Seul borsalarındaki sert düşüş piyasaların genelinde işlemlerin durdurulmasına yol açtı
Güney Kore'nin iki büyük borsası 15 Ekim 2026 Perşembe günü yüzde 8'den fazla düşerek devre kesicileri tetikledi. Yatırımcılar, ABD enflasyonuna ilişkin yenilenen endişeler ve yapay zekâ projelerinin finansman maliyetleri nedeniyle yarı iletken hisselerini sattı.
İçindekiler
- Seul borsalarındaki sert düşüş piyasaların genelinde işlemlerin durdurulmasına yol açtı
- İşlem gününde düşüş nasıl derinleşti?
- İşlem güvenlik önlemleri ne işe yarıyor?
- ABD enflasyonu Kore hisselerini neden etkiledi?
- Yapay zekâ talebi ile genişleme maliyetleri karşı karşıya
- Koreli çip üreticileri iki cephede baskıyla karşı karşıya
- Teknoloji hisselerindeki geri çekilme Asya'ya yayıldı
- Doların güçlenmesi baskıyı artırdı
- Faizler, tahviller ve piyasaların önündeki sınavlar
- Öne Çıkanlar
Gösterge KOSPI, yerel saatle 12.52'de 481,69 puan, yani yüzde 8,02 düşüşle 5.527,12 seviyesindeydi. Teknoloji şirketlerinin yoğun olduğu KOSDAQ da 66,07 puan, yine yüzde 8,02 gerileyerek 757,81'e indi. Kore Borsası, saat 12.23'te KOSDAQ'da devre kesiciyi devreye aldı; 12.38'de ise KOSPI'de tüm işlemleri 20 dakika süreyle durdurdu.
Satışların hızlanmasıyla Samsung Electronics yüzde 9,7, SK hynix ise yüzde 11,35 değer kaybetti. Yabancı yatırımcıların Güney Kore hisselerini satması, üst üste yedinci seansında da kayıp yaşama yolunda ilerleyen piyasadaki baskıyı artırdı. Kapanış fiyatları ve yabancıların toplam satış tutarı henüz açıklanmamıştı.
Düşüşün doğrudan tetikleyicisi, eylül ayında tüketici fiyatlarının beklentilerin üzerinde arttığı ABD'den geldi. Yatırımcılar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) borçlanma maliyetlerini yüksek tutmasından ya da faizleri yeniden artırmasından endişe etti. Teknoloji şirketleri başka bir sorunla da karşı karşıyaydı: Yapay zekâ altyapısına yapılan devasa harcamalar, maliyetini karşılayacak kadar gelir sağlayacak mı?
Kaybın etkisi Seul'ün çok ötesine yayıldı. Japonya'nın Nikkei 225 endeksi yüzde 4,8 düşerken, MSCI'ın Japonya hariç Asya-Pasifik hisselerini kapsayan geniş endeksi yüzde 3,3 geriledi. Güney Kore'deki düşüş, bölgesel endeksteki oransal kaybın iki katından fazlaydı. Bu da satışların yarı iletken sektörünü ne ölçüde ağır vurduğunu gösterdi.
İşlem gününde düşüş nasıl derinleşti?
KOSPI, 5.673,01 puandan yüzde 5,59 düşüşle açıldı ve gerilemesini sürdürdü. Samsung Electronics işlemlere yüzde 6,68 düşüşle başlarken SK hynix yüzde 8,10 geriledi. Her iki çip üreticisi de üst üste yedinci seansında düşüşe ilerliyordu.
Borsa, daha kapsamlı işlem durdurma uygulamalarına geçmeden önce bazı otomatik emirleri kısıtladı. Bu sıralama, baskının ne kadar hızlı arttığını gösteriyor:
- 09.07: KOSPI piyasasında satış yönlü bir yan sepet devreye alındı ve programlı satış emirleri beş dakika süreyle durduruldu.
- 09.12: KOSDAQ piyasasında da satış yönlü yan sepet devreye alındı.
- 10.08: KOSPI 5.580,44 puandaydı; düşüş yüzde 7,13'tü.
- 11.16: KOSPI yüzde 7,20 düşüşle 5.576,46 puandayken KOSDAQ yüzde 7,11 gerileyerek 765,27'ye indi.
- 12.23: KOSDAQ'da devre kesici devreye alındı.
- 12.38: Borsa, KOSPI'deki tüm işlemleri 20 dakika süreyle durdurdu.
Her iki piyasada da aynı gün devre kesici uygulanması, yaklaşık 11 hafta önceki 29 Temmuz'dan bu yana ilk kez yaşandı. Perşembe günü, her iki piyasada satış yönlü yan sepetlerin aynı anda devreye alınması da yine o tarihten bu yana bir ilkti.
İşlem güvenlik önlemleri ne işe yarıyor?
Yan sepet ve devre kesici, piyasanın farklı bölümlerini durdurur. KOSPI'deki yan sepet, KOSPI 200 vadeli işlemlerinin yüzde 5'ten fazla düşmesinin ardından devreye alındı. Bu sözleşmeler, önemli bir hisse endeksinin beklenen seviyesine bağlıdır. Yan sepet, bilgisayar sistemlerinin önceden belirlenmiş kurallara göre emir verdiği programlı satışları geçici olarak kısıtladı.
Devre kesici ise ilgili borsada işlemleri genel olarak durdurarak daha geniş kapsamda devreye girer. Amaç, olağan dışı sert hareketler sırasında alıcı ve satıcılara bilgiyi değerlendirmeleri için zaman tanımaktır. Perşembe günü KOSPI'deki durdurma 20 dakika sürdü.
Tüm işlemler durdurulmadan önce satışlar zaten geniş bir alana yayılmıştı. Sabah işlemlerinde KOSPI piyasasındaki 912 hissenin 844'ü, yani yüzde 92,5'i düşerken yalnızca 61'i yükseliyordu. En büyük yarı iletken şirketleri gündemin büyük bölümünü oluşturmasına rağmen yatırımcılar borsanın genelinde satış yapıyordu.
KOSPI, 6 Ekim'den bu yana geriliyordu. Perşembe günü ayrıca endeksin gün içinde üst üste üçüncü seans 6.000 seviyesinin altında işlem gördüğü gündü. Endeks ilk kez 13 Ekim'de bu seviyenin altına inmişti.
ABD enflasyonu Kore hisselerini neden etkiledi?
14 Ekim'de açıklanan ABD tüketici fiyatları, enflasyonun piyasaların beklediğinden hızlı seyrettiğini gösterdi. Petrol ve benzin fiyatlarındaki artış bu duruma katkıda bulunurken fiyat baskısı, enerjinin dışındaki mal ve hizmetlere de yayıldı.
Fed, borçlanmayı ve harcamaları etkilemek için faiz oranlarını kullanıyor. Faizlerin yükselmesi kredileri pahalılaştırıp fiyat artışlarını yavaşlatabiliyor. Aynı zamanda, veri merkezleri kurmak ve büyük miktarda yapay zekâ ekipmanı satın almak da dahil olmak üzere büyümek için borçlanması gereken şirketlerin maliyetlerini artırıyor.
Asya piyasaları açılmadan önce Wall Street bu endişeleri zaten fiyatlamıştı. S&P 500 yüzde 1,1, Nasdaq Composite ise yüzde 1,9 düşerek kayıplarını üst üste üçüncü seansa taşıdı. Philadelphia Yarı İletken Endeksi de üst üste altıncı seans geriledi ve Mayıs 2025'ten bu yana en uzun düşüş serisini kaydetti.
Güney Kore'nin yarı iletken üreticileri, bu küresel yatırım zincirinin bir parçası. Yatırımcılar, artan finansman maliyetlerinin ürünlerini satın alan projelerin ekonomik fizibilitesini tehdit etmesi üzerine bu şirketlerin hisselerini yeniden değerlendirdi.
Yapay zekâ talebi ile genişleme maliyetleri karşı karşıya
Yapay zekâda kullanılan bilgi işlem altyapısı sağlayıcısı CoreWeave, finansman endişelerinin odağına yerleşti. Şirketin hisseleri çarşamba günü yüzde 17'ye varan oranda düştü. 2032 vadeli tahvilleri, dört ay önceki ihraç fiyatına kıyasla nominal değerinin her bir doları için 78 sentin altında işlem gördü.
Tahvil, yatırımcıların bir şirkete verdiği borçtur. 78 sentin altındaki fiyat, yatırımcıların bu alacak hakkını nominal değerinin yüzde 78'inden daha düşük bir bedelle satmaya razı olduğu anlamına gelir. Bu, ilk seviyeye göre yüzde 22'den fazla düşüş demektir. Tahvil fiyatlarının gerilemesi, borçlanan şirketin yeni kaynak bulmasını pahalılaştırabilir.
Singapur'daki Saxo Bank'ın baş yatırım stratejisti Charu Chanana, piyasadaki endişeyi, finansman pahalılaştığında yatırımcıların büyümeye biçtiği değerin değişmesi olarak tanımladı.
"Asya'daki satış dalgası, teknoloji sektörünün temellerinde ani bir bozulmadan çok, sermaye maliyetinin yeniden fiyatlandırılması gibi görünüyor," dedi Chanana.
Chanana, güçlü talebin neden artık tek başına hissedarları ikna etmeyebileceğini şöyle açıkladı:
Faizler yüksek ve oynakken, üstelik yeniden yükselme ihtimali varken, bu büyüme için ne kadar ödemeleri gerektiğini giderek daha fazla sorguluyorlar.
Piyasa tartışmalarında atıfta bulunulan Gartner tahminlerine göre, ABD'nin yapay zekâ altyapısına yaptığı yatırım bu yıl yaklaşık 1 trilyon dolara ulaşacak. 2027-2030 döneminde ise buna yaklaşık 6 trilyon dolar daha eklenecek. Yıllık ortalama 1,5 trilyon dolara karşılık gelen bu sonraki tutar, şirketlerin yatırımlarını sürdürmek için ihtiyaç duyacağı finansmanın büyüklüğünü gösteriyor.
Yatırımcılara sunulan güçlü üçüncü çeyrek sonuçlarına rağmen Anthropic'in gelir artışının yavaşlaması da endişeleri artırdı. Mirae Asset Securities'ten Seo Sang-young, yatırımcıların altyapı harcamalarının gerçek kazanca dönüşüp dönüşmediğine ve şirketlerin bu harcamaları finanse etmeyi sürdürüp sürdüremeyeceğine giderek daha fazla odaklandığına dikkat çekti. JPMorgan analistleri de finansman risklerini ve borsa listelemelerinin zamanlamasını yapay zekâ hisseleri için başlıca endişeler arasında gösterdi.
Koreli çip üreticileri iki cephede baskıyla karşı karşıya
Samsung Electronics ve SK hynix, hem yapay zekâ harcamalarına ilişkin belirsizlik hem de Çin'den gelen rekabetin artmasıyla karşı karşıya kaldı. CXMT olarak bilinen ChangXin Memory Technologies, üretimini artırıyor ve daha fazla veri depolayabilen, daha yüksek yoğunluklu bir DRAM tasarımında ilerleme kaydediyor.
DRAM, bilgisayar çalışırken bilgileri geçici olarak tutan bir bellek türüdür. Rakiplerin daha fazla üretim yapması arzı artırabilir ve fiyat rekabetini yoğunlaştırabilir. Koreli bellek üreticileri için bu endişe, yatırımcıların müşterilerin yeni bilgi işlem kapasitesine ne kadar harcayabileceğini sorguladığı bir dönemde ortaya çıktı.
Kayıplar bağlantılı şirketlere de yayıldı. Sabah işlemlerinde SK Square yüzde 11,38 düşerken Samsung Electro-Mechanics yüzde 15,21 geriledi. Bu hareketler ve düşen hisse sayısının yüksekliği, yatırımcıların risklerini ne kadar geniş ölçekte azalttığını gösterdi.
Broadcom Üst Yöneticisi Hock Tan da bazı yapay zekâ yatırımcılarının adeta kumar oynadığı uyarısında bulunmuştu. Bu uyarı, değerlemelere ve bugün altyapıya yapılan harcamalar ile ileride bu harcamalardan beklenen gelir arasındaki farka yönelik incelemeleri artırdı.
Teknoloji hisselerindeki geri çekilme Asya'ya yayıldı
Japon bellek üreticisi Kioxia yüzde 11'den fazla, büyük bir yapay zekâ yatırımcısı olan SoftBank Group ise yüzde 9,4 düştü. Tayvan borsası yüzde 3'ten fazla gerilerken Taiwan Semiconductor Manufacturing Company yaklaşık yüzde 3 düşüşle bir ayın en düşük seviyesine yaklaştı.
Hong Kong ve Çin ana karası piyasalarında da düşüş görüldü. Hang Seng yüzde 1,1, Çin'in CSI 300 endeksi yüzde 1,4, Shanghai Composite ise yüzde 1,5 geriledi. Teknoloji şirketleri arasında MiniMax yüzde 8,7, Z.AI yüzde 9,1, Semiconductor Manufacturing International Corp. yüzde 4,5, Baidu yüzde 4,4 ve Alibaba yüzde 3,1 düştü.
Endonezya ve Singapur borsaları yaklaşık yüzde 1 kayıp yaşadı. Singapur'da DBS Group ve OCBC de yaklaşık yüzde 1 gerileyerek şehir devletinin hisselerinin üç ayın en düşük seviyesine inmesine katkıda bulundu. Malezya ve Filipinler hisseleri de sınırlı düşüş kaydetti.
Perşembe günü açıklanması beklenen TSMC'nin üçüncü çeyrek sonuçları, sektörün görünümü açısından önemli bir sınav haline geldi. Şirketin üst üste altıncı çeyrekte rekor kâr açıklaması bekleniyordu. Yatırımcılar, yapay zekâ çiplerine yönelik talebin büyümeyi sürdürebileceğine dair işaretler için şirketin öngörülerini izleyecekti.
Doların güçlenmesi baskıyı artırdı
Güney Kore wonu yüzde 0,8 değer kaybederek dolar karşısında 1.352,84 seviyesine indi ve iki haftanın en düşük düzeyini gördü. Filipin pesosu dolar karşısında 63,09 ile rekor düşük seviyeye gerilerken Tayvan doları 32,320'ye düşerek ağustos başından bu yana en zayıf seviyesini gördü.
Yerel para biriminin zayıflaması, dolar üzerinden fiyatlandırılan alımları pahalılaştırır. Dolar borçlarının geri ödenmesinin yerel para birimi cinsinden maliyetini de artırır. Borçlanma maliyetleri zaten yükselen şirketlerin nakit kaynakları üzerinde böylece ek bir baskı oluşur.
Doları başlıca para birimlerinden oluşan bir sepetle karşılaştıran ABD Dolar Endeksi, enflasyon verilerinin ardından 18 ayın zirvesine çıktı; ancak Asya işlemlerinin başında kazançlarının çoğunu geri verdi. MSCI'ın gelişmekte olan ülke para birimleri endeksi yüzde 0,4 düştü ve iki haftanın en kötü seansını yaşadı.
Çin yuanı genel eğilimin tersine hareket ederek dolar karşısında 6,6923'e yükseldi. Avustralya doları ise eylülde istihdamın beklenmedik şekilde 39.300 kişi azalmasının ardından yüzde 0,2 düşerek 0,6956 dolara indi. Piyasa 20.000 kişilik artış bekliyordu.
Faizler, tahviller ve piyasaların önündeki sınavlar
Yatırımcılar, ABD Merkez Bankası'nın yeni bir faiz artışına gideceğine ilişkin beklentilerini güçlendirdi; ancak işlem sırasında tahminler değişti. Bir vadeli işlem göstergesine göre, 27-28 Ekim toplantısında faizin 0,25 puan artırılma olasılığı bir önceki günkü yüzde 22,1'den yüzde 31,6'ya yükseldi. Daha sonra yayımlanan CME FedWatch göstergesi ise faizlerin değişmeden kalma olasılığını yüzde 75 olarak hesapladı.
Fed'in gösterge faiz aralığı, eylül ayındaki artışın ardından yüzde 3,75-4,00 seviyesindeydi. Enflasyon baskısı ve tüketici harcamalarına ilişkin sıradaki sınavlar, perşembe günü ilerleyen saatlerde açıklanacak ABD üretici fiyatları ve perakende satış verileriydi. Fed Başkanı Kevin Warsh'ın da Uluslararası Para Fonu (IMF) Genel Müdürü Kristalina Georgieva ile cuma günü Bangkok'ta konuşması planlanıyordu.
Hisse piyasalarındaki gerileme sırasında devlet tahvillerine talep arttı. ABD'nin 10 yıl vadeli Hazine tahvilinin getirisi 7,8 baz puan, yani 0,078 yüzde puan düşerek yüzde 5,110'a indi. Getiriler düştüğünde tahvil fiyatları yükselir. Yatırımcılar, hisse kayıplarına karşı korunma ararken zayıf büyümenin ileride faizleri sınırlayıp sınırlamayacağını da değerlendiriyordu.
Singapur'daki Bank Julius Baer'in Asya araştırmaları başkanı Mark Matthews, teknoloji sektörünün görünümüne ilişkin daha iyimser bir değerlendirme sundu.
"Endişeli değilim; çünkü hisseler pahalı değil, resesyona dair bir işaret yok ve yapay zekâ hikâyesinin çoğu alanında talep hâlâ arzı açık ara aşıyor," dedi Matthews.
Perşembe günkü yakın dönem baskısının odağında yine de finansman vardı: borçlanmanın fiyatı, genişlemenin finanse edilebilmesi ve bu harcamaları desteklemek için gereken kazançlar. TSMC'nin sonuçları ve açıklanacak yeni ABD ekonomik verileri, Fed'in ekim toplantısı öncesinde yatırımcılara değerlendirecekleri yeni rakamlar sunacaktı.
Öne Çıkanlar
- KOSPI ve KOSDAQ perşembe günü yüzde 8,02 düştü ve her iki piyasada da devre kesiciler devreye girdi.
- Yarı iletken hisselerindeki satışların hızlanmasıyla Samsung Electronics yüzde 9,7, SK hynix yüzde 11,35 değer kaybetti.
- ABD enflasyonunun beklentilerden yüksek çıkması, borçlanma maliyetleri ve yapay zekâ yatırımlarının getirilerine ilişkin endişeleri artırdı.
- CoreWeave hisselerinin ve tahvillerinin düşmesi, yapay zekâ finansmanına ilişkin riskleri gündeme taşıdı.
- Won yüzde 0,8 değer kaybetti; Japonya'nın Nikkei endeksi yüzde 4,8, bölgesel MSCI endeksi yüzde 3,3 düştü.
- TSMC'nin sonuçları, ABD ekonomik verileri ve Fed'in 27-28 Ekim toplantısı, piyasaların önündeki önemli sınavlar arasında yer aldı.






