelişme Magelang’ı ilgilendiriyor. İki etkinlik aynı turnenin ve siyasi tartışmanın parçası olsa da Borobudur’da açıklanan idari gelişme, o mekânın izin sürecine ait.
Anlaşmazlık nasıl gelişti?
Karşıtlık, birkaç gün içinde kamuya açık bir talepten yerel polis ve ulusal turizm yetkilileriyle görüşmelere dönüştü. Önemli tarihler, organizatörlerin üzerindeki baskının ne kadar hızlı genişlediğini gösteriyor:
- 2010: Bocelli, MUI’nin İsrail ordusunu desteklediğini belirttiği Los Angeles’taki bir bağış etkinliğine katıldı.
- 2022: Bocelli, MUI’nin atıfta bulunduğu bir diğer etkinlikte Tel Aviv’de sahne aldı.
- 10 Ekim 2026: MUI, Endonezya’daki konserlere karşı olduğunu ilk kez açıkladı.
- 13 Ekim: Bim Rekoaji, Borobudur’da konser karşıtlarıyla yapılan toplantıda polis tavsiye kararının geri çekildiğini doğruladı.
- 14 Ekim: MUI, Turizm Bakanlığı yetkilileriyle görüştü; Bayu Aji, hükûmetin konseyin tutumuyla uyum sağlamaya çalışacağını söyledi. MUI’nin kendi açıklamasında toplantı tarihi 13 Ekim olarak veriliyor.
- 31 Ekim: Borobudur konserinin yapılması planlanıyor.
- 3 Kasım: Cakarta konserinin yapılması planlanıyor.
Anlaşmazlık üç farklı baskı biçimini bir araya getiriyor: MUI’nin kamuya açık talebi, bakanlığın açıkladığı destek ve yerel polisin desteğini çekmesi. Organizasyon ekibi ve izleyiciler için temel soru, bu müdahalelerin ardından planlanan konserlerin yapılıp yapılmayacağı.
Öne Çıkanlar
- Magelang polisi, Bocelli’nin 31 Ekim’de Borobudur’da vereceği konser için tavsiye desteğini geri çekti.
- MUI, Borobudur’daki konserle 3 Kasım’da Cakarta’da yapılması planlanan konserin de iptalini istiyor.
- Konsey, 2010’da Los Angeles’ta düzenlenen askerî bağış etkinliğine ve 2022’deki Tel Aviv konserine atıfta bulunuyor.
- Turizm Bakanlığı Sekreteri Bayu Aji, hükûmetin MUI’nin kararıyla uyum sağlayacağını söyledi. MUI’ye göre Aji ayrıca Filistin’in bağımsızlığını destekleyen bir açıklama alınmasını istedi ve konser izinlerinin bakanlığın yetki alanında olmadığını belirtti.
- Borobudur turizm alanı yönetimi, merkez yönetimiyle daha fazla koordinasyon kurmayı planlıyor.
- Herhangi bir konserin iptal edildiğine dair nihai açıklama ya da Bocelli’den kamuya açık bir yanıt aktarılmadı.






